پرش به محتوا

علاج (آهنگ): تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
فریده مهدیان (بحث | مشارکت‌ها)
 
(۱۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۷ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''علاج (آهنگ)؛''' اثر حماسی- اعتراضی محسن چاووشی با تأکید بر خودباوری ملی، اتکا به وطن، و مقاومت در برابر ظلم قدرت‌های سلطه‌گر.
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =علاج.jpg 
| زیرنویس تصویر    =پوستر آهنگ علاج اثر محسن چاوشی 
| image_alt        =پوستر آهنگ علاج اثر محسن چاوشی
| فایل پادکست      = 
| حجم فایلپادکست    = 
| تاریخ پادکست      = 
| زیرنویس عنوان    = 


آهنگ علاج اثر محسن چاووشی، در روزهای جنگ دوازده روزۀ رژیم صهیونیستی علیه ایران و با تکیه بر فضای حماسی-اعتراضی منتشر شد. این اثر با بهره‌گیری از نمادهای دینی، نماد مقاومت، همبستگی ملی و مصداقی از هنر متعهدی شد که انسجام اجتماعی و روحیۀ مقاومت را تقویت می‌کرد. این قطعه به‌عنوان یکی از تأثیرگذارترین آثار موسیقی معاصر ایران  مورد استقبال عموم اقشار جامعه قرار گرفت و در حافظۀ احساسی آنها ثبت شد.
| عنوان اصلی        =
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =
 
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          =
| اهمیت            =
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
'''علاج (آهنگ)؛''' ترانهٔ حماسی-اعتراضی محسن چاوشی با موضوع وطن و جنگ.
 
علاج [[ترانه|ترانه‌ای]] از [[محسن چاوشی]] با شعر کاظم بهمنی است که در تیر ۱۴۰۴ش و در پی [[جنگ دوازده‌روزه]] منتشر شد. این ترانه با مضمونی اعتراضی و حماسی، بر مقاومت و توان داخلی تأکید دارد. علاج با استقبال گسترده در شبکه‌های اجتماعی روبه‌رو شد و همراه با ترانهٔ [[حسبی‌الله (ترانه)|حسبی‌الله]]، در معرفی چاوشی به‌عنوان چهرهٔ سال هنر انقلاب اسلامی در سال ۱۴۰۴ش نقش داشت.


== تولید و انتشار ==
== تولید و انتشار ==
محسن چاووشی حسینی، خواننده، ترانه‌سرا و آهنگساز پاپ که با جسارت در تنوع سبک‌ها و توجه به رویدادهای روز، به '''آقای خاص''' هوادارانش شهرت یافته است، در اوج حملات هوایی رژیم صهیونیستی<ref>{{پک|جوان‌معبودی|1404|ک=خبرگزاری مهر|ف=محسن چاوشی، دغدغۀ وطن و ادعایی که بی‌پاسخ نماند}}</ref> تک‌آهنگ علاج را اجرا کرد.<ref>{{پک|جوان‌معبودی|1405|ک=خبرگزاری جمهوری اسلامی|ف=بیانیه‌ای که از «علاج» به «حسبی‌الله» ختم شد/تدبیر چاوشی برای مدیریت جنگ}}</ref> این اثر که با صدا و تنظیم چاووشی، شعری از کاظم بهمنی، نوازندگی عادل روح‌نواز و میکس و مسترینگ مهدی قدیمی در دوم تیرماه ۱۴۰۴ منتشر شد،<ref>{{پک/بن|1|ک=وب‌سایت سازمان تبلیغات اسلامی|ف=شکار موش‌های شب‌زده}}</ref> در فضایی اعتراضی-حماسی تولید گردید تا پاسخی هنری به شرایط بحرانی کشور باشد.<ref>{{پک/بن|3|ک=پایگاه خبری تحلیلی فرارو|ف=بشنوید؛ محسن چاوشی «علاج» را منتشر کرد}}</ref> موزیک ویدئوی این اثر نیز با استفاده از هوش مصنوعی با بازآفرینی فضای حماسی و مقاومت مردمی در سازمان سینمایی سوره تولید شد و به ماندگاری آن در اذهان عمومی کمک کرد.<ref>{{پک/بن|1|ک=وب‌سایت سازمان تبلیغات اسلامی|ف=شکار موش‌های شب‌زده}}</ref>
{{اصلی|محسن چاوشی}}
محسن چاوشی حسینی، در زمان [[جنگ دوازده‌روزه]]<ref>{{پک|جوان‌معبودی|1404|ک=خبرگزاری مهر|ف=محسن چاوشی، دغدغهٔ وطن و ادعایی که بی‌پاسخ نماند}}</ref> تک‌آهنگ علاج را اجرا کرد.<ref>{{پک|جوان‌معبودی|1405|ک=خبرگزاری جمهوری اسلامی|ف=بیانیه‌ای که از «علاج» به «حسبی‌الله» ختم شد/تدبیر چاوشی برای مدیریت جنگ}}</ref> این اثر با صدا و تنظیم چاووشی، شعری از کاظم بهمنی، نوازندگی عادل روح‌نواز و میکس و مسترینگ مهدی قدیمی در [[۲ تیر]] ۱۴۰۴ش منتشر شد.<ref>{{پک/بن|1|ک=وب‌سایت سازمان تبلیغات اسلامی|ف=شکار موش‌های شب‌زده}}</ref> علاج، در فضایی اعتراضی-حماسی به‌عنوان پاسخی هنری به شرایط بحرانی کشور تولید شد.<ref>{{پک/بن|3|ک=پایگاه خبری تحلیلی فرارو|ف=بشنوید؛ محسن چاوشی «علاج» را منتشر کرد}}</ref> موزیک ویدئوی این اثر نیز با استفاده از [[هوش مصنوعی]] با بازآفرینی فضای حماسی و مقاومت مردمی در [[سازمان توسعه سینمایی سوره|سازمان سینمایی سوره]] تولید شد و به ماندگاری آن در اذهان عمومی کمک کرد.<ref>{{پک/بن|1|ک=وب‌سایت سازمان تبلیغات اسلامی|ف=شکار موش‌های شب‌زده}}</ref>


