بلخ: تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۹۳:

== موقعیت و آب‌وهوا ==

سرزمین باستانی باخْتْر، بخش‌های گسترده‌ای از شمال خاوری ایران باستان را در بر می‌گرفت. باخْتْر از شمال با سرزمین سُغد و آمودریا و از شرق با چین و از جنوب با هند و رشته‌کوه ~~هندوکش،~~ مرز مشترک داشت و پایتخت آن که امروزه بلخ نامیده می‌شود ولایتی در شمال افغانستان امروزی است. ولایت بلخ در افغانستان با مساحتی حدود ۱۶٬۱۸۶ کیلومتر مربع، از شمال با [[تاجیکستان]]، [[ازبکستان]] و [[ترکمنستان]] (از طریق رود آمو) و در داخل افغانستان با ولایت‌های [[سمنگان]]، [[سرپل]]، کندز، [[بغلان]] و [[جوزجان]] همسایه است.<ref>خلیق، جاذبه‌های گردشگری بلخ، ۱۳۹۹ش، ص۱۱۰.</ref> قلمرو تاریخی بلخ بسیار وسیع‌تر بوده و از فاریاب تا بدخشان و از رود آمو تا بامیان را در بر می‌گرفته است.<ref>ابن‌فقیه همدانی، ترجمهٔ مختصر البلدان، ۱۳۴۷ش، ص۶۴–۶۷.</ref> آب‌وهوای بلخ ~~تابستان‌هایی~~ گرم (تا ۴۳ درجه)، ~~زمستان‌هایی~~ بسیار سرد (تا ۱۰- درجه) و بهاری مرطوب و بارانی دارد.<ref>[https://atis.af/balkh-province/ «معرفی ولایت بلخ»، وب‌سایت سیستم معلوماتی گردشگری افغانستان.]</ref>

سرزمین باستانی باخْتْر، بخش‌های گسترده‌ای از شمال خاوری ایران باستان را در بر می‌گرفت. باخْتْر از شمال با سرزمین سُغد و آمودریا و از شرق با [[چین]] و از جنوب با [[هند]] و رشته‌کوه [[هندوکش]]، مرز مشترک داشت و پایتخت آن که امروزه بلخ نامیده می‌شود ولایتی در شمال افغانستان امروزی است. ولایت بلخ در افغانستان با مساحتی حدود ۱۶٬۱۸۶ کیلومتر مربع، از شمال با [[تاجیکستان]]، [[ازبکستان]] و [[ترکمنستان]] (از طریق رود آمو) و در داخل افغانستان با ولایت‌های [[سمنگان]]، [[سرپل]]، کندز، [[بغلان]] و [[جوزجان]] همسایه است.<ref>خلیق، جاذبه‌های گردشگری بلخ، ۱۳۹۹ش، ص۱۱۰.</ref> قلمرو تاریخی بلخ بسیار وسیع‌تر بوده و از فاریاب تا بدخشان و از رود آمو تا [[بامیان]] را در بر می‌گرفته است.<ref>ابن‌فقیه همدانی، ترجمهٔ مختصر البلدان، ۱۳۴۷ش، ص۶۴–۶۷.</ref> آب‌وهوای بلخ [[تابستان‌]]هایی گرم (تا ۴۳ درجه)، [[زمستان‌]]هایی بسیار سرد (تا ۱۰- درجه) و بهاری مرطوب و بارانی دارد.<ref>[https://atis.af/balkh-province/ «معرفی ولایت بلخ»، وب‌سایت سیستم معلوماتی گردشگری افغانستان.]</ref>

=== کوه‌ها و تنگه‌ها ===

البرزکوه در ۴۰ کیلومتری جنوب‌غرب ~~مزارشریف،~~ در باورهای باستانی ایرانی جایگاهی مقدس دارد. در [[آیین زرتشت|مزدیسنا]]، این کوه جایگاه ایزدان، سرچشمهٔ رودهای بزرگ و رویشگاه گیاه هوم است. رود بلخاب از تنگهٔ آن می‌گذرد و چشمهٔ شفا و محوطهٔ باستانی جمشیدشهر در این منطقه قرار دارند.<ref>خلیق، جاذبه‌های گردشگری بلخ، ۱۳۹۹ش، ص۲۴۱.</ref> شاعران بلخ، البرزکوه را نماد مقاومت و هویت فرهنگی منطقه دانسته‌اند.<ref>عفیف، آوازهای خاکستری (مجموعة شعر)، ۱۳۸۳ش، ص۳۷؛ تهماسبی خراسانی، گاهان (مجموعة شعر)، ۱۳۹۳ش، ص۱۴.</ref>[[پرونده:بلخ4.png|جایگزین=دشت شادیان در السوالی مارمل بلخ|بندانگشتی|دشت شادیان در ولسوالی مارمل بلخ]]کوه مارمل با دره‌ای در جنوب مزارشریف، نقشی حیاتی در زندگی روزمره و خاطرهٔ جمعی مردم بلخ دارد. رودخانهٔ آن دشت‌های شمالی را سیراب می‌کند و در تابستان به‌عنوان مکانی تفریحی مورد توجه گردشگران است. سنگرهای باقیمانده از دوران مقاومت ضد شوروی، بر اهمیت تاریخی آن افزوده است.<ref>خلیق، جاذبه‌های گردشگری بلخ، ۱۳۹۹ش، ص۲۴۲.</ref>

