جز ویکی سازی |
جز ویکی سازی و تمیزکاری |
||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
{{درشت|'''جنبش امل'''؛}} از اولین گروههای سیاسی و نظامی شیعیان در لبنان. | {{درشت|'''جنبش امل'''؛}} از اولین گروههای سیاسی و نظامی شیعیان در لبنان. | ||
جنبش اَمَل، اولین جنبش اسلامگرای | جنبش اَمَل، اولین جنبش اسلامگرای [[شیعه]] در [[لبنان]] است که با هدف احیای هویت و موقعیت [[شیعیان لبنان|شیعیان این کشور]] و مبارزه با اشغالگری رژیم صهیونیستی توسط [[امام موسی صدر]] و [[مصطفی چمران]] تأسیس شد. ارائهٔ خدمات اجتماعی، علمی، آموزشی، رفاهی مانند ادارهٔ [[مدرسه|مدارس]]، تأسیس بیمارستان، نگهداری از یتیمان، رسیدگی به فقرا، ایجاد وحدت و گفتوگو میان تمامی فرق و طوایف لبنانی، مبارزه با تفکر مارکسیستی و اشالگری رژیم صهیونیستی، برخی از اقدامات این جنبش بوده که در ارتقای جایگاه شیعیان و تقریب مذاهب در لبنان نقش داشته است. | ||
== تاریخچه جنبش امل == | == تاریخچه جنبش امل == | ||
[[پرونده:امل.jpg|جایگزین=تعدادی از رزمندگان جوان جنبش امل|بندانگشتی|تعدادی از رزمندگان جوان جنبش امل]] | [[پرونده:امل.jpg|جایگزین=تعدادی از رزمندگان جوان جنبش امل|بندانگشتی|تعدادی از رزمندگان جوان جنبش امل]] | ||
امام موسی صدر بعد از تأسیس مجلس اعلای شیعیان لبنان در ۱۹۶۹م جهت پشتیبانی این نهاد و ارتقای بیشتر جایگاه سیاسی و اجتماعی شیعیان، خواستههای ذیل را بهصورت رسمی به دولت وقت لبنان مطرح کرد: مسلحکردن جوانان شیعه در جنوب لبنان برای مبارزه با اسرائیل، ساختن پناهگاه برای همه روستاییان جنوب، احداث بزرگ راه بیروتجنوب، احداث سد بر رودخانه لیطانی، صدور شناسنامه برای کسانی که در دوران استعمار شناسنامه نگرفته بودند و شهروند لبنانی محسوب نمیشدند و تقسیم عادلانهٔ شغلهای دولتی و نظامی. | [[امام موسی صدر]] بعد از تأسیس [[مجلس اعلای شیعیان لبنان]] در ۱۹۶۹م جهت پشتیبانی این نهاد و ارتقای بیشتر جایگاه سیاسی و اجتماعی شیعیان، خواستههای ذیل را بهصورت رسمی به دولت وقت لبنان مطرح کرد: مسلحکردن جوانان شیعه در جنوب لبنان برای مبارزه با اسرائیل، ساختن پناهگاه برای همه روستاییان جنوب، احداث بزرگ راه بیروتجنوب، احداث سد بر رودخانه لیطانی، صدور شناسنامه برای کسانی که در دوران استعمار شناسنامه نگرفته بودند و شهروند لبنانی محسوب نمیشدند و تقسیم عادلانهٔ شغلهای دولتی و نظامی. | ||
به دنبال این درخواست، مطالبهٔ عدالت اجتماعی شیعیان از دولت اوج گرفت و در تمام رسانهها منعکس شد، اما دولت جواب مثبتی به این درخواستها نداد. بههمین دلیل تظاهرات در شهرهای مختلف لبنان برگزار و مقدمات تشکیل اولین سازمان شیعی لبنان فراهم شد؛ امام موسی صدر در ۱۹۷۳م، جنبش «حرکة المحرومین» را تأسیس کرد تا مطالبات شیعیان را با پشتوانهٔ قدرت یک سازمان مردمی و نظامی پیگیری کند و جلو عضویت جوانان شعیه نیز در احزاب دستچپی و دستراستی را نیز بگیرد.<ref>پیشوایی، «لبنان سرزمین خون و حماسه (9): تأسیس حرکت محرومین»، 1364ش، ص53-55.</ref> | به دنبال این درخواست، مطالبهٔ عدالت اجتماعی شیعیان از دولت اوج گرفت و در تمام رسانهها منعکس شد، اما دولت جواب مثبتی به این درخواستها نداد. بههمین دلیل تظاهرات در شهرهای مختلف لبنان برگزار و مقدمات تشکیل اولین سازمان شیعی لبنان فراهم شد؛ امام موسی صدر در ۱۹۷۳م، جنبش «حرکة المحرومین» را تأسیس کرد تا مطالبات شیعیان را با پشتوانهٔ قدرت یک سازمان مردمی و نظامی پیگیری کند و جلو عضویت جوانان شعیه نیز در احزاب دستچپی و دستراستی را نیز بگیرد.<ref>پیشوایی، «لبنان سرزمین خون و حماسه (9): تأسیس حرکت محرومین»، 1364ش، ص53-55.</ref> | ||
