پیشنویس:ولادیمیر پوتین: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۶ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
== زندگینامه == | == زندگینامه == | ||
ولادیمیر ولادیمیرویچ پوتین در ۷ اکتبر ۱۹۵۲م در لنینگراد (سن پترزبورگ کنونی) متولد شد.<ref>{{پک/بن|پ۱|ک=themoscowtimes|ف=Vladimir Putin|زبان=en | ولادیمیر ولادیمیرویچ پوتین در ۷ اکتبر ۱۹۵۲م در لنینگراد (سن پترزبورگ کنونی) متولد شد.<ref>{{پک/بن|پ۱|ک=themoscowtimes|ف=Vladimir Putin|زبان=en}}</ref> پوتین تحصیلات ابتدایی خود را در مدرسه شماره ۱۹۳ لنینگراد آغاز کرد و پس از آن در دبیرستان شماره ۲۸۱ با گرایش شیمی به تحصیل پرداخت و در ۱۹۷۰م فارغالتحصیل شد. وی در همان سال وارد دانشکده حقوق دانشگاه دولتی لنینگراد شد و در ۱۹۷۵م با مدرک حقوق فارغالتحصیل گردید و چند سال بعد نیز مدرک دکترای اقتصاد دریافت کرد. پوتین پس از فارغالتحصیلی به همکاری با کاگب دعوت شد و از ۱۹۸۵ تا ۱۹۹۰م به عنوان افسر اطلاعاتی در آلمان شرقی مشغول به کار بود. پوتین خود را محصول خانوادهای معمولی و متصل به مردم عادی معرفی میکند و بر همین ارتباط در طول زندگی تأکید داشته است.<ref>{{پک/بن|۲|ک=همشهری آنلاین|ف=سندی از خانواده پوتین که به نمایش گذاشته شد {{!}} ویدئو}}</ref> | ||
== ازدواج و فرزندان == | === خاندان === | ||
پدر ولادیمیر پوتین، ولادیمیر اسپیریدونویچ، فرزند یک خانوادهٔ روستایی از استان تور بود که در جنگ جهانی دوم شرکت داشت و پس از آن بهعنوان نگهبان و سپس سرکارگر در کارخانه واگنسازی مشغول به کار شد. مادرش، ماریا ایوانوونا شلومووا، خانهدار و به گفتهٔ پوتین، فردی مهربان و خیرخواه بود. خانوادهٔ پوتین در سالهای پس از جنگ، در یک آپارتمان اشتراکی در کوچهٔ باسکوف لنینگراد زندگی میکردند که فاقد آسانسور بود و پوتین آن را نمونهای از زندگی سادهٔ طبقهٔ کارگر توصیف کرده است. پدرش اصالتاً از اهالی استان تور و مادرش اهل روستای پومینوو بود و آنها در سن هفده سالگی با یکدیگر ازدواج کردند.<ref>{{پک/بن|۵|ک=putin.kremlin|ف=Biography|زبان=en}}</ref><ref>{{پک/بن|۱|ک=وبسایت خبر فوری|ف=رازهای زندگی شخصی ولادیمر پوتین رئیس جمهور روسیه}}</ref> | |||
=== ازدواج و فرزندان === | |||
ولادیمیر پوتین یک بار ازدواج کرده است. همسر وی لیودمیلا شرکنوا (ازدواج ۱۹۸۳م، طلاق ۲۰۱۳م) بود که حاصل این ازدواج دو دختر به نامهای ماریا و کاترینا است. ماریا ورونتسوا، فرزند بزرگ پوتین، متخصص سیستم غدد درونریز و دارای فعالیتهای دانشگاهی و بازرگانی است و پیشتر با تاجری هلندی ازدواج کرده بوده است. کاترینا تیخونوا، فرزند کوچکتر، در زمینه فناوری عصبشناسی و بازرگانی فعالیت دارد و به مهارت خود در راک اند رول نیز شهرت یافته است. هر دو دختر در روسیه تحصیل کرده و به چند زبان خارجی مسلط هستند. پوتین بهندرت درباره خانوادهاش سخن میگوید و بر زندگی مستقل آنان تأکید دارد. وی همچنین اشاره کرده است که دارای نوه است، اما از تعداد و جزئیات بیشتر درباره آنها خودداری میورزد.<ref>{{پک/بن|۳|ک=همشهری آنلاین|ف=تصاویر {{!}} دختران پوتین که هستند؟ {{!}} نکات ویژه در مورد خانواده رئیس جمهور روسیه}}</ref> | ولادیمیر پوتین یک بار ازدواج کرده است. همسر وی لیودمیلا شرکنوا (ازدواج ۱۹۸۳م، طلاق ۲۰۱۳م) بود که حاصل این ازدواج دو دختر به نامهای ماریا و کاترینا است. ماریا ورونتسوا، فرزند بزرگ پوتین، متخصص سیستم غدد درونریز و دارای فعالیتهای دانشگاهی و بازرگانی است و پیشتر با تاجری هلندی ازدواج کرده بوده است. کاترینا تیخونوا، فرزند کوچکتر، در زمینه فناوری عصبشناسی و بازرگانی فعالیت دارد و به مهارت خود در راک اند رول نیز شهرت یافته است. هر دو دختر در روسیه تحصیل کرده و به چند زبان خارجی مسلط هستند. پوتین بهندرت درباره خانوادهاش سخن میگوید و بر زندگی مستقل آنان تأکید دارد. وی همچنین اشاره کرده است که دارای نوه است، اما از تعداد و جزئیات بیشتر درباره آنها خودداری میورزد.<ref>{{پک/بن|۳|ک=همشهری آنلاین|ف=تصاویر {{!}} دختران پوتین که هستند؟ {{!}} نکات ویژه در مورد خانواده رئیس جمهور روسیه}}</ref> | ||
== فعالیتها == | == فعالیتها == | ||
پوتین در | === اطلاعاتی و امنیتی === | ||
پوتین فعالیت حرفهای خود را در سال ۱۹۷۵م با پیوستن به کاگب آغاز کرد و پس از گذراندن دورههای آموزشی در مسکو، در سال ۱۹۸۵م به عنوان افسر اطلاعاتی به آلمان شرقی اعزام شد و تا سال ۱۹۹۰م در دفتر اطلاعاتی درسدن مشغول به کار بود. وی در این دوره به درجهٔ سرهنگ دومی ارتقا یافت و نشان «خدمت وفادارانه به ارتش ملی خلق» جمهوری دموکراتیک آلمان را دریافت کرد. پس از بازگشت به روسیه، در سال ۱۹۹۸م به ریاست سرویس امنیت فدرال (جانشین کاگب) منصوب شد و از مارس ۱۹۹۹م نیز دبیری شورای امنیت روسیه را بر عهده گرفت.<ref>{{پک/بن|۵|ک=putin.kremlin|ف=Biography|زبان=en}}</ref><ref>{{پک/بن|پ۲|ک=bbc|ف=Vladimir Putin: From Russia's KGB to a long presidency defined by war in Ukraine|زبان=en}}</ref> | |||
در | === سیاسی === | ||
بوتین فعالیت سیاسی خود را در اوایل دههٔ ۱۹۹۰م آغاز کرد. او از ۱۹۹۱م تا ۱۹۹۴م به عنوان معاون شهردار سن پترزبورگ و از ۱۹۹۴م تا ۱۹۹۶م بهعنوان معاون اول شهردار این شهر مشغول به کار بود. در اوت ۱۹۹۶م به مسکو نقل مکان کرد و معاون ادارهٔ امور کرملین شد. در مارس ۱۹۹۷م، ریاست ادارهٔ کنترل عمومی کرملین و معاونت رئیسستاد کرملین را بر عهده گرفت. در ژوئیه ۱۹۹۸م بهعنوان رئیس سرویس امنیت فدرال (جانشین اصلی کاگب) منصوب شد و در مارس ۱۹۹۹م، مسئولیت شورای امنیت کرملین نیز به وظایف او افزوده شد. در اوت ۱۹۹۹م، بوریس یلتسین او را بهعنوان نخستوزیر معرفی کرد و از ۳۱ دسامبر ۱۹۹۹م، پوتین بهعنوان رئیسجمهور موقت فعالیت خود را آغاز کرد.<ref>{{پک/بن|پ۱|ک=themoscowtimes|ف=Vladimir Putin|زبان=en}}</ref> | |||
پوتین در | == ریاستجمهوری و نخستوزیری == | ||
