پرش به محتوا

تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
۲٬۵۱۱ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۲۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی؛''' بزرگترین آیین خودجوش ملی-مذهبی در تاریخ ایران، نماد اتحاد ملی، پیوند عاطفی اقشار مردم با رهبر انقلاب اسلامی ایران.
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =  تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی.jpg
| زیرنویس تصویر    =  پیکر سید روح‌الله خمینی در ۱۵ خرداد ۱۳۶۸ش برای وداع عمومی در مصلای تهران در محفظه‌ای شیشه‌ای قرار گرفت. عمامه سیاه وی، به نشانه انتساب به سادات، بر روی سینه پیکر قرار داده شده بود.
| image_alt        =تشییع پیکر سید روح الله خمینی در مصلای تهران
| فایل پادکست      = 
| حجم فایلپادکست    = 
| تاریخ پادکست      = 
| زیرنویس عنوان    = 


تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی در خرداد ۱۳۶۸ش به‌عنوان یکی از باشکوه‌ترین و پرشمارترین مراسم سوگواری در تاریخ ایران شناخته می‌شود که با حضور میلیونی مردم در تهران و شهرهای مختلف کشور و با مشارکت اقشار گوناگون از جمله مراجع تقلید، مسئولان نظامی و کشوری، روحانیون و گروه‌‌های مختلف مردمی برگزار شد و به اعتقاد تحلیلگران، پیام‌های متعددی در سطوح داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی به همراه داشت. این رویداد که از مصلای تهران آغاز و در مسیر بیست‌کیلومتری تا بهشت زهرا ادامه یافت، با نشانه‌های نمادین عاشورایی، عزاداری سنتی و حضور خودجوش اقشار مردم، به بازنمایی همبستگی ملی، ارادت عمیق به بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران و بازتولید گفتمان استقلال، عدالت‌خواهی و هویت دینی انجامید. بازتاب گستردهٔ این مراسم در رسانه‌های جهانی و تأکید بر ابعاد سیاسی و اجتماعی آن، نشان‌دهندهٔ تأثیر عمیق این رویداد بر معادلات داخلی و تصویر جمهوری اسلامی ایران در سطح جهان بود. ثبت این رویداد در کتاب رکوردهای جهانی گینس به‌عنوان پرجمعیت‌ترین تشییع جنازه تاریخ، جایگاه آن را در شمار بزرگترین گردهمایی‌های انسانی جهان تثبیت کرده است.
| عنوان اصلی        =
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =


== درگذشت ==
| نخستین کاربرد    =  
ساعت ۷ صبح روز ۱۴ خرداد ۱۳۶۸ش، محمدرضا حیاتی خبر رحلت سید روح‌الله خمینی را از در اولین بخش خبری رادیو سراسری ایران اعلام کرد.<ref>{{پک/بن|خمینی۶|ک=باشگاه خبرنگاران جوان|ف=لحظه اعلام خبر ارتحال امام خمینی(ره) از رادیو توسط محمدرضا حیاتی}}</ref> تشییع جنازهٔ سید روح‌الله خمینی به رویدادی آیینی اشاره دارد که پس از درگذشت وی بر اثر سرطان معده و ایست قلبی<ref>{{پک/بن|خمینی۱|ک=تابناک|ف=امام خمینی (ره) بر اثر چه بیماری از دنیا رفتند؟}}</ref> در شامگاه ۱۳ خرداد ۱۳۶۸ش در تهران، از روز ۱۵ خرداد با مراسم وداع و نماز میت سیدمحمدرضا گلپایگانی در مصلای تهران آغاز و تا ۱۶ خرداد با خاکسپاری در جوار بهشت زهرا ادامه یافت.<ref>{{پک/بن|خمینی۲|ک=ایسنا|ف=تشییع بی‌سابقه!}}</ref> سید روح‌الله خمینی در وصیت‌نامهٔ خود، ترتیبی برای خواندن آن برای مردم تعیین کرده بود که بر اساس اولویت، به ترتیب عبارت از احمد خمینی، رئیس‌جمهور، رئیس مجلس شورای اسلامی، رئیس دیوان عالی کشور و در نهایت، یکی از فقهای شورای نگهبان قانون اساسی بود.<ref>{{پک/بن|خمینی۷|ک=دفتر حفظ و نشر آثار امام مجاهد شهید حضرت آيت‌الله‌العظمی سيدعلی خامنه‌ای|ف=متن کامل وصیت‌نامه الهی سیاسی حضرت امام خمینی رحمه‌الله}}</ref> سیدعلی خامنه‌ای به‌عنوان رئیس‌جمهور وقت وصیت‌نامه را برای مردم قرائت کرد و بر تداوم راه و اندیشهٔ او تأکید کرد.<ref>{{پک|هاشمی رفسنجانی|۱۳۸۵|ک=امام‌خمینی به روایت آیت‌الله‌هاشمی رفسنجانی|ص=۴۲۴|ج=}}</ref>
| ریشه واژه        =  
| مرتبط با          =  
| اهمیت            =  
| مبدع              =  
| مروج              =  
| مقدس برای        =  
| مورد احترام      =  
| آثار مرتبط        =  
}}
'''تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی؛''' مراسم تشییع و خاک‌سپاری نخستین رهبر جمهوری اسلامی ایران.


== تشییع‌کنندگان ==
مراسم [[تشییع جنازه|تشییع]] پیکر [[سید روح‌الله خمینی]] در [[خرداد]] ۱۳۶۸ش در [[تهران]] برگزار شد. این رویداد با حضور بیش از ۱۰ میلیون نفر، به‌عنوان یکی از پرجمعیت‌ترین گردهمایی‌های تاریخ بشر در رکوردهای گینس ثبت شده است. این رویداد بازتاب گسترده جهانی داشت و نمادی از [[همبستگی اجتماعی]] ارزیابی گردید.
در آیین تشییع پیکر سید روح‌الله خمینی در تهران و شهرهای مختلف ایران، طیف‌های گسترده‌ای از اقشار مختلف جامعه از جمله مسئولین و گروه‌های مختلف مردمی حضور داشتند.<ref>{{پک/بن|خمینی۸|ک=خبرگزاری دفاع مقدس|ف=تصاویری از حضور مردم و مسئولین در نماز و تشییع پیکر امام خمینی سال ۶۸}}</ref> مراسم تشییع پیکر سید روح‌الله خمینی رهبر با حضور بیش از ده میلیون نفر<ref>{{پک/بن|خمینی۳|ک=تابناک|ف=هشدار امام خمینی به کارگزاران نظام / مراسم تشییع امام خمینی و حواشی آن / سپردن وصیت‌نامه امام / اعلام خبر رحلت امام در تلویزیون / روایت آسوشتیدپرس از رحلت امام}}</ref> در سال ۱۳۶۸ش و مشارکت ۲۰درصدی کل جمعیت ایران به‌عنوان یکی از پرجمعیت‌ترین و بزرگترین مراسم‌های تشییع‌ جنازه در دنیا بیان شده است. جمعیت ایران در آن سال حدود ۵۰ میلیون نفر بوده است.<ref>{{پک/بن|خمینی۴|ک=ایمنا|ف=تشییع پیکر امام خمینی(ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیت‌ترین‌ها}}</ref> این مراسم در سطح جهانی در سال ۲۰۱۲م از نظر تعداد شرکت‌کنندگان بعد از مراسم تشییع شخصیتی مانند آنا دورای در هند،<ref>{{پک/بن|خمینی۴|ک=ایمنا|ف=تشییع پیکر امام خمینی(ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیت‌ترین‌ها}}</ref> به‌عنوان شلوغ‌ترین تشییع جنازهٔ تاریخ در کتاب رکوردهای جهانی گینس به ثبت رسیده است.<ref>{{پک/بن|خمینی۵|ک=ایسنا|ف=نام امام خمینی(ره) در کتاب رکوردهای گینس}}</ref>


== آیین‌های نمادین ==
== درگذشت سید روح‌الله خمینی ==
{{اصلی|رحلت سید روح‌الله خمینی}}
[[سید روح‌الله خمینی]] پس از یک دوره بیماری، در شامگاه [[۱۳ خرداد]] ۱۳۶۸ش بر اثر [[سرطان]] معده و ایست قلبی در [[تهران]] درگذشت.<ref>{{پک/بن|خمینی۱|ک=تابناک|ف=امام خمینی (ره) بر اثر چه بیماری از دنیا رفتند؟}}</ref> در ساعت ۷ صبح روز [[۱۴ خرداد]] ۱۳۶۸ش، خبر [[رحلت سید روح‌الله خمینی]] را در اولین بخش خبری رادیو سراسری ایران اعلام کرد.<ref>{{پک/بن|خمینی۶|ک=باشگاه خبرنگاران جوان|ف=لحظه اعلام خبر ارتحال امام خمینی (ره) از رادیو توسط محمدرضا حیاتی}}</ref> مراسم وداع همگانی با پیکر او، در [[۱۵ خرداد]] در مصلای تهران آغاز شد. در صبحگاه ۱۶ خرداد، [[سید محمدرضا گلپایگانی]]، از مراجع تقلید شیعه، [[نماز میت]] را بر پیکر امام خمینی اقامه کرد؛ سپس مراسم [[تشییع جنازه]] تا [[بهشت زهرا]] برگزار شد و پیکر سید روح‌الله خمینی در جوار بهشت زهرا، در مکانی که امروزه [[مرقد امام خمینی|حرم امام خمینی]] نامیده می‌شود، [[خاک‌سپاری]] شد.<ref>{{پک/بن|خمینی۲|ک=ایسنا|ف=تشییع بی‌سابقه!}}</ref>