== ویژگی‌های هنری و مضمونی ==
== ویژگی‌های هنری و مضمونی ==
نام آهنگ از بیت کلیدی «''مردم علاج در وطن است، دنیا فقط لب و دهن است''» گرفته شده است<ref>{{پک/بن|7|ک=خبرگزاری خبر آنلاین|ف=محسن چاوشی کنار مردم ماند؛ برای وطن خواند؛ «علاج» برای همیشه در تاریخ ثبت شد}}</ref> که جلوه‌ای از قدرت نرم ایران در واکنش به جنایت‌های رژیم صهیونیستی است<ref>{{پک/بن|8|ک=خبرگزاری تسنیم|ف=ترانۀ جدید محسن چاووشی در واکنش به جنایات اسرائیل +دانلود}}</ref> و بر محورهایی چون مقاومت، اتکا به خویشتن، مردم‌محوری، نفی تکیه بر بیگانه،<ref>{{پک/بن|1|ک=وب‌سایت سازمان تبلیغات اسلامی|ف=ترانۀ جدید محسن چاووشی در واکنش به جنایات اسرائیل +دانلود}}</ref> نقد دوگانگی جنگ‌افروزی و ادعای صلح‌خواهی قدرت‌های سلطه‌گر<ref>{{پک/بن|9|ک=خبرگزاری تسنیم|ف=بانگ چاووش}}</ref> به فریاد درمان جمعی تبدیل شد و وحدت ملی را تقویت کرد.<ref>{{پک/بن|4|ک=خبرگزاری دفاع مقدس|ف=«علاج» محسن چاوشی چگونه متولد شد؟}}</ref>  
نام این ترانه از بیت «مردم علاج در وطن است، دنیا فقط لب و دهن است» گرفته شده است.<ref>{{پک/بن|7|ک=خبرگزاری خبر آنلاین|ف=محسن چاوشی کنار مردم ماند؛ برای وطن خواند؛ «علاج» برای همیشه در تاریخ ثبت شد}}</ref> مضمون ترانه بر مقاومت، اتکا به توان داخلی، مردم‌محوری و پرهیز از تکیه بر قدرت‌های خارجی استوار است<ref>{{پک/بن|1|ک=وب‌سایت سازمان تبلیغات اسلامی|ف=ترانهٔ جدید محسن چاووشی در واکنش به جنایات اسرائیل +دانلود}}</ref> و در بخش‌هایی نیز دوگانگی میان جنگ‌افروزی و ادعای صلح‌خواهی قدرت‌های سلطه‌گر را نقد می‌کند.<ref>{{پک/بن|9|ک=خبرگزاری تسنیم|ف=بانگ چاووش}}</ref> برخی منابع، این اثر را جلوه‌ای از قدرت نرم ایران در واکنش به حملات اسرائیل<ref>{{پک/بن|8|ک=خبرگزاری تسنیم|ف=ترانهٔ جدید محسن چاووشی در واکنش به جنایات اسرائیل +دانلود}}</ref> و عاملی در تقویت [[همبستگی اجتماعی]] دانسته‌اند.<ref>{{پک/بن|4|ک=خبرگزاری دفاع مقدس|ف= «علاج» محسن چاوشی چگونه متولد شد؟}}</ref>


این ترانه، با استعاره‌های عینی‌ساز مانند جنگ تن‌به‌تن، امید به‌مثابه حیات و خانه به‌مثابه وطن، و نمادهای صوتی آغاز جنگ مثل صدای باز شدن جعبه، روشن شدن کبریت، آژیر خطر، گریۀ نوزاد و ویولن، مفاهیم انتزاعی را به تجربه‌ای ملموس و حافظه‌ساز تبدیل کرد.<ref>{{پک|جوان‌معبودی|1404|ک=خبرگزاری مهر|ف=محسن چاوشی، دغدغۀ وطن و ادعایی که بی‌پاسخ نماند}}</ref>  
بر پایه برخی تحلیل‌ها، این ترانه با استفاده از استعاره‌هایی دربارهٔ [[جنگ]]، [[امید]] و [[وطن]] و نیز بهره‌گیری از عناصر صوتی مانند صدای باز شدن جعبه، روشن‌شدن کبریت، آژیر خطر، گریه نوزاد و ویولن، مفاهیم انتزاعی را به تجربه‌ای ملموس تبدیل کرده است.<ref>{{پک|جوان‌معبودی|1404|ک=خبرگزاری مهر|ف=محسن چاوشی، دغدغهٔ وطن و ادعایی که بی‌پاسخ نماند}}</ref> همچنین، استفاده از آرایه‌هایی چون استعاره، تشبیه، کنایه، تضاد و آشنایی‌زدایی، در کنار ترکیب واژگان نو مانند «جرثومگان ظلم» با مفاهیمی چون وطن و امید، از ویژگی‌های ادبی اثر دانسته شده است. از دیگر ویژگی‌های مورد اشاره در این تحلیل‌ها، ساختار بندهای ترانه و به‌کارگیری فراخوان‌های امری و حماسی مانند «شکار کنید» و «ذوالفقار کنید» است که به همراه وزن و قافیه، فضای حماسی و حس فوریت و حرکت ایجاد می‌کند. نقد نظام‌های سرکوبگر، استعمار و مداخله خارجی نیز از دیگر مضامین اثر دانسته شده و هماهنگی گیتار الکتریک با فضای حماسی ترانه، در برخی تحلیل‌ها به‌عنوان یکی از عناصر موسیقایی آن مورد توجه قرار گرفته است.<ref>{{پک/بن|10|ک=وبلاگ علی کمارچی|ف=نگاهی به ترانهٔ «علاج» اثر کاظم بهمنی با صدای محسن چاووشی}}</ref>