ولادیمیر پوتین از ۲۰۰۰م تاکنون در پنج دوره ریاستجمهوری به عنوان رئیسجمهور فدراسیون روسیه انتخاب شده است. وی همچنین در فاصله سالهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۲م بهدلیل محدودیت قانون اساسی برای دورههای متوالی، سمت نخستوزیری را بر عهده داشت و در سال ۲۰۲۰م با تصویب اصلاحات قانون اساسی، امکان نامزدی مجدد برای دورههای پیاپی برای او فراهم شد. جزئیات دورههای ریاستجمهوری وی به شرح زیر است: | |||
* '''دوره نخست ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۴م:''' پوتین در ۳۱ دسامبر ۱۹۹۹م به دنبال استعفای بوریس یلتسین، بهعنوان رئیسجمهور موقت منصوب شد و در ۱۲ ژانویه ۲۰۰۰م آمادگی خود را برای شرکت در انتخابات اعلام کرد. وی در انتخابات ۲۶ مارس ۲۰۰۰م با کسب ۵۳٫۴درصد آرا به پیروزی رسید. | |||
* '''دوره دوم ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۸م:''' پوتین در پایان سال ۲۰۰۳م قصد خود را برای نامزدی مجدد اعلام کرد و در انتخابات ۱۴ مارس ۲۰۰۴م با کسب ۷۱٫۹درصد آرا برای دومین بار انتخاب شد. | |||
* '''دوره سوم ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۸م:''' پس از یک دوره نخستوزیری ۲۰۰۸متا ۲۰۱۲م، در سپتامبر ۲۰۱۱م با پیشنهاد حزب روسیه متحد، پوتین نامزدی خود را برای انتخابات ۲۰۱۲م اعلام کرد و در ۴ مارس ۲۰۱۲م با کسب ۶۴٫۴درصد آرا برای سومین بار به ریاستجمهوری رسید. این دوره بر اساس اصلاحات قانون اساسی، شش ساله بود. | |||
* '''دوره چهارم ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴م:''' پوتین در دسامبر ۲۰۱۷م و در دیدار با کهنهسربازان روس، نامزدی خود را اعلام کرد و در انتخابات ۱۸ مارس ۲۰۱۸م با کسب ۷۷٫۵ درصد آرا برای چهارمین بار انتخاب شد. | |||
* '''دوره پنجم ۲۰۲۴ تا ۲۰۳۰م:''' پس از اعلام تاریخ انتخابات توسط شورای فدراسیون در دسامبر ۲۰۲۳م پوتین برنامه انتخاباتی خود را ارائه داد و در انتخابات ۱۵ تا ۱۷ مارس ۲۰۲۴م با کسب ۸۷٫۲۸درصد آرا و با مشارکت ۷۷٫۴۴درصدی واجدان شرایط، برای پنجمین بار یعنی سومین بار پیاپی به ریاستجمهوری روسیه انتخاب شد.<ref>{{پک/بن|۶|ک=خبرگزاری ایرنا|ف=پوتین برای پنجمین بار رئیسجمهور روسیه شد}}</ref> | |||
=== اقدامات و رویدادهای دوران ریاستجمهوری === | |||
پوتین از ابتدای زمامداری خود در ۲۰۰۰م تداوم اقتدار دولت، نظم داخلی و احیای جایگاه روسیه در عرصهٔ بینالمللی را در دستور کار قرار داد. وی با پایاندادن به بحران چچن، کنترل نظامی بر این منطقه را بازپس گرفت و پس از آن با حمله به گرجستان در ۲۰۰۸م، الحاق کریمه به خاک روسیه در ۲۰۱۴م و آغاز جنگ تمامعیار در اوکراین در ۲۰۲۲م مرزهای نفوذ نظامی روسیه را گسترش داد. در حوزهٔ اقتصاد، با مهار الیگارشها، بازتوزیع ثروت و افزایش هزینههای دفاعی، ساختار مالی کشور را به سمت خودکفایی راهبردی و تأمین بودجهٔ جنگ سوق داد. همزمان، با ترویج ارزشهای سنتی، حمایت از کلیسای ارتدکس و محدودسازی نهادهای مدنی، انسجام فرهنگی و اجتماعی را حول محور دولت تقویت کرد و در سیاست خارجی نیز با تقویت روابط با چین، هند، ایران و کشورهای همسورو مقابله با توسعهٔ ناتو، بر مخالفت با نظم لیبرال بینالمللی تأکید ورزید.<ref>{{پک/بن|پ۲|ک=bbc|ف=Vladimir Putin: From Russia's KGB to a long presidency defined by war in Ukraine|زبان=en}}</ref><ref>{{پک/بن|پ۱|ک=themoscowtimes|ف=Vladimir Putin|زبان=en}}</ref> | |||
== منتقدان سرشناس == | |||
در طول زمامداری ولادیمیر پوتین، شماری از مخالفان، روزنامهنگاران، فعالان حقوق بشر و چهرههای سیاسی و نظامی که به نحوی با دولت روسیه یا شخص رئیسجمهور مخالفت ورزیدهاند، با مرگهای مشکوک مواجه شدهاند. این موارد که غالباً با اتهامات رسمی رد یا به خودکشی یا تصادف نسبت داده شدهاند، همواره توجه ناظران بینالمللی و فعالان حقوق بشر را به خود جلب کرده است. در ادامه، فهرستی از برجستهترین این چهرهها به ترتیب ارائه شده است: | |||
* '''الکساندر لیتویننکو''' (۲۰۰۶م): افسر سابق کاگب و افاسبی که در لندن با پولونیوم ۲۱۰ مسموم و کشته شد. تحقیقات بریتانیا، عوامل روسی را مسئول دانستند. | |||
* '''آنا پولیتکوفسکایا''' (۲۰۰۶م): روزنامهنگار منتقد جنگ چچن که در آسانسور منزلش در مسکو به قتل رسید. | |||
* '''ناتالیا استمیرووا''' (۲۰۰۹م): فعال حقوق بشر و عضو سازمان «مموریال» که در چچن ربوده و با شلیک گلوله کشته شد. | |||
* '''آناستازیا بابوروا''' (۲۰۰۹م): روزنامهنگار که به همراه وکیل حقوق بشر استانیسلاو مارکلوف هدف گلوله قرار گرفت و جان باخت. | |||
* '''سرگئی ماگنیتسکی''' (۲۰۰۹م): وکیل مالیاتی که به دلیل افشای فساد مالی مقامات روسی در بازداشت درگذشت و مرگ او به محرومیت از درمان پزشکی نسبت داده شد. | |||
* '''بوریس برزوفسکی''' (۲۰۱۳م): الیگارش و منتقد سرسخت پوتین که در تبعید در بریتانیا با شرایط مشکوک درگذشت. | |||
* '''بوریس نمتسوف''' (۲۰۱۵م): معاون پیشین نخستوزیر روسیه و از منتقدان برجسته که با چهار گلوله از پشت در نزدیکی کرملین به قتل رسید. | |||
* '''میخائیل لسین''' (۲۰۱۵م): مشاور رسانهای پوتین که در هتلی در واشنگتن با ضربه شدید به سر و مسمومیت با الکل درگذشت. | |||
* '''زلیمخان خانگوشویلی''' (۲۰۱۹م): فرمانده سابق جداییطلبان چچنی که در برلین با شلیک گلوله کشته شد و آلمان عامل آن را فردی وابسته به دستگاههای امنیتی روسیه معرفی کرد. | |||
* '''یوگنی پریگوژین''' (۲۰۲۳م): رهبر گروه واگنر که پس از یک شورش نافرجام، در سقوط یک جت تجاری جان باخت و پوتین او را فردی با اشتباهات جدی خواند و پس از مرگش، نیروهای او موظف به سوگند ملی شدند. | |||
* '''الکسی ناوالنی''' (۲۰۲۴م): مخالف برجسته سیاسی که در زندان درگذشت و بسیاری از کشورهای غربی کرملین را مسئول مستقیم مرگ وی دانستند. <ref>{{پک/بن|۷|ک=وبسایت روزنامه دنیای اقتصاد|ف=کدام منتقدان پوتین در ۲۵ سال اخیر کشته شدند؟}}</ref> | |||
== سیاست خارجی == | |||
