جز ویکی سازی |
بدون خلاصۀ ویرایش برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| (یک نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''رژیم غذایی'''}}؛ الگوی غذایی تنظیم شده براساس نیازهای فرد. | {{درشت|'''رژیم غذایی'''}}؛ الگوی غذایی تنظیم شده براساس نیازهای فرد. | ||
| خط ۱۲: | خط ۱۱: | ||
تغذیه انسان از عصر حجر تا امروز، همگام با تغییر سبک زندگی، محیط زیست و دسترسی به منابع غذایی، تکامل یافته است. انسانهای نخستین از گیاهان وحشی، میوهها و شکار حیوانات تغذیه میکردند، اما بهتدریج با تغییر شرایط، رژیم غذایی آنها به سمتی پیش رفت که انرژی و مواد مغذی لازم برای زندگی روزمره را بهتر تأمین کند. دگرگونیهای محیطی، آبوهوایی، پوشش گیاهی و مهاجرتهای گسترده، نقش کلیدی در این تحولات داشتهاند. در طول تاریخ، جوامع مختلف کوشیدهاند برنامههای غذایی مناسب با نیازهای خود را توسعه دهند. برای نمونه، چین و هند از ۲۵۰۰ سال پیش، غذا و نوشیدنی را بخشی اساسی از حفظ سلامتی دانسته و رژیمهای غذایی ویژهای داشتهاند. | تغذیه انسان از عصر حجر تا امروز، همگام با تغییر سبک زندگی، محیط زیست و دسترسی به منابع غذایی، تکامل یافته است. انسانهای نخستین از گیاهان وحشی، میوهها و شکار حیوانات تغذیه میکردند، اما بهتدریج با تغییر شرایط، رژیم غذایی آنها به سمتی پیش رفت که انرژی و مواد مغذی لازم برای زندگی روزمره را بهتر تأمین کند. دگرگونیهای محیطی، آبوهوایی، پوشش گیاهی و مهاجرتهای گسترده، نقش کلیدی در این تحولات داشتهاند. در طول تاریخ، جوامع مختلف کوشیدهاند برنامههای غذایی مناسب با نیازهای خود را توسعه دهند. برای نمونه، چین و هند از ۲۵۰۰ سال پیش، غذا و نوشیدنی را بخشی اساسی از حفظ سلامتی دانسته و رژیمهای غذایی ویژهای داشتهاند. | ||
در ایران باستان، مردم با کشاورزی و دامداری، تغذیه خود را متحول کردند. نان و غلات پایه اصلی غذای آنها بود و بهدلیل ارزش غذایی بالا، جایگاه ویژهای در فرهنگ ایرانی داشت. در عصر | در ایران باستان، مردم با کشاورزی و دامداری، تغذیه خود را متحول کردند. نان و غلات پایه اصلی غذای آنها بود و بهدلیل ارزش غذایی بالا، جایگاه ویژهای در فرهنگ ایرانی داشت. در عصر [[هخامنشیان]]، با پیشرفت کشاورزی، گیاهان و میوهها بخش بزرگی از رژیم غذایی را تشکیل میدادند، البته گوشت گوسفند و پرندگانی مانند اردک و کبوتر نیز مصرف میشد.<ref name=":0">[https://ethnobiocons.qom.ac.ir/article%203087.html فلاح رئوفی و مسعودی، «تغذیه و رژیم غذایی در دورن باستان؛ بررسی پیرامون تغذیه و رژیم غذایی در بین تمدنهای بزرگ دوران باستان (ایران، یونان، چین، مصر و روم)»، وبسایت زیست قومشناسی و حفاظت تنوع زیستی.]</ref> در زمان اشکانیان نیز ترکیب غذاها مشابه بود؛ اما درحالی که اشراف از خوراکهای متنوع بهره میبردند، مردم عادی اغلب نان سادهای از جو، [[ذرت]]، [[ارزن]] و [[بلوط]] میخوردند که هم فقیرانه بود و هم سازگار با محیط زیست.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/450922/کاوشی-در-تاریخ-فرهنگی-تغذیه-در-ایران محسنزاده و فکوهی، «کاوشی در تاریخ فرهنگی تغذیه در ایران»، 1398ش، ص4.]</ref> در دوره ساسانیان، مصرف گوشت کاهش یافت و خوردن آجیل و شیرینی میان ثروتمندان رایج شد.<ref name=":0" /> | ||