=== تشییع ===
== فراوانی تشییع‌کنندگان ==
در این مراسم، نشانه‌ها و نمادهای متعددی به کار گرفته شد. گروه‌های مختلف از شهرستان‌ها و روستاها دیده می‌شد.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۱|ک=ایسنا|ف=یادی از مراسم تشییع پیکر امام(ره) با مرور چند عکس + فیلم}}</ref> مردم با پوشیدن لباس سیاه و در دست داشت تصاویر و عکس‌های گوناگون سید روح‌الله خمینی، به هدایت ائمه جمعه و جماعات و مسئولین استان‌ها و شهرها، در مساجد، تکایا، حسینیه‌ها و مصلاهای جمعه جمع شدند و به سخنان و رهنمودهای آنان گوش فرا دادند.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۳|ک=پارسینه|ف=۱۴ خرداد {{!}} امام خمینی دار فانی را وداع گفت}}</ref> پاسداران، بسیجیان، رزمندگان، ارتشیان، جانبازان و خانواده‌های شهدا و مردم عزادار در دسته‌جات سینه‌زنی و زنجیرزنی با شعارهای جمعی نظیر الله‌اکبر، یاحسین،<ref>{{پک/بن|خمینی۱۱|ک=ایسنا|ف=یادی از مراسم تشییع پیکر امام(ره) با مرور چند عکس + فیلم}}</ref> عزا عزاست امروز، روز عزاست امروز، مهدی صاحب زمان، صاحب عزاست امروز و خمینی عزیزم راهت ادامه دارد به نوحه‌سرایی پرداخته و به سمت محل مراسم حرکت کردند.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۳|ک=پارسینه|ف=۱۴ خرداد {{!}} امام خمینی دار فانی را وداع گفت}}</ref> تشکیل صفوف نماز بر پیکر با وجود شخصیت‌های مهم و سران برخی از ممالک اسلامی،<ref>{{پک/بن|خمینی۱۴|ک=پرسمان دانشگاهیان|ف=آیت الله گلپایگانی و نماز بر پیکر امام (ره)}}</ref> گریهٔ گستردهٔ شرکت‌کنندگان،<ref>{{پک/بن|خمینی۱۳|ک=پارسینه|ف=۱۴ خرداد {{!}} امام خمینی دار فانی را وداع گفت}}</ref> هجوم جمعیت و دسته‌های عزادار در اطراف تابوت و پوشاندن تابوت با پارچه سفید جلوه‌ای دیگر از نمادپردازی‌هایی از آیین‌های اجراشده در این مراسم بود.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۵|ک=خبرگزاری رسا|ف=جزئیات تشییع پیکر حضرت امام خمینی به روایت ناطق نوری}}</ref>
در آیین [[تشییع جنازه|تشییع پیکر]] سید روح‌الله خمینی در [[تهران]]، اقشار مختلف جامعه حضور داشتند.<ref>{{پک/بن|خمینی۸|ک=خبرگزاری دفاع مقدس|ف=تصاویری از حضور مردم و مسئولین در نماز و تشییع پیکر امام خمینی سال ۶۸}}</ref> بر اساس گزارش منابع و رسانه‌ها در سال ۱۳۶۸ش، مراسم تشییع با حضور بیش از ده میلیون نفر<ref>{{پک/بن|خمینی۳|ک=تابناک|ف=هشدار امام خمینی به کارگزاران نظام / مراسم تشییع امام خمینی و حواشی آن / سپردن وصیت‌نامه امام / اعلام خبر رحلت امام در تلویزیون / روایت آسوشتیدپرس از رحلت امام}}</ref> و مشارکت ۲۰درصدی جمعیت ایران به‌عنوان یکی از پرجمعیت‌ترین و بزرگ‌ترین مراسم‌های تشییع جنازه در دنیا معرفی شده است.<ref>{{پک/بن|خمینی۴|ک=ایمنا|ف=تشییع پیکر امام خمینی (ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیت‌ترین‌ها}}</ref> این مراسم تا سال ۲۰۱۲م بعد از مراسم تشییع آنا دورای در هند،<ref>{{پک/بن|خمینی۴|ک=ایمنا|ف=تشییع پیکر امام خمینی (ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیت‌ترین‌ها}}</ref> به‌عنوان پرجمعیت‌ترین مراسم تشییع جنازه در رکوردهای جهانی گینس به ثبت رسیده است.<ref>{{پک/بن|خمینی۵|ک=ایسنا|ف=نام امام خمینی (ره) در کتاب رکوردهای گینس}}</ref><ref>{{پک/بن|321|ک=Guinness World Records|ف=Largest percentage of population to attend a funeral|زبان=en}}</ref> حضور گسترده مردم در این مراسم، نمادی از انسجام ملی با وجود تنوع دیدگاه‌های سیاسی و همچنین تداوم پیوند مردم با آرمان‌های بنیان‌گذار [[نظام جمهوری اسلامی ایران]] ارزیابی شده است.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۰|ک=خبرگزاری صدا و سیما|ف=۱۴ خرداد سالروز رحلت بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران و رهبر آزادگان جهان تسلیت باد}}</ref><ref>{{پک/بن|خمینی۹|ک=ایسنا|ف=امام خمینی (ره) عزت‌نفس ملی را در گفتمان انقلاب اسلامی نهادینه کرد}}</ref>


=== سالگرد تشییع ===
فراوانی تشییع‌کنندگان موجب بروز بی‌نظمی‌هایی شد و گزارش‌هایی از جان‌باختن چند نفر در انبوه جمعیت منتشر گردید.<ref>{{پک/بن|85|ک=وب‌سایت 55 آنلاین|ف=تشییع پیکر امام خمینی (ره) بزرگ‌ترین مراسم تشییع و سومین تجمع انسانی در تاریخ بشر}}</ref> گستردگی و هجوم جمعیت، انتقال پیکر با کامیون و بالگرد با مشکل مواجه کرد و تابوت در تلاش اول برای خاک‌سپاری پیکر امام خمینی، آسیب دید و در پی آن پیکر برای [[کفن|تکفین]] دوباره به [[حسینیه جماران]] بازگردانده شد. [[خاک‌سپاری]] به روز بعد موکول گردید و در نهایت پیکر وی در نزدیکی [[بهشت زهرا]] و با حضور انبوه جمعیت عزادار به خاک سپرده شد.<ref>{{پک/بن|90|ک=وب‌سایت تابناک|ف=مراسم تشییع امام خمینی و حواشی آن}}</ref>
این مراسم که با حضور گسترده مردم از نقاط مختلف ایران، مسئولان عالی‌رتبه نظام جمهوری اسلامی و شخصیت‌های بین‌المللی<ref>{{پک|انصاری|۱۳۸۹|ک=حضور|ف=پشت صحنه مراسم ۱۴ خرداد و حوادث تلخ آن|ص=۱۰۳}}</ref> از بیش از ۵۰ کشور جهان همراه است، به یکی از مهمترین رویدادهای رسمی و مردمی جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده است.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۶|ک=مشرق نیوز|ف=حضور بیش از ۳۵۰ میهمان خارجی در مراسم سالگرد ارتحال امام}}</ref> در ۱۴ خرداد ۱۴۰۴ش، سخنرانی سیدعلی خامنه‌ای به‌‌عنوان بخش اصلی این آیین، به تبیین اندیشه‌ها و وصیت‌نامه سید روح‌الله خمینی، تجلی میثاق ملت با آرمان‌های او و تجدید بیعت با رهبری اختصاص داشت و پیش از آن، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور و سیدحسن خمینی تولیت حرم مطهر به سخنرانی پرداختند.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۷|ک=خبرگزاری صدا و سیما|ف=جزئیات مراسم بزرگداشت سالگرد ارتحال امام خمینی (ره)}}</ref> حدود ۱۵ هزار نفر از اقشار گوناگون مردم شهرستان‌های استان تهران، در قالب کاروان‌های سازماندهی‌شده، در مراسم سالگرد ارتحال سید روح‌الله خمینی شرکت کردند. به‌منظور انتقال ایمن و منظم زائران، از به‌کارگیری تمام ظرفیت‌های سپاه، بسیج و دستگاه‌های اجرایی برای خدمت‌رسانی استفاده شد.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۸|ک=خبرگزاری فارس|ف=۱۵ هزار زائر از شهرستان‌های تهران به مراسم سالگرد امام(ره) اعزام می‌شوند}}</ref> پوشیدن لباس سیاه، سیاه‌پوش کردن معابر، میادین، مساجد، حسینیه‌ها، منازل، ادارات، موکب‌های خدمت‌رسانی و ایستگاه‌های صلواتی، اعزام روحانی به نواحی روستایی از دیگر اجزای این آیین بود.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۹|ک=خبرگزاری موج|ف=در آستانه سالگرد ارتحال امام خمینی (ره)، قشم سیاهپوش شد}}</ref>  