سیاست خارجی ولادیمیر پوتین بر پایهٔ بازتعریف جایگاه روسیه در نظام بینالملل، مخالفت با ساختار تکقطبی و تلاش برای ایجاد نظمی چندقطبی با محوریت منافع ملی و حوزهٔ نفوذ منطقهای تدوین شده است. وی با انتقاد از توسعهٔ ناتو به سمت شرق، اقدامات نظامی غرب در بالکان و خروج آمریکا از پیمانهای راهبردی، نارضایتی خود را از نظم لیبرال بینالمللی ابراز داشته و بر ضرورت احترام به حاکمیت کشورها و عدم دخالت در امور داخلی قدرتهای بزرگ تأکید کرده است. در این چارچوب، روسیه با امضای بیانیهٔ مشترک با چین در سال ۲۰۲۲، همکاری راهبردی خود را با پکن در حوزههای اقتصادی و نظامی گسترش داده و در عین حال با بهرهگیری از ابزارهای انرژی، تحریمها و معاهدات دوجانبه، کوشیده است تا وزن خود را در معادلات جهانی افزایش دهد. به نظر تحلیلگران تهاجم به اوکراین و الحاق کریمه، در ادامهٔ این رویکرد و با هدف تثبیت حضور روسیه در مناطق همسایه و جلوگیری از پیوستن اوکراین به ناتو، بهعنوان واکنشی به آنچه تهدید راهبردی غرب تلقی میشود، صورت گرفته است که پیامدهایی چون تقویت همکاری روسیه و چین، تعمیق شکاف با غرب، بازنگری در معماری امنیتی اروپا و اختلال در نظم اقتصادی لیبرال را در پی داشته است.<ref name=":02">{{پک|رضاپور|صبوری|۱۴۰۴|ک=پژوهشنامه ایرانی سیاست بینالملل|ف=واکاوی راهبردی ولادیمیر پوتین در قبال نظم نوین جهانی با تأکید بر جنگ اوکراین|ص=۱۸۳-۱۸۴}}</ref> | |||
در | == روابط با جمهوری اسلامی ایران == | ||
روابط جمهوری اسلامی ایران و روسیه در دوران ریاستجمهوری ولادیمیر پوتین بر پایه همکاریهای اقتصادی، انرژی، حملونقل و هماهنگیهای منطقهای، بهویژه در حوزه سوریه و آسیای مرکزی، توسعه یافته است. پوتین با وجود رویکردهای متفاوت در برخی مسائل بینالمللی، بر مخالفت با یکجانبهگرایی و گسترش ناتو به شرق تأکید داشته و همکاری با ایران را در چارچوب نهادهایی چون سازمان همکاری شانگهای و بریکس دنبال کرده است. وی طی سالهای اخیر با امضای اسناد راهبردی و اجرای پروژههای مشترک، از جمله نیروگاه اتمی بوشهر، کریدور شمال-جنوب و مبادلات تجاری، روابط دو کشور را گسترش داده است. این همکاریها در حالی ادامه یافته که جمهوری اسلامی ایران و روسویه هر یک با تحریمهای غرب مواجه بوده و پوتین بر تقویت استقلال راهبردی روسیه و همکاری با ایران در این مسیر تأکید داشته است.<ref>{{پک/بن|پ۰۰۴|ک=خبرگزاری ایسنا|ف=سفر پوتین به ایران؛ نمایی از یک ائتلاف استراتژیک}}</ref> | |||
=== سفرهای ولادیمیر پوتین به ایران === | |||
ولادیمیر پوتین تاکنون پنج بار به ایران سفر کرده است. نخستین سفر او در مهر ۱۳۸۶ برای شرکت در اجلاس سران کشورهای حاشیه دریای خزر انجام شد و طی آن بر توسعه همکاریهای اقتصادی و تکمیل نیروگاه بوشهر تأکید شد. دومین سفر در آذر ۱۳۹۴ و در چارچوب اجلاس سران کشورهای صادرکننده گاز صورت گرفت و هفت سند همکاری در حوزههای حملونقل، انرژی و بانکی به امضا رسید. سومین سفر در آبان ۱۳۹۶ برای نشست سهجانبه ایران، روسیه و آذربایجان بود و بر گسترش همکاریهای منطقهای و انرژی تأکید داشت. چهارمین سفر در شهریور ۱۳۹۷ در چارچوب نشست سران روند آستانه درباره سوریه انجام شد و همکاریهای سهجانبه با ترکیه را تقویت کرد. پنجمین سفر او در تیر ۱۴۰۱، پس از آغاز جنگ اوکراین، به منظور حضور در نشست آستانه و دیدار با مقامات ایرانی صورت گرفت و بر تداوم همکاریهای منطقهای و اقتصادی در شرایط تحریمی تأکید شد. پوتین در تمامی این سفرها با رهبر انقلاب اسلامی دیدار کرده که این ملاقاتها از سوی ناظران، نشانگر جایگاه ویژه روابط دو کشور در سیاست خارجی روسیه ارزیابی شده است. | |||
پوتین با | === دیدارهای با رهبر انقلاب اسلامی === | ||
پوتین در پنج سفر خود به جمهوری اسلامی ایران، دیدار با رهبر انقلاب را در اولویت برنامههای خود قرار داد و در اغلب موارد، تشریفات دیپلماتیک متعارف را کنار گذاشت و مستقیماً به دیدار ایشان رفت.<ref>{{پک/بن|پ۰۰۱|ک=وبسایت اقتصاد نیوز|ف=دیدارهای پوتین با رهبر انقلاب در 4 بار سفر به ایران /جزئیات دیدار با احمدی نژاد و روحانی}}</ref><ref>{{پک/بن|پ۰۰۲|ک=وبسایت دیگران|ف=فراتر از تشریفات}}</ref> وی در یکی از این ملاقاتها، نسخهای نفیس و کهن از قرآن کریم را به رهبر انقلاب تقدیم کرد که در محافل خبری بازتاب گستردهای داشت و نشاندهنده احترام به میراث فرهنگی و اسلامی ایران ارزیابی شد.<ref>{{پک/بن|پ۰۰۳|ک=وبسایت شیعه نیوز|ف=احترام پوتین به اسلام با دادن هدیه به رهبر ایران}}</ref> در این دیدارها که اغلب بیش از یک ساعت به طول انجامید، موضوعاتی چون همکاریهای امنیتی در سوریه، مقابله با تروریسم، مخالفت با دخالتهای خارجی و تحولات غرب آسیا مورد بحث قرار گرفت. پوتین شخصیت رهبر انقلاب را فرزانه و صاحبنظر در مسائل کلان منطقهای و جهانی توصیف کرده و بر اهمیت رهنمودهای ایشان در سیاستگذاریهای منطقهای تأکید داشته است. این ملاقاتها از سوی تحلیلگران، بستری برای هماهنگیهای راهبردی و تبادل نظر در مورد نظم بینالمللی ارزیابی شده و نشاندهنده جایگاه ویژه جمهوری اسلامی ایران در سیاست خارجی روسیه است.<ref>{{پک/بن|پ۰۰۱|ک=وبسایت اقتصاد نیوز|ف=دیدارهای پوتین با رهبر انقلاب در 4 بار سفر به ایران /جزئیات دیدار با احمدی نژاد و روحانی}}</ref> | |||
== ورابط با غرب و آمریکا == | |||
روابط ولادیمیر پوتین با غرب در ابتدای ریاستجمهوری او با همکاری نسبی همراه بود؛ او پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، یکی از نخستین رهبران خارجی بود که با جورج دبلیو بوش تماس گرفت و از کارزار آمریکا در افغانستان حمایت کرد. با این حال، این همکاری دیری نپایید و به تدریج با اقداماتی چون ترور الکساندر لیتویننکو در لندن و اتهامات بعدی درباره دست داشتن کرملین در این پرونده، روابط دو طرف تیره شد.<ref>{{پک/بن|پ۲|ک=bbc|ف=Vladimir Putin: From Russia's KGB to a long presidency defined by war in Ukraine|زبان=en}}</ref> پوتین در سال ۲۰۰۷ در کنفرانس امنیتی مونیخ، با انتقاد آشکار از یکجانبهگرایی ایالات متحده، بر نارضایتی روسیه از سیاستهای غرب تأکید کرد و گسترش ناتو به شرق را یکی از محورهای اصلی اختلافات خواند. وی همچنین بارها با استناد به وعدههای شفاهی دهه ۱۹۹۰ درباره عدم گسترش ناتو، غرب را به نقض تعهدات متهم کرده و آن را توجیهی برای اقدامات نظامی روسیه، از جمله الحاق کریمه و تهاجم به اوکراین، دانسته است. به رغم فقدان سند کتبی معتبر در این زمینه، این اختلافات همواره به عنوان یکی از عوامل اصلی تنش در روابط روسیه و غرب مطرح بوده و در بحران اوکراین به اوج خود رسیده است. | |||