با بهره‌گیری از آرایه‌های ادبی مثل استعاره، تشبیه، کنایه، تضاد و آشنایی‌زدایی با واژگان نو چون '''جرثومگان ظلم''' در کنار مفاهیم همگانی وطن و امید، ارتباطی عمیق با مخاطب عام برقرار کرده است. ساختار منسجم با فراخوان‌های حماسی در پایان هر بند مانند '''شکار کنید''' و '''ذوالفقار کنید'''، وزن محکم و قافیه‌های امری، حس فوریت و حرکت را القا می‌کرد. همچنین با نقدهای سیاسی صریح، در اشاره به نظام‌های سرکوب‌گر، استعمار و دخالت‌های خارجی، همراه با هماهنگی گیتار الکتریک با فضای حماسی، این اثر را الگویی موفق برای ترانه‌سرایی اجتماعی-حماسی و پیوند ادبیات با آسیب‌شناسی نظام‌های کلان سیاسی معرفی کرده است.<ref>{{پک/بن|10|ک=وبلاگ علی کمارچی|ف=نگاهی به ترانۀ «علاج» اثر کاظم بهمنی با صدای محسن چاووشی}}</ref>
== مقایسه با آثار مشابه ==
بر پایه برخی تحلیل‌ها، قطعه علاج در امتداد سنت موسیقی متعهد ایران و در کنار آثاری مانند «به لالهٔ در خون خفته» و «ممد نبودی ببینی» قرار می‌گیرد و از آن به‌عنوان سخنگوی وجدان جمعی و برانگیزاننده احساسات جمعی یاد شده است.<ref>{{پک/بن|4|ک=خبرگزاری دفاع مقدس|ف= «علاج» محسن چاوشی چگونه متولد شد؟}}</ref> در این تحلیل، علاج با ترانهٔ Zombie از گروه کرنبریز مقایسه شده است؛ هر دو اثر در زمینهٔ بحران و خشونت شکل گرفته‌اند و با تکیه بر اوج‌گیری تدریجی موسیقی و تکرار برخی واژگان، فضای اعتراضی ایجاد می‌کنند. بر اساس همین مقایسه، تفاوت اصلی دو اثر در نحوه بازنمایی دشمن دانسته شده است. در علاج، دشمن با تعابیر و مصادیق مشخصی مانند ابلیس‌زادگان، برده‌داران و کودک‌کشان معرفی می‌شود، در حالی که در Zombie دشمن بیشتر به‌صورت مفهومی و بی‌چهره و در قالب استعارهٔ زامبی بازنمایی شده است.<ref>{{پک|آخیش|1404|ک=پایگاه خبری الف|ف=تحلیل شناختی و گفتمانی قطعهٔ «علاج» در بستر روان اجتماعی بحران}}</ref>


== مقایسه با آثار مشابه ==
== واکنش‌های اجتماعی‌فرهنگی ==
قطعۀ علاج در ادامۀ سنت موسیقی متعهد ایران، هم‌پای آثاری چون به لالۀ در خون خفته و مَمَد نبودی ببینی، نقش سخنگوی وجدان جمعی و بیدارگر احساسات را ایفا کرده است.<ref>{{پک/بن|4|ک=خبرگزاری دفاع مقدس|ف=«علاج» محسن چاوشی چگونه متولد شد؟}}</ref> در مقایسه با اثر جهانی Zombie از گروه کرنبریز، هر دو در بستر بحران و خشونت متولد شده‌اند و فریاد را در مرکز گفتمان خود جای داده‌اند و با اوج‌گیری تدریجی صوت و تکرار کلیدواژه‌ها، حس اعتراض را القا می‌کنند؛ اما تفاوت بنیادین آن‌ها در تصویرپردازی از دشمن است. در گفتمان شرقی علاج، دشمن چهره‌دار و نام‌دار است مثل ابلیس‌زادگان، برده‌داران، کودک‌کشان، اما در گفتمان غربی Zombie، دشمن به‌صورت بی‌چهره و با ساختاری مثل زامبی درون انسان‌ها بازنمایی می‌شود.<ref>{{پک|آخیش|1404|ک=پایگاه خبری الف|ف=تحلیل شناختی و گفتمانی قطعۀ «علاج» در بستر روان ‌اجتماعی بحران}}</ref>
ترانهٔ علاج پس از انتشار با بازتاب گسترده‌ای در [[شبکه‌های اجتماعی]] و رسانه‌ها همراه شد. برخی منابع آن را ندای آرام‌بخش در میانهٔ آشوب و صدای مردم در بحران توصیف کردند<ref>{{پک/بن|4|ک=خبرگزاری دفاع مقدس|ف= «علاج» محسن چاوشی چگونه متولد شد؟}}</ref> و این اثر را در ادامهٔ برخی آثار وطن‌دوستانهٔ محسن چاوشی، از جمله پسرم، مام وطن و خلیج ایرانی، قرار دادند.<ref>{{پک|جوان‌معبودی|1404|ک=خبرگزاری مهر|ف=محسن چاوشی، دغدغهٔ وطن و ادعایی که بی‌پاسخ نماند}}</ref> چاوشی همچنین برای تولید قطعه‌های علاج و [[حسبی‌الله (ترانه)|حسبی‌الله]] به‌عنوان چهرهٔ سال هنر انقلاب اسلامی در سال ۱۴۰۴ش معرفی شد.<ref>{{پک|رضوی|1405|ک=خبرگزاری جمهوری اسلامی|ف=بیانیه‌ای که از «علاج» به «حسبی‌الله» ختم شد/تدبیر چاوشی برای مدیریت جنگ}}</ref>
 