سپس موسی صدر با همکاری مصطفی چمران در ۱۹۷۵م بازوی نظامی حرکةالمحرومین را به نام «افواج المقاومه اللبنانیه» (گردانهای مقاومت لبنانی) تأسیس کرد که به «امل» معروف شد. این سازمان مدتی مخفیانه فعالیت میکرد، اما وقوع یک حادثه در محل آموزش نظامی آن که به [[شهادت]] ۲۷ نفر و زخمیشدن ۵۰ نفر انجامید، زمینه را برای علنیکردن این سازمان فراهم کرد و موسی صدر طی یک کنفرانس مطبوعاتی بهطور صریح تأسیس این سازمان نظامی را اعلام کرد. جنبش امل با آموزش نیروهای خود، به تدریج تکامل یافت و در صحنههای سیاسی و نظامی لبنان نقش مهمی ایفا کرد.<ref>پیشوایی، «لبنان سرزمین خون و حماسه (10): سازمان امل بازوی نظامی حرکت محرومین»، 1364ش، ص18-20.</ref> | سپس موسی صدر با همکاری [[مصطفی چمران]] در ۱۹۷۵م بازوی نظامی حرکةالمحرومین را به نام «افواج المقاومه اللبنانیه» (گردانهای مقاومت لبنانی) تأسیس کرد که به «امل» معروف شد. این سازمان مدتی مخفیانه فعالیت میکرد، اما وقوع یک حادثه در محل آموزش نظامی آن که به [[شهادت]] ۲۷ نفر و زخمیشدن ۵۰ نفر انجامید، زمینه را برای علنیکردن این سازمان فراهم کرد و موسی صدر طی یک کنفرانس مطبوعاتی بهطور صریح تأسیس این سازمان نظامی را اعلام کرد. جنبش امل با آموزش نیروهای خود، به تدریج تکامل یافت و در صحنههای سیاسی و نظامی لبنان نقش مهمی ایفا کرد.<ref>پیشوایی، «لبنان سرزمین خون و حماسه (10): سازمان امل بازوی نظامی حرکت محرومین»، 1364ش، ص18-20.</ref> | ||
== اهمیت و جایگاه جنبش امل == | == اهمیت و جایگاه جنبش امل == | ||
[[پرونده:امل۱.jpg|جایگزین=بازدید امام موسی صدر از نیروهای نظامی جنبش امل|بندانگشتی|بازدید امام موسی صدر از نیروهای نظامی جنبش امل]] | [[پرونده:امل۱.jpg|جایگزین=بازدید امام موسی صدر از نیروهای نظامی جنبش امل|بندانگشتی|بازدید [[امام موسی صدر]] از نیروهای نظامی جنبش امل]] | ||
جنبش امل، اولین حرکت اسلامگرایانه در منطقه محسوب میشود که بر مبنای ارزشهای دینی، روحیهٔ شهادتطلبی، جهاد و الگوگیری از مکتب [[عاشورا]] شکل گرفت. قبل از تأسیس این جنبش، دو اندیشهٔ مادی و قومگرایانهٔ «چپ مارکسیستی» و «پان عربیسم» بر جهانبینی کشورهای عربی مسلط بود. | جنبش امل، اولین حرکت اسلامگرایانه در منطقه محسوب میشود که بر مبنای ارزشهای دینی، روحیهٔ شهادتطلبی، جهاد و الگوگیری از مکتب [[عاشورا]] شکل گرفت. قبل از تأسیس این جنبش، دو اندیشهٔ مادی و قومگرایانهٔ «چپ مارکسیستی» و «پان عربیسم» بر جهانبینی کشورهای عربی مسلط بود. | ||
| خط ۲۶: | خط ۲۶: | ||
== خطمشی اعتقادی جنبش امل == | == خطمشی اعتقادی جنبش امل == | ||
امام موسی صدر جنبش امل را حرکت مردمی و برخاسته از [[ایمان]] به خدا، انسان، آزادی و کرامت انسانی معرفی کرده است که با هرگونه ستم اجتماعی، نظام سیاسی طایفهای، استبداد، فئودالیسم، نظام سلطه و برای عظمت وطن و سلامت کشور مبارزه میکند.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/04/20/1125607/%D8%AC%D8%A8%D9%87%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D9%88-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%DA%A9%D9%84-%DA%AF%D8%B1% «جبهه مقاومت اسلامی از کجا و چگونه شکل گرفت؟