پوتین در | == پوتینیسم == | ||
پوتینیسم به الگوی سیاسی‑اجرایی اطلاق میشود که در دوران زمامداری ولادیمیر پوتین در روسیه شکل گرفته و بر محور بازسازی قدرت دولتی، تمرکزگرایی، نظم امنیتی و احیای جایگاه بینالمللی روسیه استوار است. این الگو که ریشه در سنت دولتگرایی روسی و تجارب تاریخی این کشور دارد، با بهرهگیری از منابع انرژی، تقویت نهادهای امنیتی و کنترل بر رسانهها، فضایی را پدید آورده است که در آن نهادهای مدنی و مخالفان سیاسی به حاشیه رانده میشوند و قانون بهعنوان ابزاری برای تحکیم قدرت اجرایی به کار گرفته میشود. به باور تحلیلگران، پوتینیسم نه یک ایدئولوژی منسجم، بلکه مجموعهای از راهبردهای عملگرایانه برای تداوم سلطهٔ یک رهبر قدرتمند بر ساختارهای سیاسی و اقتصادی روسیه است که ضمن تأمین امنیت و ثبات داخلی، با تفسیر خاصی از دموکراسی و حاکمیت قانون، فاصلهٔ قابلتوجهی با هنجارهای لیبرال‑دموکراتیک غربی دارد. این رویکرد، هرچند در افکار عمومی روسیه با اقبال همراه بوده، اما در عرصهٔ بینالمللی به دلیل سرکوب مخالفان، مداخلات نظامی و سیاستهای یکجانبه، با انتقادات گستردهای مواجه شده است.<ref>{{پک|کولایی|۱۳۸۸|ک=پرتال جامع علوم انسانی|ف=پدیده پوتینیسم در روسیه}}</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۴۰: | خط ۶۷: | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
{{یادکرد وب|عنوان=احترام پوتین به اسلام با دادن هدیه به رهبر ایران|نشانی=https://www.shia-news.com/fa/news/106278/%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D9%BE%D9%88%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%86-%D9%87%D8%AF%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86|تاریخ=۳ آذر ۱۳۹۴|تاریخ بازبینی=۱۴ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|پ۰۰۳}}|وبگاه=وبسایت شیعه نیوز}} | |||
{{یادکرد وب|عنوان=پوتین برای پنجمین بار رئیسجمهور روسیه شد|نشانی=https://www.irna.ir/news/85421709/%D9%BE%D9%88%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D9%86%D8%AC%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87-%D8%B4%D8%AF|تاریخ=۲۸ اسفند ۱۴۰۲|تاریخ بازبینی=۱۲ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۶}}|وبگاه=خبرگزاری ایرنا}} | |||
{{یادکرد وب|عنوان=تصاویر {{!}} دختران پوتین که هستند؟ {{!}} نکات ویژه در مورد خانواده رئیس جمهور روسیه|نشانی=https://www.hamshahrionline.ir/news/669622/%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D9%88%D8%AA%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D9%86%DA%A9%D8%A7%D8%AA-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3|تاریخ=۲۶ فروردین ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۱۲ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۳}}|وبگاه=هشمهری آنلاین}} | {{یادکرد وب|عنوان=تصاویر {{!}} دختران پوتین که هستند؟ {{!}} نکات ویژه در مورد خانواده رئیس جمهور روسیه|نشانی=https://www.hamshahrionline.ir/news/669622/%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D9%88%D8%AA%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D9%86%DA%A9%D8%A7%D8%AA-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3|تاریخ=۲۶ فروردین ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۱۲ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۳}}|وبگاه=هشمهری آنلاین}} | ||
{{یادکرد وب|عنوان=دیدارهای پوتین با رهبر انقلاب در 4 بار سفر به ایران /جزئیات دیدار با احمدی نژاد و روحانی|نشانی=https://www.eghtesadnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-57/508741-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%81%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C|تاریخ=۲۶ تیر ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۱۴ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|پ۰۰۱}}|وبگاه=وبسایت اقتصاد نیوز}} | |||
{{یادکرد وب|عنوان=رازهای زندگی شخصی ولادیمر پوتین رئیس جمهور روسیه|نشانی=https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B7%D9%86%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D9%85%DB%8C-39/832609-%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C-%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%85%D8%B1-%D9%BE%D9%88%D8%AA%DB%8C|تاریخ=۹ بهمن ۱۳۹۷|تاریخ بازبینی=۱۲ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۱}}|وبگاه=وبسایت خبر فوری}} | {{یادکرد وب|عنوان=رازهای زندگی شخصی ولادیمر پوتین رئیس جمهور روسیه|نشانی=https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B7%D9%86%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D9%85%DB%8C-39/832609-%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C-%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%85%D8%B1-%D9%BE%D9%88%D8%AA%DB%8C|تاریخ=۹ بهمن ۱۳۹۷|تاریخ بازبینی=۱۲ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۱}}|وبگاه=وبسایت خبر فوری}} | ||
{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=رضاپور|نام۱=دانیال|تاریخ=۱۴۰۴|عنوان=واکاوی راهبردی ولادیمیر پوتین در قبال نظم نوین جهانی با تأکید بر جنگ اوکراین|پیوند=https://irlip.um.ac.ir/article_46865.html|ژورنال=پژوهشنامه ایرانی سیاست بینالملل|دوره=سیزدهم|شماره=۲۶|صفحات=۱۶۶-۱۸۷|نام۲=مصطفی|نام خانوادگی۲=صبوری|نام۳=|نام خانوادگی۳=}} | |||