البرزکوه در ۴۰ کیلومتری جنوب‌غرب [[مزارشریف]]، در باورهای باستانی ایرانی جایگاهی مقدس دارد. در [[آیین زرتشت|مزدیسنا]]، این کوه جایگاه ایزدان، سرچشمهٔ رودهای بزرگ و رویشگاه گیاه هوم است. رود بلخاب از تنگهٔ آن می‌گذرد و چشمهٔ شفا و محوطهٔ باستانی جمشیدشهر در این منطقه قرار دارند.<ref>خلیق، جاذبه‌های گردشگری بلخ، ۱۳۹۹ش، ص۲۴۱.</ref> شاعران بلخ، البرزکوه را نماد مقاومت و هویت فرهنگی منطقه دانسته‌اند.<ref>عفیف، آوازهای خاکستری (مجموعة شعر)، ۱۳۸۳ش، ص۳۷؛ تهماسبی خراسانی، گاهان (مجموعة شعر)، ۱۳۹۳ش، ص۱۴.</ref>[[پرونده:بلخ4.png|جایگزین=دشت شادیان در السوالی مارمل بلخ|بندانگشتی|دشت شادیان در ولسوالی مارمل بلخ]]کوه مارمل با دره‌ای در جنوب مزارشریف، نقشی حیاتی در زندگی روزمره و خاطرهٔ جمعی مردم بلخ دارد. رودخانهٔ آن دشت‌های شمالی را سیراب می‌کند و در [[تابستان]] به‌عنوان مکانی تفریحی مورد توجه گردشگران است. سنگرهای باقیمانده از دوران مقاومت ضد شوروی، بر اهمیت تاریخی آن افزوده است.<ref>خلیق، جاذبه‌های گردشگری بلخ، ۱۳۹۹ش، ص۲۴۲.</ref>

دشت و تنگهٔ شادیان در ۱۷ کیلومتری جنوب مزارشریف، یکی از جاذبه‌های گردشگری بلخ است. روستای تاریخی شادیان با بقایای آثار باستانی از دوره‌های زردشتی و بودایی در این منطقه قرار دارد.<ref>خلیق، جاذبه‌های گردشگری بلخ، ۱۳۹۹ش، ص۲۴۲.</ref> تنگهٔ شادیان مسیر ارتباطی حیاتی میان مزارشریف و ولسوالی چهارکنت بوده و قدمت آن به حدود ۱۰۰۰ سال (دورهٔ سامانیان) می‌رسد.<ref>[https://fa2.ifilmtv.ir/News/Content/79471/ «سفر به تنگه شادیان؛ دهلیز ارتباطی بین بلخ و ولسوالی چهارکنت»، وب‌سایت آی فیلم ۲.]</ref> دشت شادیان (ارژن/ارزنه) در بهار با شقایق‌های سرخ و گل‌های زرد پوشیده می‌شود و در [[نوروز]] و سیزده‌بدر، میزبان خانواده‌های بسیاری است. شاعران معاصر بلخ در اشعار خود از زیبایی‌های آن الهام گرفته‌اند.<ref>خلیق، جاذبه‌های گردشگری بلخ، ۱۳۹۹ش، ص۲۴۲.</ref>[[پرونده:بلخ8.png|جایگزین=تنگه تاشقرغان|بندانگشتی|تنگه تاشقرغان از جاذبه‌های طبیعی در ولایت بلخ]]کوه خلم در جنوب شهر تاریخی خلم، با دره‌ای زیبا که شاهراه کابل-بلخ از میان آن می‌گذرد، بخشی از هویت فرهنگی و طبیعی بلخ است. رود خلم با آبیاری باغ‌های منطقه، منظرهای بدیع پدیدآورده و در فصل گرما میزبان گردشگران است.<ref>خلیق، جاذبه‌های گردشگری بلخ، ۱۳۹۹ش، ص۲۴۴.</ref>

