| (۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''حجاب'''}}؛ پوشش شرعی بانوان مسلمان که هویت فردی، دینی و ملی آنان را بازتاب میدهد. | {{درشت|'''حجاب'''}}؛ پوشش شرعی بانوان مسلمان که هویت فردی، دینی و ملی آنان را بازتاب میدهد. | ||
حجاب، نوع پوشش و پوشیدگی است و اجتناب از برهنگی ریشه در فطرت آدمی بهویژه زنان دارد، پوشیدگی زنان، سابقه دیرینه در تمدنهای باستانی داشته و در ادیان مختلف، بهویژه در ادیان توحیدی مورده توجه بوده است. در [[اسلام]]، حجاب حق الهی و از [[احکام ضروری دین]] بهشمار آمده و بر بنیاد نگرش و انگیزههای توحیدی تفسیر میشود. در جوامع اسلامی، حجاب افزون بر جنبه عبادی و شرعی، در ابعاد فردی و اجتماعی نیز مطرح بوده و با هویت دینی، فرهنگی، اخلاقجنسی، مناسباتجنسیتی، صنعت [[مد]] و مدگرایی زنان پیوند یافته است. بهدلیل درهمتنیدگی حجاب با ابعاد حیات فردی و اجتماعی زنان و مردان، اندیشمندان با رویکردهای مختلف به تحلیل آن پرداختهاند و دیدگاههای متفاوتی درباره کارکردها، الزامات و شیوههای تحقق آن شکلگرفته است. در [[ایران]]، حجاب یکی از موضوعات مهمی فرهنگی و اجتماعی شمرده شده و بازتاب وسیعی در ادبیات و هنر داشته است. | حجاب، نوع پوشش و پوشیدگی است و اجتناب از برهنگی ریشه در فطرت آدمی بهویژه زنان دارد، پوشیدگی زنان، سابقه دیرینه در تمدنهای باستانی داشته و در ادیان مختلف، بهویژه در ادیان توحیدی مورده توجه بوده است. در [[اسلام]]، حجاب حق الهی و از [[احکام ضروری دین]] بهشمار آمده و بر بنیاد نگرش و انگیزههای توحیدی تفسیر میشود. در جوامع اسلامی، حجاب افزون بر جنبه عبادی و شرعی، در ابعاد فردی و اجتماعی نیز مطرح بوده و با هویت دینی، فرهنگی، اخلاقجنسی، مناسباتجنسیتی، صنعت [[مد]] و مدگرایی زنان پیوند یافته است. بهدلیل درهمتنیدگی حجاب با ابعاد حیات فردی و اجتماعی زنان و مردان، اندیشمندان با رویکردهای مختلف به تحلیل آن پرداختهاند و دیدگاههای متفاوتی درباره کارکردها، الزامات و شیوههای تحقق آن شکلگرفته است. در [[ایران]]، حجاب یکی از موضوعات مهمی فرهنگی و اجتماعی شمرده شده و بازتاب وسیعی در ادبیات و هنر داشته است. | ||
| خط ۶: | خط ۶: | ||
جواب: به فرموده خود شما حجاب یک اصطلاح شرعی یا متشرعه است. ناچارا در حوزه اسلام و جهان اسلام بحث میشود. برخلاف مفهوم پوشش که میتوان آن را بهصورت عام بحث کرد. </ref> == | جواب: به فرموده خود شما حجاب یک اصطلاح شرعی یا متشرعه است. ناچارا در حوزه اسلام و جهان اسلام بحث میشود. برخلاف مفهوم پوشش که میتوان آن را بهصورت عام بحث کرد. </ref> == | ||
«حجاب» واژه عربی بهمعنای پوشیدن، حائل، پرده و پردگی است.<ref>معین، فرهنگ فارسی، 1386ش، ج1، ص 582.</ref> پوشش بهمعنای عام -پوشش عرفی- شامل هر نوع پوششی است که بدن را میپوشاند؛ اما حجاب نوع پوشش دینی است.<ref>[https://www.kowsarhijab.ir/%D9%81%D8%B1%D9%82-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%A8%D8%A7-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/ فرق پوشش با حجاب چیست؟]</ref> | «حجاب» واژه عربی بهمعنای پوشیدن، حائل، پرده و پردگی است.<ref>معین، فرهنگ فارسی، 1386ش، ج1، ص 582.</ref> پوشش بهمعنای عام -پوشش عرفی- شامل هر نوع پوششی است که بدن را میپوشاند؛ اما حجاب نوع پوشش دینی است.<ref>[https://www.kowsarhijab.ir/%D9%81%D8%B1%D9%82-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%A8%D8%A7-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/ فرق پوشش با حجاب چیست؟]