{{یادکرد وب|عنوان=سفر پوتین به ایران؛ نمایی از یک ائتلاف استراتژیک|نشانی=https://www.isna.ir/news/1401042818931/%D8%B3%D9%81%D8%B1-%D9%BE%D9%88%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D8%A6%D8%AA%D9%84%D8%A7%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C%DA%A9|تاریخ=۲۸ تیر ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۱۴ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|پ۰۰۴}}|وبگاه=خبرگزاری ایسنا}} | |||
{{یادکرد وب|عنوان=سندی از خانواده پوتین که به نمایش گذاشته شد {{!}} ویدئو|نشانی=https://www.hamshahrionline.ir/news/857600/%D8%B3%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%AA%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF-%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A6%D9%88|تاریخ=۱۷ خرداد ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۱۲ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۲}}|وبگاه=هشمهری آنلاین}} | {{یادکرد وب|عنوان=سندی از خانواده پوتین که به نمایش گذاشته شد {{!}} ویدئو|نشانی=https://www.hamshahrionline.ir/news/857600/%D8%B3%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%AA%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF-%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A6%D9%88|تاریخ=۱۷ خرداد ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۱۲ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۲}}|وبگاه=هشمهری آنلاین}} | ||
{{یادکرد وب|عنوان=فراتر از تشریفات|نشانی=https://farsi.khamenei.ir/others-dialog?id=31496|تاریخ=۳ آذر ۱۳۹۴|تاریخ بازبینی=۱۴ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|پ۰۰۲}}|وبگاه=وبسایت دیگران}} | |||
{{یادکرد وب|عنوان=کدام منتقدان پوتین در ۲۵ سال اخیر کشته شدند؟|نشانی=https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/4048922-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D9%88%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF|تاریخ=۱۵ اسفند ۱۴۰۲|تاریخ بازبینی=۱۲ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۷}}|وبگاه=وبسایت روزنامه دنیای اقتصاد}} | |||
{{یادکرد وب|عنوان=پدیده پوتینیسم در روسیه|نشانی=https://www.ensani.ir/fa/article/45696/%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%AA%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%B3%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87|تاریخ=۱۳۸۶|تاریخ بازبینی=۱۲ مرداد ۱۴۰۵|کد زبان=|وبگاه=پرتال جامع علوم انسانی|نام خانوادگی۱=کولایی|نام۱=الهه}} | |||
{{یادکرد وب|عنوان=Biography|نشانی=http://en.putin.kremlin.ru/bio/page-0|تاریخ=|تاریخ بازبینی=۵ اوت ۲۰۲۶|شناسه={{شناسه یادکرد|۵}}|کد زبان=|وبگاه=Vladimir Putin}} | |||
{{یادکرد وب|عنوان=Vladimir Putin: From Russia's KGB to a long presidency defined by war in Ukraine|نشانی=https://www.bbc.com/news/world-europe-15047823|تاریخ=17 March 2024|تاریخ بازبینی=۲۹ ژانویه ۲۰۲۶|شناسه={{شناسه یادکرد|پ۲}}|کد زبان=|وبگاه=bbc}} | {{یادکرد وب|عنوان=Vladimir Putin: From Russia's KGB to a long presidency defined by war in Ukraine|نشانی=https://www.bbc.com/news/world-europe-15047823|تاریخ=17 March 2024|تاریخ بازبینی=۲۹ ژانویه ۲۰۲۶|شناسه={{شناسه یادکرد|پ۲}}|کد زبان=|وبگاه=bbc}} | ||
{{یادکرد وب|عنوان=Vladimir Putin|نشانی=https://www.themoscowtimes.com/archive/vladimir-putin|تاریخ=March 22, 2000|تاریخ بازبینی=۲۹ ژانویه ۲۰۲۶|شناسه={{شناسه یادکرد|پ۱}}|کد زبان=|وبگاه=themoscowtimes}} | {{یادکرد وب|عنوان=Vladimir Putin|نشانی=https://www.themoscowtimes.com/archive/vladimir-putin|تاریخ=March 22, 2000|تاریخ بازبینی=۲۹ ژانویه ۲۰۲۶|شناسه={{شناسه یادکرد|پ۱}}|کد زبان=|وبگاه=themoscowtimes}} | ||
{{یادکرد وب|عنوان=Vladimir Putin: From Russia's KGB to a long presidency defined by war in Ukraine|نشانی=https://www.bbc.com/news/world-europe-15047823|تاریخ=17 March 2024|تاریخ بازبینی=۵ اوت ۲۰۲۶|شناسه={{شناسه یادکرد|پ۰۱۰}}|کد زبان=|وبگاه=bbc}} | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱۴ مرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۴۶
ولادیمیر پوتین؛ سیاستمدار و رییسجمهوری فدراسیون روسیه.
زندگینامه
ولادیمیر ولادیمیرویچ پوتین در ۷ اکتبر ۱۹۵۲م در لنینگراد (سن پترزبورگ کنونی) متولد شد.[۱] پوتین تحصیلات ابتدایی خود را در مدرسه شماره ۱۹۳ لنینگراد آغاز کرد و پس از آن در دبیرستان شماره ۲۸۱ با گرایش شیمی به تحصیل پرداخت و در ۱۹۷۰م فارغالتحصیل شد. وی در همان سال وارد دانشکده حقوق دانشگاه دولتی لنینگراد شد و در ۱۹۷۵م با مدرک حقوق فارغالتحصیل گردید و چند سال بعد نیز مدرک دکترای اقتصاد دریافت کرد. پوتین پس از فارغالتحصیلی به همکاری با کاگب دعوت شد و از ۱۹۸۵ تا ۱۹۹۰م به عنوان افسر اطلاعاتی در آلمان شرقی مشغول به کار بود. پوتین خود را محصول خانوادهای معمولی و متصل به مردم عادی معرفی میکند و بر همین ارتباط در طول زندگی تأکید داشته است.[۲]
خاندان
پدر ولادیمیر پوتین، ولادیمیر اسپیریدونویچ، فرزند یک خانوادهٔ روستایی از استان تور بود که در جنگ جهانی دوم شرکت داشت و پس از آن بهعنوان نگهبان و سپس سرکارگر در کارخانه واگنسازی مشغول به کار شد. مادرش، ماریا ایوانوونا شلومووا، خانهدار و به گفتهٔ پوتین، فردی مهربان و خیرخواه بود. خانوادهٔ پوتین در سالهای پس از جنگ، در یک آپارتمان اشتراکی در کوچهٔ باسکوف لنینگراد زندگی میکردند که فاقد آسانسور بود و پوتین آن را نمونهای از زندگی سادهٔ طبقهٔ کارگر توصیف کرده است. پدرش اصالتاً از اهالی استان تور و مادرش اهل روستای پومینوو بود و آنها در سن هفده سالگی با یکدیگر ازدواج کردند.[۳][۴]
ازدواج و فرزندان