پس از مسلمان شدن ایرانیان، بسیاری از جنبههای زندگی آنها ازجمله تغذیه، تحت تأثیر اسلام قرار گرفت. سفره ایرانی در این دوره، ترکیبی شد از تنوع و تجمل باستانی ایران و قوانین اسلامی مانند حرامبودن خوک، شراب و اسراف و تأکید بر روزی حلال. اسلام با آیات قرآن و احادیث، اصول تغذیه سالم را بیان کرد؛<ref>عباسی و دیگران، «فرایند اسلامی شدن الگوی فرهنگی- اجتماعی تغذیه در ایران»، 1391ش، چکیده؛ طاهریان، تربیت بدنی و ورزش از منظر اسلام، 1389ش، ص5.</ref> مثلاً در آیه ۷۲ سوره | پس از [[مسلمان]] شدن ایرانیان، بسیاری از جنبههای زندگی آنها ازجمله تغذیه، تحت تأثیر [[اسلام]] قرار گرفت. سفره ایرانی در این دوره، ترکیبی شد از تنوع و تجمل باستانی ایران و قوانین اسلامی مانند حرامبودن خوک، شراب و اسراف و تأکید بر [[روزی]] حلال. اسلام با آیات قرآن و احادیث، اصول تغذیه سالم را بیان کرد؛<ref>عباسی و دیگران، «فرایند اسلامی شدن الگوی فرهنگی- اجتماعی تغذیه در ایران»، 1391ش، چکیده؛ طاهریان، تربیت بدنی و ورزش از منظر اسلام، 1389ش، ص5.</ref> مثلاً در آیه ۷۲ [[سوره بقره]]، به مؤمنان دستور داده شده از روزی پاکیزه استفاده کنند.<ref>غفاری، تغذیهٔ سالم از نگاه قرآن، 1391ش، ص99.</ref> همچنین پیامبر، تأمین غذای حلال برای فرزندان را از وظایف والدین دانسته است.<ref>محمدی ری شهری، میزانالحکمه، 1386ش، ج13، ص504.</ref> این تأثیرات باعث تغییراتی در رژیم غذایی ایرانیان شد: | ||
*ورود مواد جدید مانند ادویهها (دارچین، هل، زنجبیل) و میوههای گرمسیری (موز، انبه) | *ورود مواد جدید مانند ادویهها (دارچین، هل، [[زنجبیل]]) و میوههای گرمسیری (موز، انبه) | ||
*افزایش مصرف گوشت گوسفند و مرغ و رواج کبابها و غذاهای بریان | *افزایش مصرف گوشت گوسفند و مرغ و رواج کبابها و غذاهای بریان | ||
*توجه ویژه به | *توجه ویژه به [[خرما]]، عسل و شیرینیهای طبیعی<ref>[https://www.sid.ir/paper/1407735/fa آلبوکرمی، حسن، «بررسی تأثیر رژیم غذایی و ورزش بر سلامت زنان»، همایش ملی تحقیقات میان رشتهای در مدیریت و علوم پزشکی، دورۀ 9، 1403ش، چکیده.]</ref> | ||
امروزه، افراد دریافتهاند که رسیدن به سلامتی، تنها با حذف گروهی از غذاها میسر نمیشود، بلکه با برقراری تعادل در مصرف مواد غذایی، بهدست میآید.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1407735/fa آلبوکرمی، حسن، «بررسی تأثیر رژیم غذایی و ورزش بر سلامت زنان»، همایش ملی تحقیقات میان رشتهای در مدیریت و علوم پزشکی، دورۀ 9، 1403ش، چکیده.]</ref> با ورود مدرنیته و افزایش درآمدهای نفتی، فرهنگ مصرفگرایی در تغذیه ایرانیان نهادینه شد. این تغییرات، در موارد زیر مشاهده میشود: | امروزه، افراد دریافتهاند که رسیدن به سلامتی، تنها با حذف گروهی از غذاها میسر نمیشود، بلکه با برقراری تعادل در مصرف مواد غذایی، بهدست میآید.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1407735/fa آلبوکرمی، حسن، «بررسی تأثیر رژیم غذایی و ورزش بر سلامت زنان»، همایش ملی تحقیقات میان رشتهای در مدیریت و علوم پزشکی، دورۀ 9، 1403ش، چکیده.]</ref> با ورود مدرنیته و افزایش درآمدهای نفتی، فرهنگ مصرفگرایی در تغذیه ایرانیان نهادینه شد. این تغییرات، در موارد زیر مشاهده میشود: | ||
| خط ۲۵: | خط ۲۴: | ||
*انتشار گسترده کتابها و کانالهای آشپزی | *انتشار گسترده کتابها و کانالهای آشپزی | ||
این تحولات باعث شده رژیم غذایی ایرانیان به سرعت پرکالری شود. آمارها نشان میدهد میانگین مصرف روزانه انرژی از ۳۰۵۰ کیلوکالری در سال ۱۳۷۰م به ۴۰۰۷ کیلوکالری در سال ۱۳۹۲م افزایش یافته است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/450922/کاوشی-در-تاریخ-فرهنگی-تغذیه-در-ایران محسنزاده و فکوهی، «کاوشی در تاریخ فرهنگی تغذیه در ایران»، 1398ش، ص21-22.]</ref> | این تحولات باعث شده رژیم غذایی ایرانیان به سرعت پرکالری شود. آمارها نشان میدهد میانگین مصرف روزانه انرژی از ۳۰۵۰ کیلوکالری در سال ۱۳۷۰م به ۴۰۰۷ کیلوکالری در سال ۱۳۹۲م افزایش یافته است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/450922/کاوشی-در-تاریخ-فرهنگی-تغذیه-در-ایران محسنزاده و فکوهی، «کاوشی در تاریخ فرهنگی تغذیه در ایران»، 1398ش، ص21-22.]</ref> | ||