انتشار این [[ترانه]] با واکنش شماری از چهره‌های فرهنگی و هنری، ازجمله رضا مهدوی، دبیر [[جشنواره موسیقی فجر]]،<ref>{{پک|مهدوی|1404|ک=خبرگزاری جمهوری اسلامی|ف=چاوشی «علاج» درد را شناخت}}</ref> رئیس سازمان هنری دفاع مقدس،<ref>{{پک/بن|13|ک=روزنامهٔ دنیای اقتصاد|ف=برای «علاج» چاوشی}}</ref> محمدمهدی همت،<ref>{{پک/بن|1|ک=وب‌سایت سازمان تبلیغات اسلامی|ف=ترانهٔ جدید محسن چاووشی در واکنش به جنایات اسرائیل +دانلود}}</ref> مهدی رسولی<ref>{{پک/بن|13|ک=خبرگزاری تسنیم|ف=تقدیر یک مداح سرشناس از محسن چاوشی برای قطعهٔ «علاج}}</ref> و محمود کریمی همراه شد. همچنین محمدرضا شفیعی و سید محمدرضا خردمندان از دیگر افرادی بودند که دربارهٔ این اثر اظهارنظر کردند.<ref>{{پک|جوان‌معبودی|1404|ک=خبرگزاری مهر|ف=محسن چاوشی، دغدغهٔ وطن و ادعایی که بی‌پاسخ نماند}}</ref>


== واکنش‌های اجتماعی- فرهنگی ==
در پی انتشار ترانه، ادعایی دربارهٔ دریافت دستمزد نجومی نیز مطرح شد که پس از حذف مطلب منتشرکننده و تکذیب رسمی، رد شد و شاعر اثر نیز روایت خود از چگونگی شکل‌گیری ترانه در شب بمباران را بیان کرد.<ref>{{پک|جوان معبودی|1404|ک=خبرگزاری مهر|ف=محسن چاوشی، دغدغهٔ وطن و ادعایی که بی‌پاسخ نماند}}</ref>
ترانۀ علاج با استقبال گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی روبه‌رو شد و به '''«ندای آرام‌بخش در میانۀ آشوب»''' و '''«صدای مردم در بحران»''' شهرت یافت<ref>{{پک/بن|4|ک=خبرگزاری دفاع مقدس|ف=«علاج» محسن چاوشی چگونه متولد شد؟}}</ref> که نشان‌دهندهٔ جایگاه این ترانه در ادامهٔ مسیر آثار وطن‌دوستانهٔ چاووشی همچون پسرم، مام وطن و خلیج ایرانی است که هرکدام در بزنگاه‌های تاریخی، به نمادی از همبستگی ملی تبدیل شده‌اند.<ref>{{پک|جوان‌معبودی|1404|ک=خبرگزاری مهر|ف=محسن چاوشی، دغدغۀ وطن و ادعایی که بی‌پاسخ نماند}}</ref> در نهایت چاووشی با تولید قطعۀ علاج و حسبی‌الله به‌عنوان «چهرۀ سال هنر انقلاب اسلامی در سال ۱۴۰۴ش» معرفی شد.<ref>{{پک|رضوی|1405|ک=خبرگزاری جمهوری اسلامی|ف=بیانیه‌ای که از «علاج» به «حسبی‌الله» ختم شد/تدبیر چاوشی برای مدیریت جنگ}}</ref>


البته در میان برخی از چهره‌های فرهنگی و هنری چون رضا مهدوی؛ موسیقی‌دان و دبیر جشنوارۀ موسیقی فجر،<ref>{{پک|مهدوی|1404|ک=خبرگزاری جمهوری اسلامی|ف=چاوشی «علاج» درد را شناخت}}</ref> رئیس سازمان هنری دفاع مقدس،<ref>{{پک/بن|13|ک=روزنامۀ دنیای اقتصاد|ف=برای «علاج» چاوشی}}</ref> محمدمهدی همت؛ فرزند سردار شهید<ref>{{پک/بن|1|ک=وب‌سایت سازمان تبلیغات اسلامی|ف=ترانۀ جدید محسن چاووشی در واکنش به جنایات اسرائیل +دانلود}}</ref> مهدی رسولی<ref>{{پک/بن|13|ک=خبرگزاری تسنیم|ف=تقدیر یک مداح سرشناس از محسن چاوشی برای قطعۀ «علاج}}</ref> و محمود کریمی؛ مداحان معاصر، محمدرضا شفیعی؛ تهیه‌کنندۀ سینما و تلویزیون، سیدمحمدرضا خردمندان؛ کارگردان<ref>{{پک|جوان‌معبودی|1404|ک=خبرگزاری مهر|ف=محسن چاوشی، دغدغۀ وطن و ادعایی که بی‌پاسخ نماند}}</ref> و وحید جلیلی؛ قائم‌مقام صدا و سیما نیز بازتاب‌هایی را در پی داشت.<ref>{{پک/بن|14|ک=باشگاه خبرنگاران جوان|ف=وحید جلیلی: ترانه «علاج» محسن چاوشی شاهکار بود + فیلم}}</ref>
== جستارهای وابسته ==