ولادیمیر پوتین یک بار ازدواج کرده است. همسر وی لیودمیلا شرکنوا (ازدواج ۱۹۸۳م، طلاق ۲۰۱۳م) بود که حاصل این ازدواج دو دختر به نامهای ماریا و کاترینا است. ماریا ورونتسوا، فرزند بزرگ پوتین، متخصص سیستم غدد درونریز و دارای فعالیتهای دانشگاهی و بازرگانی است و پیشتر با تاجری هلندی ازدواج کرده بوده است. کاترینا تیخونوا، فرزند کوچکتر، در زمینه فناوری عصبشناسی و بازرگانی فعالیت دارد و به مهارت خود در راک اند رول نیز شهرت یافته است. هر دو دختر در روسیه تحصیل کرده و به چند زبان خارجی مسلط هستند. پوتین بهندرت درباره خانوادهاش سخن میگوید و بر زندگی مستقل آنان تأکید دارد. وی همچنین اشاره کرده است که دارای نوه است، اما از تعداد و جزئیات بیشتر درباره آنها خودداری میورزد.[۵]
فعالیتها
اطلاعاتی و امنیتی
پوتین فعالیت حرفهای خود را در سال ۱۹۷۵م با پیوستن به کاگب آغاز کرد و پس از گذراندن دورههای آموزشی در مسکو، در سال ۱۹۸۵م به عنوان افسر اطلاعاتی به آلمان شرقی اعزام شد و تا سال ۱۹۹۰م در دفتر اطلاعاتی درسدن مشغول به کار بود. وی در این دوره به درجهٔ سرهنگ دومی ارتقا یافت و نشان «خدمت وفادارانه به ارتش ملی خلق» جمهوری دموکراتیک آلمان را دریافت کرد. پس از بازگشت به روسیه، در سال ۱۹۹۸م به ریاست سرویس امنیت فدرال (جانشین کاگب) منصوب شد و از مارس ۱۹۹۹م نیز دبیری شورای امنیت روسیه را بر عهده گرفت.[۶][۷]
سیاسی
بوتین فعالیت سیاسی خود را در اوایل دههٔ ۱۹۹۰م آغاز کرد. او از ۱۹۹۱م تا ۱۹۹۴م به عنوان معاون شهردار سن پترزبورگ و از ۱۹۹۴م تا ۱۹۹۶م بهعنوان معاون اول شهردار این شهر مشغول به کار بود. در اوت ۱۹۹۶م به مسکو نقل مکان کرد و معاون ادارهٔ امور کرملین شد. در مارس ۱۹۹۷م، ریاست ادارهٔ کنترل عمومی کرملین و معاونت رئیسستاد کرملین را بر عهده گرفت. در ژوئیه ۱۹۹۸م بهعنوان رئیس سرویس امنیت فدرال (جانشین اصلی کاگب) منصوب شد و در مارس ۱۹۹۹م، مسئولیت شورای امنیت کرملین نیز به وظایف او افزوده شد. در اوت ۱۹۹۹م، بوریس یلتسین او را بهعنوان نخستوزیر معرفی کرد و از ۳۱ دسامبر ۱۹۹۹م، پوتین بهعنوان رئیسجمهور موقت فعالیت خود را آغاز کرد.[۸]
ریاستجمهوری و نخستوزیری
ولادیمیر پوتین از ۲۰۰۰م تاکنون در پنج دوره ریاستجمهوری به عنوان رئیسجمهور فدراسیون روسیه انتخاب شده است. وی همچنین در فاصله سالهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۲م بهدلیل محدودیت قانون اساسی برای دورههای متوالی، سمت نخستوزیری را بر عهده داشت و در سال ۲۰۲۰م با تصویب اصلاحات قانون اساسی، امکان نامزدی مجدد برای دورههای پیاپی برای او فراهم شد. جزئیات دورههای ریاستجمهوری وی به شرح زیر است:
- دوره نخست ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۴م: پوتین در ۳۱ دسامبر ۱۹۹۹م به دنبال استعفای بوریس یلتسین، بهعنوان رئیسجمهور موقت منصوب شد و در ۱۲ ژانویه ۲۰۰۰م آمادگی خود را برای شرکت در انتخابات اعلام کرد. وی در انتخابات ۲۶ مارس ۲۰۰۰م با کسب ۵۳٫۴درصد آرا به پیروزی رسید.
- دوره دوم ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۸م: پوتین در پایان سال ۲۰۰۳م قصد خود را برای نامزدی مجدد اعلام کرد و در انتخابات ۱۴ مارس ۲۰۰۴م با کسب ۷۱٫۹درصد آرا برای دومین بار انتخاب شد.
- دوره سوم ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۸م: پس از یک دوره نخستوزیری ۲۰۰۸متا ۲۰۱۲م، در سپتامبر ۲۰۱۱م با پیشنهاد حزب روسیه متحد، پوتین نامزدی خود را برای انتخابات ۲۰۱۲م اعلام کرد و در ۴ مارس ۲۰۱۲م با کسب ۶۴٫۴درصد آرا برای سومین بار به ریاستجمهوری رسید. این دوره بر اساس اصلاحات قانون اساسی، شش ساله بود.
- دوره چهارم ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴م: پوتین در دسامبر ۲۰۱۷م و در دیدار با کهنهسربازان روس، نامزدی خود را اعلام کرد و در انتخابات ۱۸ مارس ۲۰۱۸م با کسب ۷۷٫۵ درصد آرا برای چهارمین بار انتخاب شد.
- دوره پنجم ۲۰۲۴ تا ۲۰۳۰م: پس از اعلام تاریخ انتخابات توسط شورای فدراسیون در دسامبر ۲۰۲۳م پوتین برنامه انتخاباتی خود را ارائه داد و در انتخابات ۱۵ تا ۱۷ مارس ۲۰۲۴م با کسب ۸۷٫۲۸درصد آرا و با مشارکت ۷۷٫۴۴درصدی واجدان شرایط، برای پنجمین بار یعنی سومین بار پیاپی به ریاستجمهوری روسیه انتخاب شد.[۹]
اقدامات و رویدادهای دوران ریاستجمهوری
پوتین از ابتدای زمامداری خود در ۲۰۰۰م تداوم اقتدار دولت، نظم داخلی و احیای جایگاه روسیه در عرصهٔ بینالمللی را در دستور کار قرار داد. وی با پایاندادن به بحران چچن، کنترل نظامی بر این منطقه را بازپس گرفت و پس از آن با حمله به گرجستان در ۲۰۰۸م، الحاق کریمه به خاک روسیه در ۲۰۱۴م و آغاز جنگ تمامعیار در اوکراین در ۲۰۲۲م مرزهای نفوذ نظامی روسیه را گسترش داد. در حوزهٔ اقتصاد، با مهار الیگارشها، بازتوزیع ثروت و افزایش هزینههای دفاعی، ساختار مالی کشور را به سمت خودکفایی راهبردی و تأمین بودجهٔ جنگ سوق داد. همزمان، با ترویج ارزشهای سنتی، حمایت از کلیسای ارتدکس و محدودسازی نهادهای مدنی، انسجام فرهنگی و اجتماعی را حول محور دولت تقویت کرد و در سیاست خارجی نیز با تقویت روابط با چین، هند، ایران و کشورهای همسورو مقابله با توسعهٔ ناتو، بر مخالفت با نظم لیبرال بینالمللی تأکید ورزید.[۱۰][۱۱]
منتقدان سرشناس
در طول زمامداری ولادیمیر پوتین، شماری از مخالفان، روزنامهنگاران، فعالان حقوق بشر و چهرههای سیاسی و نظامی که به نحوی با دولت روسیه یا شخص رئیسجمهور مخالفت ورزیدهاند، با مرگهای مشکوک مواجه شدهاند. این موارد که غالباً با اتهامات رسمی رد یا به خودکشی یا تصادف نسبت داده شدهاند، همواره توجه ناظران بینالمللی و فعالان حقوق بشر را به خود جلب کرده است. در ادامه، فهرستی از برجستهترین این چهرهها به ترتیب ارائه شده است:
- الکساندر لیتویننکو (۲۰۰۶م): افسر سابق کاگب و افاسبی که در لندن با پولونیوم ۲۱۰ مسموم و کشته شد. تحقیقات بریتانیا، عوامل روسی را مسئول دانستند.
- آنا پولیتکوفسکایا (۲۰۰۶م): روزنامهنگار منتقد جنگ چچن که در آسانسور منزلش در مسکو به قتل رسید.
- ناتالیا استمیرووا (۲۰۰۹م): فعال حقوق بشر و عضو سازمان «مموریال» که در چچن ربوده و با شلیک گلوله کشته شد.
- آناستازیا بابوروا (۲۰۰۹م): روزنامهنگار که به همراه وکیل حقوق بشر استانیسلاو مارکلوف هدف گلوله قرار گرفت و جان باخت.
- سرگئی ماگنیتسکی (۲۰۰۹م): وکیل مالیاتی که به دلیل افشای فساد مالی مقامات روسی در بازداشت درگذشت و مرگ او به محرومیت از درمان پزشکی نسبت داده شد.