در سی‌وهفتمین سالگرد ارتحال در ۱۴ خرداد ۱۴۰۵ش، به دلیل شهادت سیدعلی خامنه‌ای، ساختار مراسم سالگرد سید روح‌الله خمینی تغییر کرد. پیام کتبی سیدمجتبی خامنه‌ای توسط حاج‌علی‌ اکبری قرائت شد و مسئولان کشوری و لشکری مانند غلامحسین محسنی اژه‌ای و سیدحسن خمینی حضور یافتند. تصویر خامنه‌ای بر صندلی خالی جایگاه سخنران، فضای سوگ و میثاق را تداعی کرد و شعار میثاق با امامین انقلاب و بیعت با رهبری محور اصلی مراسم بود.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۲|ک=مشرق نیوز|ف=مراسم سی‌وهفتمین سالگرد ارتحال امام خمینی(ره) برگزار شد+ عکس و فیلم}}</ref>  
== ویژگی‌ها ==
[[پرونده:تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی۱.jpg|جایگزین=پیکر سید روح‌الله خمینی روی دست تشییع‌کنندگان |بندانگشتی|پیکر سید روح‌الله خمینی بالای دست تشییع‌کنندگان ]]
در تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی، گروه‌های مختلفی از شهرستان‌ها و روستاها با [[لباس مشکی در فرهنگ شیعیان|لباس سیاه]] و تصاویر سید روح‌الله خمینی<ref>{{پک/بن|خمینی۱۳|ک=پارسینه|ف=۱۴ خرداد {{!}} امام خمینی دار فانی را وداع گفت}}</ref> دیده می‌شد.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۱|ک=ایسنا|ف=یادی از مراسم تشییع پیکر امام (ره) با مرور چند عکس + فیلم}}</ref> مردم عزادار در دسته‌جات سینه‌زنی و زنجیرزنی شعارهای «الله‌اکبر»، «یاحسین»،<ref>{{پک/بن|خمینی۱۱|ک=ایسنا|ف=یادی از مراسم تشییع پیکر امام (ره) با مرور چند عکس + فیلم}}</ref> «عزا عزاست امروز، روز عزاست امروز، مهدی صاحب‌زمان، صاحب عزاست امروز» و «خمینی عزیزم راهت ادامه دارد» سر می‌دادند.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۳|ک=پارسینه|ف=۱۴ خرداد {{!}} امام خمینی دار فانی را وداع گفت}}</ref> صفوف به‌هم‌فشرده جمعیت در [[نماز میت]]،<ref>{{پک/بن|خمینی۱۴|ک=پرسمان دانشگاهیان|ف=آیت الله گلپایگانی و نماز بر پیکر امام (ره)}}</ref> گریهٔ گستردهٔ شرکت‌کنندگان<ref>{{پک/بن|خمینی۱۳|ک=پارسینه|ف=۱۴ خرداد {{!}} امام خمینی دار فانی را وداع گفت}}</ref> و شیفتگی جمعیت و دسته‌های عزادار برای لمس تابوت حامل پیکر سید روح‌الله خمینی، از ویژگی‌های مراسم تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی بود.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۵|ک=خبرگزاری رسا|ف=جزئیات تشییع پیکر حضرت امام خمینی به روایت ناطق نوری}}</ref>


== محل خاک‌سپاری ==
== محل خاک‌سپاری ==
پس از درگذشت سید روح‌الله خمینی، گزینه‌های متعددی برای محل خاکسپاری ایشان از جمله جماران، مسجد جمکران، مصلای تهران، حرم فاطمه معصومه، کوشک نصرت در قم، پادگان قلعه‌مرغی و بهشت زهرا در تهران مطرح شد.<ref>{{پک|بصیرت‌منش|۱۳۷۷|ک=فصل صبر: خاطراتي از ایام بیمارى و ارتحال حضرت امام (س)|ص=۱۱۵|ج=}}</ref> در نهایت، زمینی خالی در جوار بهشت زهرا برای این منظور برگزیده شد تا امکان توسعۀ آیندهٔ آن فراهم باشد. در مدت یک‌سال پس از درگذشت او، هیچ سازۀ ویژه‌ای برای استقبال از زائران و علاقه‌مندان به این مکان احداث نشد. اما در سال‌های بعد، بنایی بزرگ در محل دفن ایشان ساخته شد و فرآیند توسعۀ آن تا امروز نیز ادامه دارد.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۰|ک=خبرگزاری صدا و سیما|ف=۱۴ خرداد سالروز رحلت بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران و رهبر آزادگان جهان تسلیت باد}}</ref>
[[پرونده:تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی۲.png|جایگزین=قبر سید روح‌الله خمینی در بهشت زهرا پیش از تدفین|بندانگشتی|تصویری از قبر سید روح‌الله خمینی در بهشت زهرا پیش از تدفین]]{{اصلی|2=خاک‌سپاری}}
پس از درگذشت سید روح‌الله خمینی، گزینه‌های متعددی برای محل [[خاک‌سپاری|خاکسپاری]] او از جمله [[جماران]]، [[مسجد جمکران]]، [[مصلای تهران]]، [[حضرت معصومه#حرم فاطمه معصومه|حرم فاطمه معصومه]]، کوشک نصرت در قم، پادگان قلعه‌مرغی و [[بهشت زهرا]] در [[تهران]] مطرح شد.<ref>{{پک|بصیرت‌منش|۱۳۷۷|ک=فصل صبر: خاطراتی از ایام بیماری و ارتحال حضرت امام (س)|ص=۱۱۵|ج=}}</ref> در نهایت، زمینی در نزدیکی بهشت زهرا برگزیده شد تا امکان توسعهٔ آن در آینده فراهم باشد. در سال‌های بعد، بنایی بزرگ در محل دفن امام خمینی ساخته شد که امروزه با نام [[مرقد امام خمینی|حرم امام خمینی]] شناخته می‌شود.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۰|ک=خبرگزاری صدا و سیما|ف=۱۴ خرداد سالروز رحلت بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران و رهبر آزادگان جهان تسلیت باد}}</ref>


== بازتاب‌ها ==
== بازتاب رسانه‌ای ==
مراسم تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی، بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های جهانی داشت و تا مدت‌ها در صدر اخبار خبرگزاری‌های جهان قرار گرفت.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۲|ک=خبرگزاری فارس|ف=رسانه‌های جهان مراسم میلیونی تشییع امام را چگونه روایت کردند؟}}</ref> آسوشیتدپرس،<ref>{{پک/بن|خمینی۲۵|ک=خبرگزاری دفاع مقدس|ف=نگاهی به واکنش رسانه‌های خارجی به رحلت امام خمینی (ره)}}</ref> رویترز، بیت‌المقدس، یونایتد پرس'''،''' فرانس‌پرس و شبکه‌های تلویزیونی صدای آمریکا<ref>{{پک/بن|خمینی۲۴|ک=شبکه العالم|ف=تیتر معنادار خبرگزاری آمریکایی بعد از رحلت امام خمینی (ره)}}</ref> و بی‌بی‌سی به پوشش این رویداد پرداختند. بی‌بی‌سی این رویداد را از بزرگ‌ترین گردهمایی‌های تاریخ بشر توصیف کرد.<ref>{{پک/بن|kh1|ک=news bbc|ف=World: Middle East Analysis: Ayatollah Khomeini's legacy|زبان=en}}</ref> روزنامه‌های واشینگتن‌پست، هرالد تریبون، تایمز، دیلی‌تلگراف، ایندیپندنت، فایننشال تایمز، ماینیچی، الدیار، الوطن و ملیت نیز تصاویر و گزارش‌هایی از این مراسم را در صفحات خود منتشر کردند.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۶|ک=تسنیم|ف=رسانه‌های جهان ارتحال امام خمینی (ره) در سال 68 را چگونه پوشش دادند؟ +عکس}}</ref> رسانه‌های خارجی بر بازنمایی حجم گستردۀ جمعیت حاضر در مراسم، شدت احساسات عمومی و سوگ ملی و پیامدهای سیاسی این رویداد بر آینده [[نظام جمهوری اسلامی ایران|نظام جمهوری اسلامی]] تمرکز داشتند.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۳|ک=پرتال امام خمینی|ف=بازتاب خبر رحلت و تشییع بی‌سابقه حضرت امام (س) در رسانه‌های گروهی جهان}}</ref> رسانه‌های بین‌المللی، شکوه مراسم تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی را برآمده از شحصیت و اندیشه [[امام خمینی]] دانستند که با ارائهٔ تفسیری نوین از مفاهیم دینی و سیاسی، نقشی تعیین‌کننده در تحولات خاورمیانه و جهان اسلام ایفا کرد.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۲|ک=خبرگزاری فارس|ف=رسانه‌های جهان مراسم میلیونی تشییع امام را چگونه روایت کردند؟}}</ref>