در کنار این واکنش‌ها، حواشی ادعای دستمزد نجومی نیز مطرح شد که با حذف توئیت مدعی، تکذیب رسمی و روایت مستند شاعر از شب بمباران رد شد.<ref>{{پک|جوان معبودی|1404|ک=خبرگزاری مهر|ف=محسن چاوشی، دغدغۀ وطن و ادعایی که بی‌پاسخ نماند}}</ref>
* [[محسن چاوشی]]
* [[حسبی‌الله (ترانه)]]
* [[مریض تخت آخری (ترانه)]]


== پانویس ==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
{{پانویس پیش‌نویس}}


== منابع ==
== منابع ==
{{آغاز منابع}}
* {{یادکرد وب|عنوان=تحلیل شناختی و گفتمانی قطعهٔ «علاج» در بستر روان اجتماعی بحران|نشانی=https://www.alef.ir/news/4040423076.html|تاریخ=23 تیر 1404|تاریخ بازبینی=1 مرداد 1405|وبگاه=پایگاه خبری الف|نام خانوادگی۱=آخیش|نام۱=کمال}}
* {{یادکرد وب|عنوان=بانگ چاوش|نشانی=https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/04/03/3341336/بانگ-چاووش|تاریخ=3 تیر 1404|تاریخ بازبینی=1 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|9}}|وبگاه=خبرگزاری تسنیم}}
* {{یادکرد وب|عنوان=برای «علاج» چاوشی|نشانی=https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/4193107-برای-علاج-چاوشی|تاریخ=11 تیر 1404|تاریخ بازبینی=1 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|13}}|وبگاه=روزنامهٔ دنیای اقتصاد}}
* {{یادکرد وب|عنوان=بشنوید؛ محسن چاوشی «علاج» را منتشر کرد|نشانی=https://fararu.com/fa/news/877791/بشنوید-محسن-چاوشی-علاج-را-منتشر-کرد|تاریخ=۲ تیر 1404|تاریخ بازبینی=۱ مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|3}}|وبگاه=پایگاه خبری تحلیلی فرارو}}
* {{یادکرد وب|عنوان=ترانهٔ جدید محسن چاووشی در واکنش به جنایات اسرائیل +دانلود|نشانی=https://www.mashreghnews.ir/news/1726574/صوت-ترانه-جدید-محسن-چاووشی-در-واکنش-به-جنایات-اسرائیل|تاریخ=2 تیر 1404|تاریخ بازبینی=1 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|8}}|وبگاه=خبرگزاری تسنیم}}
* {{یادکرد وب|عنوان=تقدیر یک مداح سرشناس از محسن چاوشی برای قطعه «علاج»|نشانی=https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/04/17/3350409/ببینید-تقدیر-یک-مداح-سرشناس-از-محسن-چاوشی-برای-قطعه-علاج|تاریخ=17 تیر 1404|تاریخ بازبینی=۱ مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|13}}|وبگاه=خبرگزاری تسنیم}}
* {{یادکرد وب|عنوان=بیانیه‌ای که از «علاج» به «حسبی‌الله» ختم شد/ تدبیر چاوشی برای مدیریت جنگ|نشانی=https://www.irna.ir/news/86130299/بیانیه-ای-که-از-علاج-به-حسبی-الله-ختم-شد-تدبیر-چاوشی-برای|تاریخ=۳۰ فروردین ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=|وبگاه=خبرگزاری جمهوری اسلامی|نام خانوادگی۱=جوان‌معبودی|نام۱=معصومه}}
* {{یادکرد وب|عنوان=محسن چاوشی، دغدغهٔ وطن و ادعایی که بی‌پاسخ نماند|نشانی=https://www.irna.ir/news/85878810/محسن-چاوشی-دغدغه-وطن-و-ادعایی-که-بی-پاسخ-نماند|تاریخ=11 تیر 1404|تاریخ بازبینی=۱ مرداد 1405|وبگاه=خبرگزاری مهر|نام خانوادگی۱=جوان‌معبودی|نام۱=معصومه}}
* {{یادکرد وب|عنوان=شکار موش‌های شب‌زده|نشانی=https://nehzat.ir/news/17632/شکار-موش-های-شب-زده|تاریخ=6 خرداد 1405|تاریخ بازبینی=1 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|1}}|وبگاه=وب‌سایت سازمان‌تبلیغات‌اسلامی}}
* {{یادکرد وب|عنوان= «علاج» محسن چاوشی چگونه متولد شد؟|نشانی=https://defapress.ir/fa/news/759535/علاج-محسن-چاوشی-چگونه-متولد-شد|تاریخ=11 تیر 1404|تاریخ بازبینی=1 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|4}}|وبگاه=خبرگزاری دفاع مقدس}}
* {{یادکرد وب|عنوان= «محسن چاوشی کنار مردم ماند؛ برای وطن خواند؛ «علاج» برای همیشه در تاریخ ثبت شد|نشانی=https://www.khabaronline.ir/news/2081815/محسن-چاوشی-کنار-مردم-ماند-برای-وطن-خواند-علاج-برای-همیشه|تاریخ=3 تیر 1404|تاریخ بازبینی=1 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|7}}|وبگاه=خبرگزاری خبر آنلاین}}
* {{یادکرد وب|عنوان=چاوشی «علاج» درد را شناخت|نشانی=https://www.irna.ir/news/85870656/چاوشی-علاج-درد-را-شناخت|تاریخ=2 تیر 1404|تاریخ بازبینی=۱ مرداد 1405|وبگاه=خبرگزاری جمهوری اسلامی|نام خانوادگی۱=مهدوی|نام۱=رضا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=نگاهی به ترانهٔ «علاج» اثر کاظم بهمنی با صدای محسن چاووشی|نشانی=https://kamareji.ir/?p=561|تاریخ=12 مرداد 1404|تاریخ بازبینی=1 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|10}}|وبگاه=وبلاگ علی کمارجی}}
{{پایان منابع}}