- بوریس برزوفسکی (۲۰۱۳م): الیگارش و منتقد سرسخت پوتین که در تبعید در بریتانیا با شرایط مشکوک درگذشت.
- بوریس نمتسوف (۲۰۱۵م): معاون پیشین نخستوزیر روسیه و از منتقدان برجسته که با چهار گلوله از پشت در نزدیکی کرملین به قتل رسید.
- میخائیل لسین (۲۰۱۵م): مشاور رسانهای پوتین که در هتلی در واشنگتن با ضربه شدید به سر و مسمومیت با الکل درگذشت.
- زلیمخان خانگوشویلی (۲۰۱۹م): فرمانده سابق جداییطلبان چچنی که در برلین با شلیک گلوله کشته شد و آلمان عامل آن را فردی وابسته به دستگاههای امنیتی روسیه معرفی کرد.
- یوگنی پریگوژین (۲۰۲۳م): رهبر گروه واگنر که پس از یک شورش نافرجام، در سقوط یک جت تجاری جان باخت و پوتین او را فردی با اشتباهات جدی خواند و پس از مرگش، نیروهای او موظف به سوگند ملی شدند.
- الکسی ناوالنی (۲۰۲۴م): مخالف برجسته سیاسی که در زندان درگذشت و بسیاری از کشورهای غربی کرملین را مسئول مستقیم مرگ وی دانستند. [۱۲]
سیاست خارجی
سیاست خارجی ولادیمیر پوتین بر پایهٔ بازتعریف جایگاه روسیه در نظام بینالملل، مخالفت با ساختار تکقطبی و تلاش برای ایجاد نظمی چندقطبی با محوریت منافع ملی و حوزهٔ نفوذ منطقهای تدوین شده است. وی با انتقاد از توسعهٔ ناتو به سمت شرق، اقدامات نظامی غرب در بالکان و خروج آمریکا از پیمانهای راهبردی، نارضایتی خود را از نظم لیبرال بینالمللی ابراز داشته و بر ضرورت احترام به حاکمیت کشورها و عدم دخالت در امور داخلی قدرتهای بزرگ تأکید کرده است. در این چارچوب، روسیه با امضای بیانیهٔ مشترک با چین در سال ۲۰۲۲، همکاری راهبردی خود را با پکن در حوزههای اقتصادی و نظامی گسترش داده و در عین حال با بهرهگیری از ابزارهای انرژی، تحریمها و معاهدات دوجانبه، کوشیده است تا وزن خود را در معادلات جهانی افزایش دهد. به نظر تحلیلگران تهاجم به اوکراین و الحاق کریمه، در ادامهٔ این رویکرد و با هدف تثبیت حضور روسیه در مناطق همسایه و جلوگیری از پیوستن اوکراین به ناتو، بهعنوان واکنشی به آنچه تهدید راهبردی غرب تلقی میشود، صورت گرفته است که پیامدهایی چون تقویت همکاری روسیه و چین، تعمیق شکاف با غرب، بازنگری در معماری امنیتی اروپا و اختلال در نظم اقتصادی لیبرال را در پی داشته است.[۱۳]
روابط با جمهوری اسلامی ایران
روابط جمهوری اسلامی ایران و روسیه در دوران ریاستجمهوری ولادیمیر پوتین بر پایه همکاریهای اقتصادی، انرژی، حملونقل و هماهنگیهای منطقهای، بهویژه در حوزه سوریه و آسیای مرکزی، توسعه یافته است. پوتین با وجود رویکردهای متفاوت در برخی مسائل بینالمللی، بر مخالفت با یکجانبهگرایی و گسترش ناتو به شرق تأکید داشته و همکاری با ایران را در چارچوب نهادهایی چون سازمان همکاری شانگهای و بریکس دنبال کرده است. وی طی سالهای اخیر با امضای اسناد راهبردی و اجرای پروژههای مشترک، از جمله نیروگاه اتمی بوشهر، کریدور شمال-جنوب و مبادلات تجاری، روابط دو کشور را گسترش داده است. این همکاریها در حالی ادامه یافته که جمهوری اسلامی ایران و روسویه هر یک با تحریمهای غرب مواجه بوده و پوتین بر تقویت استقلال راهبردی روسیه و همکاری با ایران در این مسیر تأکید داشته است.[۱۴]
سفرهای ولادیمیر پوتین به ایران
ولادیمیر پوتین تاکنون پنج بار به ایران سفر کرده است. نخستین سفر او در مهر ۱۳۸۶ برای شرکت در اجلاس سران کشورهای حاشیه دریای خزر انجام شد و طی آن بر توسعه همکاریهای اقتصادی و تکمیل نیروگاه بوشهر تأکید شد. دومین سفر در آذر ۱۳۹۴ و در چارچوب اجلاس سران کشورهای صادرکننده گاز صورت گرفت و هفت سند همکاری در حوزههای حملونقل، انرژی و بانکی به امضا رسید. سومین سفر در آبان ۱۳۹۶ برای نشست سهجانبه ایران، روسیه و آذربایجان بود و بر گسترش همکاریهای منطقهای و انرژی تأکید داشت. چهارمین سفر در شهریور ۱۳۹۷ در چارچوب نشست سران روند آستانه درباره سوریه انجام شد و همکاریهای سهجانبه با ترکیه را تقویت کرد. پنجمین سفر او در تیر ۱۴۰۱، پس از آغاز جنگ اوکراین، به منظور حضور در نشست آستانه و دیدار با مقامات ایرانی صورت گرفت و بر تداوم همکاریهای منطقهای و اقتصادی در شرایط تحریمی تأکید شد. پوتین در تمامی این سفرها با رهبر انقلاب اسلامی دیدار کرده که این ملاقاتها از سوی ناظران، نشانگر جایگاه ویژه روابط دو کشور در سیاست خارجی روسیه ارزیابی شده است.
دیدارهای با رهبر انقلاب اسلامی
پوتین در پنج سفر خود به جمهوری اسلامی ایران، دیدار با رهبر انقلاب را در اولویت برنامههای خود قرار داد و در اغلب موارد، تشریفات دیپلماتیک متعارف را کنار گذاشت و مستقیماً به دیدار ایشان رفت.[۱۵][۱۶] وی در یکی از این ملاقاتها، نسخهای نفیس و کهن از قرآن کریم را به رهبر انقلاب تقدیم کرد که در محافل خبری بازتاب گستردهای داشت و نشاندهنده احترام به میراث فرهنگی و اسلامی ایران ارزیابی شد.[۱۷] در این دیدارها که اغلب بیش از یک ساعت به طول انجامید، موضوعاتی چون همکاریهای امنیتی در سوریه، مقابله با تروریسم، مخالفت با دخالتهای خارجی و تحولات غرب آسیا مورد بحث قرار گرفت. پوتین شخصیت رهبر انقلاب را فرزانه و صاحبنظر در مسائل کلان منطقهای و جهانی توصیف کرده و بر اهمیت رهنمودهای ایشان در سیاستگذاریهای منطقهای تأکید داشته است. این ملاقاتها از سوی تحلیلگران، بستری برای هماهنگیهای راهبردی و تبادل نظر در مورد نظم بینالمللی ارزیابی شده و نشاندهنده جایگاه ویژه جمهوری اسلامی ایران در سیاست خارجی روسیه است.[۱۸]
ورابط با غرب و آمریکا
روابط ولادیمیر پوتین با غرب در ابتدای ریاستجمهوری او با همکاری نسبی همراه بود؛ او پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، یکی از نخستین رهبران خارجی بود که با جورج دبلیو بوش تماس گرفت و از کارزار آمریکا در افغانستان حمایت کرد. با این حال، این همکاری دیری نپایید و به تدریج با اقداماتی چون ترور الکساندر لیتویننکو در لندن و اتهامات بعدی درباره دست داشتن کرملین در این پرونده، روابط دو طرف تیره شد.[۱۹] پوتین در سال ۲۰۰۷ در کنفرانس امنیتی مونیخ، با انتقاد آشکار از یکجانبهگرایی ایالات متحده، بر نارضایتی روسیه از سیاستهای غرب تأکید کرد و گسترش ناتو به شرق را یکی از محورهای اصلی اختلافات خواند. وی همچنین بارها با استناد به وعدههای شفاهی دهه ۱۹۹۰ درباره عدم گسترش ناتو، غرب را به نقض تعهدات متهم کرده و آن را توجیهی برای اقدامات نظامی روسیه، از جمله الحاق کریمه و تهاجم به اوکراین، دانسته است. به رغم فقدان سند کتبی معتبر در این زمینه، این اختلافات همواره به عنوان یکی از عوامل اصلی تنش در روابط روسیه و غرب مطرح بوده و در بحران اوکراین به اوج خود رسیده است.