/ اولین هسته مقاومت را چه کسانی تشکیل دادند»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | [[امام موسی صدر]] جنبش امل را حرکت مردمی و برخاسته از [[ایمان]] به خدا، انسان، آزادی و کرامت انسانی معرفی کرده است که با هرگونه ستم اجتماعی، نظام سیاسی طایفهای، استبداد، فئودالیسم، نظام سلطه و برای عظمت وطن و سلامت کشور مبارزه میکند.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/04/20/1125607/%D8%AC%D8%A8%D9%87%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D9%88-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%DA%A9%D9%84-%DA%AF%D8%B1% «جبهه مقاومت اسلامی از کجا و چگونه شکل گرفت؟/ اولین هسته مقاومت را چه کسانی تشکیل دادند»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | ||
== مخالفتها با جنبش امل == | == مخالفتها با جنبش امل == | ||
| خط ۴۹: | خط ۴۹: | ||
==== حوزهٔ علمیه ==== | ==== حوزهٔ علمیه ==== | ||
امام موسی صدر مرکزی به نام «معهد الدراسات الاسلامیه» بنیان نهاد که به [[تربیت]] طلاب علوم دینی میپرداخت و علاوهبر طلاب لبنانی، عدهٔ زیادی از کشورهای آفریقایی، افغانستان، اندونزی و چین در آنجا تحصیل میکردند. | [[امام موسی صدر]] مرکزی به نام «معهد الدراسات الاسلامیه» بنیان نهاد که به [[تربیت]] طلاب علوم دینی میپرداخت و علاوهبر طلاب لبنانی، عدهٔ زیادی از کشورهای آفریقایی، افغانستان، اندونزی و چین در آنجا تحصیل میکردند. | ||
==== مؤسسات جدید ==== | ==== مؤسسات جدید ==== | ||
| خط ۵۹: | خط ۵۹: | ||
== جنبش امل بعد از موسی صدر و چمران == | == جنبش امل بعد از موسی صدر و چمران == | ||
به باور پژوهشگران جنبش امل بعد از از ناپدیدشدن امام موسی صدر و بازگشت [[مصطفی چمران]] به ایران، بهدلایل ذیل، تضعیف شد: | به باور پژوهشگران جنبش امل بعد از از ناپدیدشدن [[امام موسی صدر]] و بازگشت [[مصطفی چمران]] به ایران، بهدلایل ذیل، تضعیف شد: | ||
# [[امام موسی صدر]] و مصطفی چمران در ارکان رهبری امل نقش برجسته داشتند و با رفتن آنها خلأ بزرگی در رهبری و تضعیف این سازمان شد.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/04/20/1125607/%D8%AC%D8%A8%D9%87%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D9%88-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%DA%A9%D9%84-%DA%AF%D8%B1% «جبهه مقاومت اسلامی از کجا و چگونه شکل گرفت؟/ اولین هسته مقاومت را چه کسانی تشکیل دادند»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | # [[امام موسی صدر]] و مصطفی چمران در ارکان رهبری امل نقش برجسته داشتند و با رفتن آنها خلأ بزرگی در رهبری و تضعیف این سازمان شد.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/04/20/1125607/%D8%AC%D8%A8%D9%87%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D9%88-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%DA%A9%D9%84-%DA%AF%D8%B1% «جبهه مقاومت اسلامی از کجا و چگونه شکل گرفت؟/ اولین هسته مقاومت را چه کسانی تشکیل دادند»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | ||
# شکلگیری حزبالله و جذابیت بیشتر و نگرش اسلام گرایانهتر آن نسبت به امل نزد عموم شیعیان لبنان به مرور زمان باعث تضعیف جنبش امل شد.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/04/20/1125607/%D8%AC%D8%A8%D9%87%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D9%88-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%DA%A9%D9%84-%DA%AF%D8%B1% «جبهه مقاومت اسلامی از کجا و چگونه شکل گرفت؟