* {{یادکرد وب|عنوان=تحلیل شناختی و گفتمانی قطعۀ «علاج» در بستر روان ‌اجتماعی بحران|نشانی=https://www.alef.ir/news/4040423076.html|تاریخ=23 تیر 1404|تاریخ بازبینی=1 مرداد 1405|وبگاه=پایگاه خبری الف|نام خانوادگی۱=آخیش|نام۱=کمال}}
[[رده:مصورسازی]]
* {{یادکرد وب|عنوان=بانگ چاوش|نشانی=https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/04/03/3341336/%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%AF-%DA%86%D8%A7%D9%88%D9%88%D8%B4|تاریخ=3 تیر 1404|تاریخ بازبینی=1 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|9}}|وبگاه=خبرگزاری تسنیم}}
* {{یادکرد وب|عنوان=برای «علاج» چاوشی|نشانی=https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/4193107-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%AC-%DA%86%D8%A7%D9%88%D8%B4%DB%8C|تاریخ=11 تیر 1404|تاریخ بازبینی=1 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|13}}|وبگاه=روزنامۀ دنیای اقتصاد}}
* {{یادکرد وب|عنوان=بشنوید؛ محسن چاوشی «علاج» را منتشر کرد|نشانی=https://fararu.com/fa/news/877791/%D8%A8%D8%B4%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86-%DA%86%D8%A7%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%AC-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF|تاریخ=۲ تیر 1404|تاریخ بازبینی=۱ مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|3}}|وبگاه=پایگاه خبری تحلیلی فرارو}}
* {{یادکرد وب|عنوان=ترانۀ جدید محسن چاووشی در واکنش به جنایات اسرائیل +دانلود|نشانی=https://www.mashreghnews.ir/news/1726574/%D8%B5%D9%88%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86-%DA%86%D8%A7%D9%88%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84|تاریخ=2 تیر 1404|تاریخ بازبینی=1 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|8}}|وبگاه=خبرگزاری تسنیم}}
* {{یادکرد وب|عنوان=تقدیر یک مداح سرشناس از محسن چاوشی برای قطعه «علاج»|نشانی=https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/04/17/3350409/%D8%A8%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D9%82%D8%AF%DB%8C%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%AD-%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86-%DA%86%D8%A7%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D8%B7%D8%B9%D9%87-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%AC|تاریخ=17 تیر 1404|تاریخ بازبینی=۱ مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|13}}|وبگاه=خبرگزاری تسنیم}}
* {{یادکرد وب|عنوان=بیانیه‌ای که از «علاج» به «حسبی‌الله» ختم شد/ تدبیر چاوشی برای مدیریت جنگ|نشانی=https://www.irna.ir/news/86130299/%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%AC-%D8%A8%D9%87-%D8%AD%D8%B3%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%AA%D9%85-%D8%B4%D8%AF-%D8%AA%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%DA%86%D8%A7%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C|تاریخ=۱ بهمن ۱۳۹۹|تاریخ بازبینی=۱ بهمن ۱۴۰۴|وبگاه=خبرگزاری جمهوری اسلامی|نام خانوادگی۱=جوان‌معبودی|نام۱=معصومه}}
* {{یادکرد وب|عنوان=محسن چاوشی، دغدغۀ وطن و ادعایی که بی‌پاسخ نماند|نشانی=https://www.irna.ir/news/85878810/%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86-%DA%86%D8%A7%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D8%AF%D8%BA%D8%AF%D8%BA%D9%87-%D9%88%D8%B7%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D8%AF%D8%B9%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%DB%8C-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE-%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF|تاریخ=11 تیر 1404|تاریخ بازبینی=۱ مرداد 1405|وبگاه=خبرگزاری مهر|نام خانوادگی۱=جوان‌معبودی|نام۱=معصومه}}
* {{یادکرد وب|عنوان=شکار موش‌های شب‌زده|نشانی=https://nehzat.ir/news/17632/%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%A8-%D8%B2%D8%AF%D9%87|تاریخ=6 خرداد 1405|تاریخ بازبینی=1 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|1}}|وبگاه=وب‌سایت سازمان‌تبلیغات‌اسلامی}}
* {{یادکرد وب|عنوان=«علاج» محسن چاوشی چگونه متولد شد؟|نشانی=https://defapress.ir/fa/news/759535/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%AC-%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86-%DA%86%D8%A7%D9%88%D8%B4%DB%8C-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%AA%D9%88%D9%84%D8%AF-%D8%B4%D8%AF|تاریخ=11 تیر 1404|تاریخ بازبینی=1 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|4}}|وبگاه=خبرگزاری دفاع مقدس}}
* {{یادکرد وب|عنوان=«محسن چاوشی کنار مردم ماند؛ برای وطن خواند؛ «علاج» برای همیشه در تاریخ ثبت شد|نشانی=https://www.khabaronline.ir/news/2081815/%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86-%DA%86%D8%A7%D9%88%D8%B4%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%B7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%AC-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%B4%D9%87|تاریخ=3 تیر 1404|تاریخ بازبینی=1 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|7}}|وبگاه=خبرگزاری خبر آنلاین}}
* {{یادکرد وب|عنوان=چاوشی «علاج» درد را شناخت|نشانی=https://www.irna.ir/news/85870656/%DA%86%D8%A7%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%AC-%D8%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%B1%D8%A7-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA|تاریخ=2 تیر 1404|تاریخ بازبینی=۱ مرداد 1405|وبگاه=خبرگزاری جمهوری اسلامی|نام خانوادگی۱=مهدوی|نام۱=رضا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=نگاهی به ترانۀ «علاج» اثر کاظم بهمنی با صدای محسن چاووشی|نشانی=https://kamareji.ir/?p=561|تاریخ=12 مرداد 1404|تاریخ بازبینی=1 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|10}}|وبگاه=وبلاگ علی کمارجی}}
* {{یادکرد وب|عنوان=وحید جلیلی: ترانه «علاج» محسن چاوشی شاهکار بود + فیلم|نشانی=https://www.yjc.ir/fa/news/8967772/%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%AC-%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86-%DA%86%D8%A7%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85|تاریخ=5 تیر 1404|تاریخ بازبینی=۱ مرداد 1405|شناسه=14|وبگاه=باشگاه خبرنگاران جوان}}