</ref> پوشش عرفی از همگانیهای فرهنگی اقوام پشین است؛<ref> [https://iss.razavi.ac.ir/article_745_9c3156353f75f94fddc10773ae8d96ef.pdf غیرتمند و دیگران، «آثار فردی و اجتماعی حجاب و نقش آن در امنیت اجتماعی زنان»، 1393ش، ص163].]</ref> منتها اسلام این عرف رایج را در چارچوب دینی و حقوقی خاص صورتبندی کرده است. پوشش عرفی تابع فرهنگ عمومی است؛ اما حدود حجاب را شارع تعیین میکند.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1133014/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «آیا حجاب، عرفی است ؟»، خبرگزاری رسمی حوزه،] </ref> حجاب شرعی و پوشش عرفی هرکدام مبتنی بر دلایل خاص بوده و کارکردهای نسبتا متفاوتی دارند.<ref>[https://iict.ac.ir/1401/05/elzamii/ داودی، «حجاب یک امر الزامی و شرعی است یا اخلاقی»، وبسایت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.]</ref> حجاب مردان معمولا با پوشش عرفی آنها یکسان است؛ اما حجاب زنان، تفاوت جدی با پوشش عرفی دارد.<ref name=":3" /> | ||
در | حجاب زنان در اصطلاح فقهی، نوعی پوشش است که آنها در معاشرت با [[نامحرم]]، بدن خود را پوشانده، از [[جلوهگری]] و [[خودنمایی]] اجتناب میکنند.<ref>مهدیزاده، حجابشناسی، 1382ش، ص20.</ref> این هنجار، طیف وسیعی از ژستها و رفتارها را شامل میشود؛ از پوشش کامل اندام -بهاستثنای مواضع خاص- تا نحوهٔ گفتوگو، نگاه، راهرفتن، حمل زیورآلات و [[آرایش]] که تحقق حداکثری آن به اموری؛ چون جنس و [[رنگ لباس]]، ترکیب اجزاء، تناسب آن با موقعیت سنی فرد و نوع دوخت نیز ارتباط مییابد. فقدان پوشش و ژستهای متناسب با معیارهای شرعی، «بیحجابی» خوانده میشود.<ref>شرفالدین، «ریشهیابی جامعهشناختی بیحجابی»، 1386ش، ص1-4؛ جوانی و امیری، «بررسی عوامل گرایش به بدحجابی و راهکارهای مقابله با آن»، 1395ش، ص117.</ref> | ||
برخی فقها؛ با استناد به اینکه در فقه، برای بیان حکم پوشش از واژه «ستر» استفاده میشود، معتقدند؛ هرچند مفهوم حجاب -بهمعنای حائل- شامل پوشاندن حجم بدن زنان نیز میشود؛ اما واژه ستر صرفا به لزوم پوشاندن اندام دلالت دارد. از این رو؛ در تعریف حجاب -پوشش شرعی- صرفا بر پوشاندن بدن و عدم تحریکآمیز بودن پوشاک زنان تأکید دارند.<ref>[http://nasimeeshgh.com/hejab/ تفاوت پوشش اسلامی و حجاب متعارف.]</ref> | برخی فقها؛ با استناد به اینکه در فقه، برای بیان حکم پوشش از واژه «ستر» استفاده میشود، معتقدند؛ هرچند مفهوم حجاب -بهمعنای حائل- شامل پوشاندن حجم بدن زنان نیز میشود؛ اما واژه ستر صرفا به لزوم پوشاندن اندام دلالت دارد. از این رو؛ در تعریف حجاب -پوشش شرعی- صرفا بر پوشاندن بدن و عدم تحریکآمیز بودن پوشاک زنان تأکید دارند.<ref>[http://nasimeeshgh.com/hejab/ تفاوت پوشش اسلامی و حجاب متعارف.]</ref> | ||
| خط ۱۴: | خط ۱۴: | ||
مفهوم حجاب با واژه [[عفت]]<ref group="دیدگاه">اختصاص یک بند به عفت به نظرم ضرورت در این مقاله ندارد | مفهوم حجاب با واژه [[عفت]]<ref group="دیدگاه">اختصاص یک بند به عفت به نظرم ضرورت در این مقاله ندارد | ||
جواب: چون مقاله مستقل | جواب: چون عفت بهعنوان مقاله مستقل کار شده است به نظرم بیش از این ضرورت نداشته باشد.</ref> نیز ارتباط معنایی دارند، عفت ملکه نفسانی است که انسان بهواسطه آن بر تمایلات خود غلبه میکند.<ref>[https://sid.ir/paper/960340/fa#downloadbottom شجریان، «فلسفههای حجاب و عدالتجنسیتی»، اسلام و مطالعات اجتماعی، 1401ش، ص128-127.]</ref> پیوند آنها دوسویه است: حجاب، ملکه عفت را تقویت میکند و عفت بیشتر، به التزام بیشتر به رعایت حجاب میانجامد.<ref>غلامی، مسئلة حجاب در جمهوری اسلامی ایران (بررسی حقوقی - جامعهشناختی)، 1391ش، ص29.</ref> | ||