/ اولین هسته مقاومت را چه کسانی تشکیل دادند»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | # شکلگیری حزبالله و جذابیت بیشتر و نگرش اسلام گرایانهتر آن نسبت به امل نزد عموم شیعیان لبنان به مرور زمان باعث تضعیف جنبش امل شد.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/04/20/1125607/%D8%AC%D8%A8%D9%87%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D9%88-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%DA%A9%D9%84-%DA%AF%D8%B1% «جبهه مقاومت اسلامی از کجا و چگونه شکل گرفت؟/ اولین هسته مقاومت را چه کسانی تشکیل دادند»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | ||
| خط ۶۹: | خط ۶۹: | ||
== مقابلهٔ جنبش امل با اشغالگری اسرائیل == | == مقابلهٔ جنبش امل با اشغالگری اسرائیل == | ||
[[پرونده:امل۶.mp4|بندانگشتی|[https://www.mashreghnews.ir/news/1408637/ویدئوی-هشدارآمیز-جنبش-امل-برای-صهیونیست-ها ویدئوی هشدارآمیز جنبش امل برای صهیونیستها] ]] | [[پرونده:امل۶.mp4|بندانگشتی|[https://www.mashreghnews.ir/news/1408637/ویدئوی-هشدارآمیز-جنبش-امل-برای-صهیونیست-ها ویدئوی هشدارآمیز جنبش امل برای صهیونیستها] ]] | ||
پژوهشگران یکی از اهداف اولیهٔ تأسیس جنبش امل را مقاومت در برابر اشغالگری رژیم صهیونیستی میدانند. امام موسی صدر مؤسس و نخستین رهبر این جنبش نیز بارها در سخنرانیها، بیانیهها و مصاحبههای خود بر این امر تأکید کرده و تا کنون حدود ۷۰۰۰ شهید داده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1401061208972/جنبش-امل-و-حزب-الله-مکمل-یکدیگرند «جنبش امل و حزبالله مکمل یکدیگرند»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> پیش از تأسیس رسمی سازمان امل، جوانان شیعه در کنار مجاهدین فلسطینی و تحت آموزش نیروهای فتح به رویارویی با دشمن [[صهیونیسم|صهیونیستی]] میپرداختند. حضور نیروهای فلسطینی در جنوب لبنان زمینهٔ تجهیز تسلیحات جوانان شیعه را فراهم آورد.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/04/20/1125607/%D8%AC%D8%A8%D9%87%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D9%88-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%DA%A9%D9%84-%DA%AF%D8%B1% «جبهه مقاومت اسلامی از کجا و چگونه شکل گرفت؟/ اولین هسته مقاومت را چه کسانی تشکیل دادند»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> سه سال بعد از تشکیل جنبش امل، اسرائیل به جنوب لبنان تجاوز کرد و نیروهای نظامی جنبش امل آنها را مورد حمله قرار دادند. ۶ شهید و ۲۴ زخمی حاصل نخستین جنگ مقاومت لبنان در برابر دشمن صهیونیستی بود. این نخستین عملیات ضد اسرائیلی لبنانیها در سرزمین لبنان بود که مورد تحسین مردم رسانههای لبنان در آن زمان قرار گرفت.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/29226/ایران-و-مقاومت-لبنان-در-گفتگو-با-رئیس-هیئت- «ایران و مقاومت لبنان در گفتگو با رئیس هیئت اجرایی جنبش امل»، همشهری آنلاین.]</ref> بعد از حملهٔ ارتش صهیونیستی در ۱۹۸۲م به لبنان نیروهای جنبش امل در جنوب این کشور و اطراف بیروت، درهٔ بقاع و مناطق مختلف دیگر مستقر شدند. در این جنگ خسارت زیادی به نظامیان اسرائیلی وارد کردند بهطوری که یگان ویژهٔ چترباز ارتش صهیونیستی نابود شد. در آن زمان جنبش امل بهعنوان نماد مبارزه علیه اسرائیل شناخته میشد.<ref>[https://basirat.ir/fa/news/98051/نگاهی-به-گروههای-شیعه-در-لبنان خسروانی، «نگاهی به گروههای شیعه در لبنان»، وبسایت بصیرت.]