==انواع رژیم غذایی== | ==انواع رژیم غذایی== | ||
| خط ۴۲: | خط ۴۱: | ||
===رژیم گیاهخواری=== | ===رژیم گیاهخواری=== | ||
محصولات حیوانی در این رژیم ممنوع بوده و غذاهایی ساده همچون سبزیجات و حبوبات مصرف میشوند. برخی رژیم گیاهخواری را نوعی سبک زندگی میدانند که بهمعنای پرهیز از خوردن گوشت جانوران بوده و در برخی موارد، به دوری از شیر و فرآوردههای لبنی، [[تخم مرغ|تخممرغ]] و عسل نیز که خاستگاهی جانوری دارند، منتهی میشود. از مهمترین دلایل گرایش به این رژیم غذایی را مسائل اخلاقی یا رعایت حقوق حیوانات، حفاظت محیط زیست، حفظ سلامتی، مسائل معنوی یا مذهبی میدانند. گیاهخواران با توجه به رژیمی که دارند با محدودیت دسترسی به مواد پروتئینی مواجه بوده و بهتر است تا از مواد غذایی جایگزینِ آنها برای تأمین نیاز بدن استفاده کنند؛ برای مثال، استفاده از پروتئینهای گیاهی بهجای انواعِ حیوانی آنها.<ref>[https://borna.news/fa/news/852305/ÙرÙÙÚ¯-اÛراÙÛ-Ú¯ÛاÙØ®ÙارÛ-را-ÙÙÙ
-ÙکردÙ-است-در-Ø «فرهنگ ایرانی گیاهخواری را فهم نکرده است/ در تغذیۀ ایرانیها نوعی اهمال بهچشم میخورد»، خبرگزاری برنا نیوز.]</ref> علاوه بر آن، ویتامین B12 از جمله ویتامینهایی است که بهصورت کامل در محصولات حیوانی یافت شده و کمبود آن به کمخونی و مشکلات عصبی منجر میشود. بههمین دلیل، گیاهخواران میتوانند از مکملهای غذایی و منابع غنیشده با B12 مانند شیرهای گیاهی یا غلات صبحانه استفاده کنند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6382849/%D8%B1%DA%98%DB%8C%D9%85-%DA%AF%DB%8C%D8%A7%D9%87%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85-%DB%8C%D8%A7-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%AF% رمضانعلی، محدثه، «رژیم گیاهخواری؛ انتخابی سالم یا چالشبرانگیز»، خبرگزاری مهر.]</ref> | محصولات حیوانی در این رژیم ممنوع بوده و غذاهایی ساده همچون سبزیجات و حبوبات مصرف میشوند. برخی رژیم گیاهخواری را نوعی سبک زندگی میدانند که بهمعنای پرهیز از خوردن گوشت جانوران بوده و در برخی موارد، به دوری از شیر و فرآوردههای لبنی، [[تخم مرغ|تخممرغ]] و عسل نیز که خاستگاهی جانوری دارند، منتهی میشود. از مهمترین دلایل گرایش به این رژیم غذایی را مسائل اخلاقی یا رعایت حقوق حیوانات، حفاظت محیط زیست، حفظ سلامتی، مسائل معنوی یا مذهبی میدانند. گیاهخواران با توجه به رژیمی که دارند با محدودیت دسترسی به مواد پروتئینی مواجه بوده و بهتر است تا از مواد غذایی جایگزینِ آنها برای تأمین نیاز بدن استفاده کنند؛ برای مثال، استفاده از پروتئینهای گیاهی بهجای انواعِ حیوانی آنها.<ref>[https://borna.news/fa/news/852305/ÙرÙÙÚ¯-اÛراÙÛ-Ú¯ÛاÙØ®ÙارÛ-را-ÙÙÙ
-ÙکردÙ-است-در-Ø «فرهنگ ایرانی گیاهخواری را فهم نکرده است/ در تغذیۀ ایرانیها نوعی اهمال بهچشم میخورد»، خبرگزاری برنا نیوز.]</ref> علاوه بر آن، ویتامین B12 از جمله ویتامینهایی است که بهصورت کامل در محصولات حیوانی یافت شده و کمبود آن به کمخونی و مشکلات عصبی منجر میشود. بههمین دلیل، گیاهخواران میتوانند از مکملهای غذایی و منابع غنیشده با B12 مانند شیرهای گیاهی یا غلات صبحانه استفاده کنند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6382849/%D8%B1%DA%98%DB%8C%D9%85-%DA%AF%DB%8C%D8%A7%D9%87%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85-%DB%8C%D8%A7-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%AF% رمضانعلی، محدثه، «رژیم گیاهخواری؛ انتخابی سالم یا چالشبرانگیز»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