حجاب در چهار حوزه ارتباطی مطرح میشود: | حجاب در چهار حوزه ارتباطی مطرح میشود: | ||
| خط ۲۴: | خط ۲۴: | ||
== جنسیت و حجاب<ref group="دیدگاه">بحثی که در مورد مردان مطرح است پوشش نیست؟ بین پوشش و حجاب خلط نشده؟ اگر حجاب مشترک بین مردان و زنان است، هم این عنوان دقیق نیست. چون معنایش این است که حجاب مشترک بین هر دو جنس است و تفاوت تنها در میزان آن است. | == جنسیت و حجاب<ref group="دیدگاه">بحثی که در مورد مردان مطرح است پوشش نیست؟ بین پوشش و حجاب خلط نشده؟ اگر حجاب مشترک بین مردان و زنان است، هم این عنوان دقیق نیست. چون معنایش این است که حجاب مشترک بین هر دو جنس است و تفاوت تنها در میزان آن است. | ||
جواب: حجاب مشترک میان مردان و زنان است و تفاوت در حدود آن است | جواب: حجاب مشترک میان مردان و زنان است و تفاوت در حدود آن است پس عنوان جنسیت و حجاب درست است. اگر باز این عنوان دقیق بهنظر نمیرسد میتوان عنوان را به خاستگاه حجاب تغییر داد. </ref> == | ||
از منظر [[فقها]]، رعایت حجاب وظیفه مردان و [[زنان]] است؛ اما تفاوت در حدود پوشش آنها، موجب شده است که حجاب عمدتا در حوزه پوشش زنان مطرح شده و مسئله جنسیت و پوشش، مورد توجه پژوهشگران قرار گیرد.<ref name=":3">[https://sid.ir/paper/960340/fa#downloadbottom شجریان، «فلسفههای حجاب و عدالتجنسیتی»، اسلام و مطالعات اجتماعی، 1401ش، ص126-125.] </ref> از این رو؛ برخی نویسندگان، خاستگاه حجاب را به نابرابریهای اجتماعی، تبعیض جنسیتی، نبود امنیت، حسادت، خودخواهی مرد و پارهای از باورهای اعتقادی؛ چون ریاضت و رهبانیت نسبت داده و تفاوتی میان خاستگاه حجاب اسلامی و غیر اسلامی قائل نیستند. برخی پژوهشگران مسلمان با انکار نقش این عوامل در تشریع حجاب اسلامی،<ref>مطهری، مسئله حجاب، 1402ش، ص 31-32.</ref> خاستگاه آن را تفاوتهای نهفته در جنسیت مردانه و زنانه دانسته و معتقدند؛ زن با درک و هوش طبیعی، حیا، عفت و پوشش را ابزارهای برای پاسخ به نیازهای روانی، زیستی و اجتماعی خود و ایجاد توازون در روابط زن و مرد در جامعه قرارداده است.<ref>مطهری، مسئله حجاب، 1402ش، ص 63-64.</ref> بر مبنای این دیدگاه، حجاب نهتنها مانعی برای رشد استعدادهای زن نیست که موجب سلامت روان، استحکام روابط خانوادگی و فراهمشدن بستری برای ایفای نقشهای اجتماعیای متناسب با جنسیت زن و مرد در جامعه بهشمار میآید.<ref>مطهری، مسئله حجاب، 1402ش، ص 215.</ref> | |||
از منظر [[فقها]]، رعایت حجاب وظیفه مردان و [[زنان]] است؛ اما تفاوت در حدود پوشش آنها، موجب شده است که حجاب عمدتا در حوزه پوشش زنان مطرح شده و مسئله جنسیت و پوشش، مورد توجه پژوهشگران قرار گیرد.<ref>[https://sid.ir/paper/960340/fa#downloadbottom شجریان، «فلسفههای حجاب و عدالتجنسیتی»، اسلام و مطالعات اجتماعی، 1401ش، ص126-125.] </ref> از این رو؛ برخی نویسندگان، خاستگاه حجاب را به نابرابریهای اجتماعی، تبعیض جنسیتی، نبود امنیت، حسادت، خودخواهی مرد و پارهای از باورهای اعتقادی؛ چون ریاضت و رهبانیت نسبت داده و تفاوتی میان خاستگاه حجاب اسلامی و غیر اسلامی قائل نیستند. برخی پژوهشگران مسلمان با انکار نقش این عوامل در تشریع حجاب اسلامی،<ref>مطهری، مسئله حجاب، 1402ش، ص 31-32.