</ref> در جنگ ۳۳روزه اسرائیل علیه لبنان نیز این جنبش در کنار حزبالله به مقابله با رژیم صهیونیستی برخاست.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/540415/%D8%AC%D9%86%D8%A8%D8%B4-%D8%A3%D9%85%D9%8E%D9%84-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%85%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%87-%D9%86%D8%B8%D8%A7% «جنبش أمَل؛ دفاع از شیعیان لبنان و مقابله نظامی با رژیم صهیونیستی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> | پژوهشگران یکی از اهداف اولیهٔ تأسیس جنبش امل را مقاومت در برابر اشغالگری رژیم صهیونیستی میدانند. [[امام موسی صدر]] مؤسس و نخستین رهبر این جنبش نیز بارها در سخنرانیها، بیانیهها و مصاحبههای خود بر این امر تأکید کرده و تا کنون حدود ۷۰۰۰ شهید داده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1401061208972/جنبش-امل-و-حزب-الله-مکمل-یکدیگرند «جنبش امل و حزبالله مکمل یکدیگرند»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> پیش از تأسیس رسمی سازمان امل، جوانان شیعه در کنار مجاهدین فلسطینی و تحت آموزش نیروهای فتح به رویارویی با دشمن [[صهیونیسم|صهیونیستی]] میپرداختند. حضور نیروهای فلسطینی در جنوب لبنان زمینهٔ تجهیز تسلیحات جوانان شیعه را فراهم آورد.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/04/20/1125607/%D8%AC%D8%A8%D9%87%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D9%88-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%DA%A9%D9%84-%DA%AF%D8%B1% «جبهه مقاومت اسلامی از کجا و چگونه شکل گرفت؟/ اولین هسته مقاومت را چه کسانی تشکیل دادند»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> سه سال بعد از تشکیل جنبش امل، اسرائیل به جنوب لبنان تجاوز کرد و نیروهای نظامی جنبش امل آنها را مورد حمله قرار دادند. ۶ شهید و ۲۴ زخمی حاصل نخستین جنگ مقاومت لبنان در برابر دشمن صهیونیستی بود. این نخستین عملیات ضد اسرائیلی لبنانیها در سرزمین لبنان بود که مورد تحسین مردم رسانههای لبنان در آن زمان قرار گرفت.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/29226/ایران-و-مقاومت-لبنان-در-گفتگو-با-رئیس-هیئت- «ایران و مقاومت لبنان در گفتگو با رئیس هیئت اجرایی جنبش امل»، همشهری آنلاین.]</ref> بعد از حملهٔ ارتش صهیونیستی در ۱۹۸۲م به لبنان نیروهای جنبش امل در جنوب این کشور و اطراف بیروت، درهٔ بقاع و مناطق مختلف دیگر مستقر شدند. در این جنگ خسارت زیادی به نظامیان اسرائیلی وارد کردند بهطوری که یگان ویژهٔ چترباز ارتش صهیونیستی نابود شد. در آن زمان جنبش امل بهعنوان نماد مبارزه علیه اسرائیل شناخته میشد.<ref>[https://basirat.ir/fa/news/98051/نگاهی-به-گروههای-شیعه-در-لبنان خسروانی، «نگاهی به گروههای شیعه در لبنان»، وبسایت بصیرت.]</ref> در جنگ ۳۳روزه اسرائیل علیه لبنان نیز این جنبش در کنار حزبالله به مقابله با رژیم صهیونیستی برخاست.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/540415/%D8%AC%D9%86%D8%A8%D8%B4-%D8%A3%D9%85%D9%8E%D9%84-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%85%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%87-%D9%86%D8%B8%D8%A7% «جنبش أمَل؛ دفاع از شیعیان لبنان و مقابله نظامی با رژیم صهیونیستی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> | ||
== رابطهٔ جنبش امل با حزبالله == | == رابطهٔ جنبش امل با حزبالله == | ||
