جز ویکی سازی و تمیزکاری |
+ رده:مصورسازی (هاتکت) |
||
| (۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر = | | تصویر =رهبر جمهوری اسلامی ایران.jpg | ||
| زیرنویس تصویر = | | زیرنویس تصویر =سید مجتبی خامنهای سومین رهبر جمهوری اسلامی ایران | ||
| image_alt = | | image_alt =سید مجتبی خامنهای سومین رهبر جمهوری اسلامی ایران | ||
| فایل پادکست =رهبر جمهوری اسلامی ایران.ogg | | فایل پادکست =رهبر جمهوری اسلامی ایران.ogg | ||
| حجم فایلپادکست =9/67 | | حجم فایلپادکست =9/67 | ||
| خط ۵۲: | خط ۵۲: | ||
=== بیعت با رهبر === | === بیعت با رهبر === | ||
[[پرونده:بیعت۲.jpg|جایگزین=بیعت نمادین همافران با امام خمینی در ۱۹ بهمن سال ۱۳۵۷ش|بندانگشتی|بیعت نمادین همافران با امام خمینی در ۱۹ بهمن سال ۱۳۵۷ش.]] | |||
در ادبیات سیاسی اسلام، [[بیعت]] بهمعنای عهد و پیمانی دوطرفه میان مردم و حاکم است که بر اساس آن، مردم اطاعت خود را در چارچوب معین اعلام میکنند و حاکم نیز التزام به اجرای عدالت و اداره امور را میپذیرد. در [[نظام جمهوری اسلامی ایران]]، این مفهوم با تحول شرایط اجتماعی، در قالب انتخابات و مراجعه به آرای عمومی عینیت یافته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/9153/بیعت-و-رای موسویان، «بیعت و رأی»، 1380ش، ص53-65.]</ref> | در ادبیات سیاسی اسلام، [[بیعت]] بهمعنای عهد و پیمانی دوطرفه میان مردم و حاکم است که بر اساس آن، مردم اطاعت خود را در چارچوب معین اعلام میکنند و حاکم نیز التزام به اجرای عدالت و اداره امور را میپذیرد. در [[نظام جمهوری اسلامی ایران]]، این مفهوم با تحول شرایط اجتماعی، در قالب انتخابات و مراجعه به آرای عمومی عینیت یافته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/9153/بیعت-و-رای موسویان، «بیعت و رأی»، 1380ش، ص53-65.]</ref> | ||
| خط ۹۰: | خط ۹۱: | ||
=== اشراف و نظارت بر نهادهای حکومتی === | === اشراف و نظارت بر نهادهای حکومتی === | ||
در چارچوب قانون اساسی، رهبر بهعنوان عالیترین مقام کشور، بر نهادهای گوناگون حکومتی اشراف و نظارت دارد، ازجمله: سازمان صداوسیما، بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی، مجمع تشخیص مصلحت | در چارچوب قانون اساسی، [[رهبر جمهوری اسلامی ایران|رهبر]] بهعنوان عالیترین مقام کشور، بر نهادهای گوناگون حکومتی اشراف و نظارت دارد، ازجمله: سازمان صداوسیما، بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی، [[مجمع تشخیص مصلحت نظام]]، قوهٔ قضائیه، ستاد اجرایی فرمان امام و سازمان تبلیغات اسلامی. متناسب با حوزه فعالیت هر یک از این نهادها، اختیاراتی برای رهبر تعریف شده است، ازجمله: | ||
# مصوبات [[شورای عالی امنیت ملی]] پس از تأیید مقام رهبری لازمالاجرا است؛ | # مصوبات [[شورای عالی امنیت ملی]] پس از تأیید مقام رهبری لازمالاجرا است؛ | ||
# لزوم حضور نمایندهٔ رهبری در آن نهاد مانند فقهای شورای نگهبان، بنیاد شهید و امور ایثارگران، سازمان اوقاف و امور خیریه، سازمان حج و زیارت؛ | # لزوم حضور نمایندهٔ رهبری در آن نهاد مانند فقهای شورای نگهبان، بنیاد شهید و امور ایثارگران، سازمان اوقاف و امور خیریه، سازمان حج و زیارت؛ | ||
| خط ۱۰۵: | خط ۱۰۶: | ||
=== رهبری سید روحالله خمینی === | === رهبری سید روحالله خمینی === | ||
[[پرونده:رهبر جمهوری اسلامی ایران۲.jpg|جایگزین=تدریس امام خمینی درس خارج فقه در مسجد شیخ انصاری شهر نجف|بندانگشتی|امام خمینی لحظاتی پیش از آغاز تدریس خارج فقه در مسجد شیخ انصاری شهر نجف.]] | |||