</ref> خاستگاه آن را تفاوتهای نهفته در جنسیت مردانه و زنانه دانسته و معتقدند؛ زن با درک و هوش طبیعی، حیا، عفت و پوشش را ابزارهای برای پاسخ به نیازهای روانی، زیستی و اجتماعی خود و ایجاد توازون در روابط زن و مرد در جامعه قرارداده است.<ref>مطهری، مسئله حجاب، 1402ش، ص 63-64.</ref> بر مبنای این دیدگاه، حجاب نهتنها مانعی برای رشد استعدادهای زن نیست که موجب سلامت روان، استحکام روابط خانوادگی و فراهمشدن بستری برای ایفای نقشهای اجتماعیای متناسب با جنسیت زن و مرد در جامعه بهشمار میآید.<ref>مطهری، مسئله حجاب، 1402ش، ص 215.</ref> | |||
== حجاب در تمدنهای باستانی<ref group="دیدگاه">در این عنوان و عنوان بعدی شما می خواهید چه کار کنید؟ ایا می خواهید معنا و مفهوم حجاب را در آیین های باستانی و اعتقادی بررسی کنید و یا مصداق آن را؟ اما شما در همان ابتدا با تعریف حجاب براساس تفکر اسلامی ذهن مخاطب خود را مدیریت کردید و دیگر او علاقه به خواندن این عناوین ندارد. شما اگر در این قسمت در مقام تعریف حجاب هستید جای این بحث در اول است و حتی قبل از تعریف حجاب از نظر اسلام و قرآن. بحث اسلام و قرآن را هم ذیل آیین اعتقادی که اسلام را بحث کردی بیارید. اگر در مقام بیان مصادیق هستید، در تمدن ها باستانی و اعتقادی حجاب طبق تعریف شما وجود داشته است؟ آیا این مصادره به مطولب نیست؟ | == حجاب در تمدنهای باستانی<ref group="دیدگاه">در این عنوان و عنوان بعدی شما می خواهید چه کار کنید؟ ایا می خواهید معنا و مفهوم حجاب را در آیین های باستانی و اعتقادی بررسی کنید و یا مصداق آن را؟ اما شما در همان ابتدا با تعریف حجاب براساس تفکر اسلامی ذهن مخاطب خود را مدیریت کردید و دیگر او علاقه به خواندن این عناوین ندارد. شما اگر در این قسمت در مقام تعریف حجاب هستید جای این بحث در اول است و حتی قبل از تعریف حجاب از نظر اسلام و قرآن. بحث اسلام و قرآن را هم ذیل آیین اعتقادی که اسلام را بحث کردی بیارید. اگر در مقام بیان مصادیق هستید، در تمدن ها باستانی و اعتقادی حجاب طبق تعریف شما وجود داشته است؟ آیا این مصادره به مطولب نیست؟ | ||
جواب: حجاب لغوی صدق | جواب: حجاب لغوی صدق میکند؛ اما حجاب شرعی نه، با توجه به اصلاحاتی که در تعریف حجاب انجام شد انشاالله که ابهام مرتفع شده شده باشد. در عین حال میتوان عنوان را به پوشش در تمدنهای باستانی تغییر داد ولی به نظرم همین حجاب درست است. </ref> == | ||
بر پایه متون تاریخی، حجاب بهمعنای پوشش<ref group="دیدگاه">بحث در همین نکته است که شما باید ثابت کنید که حجاب به همان معنی شرعی و فقهی در تمدن ها قبلی نیز بوده است. شما در حقیقت پوشش را با حجاب یکی گرفته اید. آیا چنین چیزی درست است؟</ref> زنان، در فرهنگهای کهن، رواج داشته است؛<ref>زروندی، «بررسی تطبیقی حجاب در میان اقوام و ادیان الهی»، ص 123، 1386ش.</ref> در بسیاری از جوامع پوشش کامل برای طبقه اشراف الزامی<ref>شیخشعاعی، «جایگاه حجاب در ایران باستان و تقویت هویت فرهنگی ایران معاصر»، 1396ش، ص 24.</ref> و در مواردی دارای ضوابط سختگیرانه بوده است.<ref>حبیبی، «نیم نگاهی به حجاب در ادیان الهی»، 1384ش، ص 61-59.</ref> در روم باستان، آرتمیس بهعنوان الهه عفت تقدیس شده<ref>[https://www.jahannews.com/analysis/111102/%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%B2%D9%86-%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%88%D9%85-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «پوشش زن در یونان و روم باستان»، خبرگزاری جهاننیوز.]