@@ خط ۹۳: / خط ۹۳: @@
 == موقعیت و آب‌وهوا ==
-سرزمین باستانی باخْتْر، بخش‌های گسترده‌ای از شمال خاوری ایران باستان را در بر می‌گرفت. باخْتْر از شمال با سرزمین سُغد و آمودریا و از شرق با چین و از جنوب با هند و رشته‌کوه هندوکش، مرز مشترک داشت و پایتخت آن که امروزه بلخ نامیده می‌شود ولایتی در شمال افغانستان امروزی است. ولایت بلخ در افغانستان با مساحتی حدود ۱۶٬۱۸۶ کیلومتر مربع، از شمال با [[تاجیکستان]]، [[ازبکستان]] و [[ترکمنستان]] (از طریق رود آمو) و در داخل افغانستان با ولایت‌های [[سمنگان]]، [[سرپل]]، کندز، [[بغلان]] و [[جوزجان]] همسایه است.<ref>خلیق، جاذبه‌های گردشگری بلخ، ۱۳۹۹ش، ص۱۱۰.</ref> قلمرو تاریخی بلخ بسیار وسیع‌تر بوده و از فاریاب تا بدخشان و از رود آمو تا بامیان را در بر می‌گرفته است.<ref>ابن‌فقیه همدانی، ترجمهٔ مختصر البلدان، ۱۳۴۷ش، ص۶۴–۶۷.</ref> آب‌وهوای بلخ تابستان‌هایی گرم (تا ۴۳ درجه)، زمستان‌هایی بسیار سرد (تا ۱۰- درجه) و بهاری مرطوب و بارانی دارد.<ref>[https://atis.af/balkh-province/ «معرفی ولایت بلخ»، وب‌سایت سیستم معلوماتی گردشگری افغانستان.]</ref>
+سرزمین باستانی باخْتْر، بخش‌های گسترده‌ای از شمال خاوری ایران باستان را در بر می‌گرفت. باخْتْر از شمال با سرزمین سُغد و آمودریا و از شرق با [[چین]] و از جنوب با [[هند]] و رشته‌کوه [[هندوکش]]، مرز مشترک داشت و پایتخت آن که امروزه بلخ نامیده می‌شود ولایتی در شمال افغانستان امروزی است. ولایت بلخ در افغانستان با مساحتی حدود ۱۶٬۱۸۶ کیلومتر مربع، از شمال با [[تاجیکستان]]، [[ازبکستان]] و [[ترکمنستان]] (از طریق رود آمو) و در داخل افغانستان با ولایت‌های [[سمنگان]]، [[سرپل]]، کندز، [[بغلان]] و [[جوزجان]] همسایه است.<ref>خلیق، جاذبه‌های گردشگری بلخ، ۱۳۹۹ش، ص۱۱۰.</ref> قلمرو تاریخی بلخ بسیار وسیع‌تر بوده و از فاریاب تا بدخشان و از رود آمو تا [[بامیان]] را در بر می‌گرفته است.<ref>ابن‌فقیه همدانی، ترجمهٔ مختصر البلدان، ۱۳۴۷ش، ص۶۴–۶۷.</ref> آب‌وهوای بلخ [[تابستان‌]]هایی گرم (تا ۴۳ درجه)، [[زمستان‌]]هایی بسیار سرد (تا ۱۰- درجه) و بهاری مرطوب و بارانی دارد.<ref>[https://atis.af/balkh-province/ «معرفی ولایت بلخ»، وب‌سایت سیستم معلوماتی گردشگری افغانستان.]</ref>
 === کوه‌ها و تنگه‌ها ===
-البرزکوه در ۴۰ کیلومتری جنوب‌غرب مزارشریف، در باورهای باستانی ایرانی جایگاهی مقدس دارد. در [[آیین زرتشت|مزدیسنا]]، این کوه جایگاه ایزدان، سرچشمهٔ رودهای بزرگ و رویشگاه گیاه هوم است. رود بلخاب از تنگهٔ آن می‌گذرد و چشمهٔ شفا و محوطهٔ باستانی جمشیدشهر در این منطقه قرار دارند.<ref>خلیق، جاذبه‌های گردشگری بلخ، ۱۳۹۹ش، ص۲۴۱.</ref> شاعران بلخ، البرزکوه را نماد مقاومت و هویت فرهنگی منطقه دانسته‌اند.<ref>عفیف، آوازهای خاکستری (مجموعة شعر)، ۱۳۸۳ش، ص۳۷؛ تهماسبی خراسانی، گاهان (مجموعة شعر)، ۱۳۹۳ش، ص۱۴.