سید روحالله خمینی نظریهٔ ولایت فقیه را سال ۱۳۴۸ش در [[حوزه علمیه نجف]] مطرح کرد. پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ش، این نظریه، با اجرای همهپرسی عمومی در سال ۱۳۵۸ش به عنوان اصل پنجم [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]] به تصویب رسید. پس ازآن، او که پیشتر رهبری [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] را برعهده داشت، بهطور رسمی بهعنوان بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران و نخستین رهبر [[نظام جمهوری اسلامی ایران]] تثبیت شد<ref>جبرائیلی، روایت رهبری (مناسبات جمهوریت و اسلامیت در انتخاب ولی فقیه)، 1398ش، ص13-77.</ref> و تا زمان درگذشت در سال ۱۳۶۸ش این مسئولیت را بر عهده داشت.<ref>انصاری، حدیث بیداری، 1389ش، ص4 و 93.</ref> | سید روحالله خمینی نظریهٔ ولایت فقیه را سال ۱۳۴۸ش در [[حوزه علمیه نجف]] مطرح کرد. پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ش، این نظریه، با اجرای همهپرسی عمومی در سال ۱۳۵۸ش به عنوان اصل پنجم [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]] به تصویب رسید. پس ازآن، او که پیشتر رهبری [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] را برعهده داشت، بهطور رسمی بهعنوان بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران و نخستین رهبر [[نظام جمهوری اسلامی ایران]] تثبیت شد<ref>جبرائیلی، روایت رهبری (مناسبات جمهوریت و اسلامیت در انتخاب ولی فقیه)، 1398ش، ص13-77.</ref> و تا زمان درگذشت در سال ۱۳۶۸ش این مسئولیت را بر عهده داشت.<ref>انصاری، حدیث بیداری، 1389ش، ص4 و 93.</ref> | ||
| خط ۱۱۰: | خط ۱۱۲: | ||
در آبان ۱۳۶۴ش، مجلس خبرگان رهبری، بهسبب نگرانی از سلامتی امام خمینی و اوضاع کشور، طی یک مصوبه داخلی و غیررسمی، [[حسینعلی منتظری]] را بهعنوان قائممقام رهبری تعیین کرد؛ اما با توجه به رویکرد و عملکرد منتظری و اثرپذیری وی از [[سازمان مجاهدین خلق]] و [[سید مهدی هاشمی]]، امام خمینی در تاریخ [[۶ فروردین]] ۱۳۶۸ش، در نامهای خطاب به منتظری، او را فاقد صلاحیت لازم برای رهبری نظام جمهوری اسلامی ایران دانست.<ref>جبرائیلی، روایت رهبری (مناسبات جمهوریت و اسلامیت در انتخاب ولی فقیه)، 1398ش، ص105-255.</ref> | در آبان ۱۳۶۴ش، مجلس خبرگان رهبری، بهسبب نگرانی از سلامتی امام خمینی و اوضاع کشور، طی یک مصوبه داخلی و غیررسمی، [[حسینعلی منتظری]] را بهعنوان قائممقام رهبری تعیین کرد؛ اما با توجه به رویکرد و عملکرد منتظری و اثرپذیری وی از [[سازمان مجاهدین خلق]] و [[سید مهدی هاشمی]]، امام خمینی در تاریخ [[۶ فروردین]] ۱۳۶۸ش، در نامهای خطاب به منتظری، او را فاقد صلاحیت لازم برای رهبری نظام جمهوری اسلامی ایران دانست.<ref>جبرائیلی، روایت رهبری (مناسبات جمهوریت و اسلامیت در انتخاب ولی فقیه)، 1398ش، ص105-255.</ref> | ||
=== رهبری | === رهبری سید علی حسینی خامنهای === | ||