</ref> و زنان رومی با تأسی به آن در بیرون با ردا و چادر بلند، بدن خود را میپوشاندند.<ref>[https://www.hi-hijab.com/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/ «تاریخچـه حجـاب در دوران باســتان»، وبسایت هایحجاب.]</ref> به گزارش ویل دورانت؛ لباسهای بانوان اصیل اروپایی، تا روی پاها میرسید و به ندرت در انظار عمومی ظاهر میشدند. در کشورهای شرقی؛ مانند هند نیز زنان با استفاده از [[چادر]] بدن و صورتشان را میپوشاندند.<ref>[https://www.hi-hijab.com/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86/ «تاریخچه حجاب در ایران و جهان از دوران باستان تا کنون»، وبسایت های حجاب]</ref> در ایران باستان، زنان دارای پوشیدگیای متناسب با عفت زنانه<ref>عسگری خانقاه، بهادری نژاد، «فرهنگ پوشش زنانه نزد بانوان»، 1393 ش، ص 58.</ref> و بازتابدهندهٔ منزلت اجتماعی آنها بود؛<ref>مونسی سرخه، «نمادها در پوشاک»، 1388ش، ص 45-44.</ref> در پوشش این زنان علاوه بر زیبایی، کاربردی بودن لباسها نیز مدنظر بود.<ref>[https://www.imna.ir/news/797083/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%AC%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D9%88-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%DB%8 «لباسهای سنتی زنان ایرانی، تجلی اصالت و نمادی از رنگ و نقش ایرانی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> به باور برخی پژوهشگران؛ پوشش در میان ایرانیان فراتر از کارکرد صرف فیزیکی، نمادی از هویت قومی و سازگار با اقلیم ایران بهشمار میرفت.<ref>[https://www.isna.ir/news/1403070806528/پوشش-زنان-در-میان-اقوام-مختلف-ایرانی «پوشش زنان در میان اقوام مختلف ایرانی»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> تزئینات بهکاررفته در لباس زنان، مجموعهای موزون و متناسب با ارزشهای فرهنگی و بیانگر سلیقه، ذوق و مهارتی بود که هدف از آن نمایش وقار و اصالت زن ایرانی بود.<ref>الهی، «لباس بهمثابه هویت»، 1389ش، ص 11-8.</ref> | بر پایه متون تاریخی، حجاب بهمعنای پوشش<ref group="دیدگاه">بحث در همین نکته است که شما باید ثابت کنید که حجاب به همان معنی شرعی و فقهی در تمدن ها قبلی نیز بوده است. شما در حقیقت پوشش را با حجاب یکی گرفته اید. آیا چنین چیزی درست است؟</ref> زنان، در فرهنگهای کهن، رواج داشته است؛<ref>زروندی، «بررسی تطبیقی حجاب در میان اقوام و ادیان الهی»، ص 123، 1386ش.</ref> در بسیاری از جوامع پوشش کامل برای طبقه اشراف الزامی<ref>شیخشعاعی، «جایگاه حجاب در ایران باستان و تقویت هویت فرهنگی ایران معاصر»، 1396ش، ص 24.</ref> و در مواردی دارای ضوابط سختگیرانه بوده است.<ref>حبیبی، «نیم نگاهی به حجاب در ادیان الهی»، 1384ش، ص 61-59.</ref> در روم باستان، آرتمیس بهعنوان الهه عفت تقدیس شده<ref>[https://www.jahannews.com/analysis/111102/%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%B2%D9%86-%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%88%D9%85-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «پوشش زن در یونان و روم باستان»، خبرگزاری جهاننیوز.]</ref> و زنان رومی با تأسی به آن در بیرون با ردا و چادر بلند، بدن خود را میپوشاندند.<ref>[https://www.hi-hijab.com/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/ «تاریخچـه حجـاب در دوران باســتان»، وبسایت هایحجاب.]