=== رسانه ===
== نگارخانه ==
مراسم تشییع پیکر سید روح‌الله خمینی، بازتاب گسترده و چشمگیری در رسانه‌های جهانی داشت و تا مدت‌ها در صدر اخبار خبرگزاری‌ها و مطبوعات جهان قرار گرفت.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۲|ک=خبرگزاری فارس|ف=رسانه‌های جهان مراسم میلیونی تشییع امام را چگونه روایت کردند؟}}</ref> خبرگزاری‌هایی چون آسوشیتدپرس،<ref>{{پک/بن|خمینی۲۵|ک=خبرگزاری دفاع مقدس|ف=نگاهی به واکنش رسانه‌های خارجی به رحلت امام خمینی(ره)}}</ref> رویترز، بیت‌المقدس_یونایتد پرس'''،''' فرانس‌پرس و شبکه‌های تلویزیونی همچون صدای آمریکا<ref>{{پک/بن|خمینی۲۴|ک=شبکه العالم|ف=تیتر معنادار خبرگزاری آمریکایی بعد از رحلت امام خمینی(ره)}}</ref> و بی‌بی‌سی به پوشش این رویداد پرداختند. بی‌بی‌سی نیز این رویداد را از جمله بزرگ‌ترین گردهمایی‌های تاریخ بشر توصیف کرده است.<ref>{{پک/بن|kh1|ک=news bbc|ف=World: Middle East Analysis: Ayatollah Khomeini's legacy|زبان=en}}</ref> روزنامه‌های واشنگتن‌پست، هرالد تریبون، تایمز، دیلی‌تلگراف، ایندیپندنت، فایننشال تایمز، ماینیچی، الدیار، الوطن و ملیت نیز تصاویر و گزارش‌هایی از این مراسم را در صفحات خود منتشر کردند.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۶|ک=تسنیم|ف=رسانه‌های جهان ارتحال امام خمینی(ره) در سال 68 را چگونه پوشش دادند؟ +عکس}}</ref> رسانه‌های خارجی به‌طور عمده بر سه محور اصلیِ حجم گسترده و بی‌سابقه جمعیت حاضر در مراسم، شدت احساسات عمومی و سوگ ملی و پیامدهای سیاسی این رویداد بر آینده جمهوری اسلامی تمرکز داشتند.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۳|ک=پرتال امام خمینی|ف=بازتاب خبر رحلت و تشییع بی‌سابقه حضرت امام(س) در رسانه‌های گروهی جهان}}</ref>
<gallery widths="250" heights="250">
 
پرونده:تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی۳.jpg|جایگزین=حضور زنان در مراسم تشییع سید روح‌الله خمینی|تصویری از حضور زنان در مراسم تشییع سید روح‌الله خمینی
=== فرهنگ و هنر ===
پرونده:تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی۴.jpg|جایگزین=تسلیت جامعه کلیمیان ایران در مراسم تشییع پیکر سید روح‌الله خمینی (ره)|شرکت‌کنندگان در مراسم تشییع پیکر سید روح‌الله خمینی با در دست‌داشتن تصاویر وی و پارچه‌نوشته‌ای از سوی جامعه کلیمیان ایران در ابراز تسلیت و همدردی.
برپایی آیین‌های شب شعر،<ref>{{پک/بن|خمینی۱۹|ک=خبرگزاری موج|ف=در آستانه سالگرد ارتحال امام خمینی (ره)، قشم سیاهپوش شد}}</ref> برگزاری اجلاس بین‌المللی غزه، مظلوم مقاوم، تولید محتوای چندزبانه، انتشار ویژه‌نامه دوزبانه و مجله، برگزاری نمایشگاه کتاب و عکس، مسابقات دل‌نوشته و پویش رسانه‌ای صدای مظلومان،<ref>{{پک/بن|خمینی۱۷|ک=خبرگزاری صدا و سیما|ف=جزئیات مراسم بزرگداشت سالگرد ارتحال امام خمینی (ره)}}</ref> حمل‌ونقل، اسکان موقت، خدمات فرهنگی و پشتیبانی، برگزاری مسابقه وصیت‌نامه سید روح‌الله خمینی و کتابخوانی، اجرای کاروان‌های خودرویی، پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری، غرفه‌های ویژهٔ کودکان توسط بسیج جامعهٔ زنان، خدمات پزشکی توسط بسیج جامعهٔ پزشکی و اجرای گروه‌های سرود در طول مسیر و داخل حرم مطهر همگی جلوهای از پویایی فرهنگ و هنر انقلابی در تکریم سالگرد تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی است.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۸|ک=خبرگزاری فارس|ف=۱۵ هزار زائر از شهرستان‌های تهران به مراسم سالگرد امام(ره) اعزام می‌شوند}}</ref> همچنین ابراهیم دیراوی، شاعر عرب‌تبار اهل خوزستان، در سوگ درگذشت سید روح‌الله خمینی، قصیده‌ای با عنوان مأتم الشّمس به معنی سوگ خورشید با مطلع {{عبارت عربی|خَسَأ التربُ لَن يَضُمَّكَ لَحدٌ/ أنت كالشّمس ما لضوئك حَدُّ}} سرود.<ref>{{پک|پورکاظم|۱۳۷۸|ک=نگاهي به مشاهير علم و ادب خوزستان|ص=۳۹-۴۲|ج=}}</ref>
پرونده:تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی۵.jpg|جایگزین=حمل فرد بی هوش در میان ازدحام تشییع پیکر سید روح الله خمینی|شرکت‌کنندگان در مراسم تشییع پیکر سید روح‌الله خمینی؛ در میان ازدحام جمعیت، فردی که بی‌هوش شده است، بر روی دست حاضران حمل می‌شود.
 
پرونده:تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی۶.jpg|اقامه نماز میت بر پیکر سید روح‌الله خمینی توسط سید محمدرضا گلپایگانی
== پیامدها ==
</gallery>
 