پس از رحلت امام خمینی، بلافاصله [[مجلس خبرگان رهبری]] در ۱۴ خرداد ۱۳۶۸ش، پس از طرح و پذیرش استعفای حسینعلی منتظری از سمت قائممقامی رهبری، با نظر اکثریت مبنی بر کفایت شرط اجتهاد برای رهبری و نیز نپذیرفتن رهبریِ شورایی، با ۶۰ رأی از ۷۴ رأی، [[سید علی خامنهای]] را تا زمان همهپرسی و تصویب نهایی بازنگری قانون اساسی، بهعنوان رهبر موقت جمهوری اسلامی ایران برگزیدند. پس از برگزاری همهپرسی بازنگری قانون اساسی در [[۶ مرداد]] ۱۳۶۸ش و تأیید آن توسط مردم، مجلس خبرگان رهبری در ۱۵ مرداد ۱۳۶۸ش با ۶۰ رأی از ۶۴ رأی، رهبری سید علی خامنهای را تثبیت کردند.<ref>جبرائیلی، روایت رهبری (مناسبات جمهوریت و اسلامیت در انتخاب ولی فقیه)، 1398ش، ص431-529.</ref> وی در [[۹ اسفند]] ۱۴۰۴ش در حمله آمریکا و اسرائیل به بیت رهبری، [[ترور سید علی خامنهای|ترور]] و به [[شهادت سید علی خامنهای|شهادت]] رسید.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1360387/امام-خامنهای-رهبر-و-پیشوای-شیعیان-جهان-به-شهادت-رسید «امام خامنهای، رهبر و پیشوای شیعیان جهان به شهادت رسید»، وبسایت تابناک.]</ref> | [[پرونده:سید علی خامنهای۸.jpg|جایگزین=علی خامنهای در حال خواندن وصیتنامه سید روحالله خمینی در جلسه مجلس خبرگان رهبری|بندانگشتی|علی خامنهای، رئیسجمهور وقت، در حال خواندن وصیتنامه سید روحالله خمینی در جلسه مجلس خبرگان رهبری برای انتخاب رهبر جدید، ۱۴ خرداد ۱۳۶۸]] | ||
پس از رحلت امام خمینی، بلافاصله [[مجلس خبرگان رهبری]] در [[۱۴ خرداد]] ۱۳۶۸ش، پس از طرح و پذیرش استعفای حسینعلی منتظری از سمت قائممقامی رهبری، با نظر اکثریت مبنی بر کفایت [[درجه اجتهاد|شرط اجتهاد]] برای رهبری و نیز نپذیرفتن رهبریِ شورایی، با ۶۰ رأی از ۷۴ رأی، [[سید علی خامنهای]] را تا زمان همهپرسی و تصویب نهایی بازنگری قانون اساسی، بهعنوان رهبر موقت جمهوری اسلامی ایران برگزیدند. پس از برگزاری همهپرسی بازنگری قانون اساسی در [[۶ مرداد]] ۱۳۶۸ش و تأیید آن توسط مردم، مجلس خبرگان رهبری در ۱۵ مرداد ۱۳۶۸ش با ۶۰ رأی از ۶۴ رأی، رهبری سید علی خامنهای را تثبیت کردند.<ref>جبرائیلی، روایت رهبری (مناسبات جمهوریت و اسلامیت در انتخاب ولی فقیه)، 1398ش، ص431-529.</ref> وی در [[۹ اسفند]] ۱۴۰۴ش در حمله آمریکا و اسرائیل به بیت رهبری، [[ترور سید علی خامنهای|ترور]] و به [[شهادت سید علی خامنهای|شهادت]] رسید.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1360387/امام-خامنهای-رهبر-و-پیشوای-شیعیان-جهان-به-شهادت-رسید «امام خامنهای، رهبر و پیشوای شیعیان جهان به شهادت رسید»، وبسایت تابناک.]</ref> | |||
=== شورای موقت رهبری === | === شورای موقت رهبری === | ||
| خط ۱۱۷: | خط ۱۲۰: | ||
در پی [[شهادت سید علی خامنهای]]، دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران، در ۹ اسفند ۱۴۰۴ش، [[شورای موقت رهبری]]؛ مطابق سازوکار مقرر در اصل ۱۱۱ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تشکیل شد. این شورا از [[۱۰ اسفند]] ۱۴۰۴ش فعالیت خود را آغاز کرد و متشکل از [[مسعود پزشکیان]] (رئیسجمهور وقت)، [[غلامحسین محسنی اژهای]] (رئیس قوه قضائیه وقت) و [[علیرضا اعرافی]] (فقیه شورای نگهبان) بود. شورای یادشده تا زمان تعیین رهبر جدید از سوی [[مجلس خبرگان رهبری]]، عهدهدار انجام وظایف قانونی مقام رهبری بود.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404121005595/چه-کسانی-عضو-شورای-موقت-رهبری-هستند «چه کسانی عضو شورای موقت رهبری هستند؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | در پی [[شهادت سید علی خامنهای]]، دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران، در ۹ اسفند ۱۴۰۴ش، [[شورای موقت رهبری]]؛ مطابق سازوکار مقرر در اصل ۱۱۱ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تشکیل شد. این شورا از [[۱۰ اسفند]] ۱۴۰۴ش فعالیت خود را آغاز کرد و متشکل از [[مسعود پزشکیان]] (رئیسجمهور وقت)، [[غلامحسین محسنی اژهای]] (رئیس قوه قضائیه وقت) و [[علیرضا اعرافی]] (فقیه شورای نگهبان) بود. شورای یادشده تا زمان تعیین رهبر جدید از سوی [[مجلس خبرگان رهبری]]، عهدهدار انجام وظایف قانونی مقام رهبری بود.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404121005595/چه-کسانی-عضو-شورای-موقت-رهبری-هستند «چه کسانی عضو شورای موقت رهبری هستند؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | ||