</ref> به گزارش ویل دورانت؛ لباسهای بانوان اصیل اروپایی، تا روی پاها میرسید و به ندرت در انظار عمومی ظاهر میشدند. در کشورهای شرقی؛ مانند هند نیز زنان با استفاده از [[چادر]] بدن و صورتشان را میپوشاندند.<ref>[https://www.hi-hijab.com/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86/ «تاریخچه حجاب در ایران و جهان از دوران باستان تا کنون»، وبسایت های حجاب]</ref> در ایران باستان، زنان دارای پوشیدگیای متناسب با عفت زنانه<ref>عسگری خانقاه، بهادری نژاد، «فرهنگ پوشش زنانه نزد بانوان»، 1393 ش، ص 58.</ref> و بازتابدهندهٔ منزلت اجتماعی آنها بود؛<ref>مونسی سرخه، «نمادها در پوشاک»، 1388ش، ص 45-44.</ref> در پوشش این زنان علاوه بر زیبایی، کاربردی بودن لباسها نیز مدنظر بود.<ref>[https://www.imna.ir/news/797083/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%AC%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D9%88-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%DB%8 «لباسهای سنتی زنان ایرانی، تجلی اصالت و نمادی از رنگ و نقش ایرانی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> به باور برخی پژوهشگران؛ پوشش در میان ایرانیان فراتر از کارکرد صرف فیزیکی، نمادی از هویت قومی و سازگار با اقلیم ایران بهشمار میرفت.<ref>[https://www.isna.ir/news/1403070806528/پوشش-زنان-در-میان-اقوام-مختلف-ایرانی «پوشش زنان در میان اقوام مختلف ایرانی»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> تزئینات بهکاررفته در لباس زنان، مجموعهای موزون و متناسب با ارزشهای فرهنگی و بیانگر سلیقه، ذوق و مهارتی بود که هدف از آن نمایش وقار و اصالت زن ایرانی بود.<ref>الهی، «لباس بهمثابه هویت»، 1389ش، ص 11-8.</ref> | ||
==حجاب در آیینهای اعتقادی== | ==حجاب در آیینهای اعتقادی== | ||
| خط ۶۰: | خط ۵۸: | ||
در نگرش فقهی؛ هرچند حجاب برای زنان و مردان واجب است؛ منتها حجاب مردان بهحکم اولی صرفا ستر عورتین است و اگر بر برهنگی بقیه اندام مرد، مفسدهای مترتب شود، بهحکم ثانوی، پوشاندن آنها نیز واجب میشود؛<ref>[https://sid.ir/paper/960340/fa#downloadbottom شجریان، «فلسفههای حجاب و عدالتجنسیتی»، اسلام و مطالعات اجتماعی، 1401ش، ص125.]</ref> از این رو در ادبیات فقهی، مفهوم حجاب بیشتر ناظر به پوشش زنان است، حجاب از وظاف مهمی زنان،<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/4367/%D9%81%D8%B5%D9%84-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%85%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7%D8%AC%D9%84%D9%88%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%D9%89 مصباح یزدی، جامی از زلال کوثر، 1402ش، ص105.]</ref> از مسائل ضروری اسلام و مورد اتفاق مذاهب اسلامی دانسته شده است.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/8731/%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%B4%E2%80%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE%E2%80%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D9%88-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-1 «پرسشها و پاسخها درباره احکام اجتماعی و سیاسی اسلام»، پایگاه اطلاعرسانی آثار آیتالله مصباح یزدی.]</ref> فقهای اهل سنت هرچند در موارد جزئی مثلا پوشاندن مچ دست یا صورت اختلاف نظر دارند؛ اما در باره اصل جوب حجاب و پوشاندن بقیه اندام اتفاق نظر دارند.