</ref>[[پرونده:بلخ4.png|جایگزین=دشت شادیان در السوالی مارمل بلخ|بندانگشتی|دشت شادیان در ولسوالی مارمل بلخ]]کوه مارمل با دره‌ای در جنوب مزارشریف، نقشی حیاتی در زندگی روزمره و خاطرهٔ جمعی مردم بلخ دارد. رودخانهٔ آن دشت‌های شمالی را سیراب می‌کند و در تابستان به‌عنوان مکانی تفریحی مورد توجه گردشگران است. سنگرهای باقیمانده از دوران مقاومت ضد شوروی، بر اهمیت تاریخی آن افزوده است.<ref>خلیق، جاذبه‌های گردشگری بلخ، ۱۳۹۹ش، ص۲۴۲.</ref>
+البرزکوه در ۴۰ کیلومتری جنوب‌غرب [[مزارشریف]]، در باورهای باستانی ایرانی جایگاهی مقدس دارد. در [[آیین زرتشت|مزدیسنا]]، این کوه جایگاه ایزدان، سرچشمهٔ رودهای بزرگ و رویشگاه گیاه هوم است. رود بلخاب از تنگهٔ آن می‌گذرد و چشمهٔ شفا و محوطهٔ باستانی جمشیدشهر در این منطقه قرار دارند.<ref>خلیق، جاذبه‌های گردشگری بلخ، ۱۳۹۹ش، ص۲۴۱.</ref> شاعران بلخ، البرزکوه را نماد مقاومت و هویت فرهنگی منطقه دانسته‌اند.<ref>عفیف، آوازهای خاکستری (مجموعة شعر)، ۱۳۸۳ش، ص۳۷؛ تهماسبی خراسانی، گاهان (مجموعة شعر)، ۱۳۹۳ش، ص۱۴.</ref>[[پرونده:بلخ4.png|جایگزین=دشت شادیان در السوالی مارمل بلخ|بندانگشتی|دشت شادیان در ولسوالی مارمل بلخ]]کوه مارمل با دره‌ای در جنوب مزارشریف، نقشی حیاتی در زندگی روزمره و خاطرهٔ جمعی مردم بلخ دارد. رودخانهٔ آن دشت‌های شمالی را سیراب می‌کند و در [[تابستان]] به‌عنوان مکانی تفریحی مورد توجه گردشگران است. سنگرهای باقیمانده از دوران مقاومت ضد شوروی، بر اهمیت تاریخی آن افزوده است.<ref>خلیق، جاذبه‌های گردشگری بلخ، ۱۳۹۹ش، ص۲۴۲.</ref>
 دشت و تنگهٔ شادیان در ۱۷ کیلومتری جنوب مزارشریف، یکی از جاذبه‌های گردشگری بلخ است. روستای تاریخی شادیان با بقایای آثار باستانی از دوره‌های زردشتی و بودایی در این منطقه قرار دارد.<ref>خلیق، جاذبه‌های گردشگری بلخ، ۱۳۹۹ش، ص۲۴۲.</ref> تنگهٔ شادیان مسیر ارتباطی حیاتی میان مزارشریف و ولسوالی چهارکنت بوده و قدمت آن به حدود ۱۰۰۰ سال (دورهٔ سامانیان) می‌رسد.<ref>[https://fa2.ifilmtv.ir/News/Content/79471/ «سفر به تنگه شادیان؛ دهلیز ارتباطی بین بلخ و ولسوالی چهارکنت»، وب‌سایت آی فیلم ۲.]</ref> دشت شادیان (ارژن/ارزنه) در بهار با شقایق‌های سرخ و گل‌های زرد پوشیده می‌شود و در [[نوروز]] و سیزده‌بدر، میزبان خانواده‌های بسیاری است. شاعران معاصر بلخ در اشعار خود از زیبایی‌های آن الهام گرفته‌اند.<ref>خلیق، جاذبه‌های گردشگری بلخ، ۱۳۹۹ش، ص۲۴۲.</ref>[[پرونده:بلخ8.png|جایگزین=تنگه تاشقرغان|بندانگشتی|تنگه تاشقرغان از جاذبه‌های طبیعی در ولایت بلخ]]کوه خلم در جنوب شهر تاریخی خلم، با دره‌ای زیبا که شاهراه کابل-بلخ از میان آن می‌گذرد، بخشی از هویت فرهنگی و طبیعی بلخ است. رود خلم با آبیاری باغ‌های منطقه، منظرهای بدیع پدیدآورده و در فصل گرما میزبان گردشگران است.<ref>خلیق، جاذبه‌های گردشگری بلخ، ۱۳۹۹ش، ص۲۴۴.</ref>