نسخهٔ کنونی تا ۲۷ مرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۵۹

علاج
پوستر آهنگ علاج اثر محسن چاوشی
پوستر آهنگ علاج اثر محسن چاوشی

علاج (آهنگ)؛ ترانهٔ حماسی-اعتراضی محسن چاوشی با موضوع وطن و جنگ.

علاج ترانه‌ای از محسن چاوشی با شعر کاظم بهمنی است که در تیر ۱۴۰۴ش و در پی جنگ دوازده‌روزه منتشر شد. این ترانه با مضمونی اعتراضی و حماسی، بر مقاومت و توان داخلی تأکید دارد. علاج با استقبال گسترده در شبکه‌های اجتماعی روبه‌رو شد و همراه با ترانهٔ حسبی‌الله، در معرفی چاوشی به‌عنوان چهرهٔ سال هنر انقلاب اسلامی در سال ۱۴۰۴ش نقش داشت.

تولید و انتشار

محسن چاوشی حسینی، در زمان جنگ دوازده‌روزه[۱] تک‌آهنگ علاج را اجرا کرد.[۲] این اثر با صدا و تنظیم چاووشی، شعری از کاظم بهمنی، نوازندگی عادل روح‌نواز و میکس و مسترینگ مهدی قدیمی در ۲ تیر ۱۴۰۴ش منتشر شد.[۳] علاج، در فضایی اعتراضی-حماسی به‌عنوان پاسخی هنری به شرایط بحرانی کشور تولید شد.[۴] موزیک ویدئوی این اثر نیز با استفاده از هوش مصنوعی با بازآفرینی فضای حماسی و مقاومت مردمی در سازمان سینمایی سوره تولید شد و به ماندگاری آن در اذهان عمومی کمک کرد.[۵]

ویژگی‌های هنری و مضمونی

نام این ترانه از بیت «مردم علاج در وطن است، دنیا فقط لب و دهن است» گرفته شده است.[۶] مضمون ترانه بر مقاومت، اتکا به توان داخلی، مردم‌محوری و پرهیز از تکیه بر قدرت‌های خارجی استوار است[۷] و در بخش‌هایی نیز دوگانگی میان جنگ‌افروزی و ادعای صلح‌خواهی قدرت‌های سلطه‌گر را نقد می‌کند.[۸] برخی منابع، این اثر را جلوه‌ای از قدرت نرم ایران در واکنش به حملات اسرائیل[۹] و عاملی در تقویت همبستگی اجتماعی دانسته‌اند.[۱۰]

بر پایه برخی تحلیل‌ها، این ترانه با استفاده از استعاره‌هایی دربارهٔ جنگ، امید و وطن و نیز بهره‌گیری از عناصر صوتی مانند صدای باز شدن جعبه، روشن‌شدن کبریت، آژیر خطر، گریه نوزاد و ویولن، مفاهیم انتزاعی را به تجربه‌ای ملموس تبدیل کرده است.[۱۱] همچنین، استفاده از آرایه‌هایی چون استعاره، تشبیه، کنایه، تضاد و آشنایی‌زدایی، در کنار ترکیب واژگان نو مانند «جرثومگان ظلم» با مفاهیمی چون وطن و امید، از ویژگی‌های ادبی اثر دانسته شده است. از دیگر ویژگی‌های مورد اشاره در این تحلیل‌ها، ساختار بندهای ترانه و به‌کارگیری فراخوان‌های امری و حماسی مانند «شکار کنید» و «ذوالفقار کنید» است که به همراه وزن و قافیه، فضای حماسی و حس فوریت و حرکت ایجاد می‌کند. نقد نظام‌های سرکوبگر، استعمار و مداخله خارجی نیز از دیگر مضامین اثر دانسته شده و هماهنگی گیتار الکتریک با فضای حماسی ترانه، در برخی تحلیل‌ها به‌عنوان یکی از عناصر موسیقایی آن مورد توجه قرار گرفته است.[۱۲]