<ref>[https://www.porseman.com/article/%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%8A%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%B3%D9%86%D8%AA/56435 «حجاب از دیدگاه اهل سنت»، وبسایت پرسمان دانشگاههیان،] </ref> بر پایه پژوهش انجام شده، به اجماع فقهای شیعه و سنی، بر زنان واجب است که بدن و موی سر خود را از نامحرم بپوشانند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8 «حجاب»، ویکی شیعه.]</ref> | در نگرش فقهی؛ هرچند حجاب برای زنان و مردان واجب است؛ منتها حجاب مردان بهحکم اولی صرفا ستر عورتین است و اگر بر برهنگی بقیه اندام مرد، مفسدهای مترتب شود، بهحکم ثانوی، پوشاندن آنها نیز واجب میشود؛<ref>[https://sid.ir/paper/960340/fa#downloadbottom شجریان، «فلسفههای حجاب و عدالتجنسیتی»، اسلام و مطالعات اجتماعی، 1401ش، ص125.]</ref> از این رو در ادبیات فقهی، مفهوم حجاب بیشتر ناظر به پوشش زنان است، حجاب از وظاف مهمی زنان،<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/4367/%D9%81%D8%B5%D9%84-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%85%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7%D8%AC%D9%84%D9%88%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%D9%89 مصباح یزدی، جامی از زلال کوثر، 1402ش، ص105.]</ref> از مسائل ضروری اسلام و مورد اتفاق مذاهب اسلامی دانسته شده است.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/8731/%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%B4%E2%80%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE%E2%80%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D9%88-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-1 «پرسشها و پاسخها درباره احکام اجتماعی و سیاسی اسلام»، پایگاه اطلاعرسانی آثار آیتالله مصباح یزدی.]</ref> فقهای اهل سنت هرچند در موارد جزئی مثلا پوشاندن مچ دست یا صورت اختلاف نظر دارند؛ اما در باره اصل جوب حجاب و پوشاندن بقیه اندام اتفاق نظر دارند.<ref>[https://www.porseman.com/article/%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%8A%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%B3%D9%86%D8%AA/56435 «حجاب از دیدگاه اهل سنت»، وبسایت پرسمان دانشگاههیان،] </ref> بر پایه پژوهش انجام شده، به اجماع فقهای شیعه و سنی، بر زنان واجب است که بدن و موی سر خود را از نامحرم بپوشانند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8 «حجاب»، ویکی شیعه.]</ref> | ||
به فتوای روحالله خمینی؛ زنان باید سر، گردن و حجم بدن خود را بپوشانند و پوشش آنان نیز نباید موجب جلب توجه نامحرم یا مخالف با حیا و عفت باشد. وی چادر را بهترین پوشش دانسته؛ امااستفاده از پوششهای دیگری را که واجد شرایط حجاب شرعی باشند، جایز میداند.<ref>[https://lib.eshia.ir/11168/8/541 موسوی خمینی، استفتائات امام خمینی (س)، 1392ش، ج8، ص543-541.]</ref> سیدعلی خامنهای نیز چادر را حجاب برتر میداند؛ اما حجاب اسلامی را منحصر به آن ندانسته و پوششهای متعارف کشورهای اسلامی را در صورت رعایت حدود شرعی مشمول حجاب اسلامی میداند.