* حضور خودجوش و میلیونی شخصیت‌های سیاسی، کارکنان دولت، دانشجویان، دانش‌آموزان و اقشار گوناگون مردم،<ref>{{پک/بن|خمینی۱۰|ک=خبرگزاری صدا و سیما|ف=۱۴ خرداد سالروز رحلت بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران و رهبر آزادگان جهان تسلیت باد}}</ref> از سراسر کشور، بر ایجاد وحدت و انسجام میان اقشار مختلف مردم با وجود تنوع فکری و اجتماعی تأکید داشت؛ وحدتی که با محوریت اسلام و آرمان‌های انقلابی شکل گرفت و به یک نیروی عظیم اجتماعی در مسیر مبارزه با رژیم پهلوی تبدیل شد و پیوند عمیق آنان را با بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران به نمایش گذاشت.<ref>{{پک/بن|خمینی۹|ک=ایسنا|ف=امام خمینی(ره) عزت‌نفس ملی را در گفتمان انقلاب اسلامی نهادینه کرد}}</ref>
* تثبیت ساختار رهبری و جلوگیری از هرج‌مرج پس از درگذشت سید روح‌الله خمینی، یکی دیگر از پیامدهای مهم این رویداد بود. مجلس خبرگان با اکثریت قاطع ۶۰ رأی از ۷۴ رأی، سیدعلی خامنه‌ای را به‌عنوان رهبر موقت جمهوری اسلامی ایران تا زمان برگزاری همه پرسی برگزید و نظام با وجود پیش‌بینی‌های منفی، به‌کار خود ادامه داد.<ref>{{پک|هاشمی رفسنجانی|۱۳۸۵|ک=امام‌خمینی به روایت آیت‌الله‌هاشمی رفسنجانی|ص=۴۲۵|ج=}}</ref>
* چاپ تصویر سید روح‌الله خمینی روی اسکناس‌ها پس از درگذشت وی، به‌عنوان نمادی از تداوم حضور او در حافظهٔ جمعی و حاکمیت رسمی تبدیل شد تا نقش بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران تا به امروز روی مهمترین اوراق بهادار کشور قرار گیرد.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۱|ک=تابناک|ف=همه تغییرات سیاسی در اسکناس ایرانی!}}</ref>
* گسترش گفتمان انقلاب اسلامی ایران فراتر از مرزهای ایران و تداوم پیوند ملت‌ها از جمله فیلیپین، پاکستان، هندوستان، بنگلادش، مالزی، قزاقستان، قرقیزستان، ازبکستان،چین، ژاپن، لبنان، سوریه، ارمنستان، افغانستان، تاجیکستان، آذربایجان، قطر، ترکمنستان، الجزایر، سنگال، غنا، کنیا، تانزانیا، اوگاندا، آفریقای جنوبی، بوتسوانا، اریتره، رواندا، نیجریه، یونان، ایتالیا، اسپانیا، بوسنی و هرزگوین، انگلیس، آلمان، فرانسه، روسیه، ارمنستان، آذربایجان، قزاقستان، آمریکا و کانادا با آرمان‌های انقلابی سید روح‌الله خمینی.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۰|ک=سازمان ارتباطات و فرهنگ اسلامی|ف=مراسم بزرگداشت سالگرد ارتحال امام خمینی(ره) در سراسر جهان برگزار شد}}</ref>
* بازتاب گستردهٔ رسانه‌های بین‌المللی به دنبال ارتحال سید روح‌الله خمینی، نشان‌دهندهٔ تأثیر عمیق اندیشه و شخصیت او در سطح جهانی بود. بسیاری از آنان، او و مراسم میلیونی تشییع‌اش را یکی از تأثیرگذارترین رویدادهای سیاسی و مذهبی قرن بیستم دانستند که با ارائهٔ تفسیری نوین از مفاهیم دینی و سیاسی، نقشی تعیین‌کننده در تحولات خاورمیانه و جهان اسلام ایفا کرد.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۲|ک=خبرگزاری فارس|ف=رسانه‌های جهان مراسم میلیونی تشییع امام را چگونه روایت کردند؟}}</ref>


== پانویس ==
== پانویس ==
خط ۴۲: خط ۶۵:


== منابع ==
== منابع ==
{{یادکرد وب|عنوان=آیت الله گلپایگانی و نماز بر پیکر امام (ره)|نشانی=https://www.porseman.com/article/%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%DA%AF%D9%84%D9%BE%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%B1-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-(%D8%B1%D9%87)/147789|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۳۹۱|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۱۴|وبگاه=پرسمان دانشگاهیان}}
{{آغاز منابع}}
 
* {{یادکرد وب|عنوان=آیت الله گلپایگانی و نماز بر پیکر امام (ره)|نشانی=https://www.porseman.com/article/آیت-الله-گلپایگانی-و-نماز-بر-پیکر-امام-(ره)/147789|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۳۹۱|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|خمینی۱۴}}|وبگاه=پرسمان دانشگاهیان}}
{{یادکرد وب|عنوان=امام خمینی(ره) عزت‌نفس ملی را در گفتمان انقلاب اسلامی نهادینه کرد|نشانی=https://www.isna.ir/news/1405031307495/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87-%D8%B9%D8%B2%D8%AA-%D9%86%D9%81%D8%B3-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87|تاریخ=۱۳ خرداد ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۹|وبگاه=ایسنا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=امام خمینی (ره) عزت‌نفس ملی را در گفتمان انقلاب اسلامی نهادینه کرد|نشانی=https://www.isna.ir/news/1405031307495/امام-خمینی-ره-عزت-نفس-ملی-را-در-گفتمان-انقلاب-اسلامی-نهادینه|تاریخ=۱۳ خرداد ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|خمینی9}}|وبگاه=ایسنا}}
 
* {{یادکرد وب|عنوان=امام خمینی (ره) بر اثر چه بیماری از دنیا رفتند؟|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/news/1309718/امام-خمینی-ره-بر-اثر-چه-بیماری-از-دنیا-رفتند|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۴۰۴|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۴|شناسه={{شناسه یادکرد|خمینی1}}|وبگاه=تابناک}}
{{یادکرد وب|عنوان=امام خمینی (ره) بر اثر چه بیماری از دنیا رفتند؟|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/news/1309718/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%DA%86%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86%D8%AF|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۴۰۴|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۴|شناسه=خمینی۱|وبگاه=تابناک}}
* {{یادکرد وب|عنوان=بازتاب خبر رحلت و تشییع بی‌سابقه حضرت امام (س) در رسانه‌های گروهی جهان|نشانی=http://www.imam-khomeini.ir/fa/NewsPrint.aspx?ID=15631|تاریخ=۱۵ خرداد ۱۳۹۹|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|خمینی23}}|وبگاه=پرتال امام خمینی}}
 
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=بصیرت‌منش|نام=حمید|عنوان=فصل صبر: خاطراتی از ایام بیماری و ارتحال حضرت امام (س)|سال=۱۳۷۷|مکان=تهران|ناشر=مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی|پیوند=|کوشش=حمید بصیرت‌منش و اصغر میرشکاری|مترجم=|شابک=|دوره=}}
{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=انصاری|نام۱=محمدعلی|تاریخ=۱۳۸۹|عنوان=پشت صحنه مراسم ۱۴ خرداد و حوادث تلخ آن|پیوند=|ژورنال=حضور، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، مؤسسه چاپ و نشر عروج|دوره=|شماره=هفتاد و دوم|صفحات=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=تشییع پیکر امام خمینی (ره) بزرگ‌ترین مراسم تشییع و سومین تجمع انسانی در تاریخ بشر|نشانی=https://www.55online.news/بخش-اخبار-2/28320-تشییع-پیکر-امام-ره-بزر|تاریخ=15 خرداد 1396|تاریخ بازبینی=11 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|85}}|وبگاه=وب‌سایت 55 آنلاین}}
 
* {{یادکرد وب|عنوان=تشییع پیکر امام خمینی (ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیت‌ترین ها|نشانی=https://www.imna.ir/news/404734/تشییع-پیکر-امام-خمینی-ره-و-سردار-سلیمانی-در-فهرست-پرجمعیت-ترین|تاریخ=۱۷ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=11 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|خمینی4}}|وبگاه=ایمنا}}
{{یادکرد وب|عنوان=بازتاب خبر رحلت و تشییع بی سابقه حضرت امام (س) در رسانه های گروهی جهان|نشانی=http://www.imam-khomeini.ir/fa/NewsPrint.aspx?ID=15631|تاریخ=۱۵ خرداد ۱۳۹۹|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۲۳|وبگاه=پرتال امام خمینی}}
* {{یادکرد وب|عنوان=تشییع بی‌سابقه!|نشانی=https://www.isna.ir/news/1405031307840/تشییع-بی-سابقه|تاریخ=۱۳ خرداد ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|خمینی2}}|وبگاه=ایسنا}}
 
* {{یادکرد وب|عنوان=تصاویری از حضور مردم و مسئولین در نماز و تشییع پیکر امام خمینی سال ۶۸|نشانی=https://defapress.ir/fa/news/20898/تصاویری-از-حضور-مردم-و-مسئولین-در-نماز-و-تشییع-پیکر-امام-خمینی-سال-۶۸|تاریخ=۱۵ خرداد ۱۳۹۳|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|خمینی8}}|وبگاه=خبرگزاری دفاع مقدس}}
{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=بصیرت‌منش|نام=حمید|عنوان=فصل صبر: خاطراتي از ایام بیمارى و ارتحال حضرت امام (س)|سال=۱۳۷۷|مکان=تهران|ناشر=مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی|پیوند نویسنده=حمید بصیرت‌منش|پیوند=|کوشش=حمید بصیرت‌منش و اصغر میرشکارى|مترجم=|شابک=|دوره=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=تیتر معنادار خبرگزاری آمریکایی بعد از رحلت امام خمینی (ره)|نشانی=https://fa.alalam.ir/news/6203898/تیتر-معنادار-خبرگزاری-آمریکایی-بعد-از-رحلت-امام-خمینی-ره|تاریخ=۱۲ خرداد ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|خمینی24}}|وبگاه=شبکه العالم}}
 
* {{یادکرد وب|عنوان=جزئیات تشییع پیکر حضرت امام خمینی به روایت ناطق نوری|نشانی=https://rasanews.ir/fa/news/502656/جزئیات-تشییع-پیکر-حضرت-امام-خمینی-به-روایت-ناطق-نوری|تاریخ=1۳ خرداد ۱۳۹۶|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|خمینی15}}|وبگاه=خبرگزاری رسا}}
{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=پورکاظم|نام=کاظم|عنوان=نگاهي به مشاهير علم و ادب خوزستان|سال=۱۳۷۸|مکان=خوزستان|ناشر=سرزمين خوز|پیوند نویسنده=کاظم پورکاظم|پیوند=|کوشش=|مترجم=|شابک=|دوره=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=رسانه‌های جهان ارتحال امام خمینی (ره) در سال 68 را چگونه پوشش دادند؟ +عکس|نشانی=https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1396/03/14/1427464/رسانه-های-جهان-ارتحال-امام-خمینی-ره-در-سال-68-را-چگونه-پوشش-دادند-عکس|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۳۹۶|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|خمینی26}}|وبگاه=خبرگزاری تسنیم}}
 