=== رهبری | === رهبری سید مجتبی حسینی خامنهای === | ||
پس از اعلام ترور سید علی خامنهای در ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش. هیئت رئیسهٔ مجلس خبرگان رهبری بلافاصله صبح همان روز تشکیل جلسه داد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6765059/خبرگان-فرآیند-معرفی-رهبر-انقلاب-را-از-لحظه-شهادت-آیت-الله-خامنه «خبرگان فرایند معرفی رهبر انقلاب را از لحظۀ شهادت رهبری آغاز کرد»، خبرگزاری مهر.]</ref> در روزهای پس از آن، مجلس خبرگان رهبری جلسات متعددی را جهت بررسی شرایط و تعیین رهبر جدید برگزار کرد.<ref>[https://www.irna.ir/amp/86103524/ قمی، «تشریح فرایند انتخاب سومین رهبر انقلاب اسلامی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> سرانجام روز یکشنبه [[۱۷ اسفند]] ۱۴۰۴ش، با تدابیر امنیتی شدید، اجلاس رسمی تشکیل شد. در پایان این نشست، [[سید مجتبی خامنهای|سید مجتبی حسینی خامنهای]] بهعنوان رهبر سوم جمهوری اسلامی ایران تعیین و طی بیانیهٔ مجلس خبرگان رهبری معرفی شد.<ref>[https://majlesekhobregan.ir/fa/cont/5118 «رهبر جدید انقلاب اسلامی توسط مجلس خبرگان رهبری تعیین و معرفی شد»، وبسایت دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری.]</ref> | پس از اعلام ترور سید علی خامنهای در ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش. هیئت رئیسهٔ مجلس خبرگان رهبری بلافاصله صبح همان روز تشکیل جلسه داد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6765059/خبرگان-فرآیند-معرفی-رهبر-انقلاب-را-از-لحظه-شهادت-آیت-الله-خامنه «خبرگان فرایند معرفی رهبر انقلاب را از لحظۀ شهادت رهبری آغاز کرد»، خبرگزاری مهر.]</ref> در روزهای پس از آن، مجلس خبرگان رهبری جلسات متعددی را جهت بررسی شرایط و تعیین رهبر جدید برگزار کرد.<ref>[https://www.irna.ir/amp/86103524/ قمی، «تشریح فرایند انتخاب سومین رهبر انقلاب اسلامی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> سرانجام روز یکشنبه [[۱۷ اسفند]] ۱۴۰۴ش، با تدابیر امنیتی شدید، اجلاس رسمی تشکیل شد. در پایان این نشست، [[سید مجتبی خامنهای|سید مجتبی حسینی خامنهای]] بهعنوان رهبر سوم جمهوری اسلامی ایران تعیین و طی بیانیهٔ مجلس خبرگان رهبری معرفی شد.<ref>[https://majlesekhobregan.ir/fa/cont/5118 «رهبر جدید انقلاب اسلامی توسط مجلس خبرگان رهبری تعیین و معرفی شد»، وبسایت دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری.]</ref> | ||
== تمایز رهبری جمهوری اسلامی با نظامهای سلطنتی و دیکتاتوری == | == تمایز رهبری جمهوری اسلامی با نظامهای سلطنتی و دیکتاتوری == | ||
| خط ۱۶۶: | خط ۱۶۹: | ||
* «ولی فقیه چه تفاوتی با پادشاه دارد؟»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۱۷ خرداد ۱۴۰۲ش. | * «ولی فقیه چه تفاوتی با پادشاه دارد؟»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۱۷ خرداد ۱۴۰۲ش. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
[[رده:مصورسازی]] | |||