<ref>مطالبات رهبری از بانوان، دفتر خواهران کانون دانش پژوهان نخبه، تیر ۱۴۰۰ ش، ص ۱۳۳؛ [https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=2729 پرستاران، ۲۰/۷/۷۳]</ref><ref group="دیدگاه">در اینجا شما کاملا براساس تعالیم اسلامی بحث کردید. در مقاله حجاب در اسالم هم همین مباحث خواهد آمد</ref> | به فتوای روحالله خمینی؛ زنان باید سر، گردن و حجم بدن خود را بپوشانند و پوشش آنان نیز نباید موجب جلب توجه نامحرم یا مخالف با حیا و عفت باشد. وی چادر را بهترین پوشش دانسته؛ امااستفاده از پوششهای دیگری را که واجد شرایط حجاب شرعی باشند، جایز میداند.<ref>[https://lib.eshia.ir/11168/8/541 موسوی خمینی، استفتائات امام خمینی (س)، 1392ش، ج8، ص543-541.]</ref> سیدعلی خامنهای نیز چادر را حجاب برتر میداند؛ اما حجاب اسلامی را منحصر به آن ندانسته و پوششهای متعارف کشورهای اسلامی را در صورت رعایت حدود شرعی مشمول حجاب اسلامی میداند.<ref>مطالبات رهبری از بانوان، دفتر خواهران کانون دانش پژوهان نخبه، تیر ۱۴۰۰ ش، ص ۱۳۳؛ [https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=2729 پرستاران، ۲۰/۷/۷۳]</ref><ref group="دیدگاه">در اینجا شما کاملا براساس تعالیم اسلامی بحث کردید. در مقاله حجاب در اسالم هم همین مباحث خواهد آمد | ||
جواب: با توجه به این که چندین مقاله در ایران پدیا راجع به ابعاد حجاب در اسلام و ایران است، لازم نیست مقاله مستقل در باره حجاب در اسلام یا حجاب در ایران کار شود. بلکه مدخل عامتر در این حوزه، پوشش است و میتوان پوشش را به عنوان یک مدخل کارد کرد.</ref> | |||
==رویکردهای نظری به حجاب== | ==رویکردهای نظری به حجاب== | ||
| خط ۹۲: | خط ۹۲: | ||
== حجاب در ایران<ref group="دیدگاه">اگر قرار بر نگارش مقاله مستقل است، اینجا بحث طولانی شده | == حجاب در ایران<ref group="دیدگاه">اگر قرار بر نگارش مقاله مستقل است، اینجا بحث طولانی شده | ||
جواب: از دوستان نظر خواسته بودم که اگر مقاله مستقل تدوین میشود که از این جا حذف شود اما دوستان نظر | جواب: از دوستان نظر خواسته بودم که اگر مقاله مستقل تدوین میشود که از این جا حذف شود اما دوستان نظر ندادند و به نظر خودم چون مقالات متعددی که در باره حجاب در ایران پدیا وجود دارد عموما ناظر به حجاب در اسلام و ایران است. به نظرم مقاله مستقل لازم نیست.</ref> == | ||
به گزارش برخی پژوهشگران، در سنت ایران، حجاب از نشانههای نجابت و منزلت زنان بهشمار میرفت.<ref>صدر، حقوق زنان در اسلام و اروپا، 1319ش، ص 22-21؛ شیخشعاعی، «جایگاه حجاب در ایران باستان و تقویت هویت فرهنگی ایران معاصر»، 1396ش، ص 25.</ref> با ورود اسلام، حجاب اهمیت شرعی نیز یافت.<ref>مطهری، مسئله حجاب، ۱۴۰۲ش، ص ۸۳.</ref> منابع تاریخی همچنین از تداوم برخی شیوههای پوشش پیش از اسلام در قرون اولیه اسلامی و رواج لباسهای فاخر و سنتی در میان زنان ایرانی حکایت دارند.<ref>تقوی باغبان، «بررسی انواع پوشش سر مردان و زنان در دوره صفوی»، ۱۳۹۹ش، ص ۷۳–۷۲.</ref> | به گزارش برخی پژوهشگران، در سنت ایران، حجاب از نشانههای نجابت و منزلت زنان بهشمار میرفت.<ref>صدر، حقوق زنان در اسلام و اروپا، 1319ش، ص 22-21؛ شیخشعاعی، «جایگاه حجاب در ایران باستان و تقویت هویت فرهنگی ایران معاصر»، 1396ش، ص 25.</ref> با ورود اسلام، حجاب اهمیت شرعی نیز یافت.<ref>مطهری، مسئله حجاب، ۱۴۰۲ش، ص ۸۳.</ref> منابع تاریخی همچنین از تداوم برخی شیوههای پوشش پیش از اسلام در قرون اولیه اسلامی و رواج لباسهای فاخر و سنتی در میان زنان ایرانی حکایت دارند.<ref>تقوی باغبان، «بررسی انواع پوشش سر مردان و زنان در دوره صفوی»، ۱۳۹۹ش، ص ۷۳–۷۲.</ref> | ||