* {{یادکرد وب|عنوان=رسانه‌های جهان مراسم میلیونی تشییع امام را چگونه روایت کردند؟|نشانی=https://farsnews.ir/Wire_Plus/1685881461000989192/رسانه-های-جهان-مراسم-میلیونی-تشییع-امام-را-چگونه-روایت-کردند|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۴۰۲|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|خمینی22}}|وبگاه=خبرگزاری فارس}}
{{یادکرد وب|عنوان=تشییع پیکر امام خمینی(ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیت ترین ها|نشانی=https://www.imna.ir/news/404734/%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87-%D9%88-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86|تاریخ=۱۷ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۱ بهمن ۱۴۰۴|شناسه=خمینی۴|وبگاه=ایمنا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=لحظه اعلام خبر ارتحال امام خمینی (ره) از رادیو توسط محمدرضا حیاتی|نشانی=https://www.yjc.ir/fa/news/6956672/لحظه-اعلام-خبر-ارتحال-امام-خمینیره-از-رادیو-توسط-محمدرضا-حیاتی-فیلم|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|خمینی6}}|وبگاه=باشگاه خبرنگاران جوان}}
 
* {{یادکرد وب|عنوان=مراسم تشییع امام خمینی و حواشی آن|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/news/903408/مراسم-تشییع-امام-خمینی-و-حواشی-آن|تاریخ=14 خرداد 1398|تاریخ بازبینی=11 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|90}}|وبگاه=وب‌سایت تابناک}}
{{یادکرد وب|عنوان=تشییع بی‌سابقه!|نشانی=https://www.isna.ir/news/1405031307840/%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D8%A8%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%87|تاریخ=۱۳ خرداد ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۲|وبگاه=ایسنا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=نام امام خمینی (ره) در کتاب رکوردهای گینس|نشانی=https://www.isna.ir/news/92011402494/نام-امام-خمینی-ره-در-کتاب-رکوردهای-گینس|تاریخ=۱۴ فروردین ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|خمینی5}}|وبگاه=ایسنا}}
 
* {{یادکرد وب|عنوان=نگاهی به واکنش رسانه‌های خارجی به رحلت امام خمینی (ره)|نشانی=https://defapress.ir/fa/news/242037/نگاهی-به-واکنش-رسانه‌های-خارجی-به-رحلت-امام-خمینیره|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۳۹۶|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|خمینی25}}|وبگاه=خبرگزاری دفاع مقدس}}
{{یادکرد وب|عنوان=تصاویری از حضور مردم و مسئولین در نماز و تشییع پیکر امام خمینی سال ۶۸|نشانی=https://defapress.ir/fa/news/20898/%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D9%88-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2-%D9%88-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B6%DB%B8|تاریخ=۱۵ خرداد ۱۳۹۳|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۸|وبگاه=خبرگزاری دفاع مقدس}}
* {{یادکرد وب|عنوان=هشدار امام خمینی به کارگزاران نظام / مراسم تشییع امام خمینی و حواشی آن / سپردن وصیت‌نامه امام / اعلام خبر رحلت امام در تلویزیون / روایت آسوشتیدپرس از رحلت امام|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/news/903415/هشدار-امام-خمینی-به-کارگزاران-نظام-مراسم-تشییع-امام-خمینی-و-حواشی-آن-سپردن-وصیت‌نامه-امام-اعلام-خبر-رحلت-امام-در-تلویزیون-روایت-آسوشتیدپرس-از-رحلت-امام|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|خمینی3}}|وبگاه=تابناک}}
 
* {{یادکرد وب|عنوان=یادی از مراسم تشییع پیکر امام (ره) با مرور چند عکس + فیلم|نشانی=https://www.isna.ir/news/97031406869/یادی-از-مراسم-تشییع-پیکر-امام-ره-با-مرور-چند-عکس-فیلم|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۳۹۷|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|خمینی11}}|وبگاه=ایسنا}}
{{یادکرد وب|عنوان=تیتر معنادار خبرگزاری آمریکایی بعد از رحلت امام خمینی(ره)|نشانی=https://fa.alalam.ir/news/6203898/%D8%AA%DB%8C%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%AD%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87|تاریخ=۱۲ خرداد ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۲۴|وبگاه=شبکه العالم}}
* {{یادکرد وب|عنوان=۱۴ خرداد {{!}} امام خمینی دار فانی را وداع گفت|نشانی=https://www.parsine.com/بخش-فرهنگ-136/436026-خرداد-امام-خمینی-دار-فانی|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۳۹۷|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|خمینی13}}|وبگاه=پارسینه}}
 
* {{یادکرد وب|عنوان=۱۴ خرداد سالروز رحلت بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران و رهبر آزادگان جهان تسلیت باد|نشانی=https://www.iribnews.ir/fa/amp/news/3871476|تاریخ=۱۳ خرداد ۱۴۰۲|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|خمینی10}}|وبگاه=خبرگزاری صدا و سیما}}
{{یادکرد وب|عنوان=جزئیات تشییع پیکر حضرت امام خمینی به روایت ناطق نوری|نشانی=https://rasanews.ir/fa/news/502656/%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%82-%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C|تاریخ=1۳ خرداد ۱۳۹۶|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۱۵|وبگاه=خبرگزاری رسا}}
{{چپ‌چین}}
 
* {{یادکرد وب|عنوان=Largest percentage of population to attend a funeral|نشانی=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-percentage-of-population-to-attend-a-funeral|تاریخ=۴ ژوئن ۱۹۹۹|تاریخ بازبینی=۱ جولای ۲۰۲۶|شناسه={{شناسه یادکرد|321}}|کد زبان=en|وبگاه=Guinness World Records}}
{{یادکرد وب|عنوان=جزئیات مراسم بزرگداشت سالگرد ارتحال امام خمینی (ره)|نشانی=https://www.iribnews.ir/fa/news/4540335/%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87|تاریخ=۱۳ خرداد ۱۴۰۴|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۱۷|وبگاه=خبرگزاری صدا و سیما}}
* {{یادکرد وب|عنوان=World: Middle East Analysis: Ayatollah Khomeini's legacy|نشانی=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/361040.stm|تاریخ=۴ ژوئن ۱۹۹۹|تاریخ بازبینی=۱ جولای ۲۰۲۶|شناسه={{شناسه یادکرد|kh1}}|کد زبان=en|وبگاه=news bbc}}
 
{{پایان چپ‌چین}}{{پایان منابع}}
{{یادکرد وب|عنوان=حضور بیش از ۳۵۰ میهمان خارجی در مراسم سالگرد ارتحال امام|نشانی=https://www.mashreghnews.ir/news/1609131/%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DB%B3%DB%B5%DB%B0-%D9%85%DB%8C%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85|تاریخ=۱۳ خرداد ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۱۶|وبگاه=خبرگزاری تسنیم}}
 
{{یادکرد وب|عنوان=در آستانه سالگرد ارتحال امام خمینی (ره)، قشم سیاهپوش شد|نشانی=https://www.mojnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D9%86-86/557906-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%B4%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87%D9%BE%D9%88%D8%B4-%D8%B4%D8%AF|تاریخ=۱۳ خرداد ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۱۹|وبگاه=خبرگزاری موج}}
 
{{یادکرد وب|عنوان=رسانه‌های جهان ارتحال امام خمینی(ره) در سال 68 را چگونه پوشش دادند؟ +عکس|نشانی=https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1396/03/14/1427464/%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-68-%D8%B1%D8%A7-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۳۹۶|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۲۶|وبگاه=خبرگزاری تسنیم}}
 
{{یادکرد وب|عنوان=رسانه‌های جهان مراسم میلیونی تشییع امام را چگونه روایت کردند؟|نشانی=https://farsnews.ir/Wire_Plus/1685881461000989192/%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%A7-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۴۰۲|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۲۲|وبگاه=خبرگزاری فارس}}
 
{{یادکرد وب|عنوان=لحظه اعلام خبر ارتحال امام خمینی(ره) از رادیو توسط محمدرضا حیاتی|نشانی=https://www.yjc.ir/fa/news/6956672/%D9%84%D8%AD%D8%B8%D9%87-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%88-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۶|وبگاه=باشگاه خبرنگاران جوان}}
 