مقایسه با آثار مشابه

بر پایه برخی تحلیل‌ها، قطعه علاج در امتداد سنت موسیقی متعهد ایران و در کنار آثاری مانند «به لالهٔ در خون خفته» و «ممد نبودی ببینی» قرار می‌گیرد و از آن به‌عنوان سخنگوی وجدان جمعی و برانگیزاننده احساسات جمعی یاد شده است.[۱۳] در این تحلیل، علاج با ترانهٔ Zombie از گروه کرنبریز مقایسه شده است؛ هر دو اثر در زمینهٔ بحران و خشونت شکل گرفته‌اند و با تکیه بر اوج‌گیری تدریجی موسیقی و تکرار برخی واژگان، فضای اعتراضی ایجاد می‌کنند. بر اساس همین مقایسه، تفاوت اصلی دو اثر در نحوه بازنمایی دشمن دانسته شده است. در علاج، دشمن با تعابیر و مصادیق مشخصی مانند ابلیس‌زادگان، برده‌داران و کودک‌کشان معرفی می‌شود، در حالی که در Zombie دشمن بیشتر به‌صورت مفهومی و بی‌چهره و در قالب استعارهٔ زامبی بازنمایی شده است.[۱۴]

واکنش‌های اجتماعی‌فرهنگی

ترانهٔ علاج پس از انتشار با بازتاب گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها همراه شد. برخی منابع آن را ندای آرام‌بخش در میانهٔ آشوب و صدای مردم در بحران توصیف کردند[۱۵] و این اثر را در ادامهٔ برخی آثار وطن‌دوستانهٔ محسن چاوشی، از جمله پسرم، مام وطن و خلیج ایرانی، قرار دادند.[۱۶] چاوشی همچنین برای تولید قطعه‌های علاج و حسبی‌الله به‌عنوان چهرهٔ سال هنر انقلاب اسلامی در سال ۱۴۰۴ش معرفی شد.[۱۷]

انتشار این ترانه با واکنش شماری از چهره‌های فرهنگی و هنری، ازجمله رضا مهدوی، دبیر جشنواره موسیقی فجر،[۱۸] رئیس سازمان هنری دفاع مقدس،[۱۹] محمدمهدی همت،[۲۰] مهدی رسولی[۲۱] و محمود کریمی همراه شد. همچنین محمدرضا شفیعی و سید محمدرضا خردمندان از دیگر افرادی بودند که دربارهٔ این اثر اظهارنظر کردند.[۲۲]

در پی انتشار ترانه، ادعایی دربارهٔ دریافت دستمزد نجومی نیز مطرح شد که پس از حذف مطلب منتشرکننده و تکذیب رسمی، رد شد و شاعر اثر نیز روایت خود از چگونگی شکل‌گیری ترانه در شب بمباران را بیان کرد.[۲۳]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. جوان‌معبودی، «محسن چاوشی، دغدغهٔ وطن و ادعایی که بی‌پاسخ نماند»، خبرگزاری مهر.
  2. جوان‌معبودی، «بیانیه‌ای که از «علاج» به «حسبی‌الله» ختم شد/تدبیر چاوشی برای مدیریت جنگ»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
  3. «شکار موش‌های شب‌زده»، وب‌سایت سازمان تبلیغات اسلامی.
  4. «بشنوید؛ محسن چاوشی «علاج» را منتشر کرد»، پایگاه خبری تحلیلی فرارو.
  5. «شکار موش‌های شب‌زده»، وب‌سایت سازمان تبلیغات اسلامی.
  6. «محسن چاوشی کنار مردم ماند؛ برای وطن خواند؛ «علاج» برای همیشه در تاریخ ثبت شد»، خبرگزاری خبر آنلاین.
  7. «ترانهٔ جدید محسن چاووشی در واکنش به جنایات اسرائیل +دانلود»، وب‌سایت سازمان تبلیغات اسلامی.
  8. «بانگ چاووش»، خبرگزاری تسنیم.
  9. «ترانهٔ جدید محسن چاووشی در واکنش به جنایات اسرائیل +دانلود»، خبرگزاری تسنیم.
  10. ««علاج» محسن چاوشی چگونه متولد شد؟»، خبرگزاری دفاع مقدس.
  11. جوان‌معبودی، «محسن چاوشی، دغدغهٔ وطن و ادعایی که بی‌پاسخ نماند»، خبرگزاری مهر.
  12. «نگاهی به ترانهٔ «علاج» اثر کاظم بهمنی با صدای محسن چاووشی»، وبلاگ علی کمارچی.
  13. ««علاج» محسن چاوشی چگونه متولد شد؟»، خبرگزاری دفاع مقدس.
  14. آخیش، «تحلیل شناختی و گفتمانی قطعهٔ «علاج» در بستر روان اجتماعی بحران»، پایگاه خبری الف.
  15. ««علاج» محسن چاوشی چگونه متولد شد؟»، خبرگزاری دفاع مقدس.
  16. جوان‌معبودی، «محسن چاوشی، دغدغهٔ وطن و ادعایی که بی‌پاسخ نماند»، خبرگزاری مهر.
  17. رضوی، «بیانیه‌ای که از «علاج» به «حسبی‌الله» ختم شد/تدبیر چاوشی برای مدیریت جنگ»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
  18. مهدوی، «چاوشی «علاج» درد را شناخت»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
  19. «برای «علاج» چاوشی»، روزنامهٔ دنیای اقتصاد.
  20. «ترانهٔ جدید محسن چاووشی در واکنش به جنایات اسرائیل +دانلود»، وب‌سایت سازمان تبلیغات اسلامی.
  21. «تقدیر یک مداح سرشناس از محسن چاوشی برای قطعهٔ «علاج»، خبرگزاری تسنیم.
  22. جوان‌معبودی، «محسن چاوشی، دغدغهٔ وطن و ادعایی که بی‌پاسخ نماند»، خبرگزاری مهر.
  23. جوان معبودی، «محسن چاوشی، دغدغهٔ وطن و ادعایی که بی‌پاسخ نماند»، خبرگزاری مهر.

منابع