پوتینیسم
پوتینیسم به الگوی سیاسی‑اجرایی اطلاق میشود که در دوران زمامداری ولادیمیر پوتین در روسیه شکل گرفته و بر محور بازسازی قدرت دولتی، تمرکزگرایی، نظم امنیتی و احیای جایگاه بینالمللی روسیه استوار است. این الگو که ریشه در سنت دولتگرایی روسی و تجارب تاریخی این کشور دارد، با بهرهگیری از منابع انرژی، تقویت نهادهای امنیتی و کنترل بر رسانهها، فضایی را پدید آورده است که در آن نهادهای مدنی و مخالفان سیاسی به حاشیه رانده میشوند و قانون بهعنوان ابزاری برای تحکیم قدرت اجرایی به کار گرفته میشود. به باور تحلیلگران، پوتینیسم نه یک ایدئولوژی منسجم، بلکه مجموعهای از راهبردهای عملگرایانه برای تداوم سلطهٔ یک رهبر قدرتمند بر ساختارهای سیاسی و اقتصادی روسیه است که ضمن تأمین امنیت و ثبات داخلی، با تفسیر خاصی از دموکراسی و حاکمیت قانون، فاصلهٔ قابلتوجهی با هنجارهای لیبرال‑دموکراتیک غربی دارد. این رویکرد، هرچند در افکار عمومی روسیه با اقبال همراه بوده، اما در عرصهٔ بینالمللی به دلیل سرکوب مخالفان، مداخلات نظامی و سیاستهای یکجانبه، با انتقادات گستردهای مواجه شده است.[۲۰]
پانویس
- ↑ “Vladimir Putin”, themoscowtimes.
- ↑ «سندی از خانواده پوتین که به نمایش گذاشته شد | ویدئو»، همشهری آنلاین.
- ↑ “Biography”, putin.kremlin.
- ↑ «رازهای زندگی شخصی ولادیمر پوتین رئیس جمهور روسیه»، وبسایت خبر فوری.
- ↑ «تصاویر | دختران پوتین که هستند؟ | نکات ویژه در مورد خانواده رئیس جمهور روسیه»، همشهری آنلاین.
- ↑ “Biography”, putin.kremlin.
- ↑ “Vladimir Putin: From Russia's KGB to a long presidency defined by war in Ukraine”, bbc.
- ↑ “Vladimir Putin”, themoscowtimes.
- ↑ «پوتین برای پنجمین بار رئیسجمهور روسیه شد»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ “Vladimir Putin: From Russia's KGB to a long presidency defined by war in Ukraine”, bbc.
- ↑ “Vladimir Putin”, themoscowtimes.
- ↑ «کدام منتقدان پوتین در ۲۵ سال اخیر کشته شدند؟»، وبسایت روزنامه دنیای اقتصاد.
- ↑ رضاپور و صبوری، «واکاوی راهبردی ولادیمیر پوتین در قبال نظم نوین جهانی با تأکید بر جنگ اوکراین»، پژوهشنامه ایرانی سیاست بینالملل، ۱۸۳-۱۸۴.
- ↑ «سفر پوتین به ایران؛ نمایی از یک ائتلاف استراتژیک»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «دیدارهای پوتین با رهبر انقلاب در 4 بار سفر به ایران /جزئیات دیدار با احمدی نژاد و روحانی»، وبسایت اقتصاد نیوز.
- ↑ «فراتر از تشریفات»، وبسایت دیگران.
- ↑ «احترام پوتین به اسلام با دادن هدیه به رهبر ایران»، وبسایت شیعه نیوز.
- ↑ «دیدارهای پوتین با رهبر انقلاب در 4 بار سفر به ایران /جزئیات دیدار با احمدی نژاد و روحانی»، وبسایت اقتصاد نیوز.
- ↑ “Vladimir Putin: From Russia's KGB to a long presidency defined by war in Ukraine”, bbc.
- ↑ کولایی، «پدیده پوتینیسم در روسیه»، پرتال جامع علوم انسانی.
منابع
«احترام پوتین به اسلام با دادن هدیه به رهبر ایران». وبسایت شیعه نیوز. ۳ آذر ۱۳۹۴. دریافتشده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۵.
«پوتین برای پنجمین بار رئیسجمهور روسیه شد». خبرگزاری ایرنا. ۲۸ اسفند ۱۴۰۲. دریافتشده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.
«تصاویر | دختران پوتین که هستند؟ | نکات ویژه در مورد خانواده رئیس جمهور روسیه». هشمهری آنلاین. ۲۶ فروردین ۱۴۰۱. دریافتشده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.
«دیدارهای پوتین با رهبر انقلاب در 4 بار سفر به ایران /جزئیات دیدار با احمدی نژاد و روحانی». وبسایت اقتصاد نیوز. ۲۶ تیر ۱۴۰۱. دریافتشده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۵.
«رازهای زندگی شخصی ولادیمر پوتین رئیس جمهور روسیه». وبسایت خبر فوری. ۹ بهمن ۱۳۹۷. دریافتشده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.
رضاپور، دانیال؛ صبوری، مصطفی (۱۴۰۴). «واکاوی راهبردی ولادیمیر پوتین در قبال نظم نوین جهانی با تأکید بر جنگ اوکراین». پژوهشنامه ایرانی سیاست بینالملل. سیزدهم (۲۶): ۱۶۶-۱۸۷.
«سفر پوتین به ایران؛ نمایی از یک ائتلاف استراتژیک». خبرگزاری ایسنا. ۲۸ تیر ۱۴۰۱. دریافتشده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۵.
«سندی از خانواده پوتین که به نمایش گذاشته شد | ویدئو». هشمهری آنلاین. ۱۷ خرداد ۱۴۰۳. دریافتشده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.
«فراتر از تشریفات». وبسایت دیگران. ۳ آذر ۱۳۹۴. دریافتشده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۵.
«کدام منتقدان پوتین در ۲۵ سال اخیر کشته شدند؟». وبسایت روزنامه دنیای اقتصاد. ۱۵ اسفند ۱۴۰۲. دریافتشده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.
کولایی، الهه (۱۳۸۶). «پدیده پوتینیسم در روسیه». پرتال جامع علوم انسانی. دریافتشده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.
«Biography». Vladimir Putin. دریافتشده در ۵ اوت ۲۰۲۶.
«Vladimir Putin: From Russia's KGB to a long presidency defined by war in Ukraine». bbc. ۱۷ مارس ۲۰۲۴. دریافتشده در ۲۹ ژانویه ۲۰۲۶.
«Vladimir Putin». themoscowtimes. مارس ۲۲, ۲۰۰۰. دریافتشده در ۲۹ ژانویه ۲۰۲۶.
«Vladimir Putin: From Russia's KGB to a long presidency defined by war in Ukraine». bbc. ۱۷ مارس ۲۰۲۴. دریافتشده در ۵ اوت ۲۰۲۶.