{{یادکرد وب|عنوان=مراسم بزرگداشت سالگرد ارتحال امام خمینی(ره) در سراسر جهان برگزار شد|نشانی=https://icro.ir/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C(%D8%B1%D9%87)-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%AF|تاریخ=|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۲۰|وبگاه=سازمان ارتباطات و فرهنگ اسلامی}}
 
{{یادکرد وب|عنوان=مراسم سی‌وهفتمین سالگرد ارتحال امام خمینی(ره) برگزار شد+ عکس و فیلم|نشانی=https://www.mashreghnews.ir/news/1815879/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%88|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۱۲|وبگاه=مشرق نیوز}}
 
{{یادکرد وب|عنوان=متن کامل وصیت‌نامه الهی سیاسی حضرت امام خمینی رحمه‌الله|نشانی=https://farsi.khamenei.ir/imam-content?id=9447|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۳۶۸|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۷|وبگاه=دفتر حفظ و نشر آثار امام مجاهد شهید حضرت آيت‌الله‌العظمی سيدعلی خامنه‌ای}}
 
{{یادکرد وب|عنوان=نام امام خمینی(ره) در کتاب رکوردهای گینس|نشانی=https://www.isna.ir/news/92011402494/%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%B3|تاریخ=۱۴ فروردین ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۵|وبگاه=ایسنا}}
 
{{یادکرد وب|عنوان=نگاهی به واکنش رسانه‌های خارجی به رحلت امام خمینی(ره)|نشانی=https://defapress.ir/fa/news/242037/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D8%AD%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%87|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۳۹۶|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۲۵|وبگاه=خبرگزاری دفاع مقدس}}
 
{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=هاشمی رفسنجانی|نام=اکبر|عنوان=امام‌خمینی به روایت آیت‌الله‌هاشمی رفسنجانی|سال=۱۳۸۵|مکان=تهران|ناشر=موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)|پیوند نویسنده=اکبر هاشمی رفسنجانی|پیوند=|کوشش=تهیه و تنظیم عبدالرزاق اهوازی|مترجم=|شابک=|دوره=}}
 
{{یادکرد وب|عنوان=هشدار امام خمینی به کارگزاران نظام / مراسم تشییع امام خمینی و حواشی آن / سپردن وصیت‌نامه امام / اعلام خبر رحلت امام در تلویزیون / روایت آسوشتیدپرس از رحلت امام|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/news/903415/%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%B4%DB%8C-%D8%A2%D9%86-%D8%B3%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D9%88%D8%B5%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D8%AD%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D8%B3%D9%88%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%AF%D9%BE%D8%B1%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%AD%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۳|وبگاه=تابناک}}
 
{{یادکرد وب|عنوان=همه تغییرات سیاسی در اسکناس ایرانی!|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/news/480818/%D9%87%D9%85%D9%87-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%DA%A9%D9%86%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C|تاریخ=۱۳ اسفند ۱۳۹۳|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۲۱|وبگاه=تابناک}}
 
{{یادکرد وب|عنوان=یادی از مراسم تشییع پیکر امام(ره) با مرور چند عکس + فیلم|نشانی=https://www.isna.ir/news/97031406869/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۳۹۷|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۱۱|وبگاه=ایسنا}}
 
{{یادکرد وب|عنوان=۱۴ خرداد {{!}} امام خمینی دار فانی را وداع گفت|نشانی=https://www.parsine.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-136/436026-%D8%AE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D8%A7%D9%86%DB%8C|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۳۹۷|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۱۳|وبگاه=پارسینه}}
 
{{یادکرد وب|عنوان=۱۴ خرداد سالروز رحلت بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران و رهبر آزادگان جهان تسلیت باد|نشانی=https://www.iribnews.ir/fa/amp/news/3871476|تاریخ=۱۳ خرداد ۱۴۰۲|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۱۰|وبگاه=خبرگزاری صدا و سیما}}
 
{{یادکرد وب|عنوان=۱۵ هزار زائر از شهرستان‌های تهران به مراسم سالگرد امام(ره) اعزام می‌شوند|نشانی=https://farsnews.ir/niyazgoli/1780391066176153221/%DB%B1%DB%B5-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D9%85-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AF|تاریخ=۱۲ خرداد ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۱۸|وبگاه=خبرگزاری فارس}}
 
{{یادکرد وب|عنوان=World: Middle East Analysis: Ayatollah Khomeini's legacy|نشانی=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/361040.stm|تاریخ=۴ ژوئن ۱۹۹۹|تاریخ بازبینی=۱ جولای ۲۰۲۶|شناسه=kh1|کد زبان=en|وبگاه=news bbc}}

نسخهٔ کنونی تا ۱۶ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۰۱

تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی
تشییع پیکر سید روح الله خمینی در مصلای تهران
پیکر سید روح‌الله خمینی در ۱۵ خرداد ۱۳۶۸ش برای وداع عمومی در مصلای تهران در محفظه‌ای شیشه‌ای قرار گرفت. عمامه سیاه وی، به نشانه انتساب به سادات، بر روی سینه پیکر قرار داده شده بود.

تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی؛ مراسم تشییع و خاک‌سپاری نخستین رهبر جمهوری اسلامی ایران.

مراسم تشییع پیکر سید روح‌الله خمینی در خرداد ۱۳۶۸ش در تهران برگزار شد. این رویداد با حضور بیش از ۱۰ میلیون نفر، به‌عنوان یکی از پرجمعیت‌ترین گردهمایی‌های تاریخ بشر در رکوردهای گینس ثبت شده است. این رویداد بازتاب گسترده جهانی داشت و نمادی از همبستگی اجتماعی ارزیابی گردید.

درگذشت سید روح‌الله خمینی

نوشتار اصلی: رحلت سید روح‌الله خمینی

سید روح‌الله خمینی پس از یک دوره بیماری، در شامگاه ۱۳ خرداد ۱۳۶۸ش بر اثر سرطان معده و ایست قلبی در تهران درگذشت.[۱] در ساعت ۷ صبح روز ۱۴ خرداد ۱۳۶۸ش، خبر رحلت سید روح‌الله خمینی را در اولین بخش خبری رادیو سراسری ایران اعلام کرد.[۲] مراسم وداع همگانی با پیکر او، در ۱۵ خرداد در مصلای تهران آغاز شد. در صبحگاه ۱۶ خرداد، سید محمدرضا گلپایگانی، از مراجع تقلید شیعه، نماز میت را بر پیکر امام خمینی اقامه کرد؛ سپس مراسم تشییع جنازه تا بهشت زهرا برگزار شد و پیکر سید روح‌الله خمینی در جوار بهشت زهرا، در مکانی که امروزه حرم امام خمینی نامیده می‌شود، خاک‌سپاری شد.[۳]

فراوانی تشییع‌کنندگان

در آیین تشییع پیکر سید روح‌الله خمینی در تهران، اقشار مختلف جامعه حضور داشتند.[۴] بر اساس گزارش منابع و رسانه‌ها در سال ۱۳۶۸ش، مراسم تشییع با حضور بیش از ده میلیون نفر[۵] و مشارکت ۲۰درصدی جمعیت ایران به‌عنوان یکی از پرجمعیت‌ترین و بزرگ‌ترین مراسم‌های تشییع جنازه در دنیا معرفی شده است.[۶] این مراسم تا سال ۲۰۱۲م بعد از مراسم تشییع آنا دورای در هند،[۷] به‌عنوان پرجمعیت‌ترین مراسم تشییع جنازه در رکوردهای جهانی گینس به ثبت رسیده است.[۸][۹] حضور گسترده مردم در این مراسم، نمادی از انسجام ملی با وجود تنوع دیدگاه‌های سیاسی و همچنین تداوم پیوند مردم با آرمان‌های بنیان‌گذار نظام جمهوری اسلامی ایران ارزیابی شده است.[۱۰][۱۱]

فراوانی تشییع‌کنندگان موجب بروز بی‌نظمی‌هایی شد و گزارش‌هایی از جان‌باختن چند نفر در انبوه جمعیت منتشر گردید.[۱۲] گستردگی و هجوم جمعیت، انتقال پیکر با کامیون و بالگرد با مشکل مواجه کرد و تابوت در تلاش اول برای خاک‌سپاری پیکر امام خمینی، آسیب دید و در پی آن پیکر برای تکفین دوباره به حسینیه جماران بازگردانده شد. خاک‌سپاری به روز بعد موکول گردید و در نهایت پیکر وی در نزدیکی بهشت زهرا و با حضور انبوه جمعیت عزادار به خاک سپرده شد.[۱۳]

ویژگی‌ها

پیکر سید روح‌الله خمینی روی دست تشییع‌کنندگان
پیکر سید روح‌الله خمینی بالای دست تشییع‌کنندگان

در تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی، گروه‌های مختلفی از شهرستان‌ها و روستاها با لباس سیاه و تصاویر سید روح‌الله خمینی[۱۴] دیده می‌شد.[۱۵] مردم عزادار در دسته‌جات سینه‌زنی و زنجیرزنی شعارهای «الله‌اکبر»، «یاحسین»،[۱۶] «عزا عزاست امروز، روز عزاست امروز، مهدی صاحب‌زمان، صاحب عزاست امروز» و «خمینی عزیزم راهت ادامه دارد» سر می‌دادند.[۱۷] صفوف به‌هم‌فشرده جمعیت در نماز میت،[۱۸] گریهٔ گستردهٔ شرکت‌کنندگان[۱۹] و شیفتگی جمعیت و دسته‌های عزادار برای لمس تابوت حامل پیکر سید روح‌الله خمینی، از ویژگی‌های مراسم تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی بود.[۲۰]

محل خاک‌سپاری

قبر سید روح‌الله خمینی در بهشت زهرا پیش از تدفین
تصویری از قبر سید روح‌الله خمینی در بهشت زهرا پیش از تدفین
نوشتار اصلی: خاک‌سپاری

پس از درگذشت سید روح‌الله خمینی، گزینه‌های متعددی برای محل خاکسپاری او از جمله جماران، مسجد جمکران، مصلای تهران، حرم فاطمه معصومه، کوشک نصرت در قم، پادگان قلعه‌مرغی و بهشت زهرا در تهران مطرح شد.[۲۱] در نهایت، زمینی در نزدیکی بهشت زهرا برگزیده شد تا امکان توسعهٔ آن در آینده فراهم باشد. در سال‌های بعد، بنایی بزرگ در محل دفن امام خمینی ساخته شد که امروزه با نام حرم امام خمینی شناخته می‌شود.[۲۲]

بازتاب رسانه‌ای

مراسم تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی، بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های جهانی داشت و تا مدت‌ها در صدر اخبار خبرگزاری‌های جهان قرار گرفت.[۲۳] آسوشیتدپرس،[۲۴] رویترز، بیت‌المقدس، یونایتد پرس، فرانس‌پرس و شبکه‌های تلویزیونی صدای آمریکا[۲۵] و بی‌بی‌سی به پوشش این رویداد پرداختند. بی‌بی‌سی این رویداد را از بزرگ‌ترین گردهمایی‌های تاریخ بشر توصیف کرد.[۲۶] روزنامه‌های واشینگتن‌پست، هرالد تریبون، تایمز، دیلی‌تلگراف، ایندیپندنت، فایننشال تایمز، ماینیچی، الدیار، الوطن و ملیت نیز تصاویر و گزارش‌هایی از این مراسم را در صفحات خود منتشر کردند.[۲۷] رسانه‌های خارجی بر بازنمایی حجم گستردۀ جمعیت حاضر در مراسم، شدت احساسات عمومی و سوگ ملی و پیامدهای سیاسی این رویداد بر آینده نظام جمهوری اسلامی تمرکز داشتند.[۲۸] رسانه‌های بین‌المللی، شکوه مراسم تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی را برآمده از شحصیت و اندیشه امام خمینی دانستند که با ارائهٔ تفسیری نوین از مفاهیم دینی و سیاسی، نقشی تعیین‌کننده در تحولات خاورمیانه و جهان اسلام ایفا کرد.[۲۹]

نگارخانه

  • حضور زنان در مراسم تشییع سید روح‌الله خمینی
    تصویری از حضور زنان در مراسم تشییع سید روح‌الله خمینی
  • تسلیت جامعه کلیمیان ایران در مراسم تشییع پیکر سید روح‌الله خمینی (ره)
    شرکت‌کنندگان در مراسم تشییع پیکر سید روح‌الله خمینی با در دست‌داشتن تصاویر وی و پارچه‌نوشته‌ای از سوی جامعه کلیمیان ایران در ابراز تسلیت و همدردی.
  • حمل فرد بی هوش در میان ازدحام تشییع پیکر سید روح الله خمینی
    شرکت‌کنندگان در مراسم تشییع پیکر سید روح‌الله خمینی؛ در میان ازدحام جمعیت، فردی که بی‌هوش شده است، بر روی دست حاضران حمل می‌شود.
  • اقامه نماز میت بر پیکر سید روح‌الله خمینی توسط سید محمدرضا گلپایگانی
    اقامه نماز میت بر پیکر سید روح‌الله خمینی توسط سید محمدرضا گلپایگانی

پانویس

  1. ↑ «امام خمینی (ره) بر اثر چه بیماری از دنیا رفتند؟»، تابناک.
  2. ↑ «لحظه اعلام خبر ارتحال امام خمینی (ره) از رادیو توسط محمدرضا حیاتی»، باشگاه خبرنگاران جوان.
  3. ↑ «تشییع بی‌سابقه!»، ایسنا.
  4. ↑ «تصاویری از حضور مردم و مسئولین در نماز و تشییع پیکر امام خمینی سال ۶۸»، خبرگزاری دفاع مقدس.
  5. ↑ «هشدار امام خمینی به کارگزاران نظام / مراسم تشییع امام خمینی و حواشی آن / سپردن وصیت‌نامه امام / اعلام خبر رحلت امام در تلویزیون / روایت آسوشتیدپرس از رحلت امام»، تابناک.
  6. ↑ «تشییع پیکر امام خمینی (ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیت‌ترین‌ها»، ایمنا.
  7. ↑ «تشییع پیکر امام خمینی (ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیت‌ترین‌ها»، ایمنا.
  8. ↑ «نام امام خمینی (ره) در کتاب رکوردهای گینس»، ایسنا.
  9. ↑ “Largest percentage of population to attend a funeral”, Guinness World Records.
  10. ↑ «۱۴ خرداد سالروز رحلت بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران و رهبر آزادگان جهان تسلیت باد»، خبرگزاری صدا و سیما.
  11. ↑ «امام خمینی (ره) عزت‌نفس ملی را در گفتمان انقلاب اسلامی نهادینه کرد»، ایسنا.
  12. ↑ «تشییع پیکر امام خمینی (ره) بزرگ‌ترین مراسم تشییع و سومین تجمع انسانی در تاریخ بشر»، وب‌سایت 55 آنلاین.
  13. ↑ «مراسم تشییع امام خمینی و حواشی آن»، وب‌سایت تابناک.
  14. ↑ «۱۴ خرداد | امام خمینی دار فانی را وداع گفت»، پارسینه.
  15. ↑ «یادی از مراسم تشییع پیکر امام (ره) با مرور چند عکس + فیلم»، ایسنا.
  16. ↑ «یادی از مراسم تشییع پیکر امام (ره) با مرور چند عکس + فیلم»، ایسنا.
  17. ↑ «۱۴ خرداد | امام خمینی دار فانی را وداع گفت»، پارسینه.
  18. ↑ «آیت الله گلپایگانی و نماز بر پیکر امام (ره)»، پرسمان دانشگاهیان.
  19. ↑ «۱۴ خرداد | امام خمینی دار فانی را وداع گفت»، پارسینه.
  20. ↑ «جزئیات تشییع پیکر حضرت امام خمینی به روایت ناطق نوری»، خبرگزاری رسا.
  21. ↑ بصیرت‌منش، فصل صبر: خاطراتی از ایام بیماری و ارتحال حضرت امام (س)، ۱۱۵.
  22. ↑ «۱۴ خرداد سالروز رحلت بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران و رهبر آزادگان جهان تسلیت باد»، خبرگزاری صدا و سیما.
  23. ↑ «رسانه‌های جهان مراسم میلیونی تشییع امام را چگونه روایت کردند؟»، خبرگزاری فارس.
  24. ↑ «نگاهی به واکنش رسانه‌های خارجی به رحلت امام خمینی (ره)»، خبرگزاری دفاع مقدس.
  25. ↑ «تیتر معنادار خبرگزاری آمریکایی بعد از رحلت امام خمینی (ره)»، شبکه العالم.
  26. ↑ “World: Middle East Analysis: Ayatollah Khomeini's legacy”, news bbc.
  27. ↑ «رسانه‌های جهان ارتحال امام خمینی (ره) در سال 68 را چگونه پوشش دادند؟ +عکس»، تسنیم.
  28. ↑ «بازتاب خبر رحلت و تشییع بی‌سابقه حضرت امام (س) در رسانه‌های گروهی جهان»، پرتال امام خمینی.
  29. ↑ «رسانه‌های جهان مراسم میلیونی تشییع امام را چگونه روایت کردند؟»، خبرگزاری فارس.

منابع

  • "Largest percentage of population to attend a funeral". Guinness World Records (به انگلیسی). 4 June 1999. Retrieved 1 July 2026.
  • "World: Middle East Analysis: Ayatollah Khomeini's legacy". news bbc (به انگلیسی). 4 June 1999. Retrieved 1 July 2026.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=تشییع_جنازه_سید_روح‌الله_خمینی&oldid=60159»