امام موسی کاظم: تفاوت میان نسخه‌ها

امام موسی بن جعفر، ابتدا در زمان مهدی خلیفهٔ عباسی دستگیر و زندانی شد. اما به‌دنبال خوابی که در آن، [[امام علی|علی بن أبی‌طالب]] در گلایه از او، به‌خاطر دستگیری نواده‌اش، آیهٔ ۲۲ سورهٔ محمد را خطاب به او تلاوت کرده بود (فهل عَسیتُم إن تولّیتُم أن تُفسِدوا فی الأرض و تُقَطَّعوا أرحامَکم)، دستور آزادی وی را صادر کرده<ref>ابن‌جوزی، تذکرة الخواصّ، 1427ق، ص437-438.</ref> و او را بسیار تکریم کرد. اما در زمان هارون، دلایل زیر موجبات دستگیری و حبس طولانی‌مدت موسی بن جعفر را فراهم آورد:

* در کنار قبر [[پیامبر اکرم|پیامبر]]، هارون خود را پسرعموی پیامبر، و امام کاظم خود را فرزند پیامبر معرفی کردند<ref>شاهین، الإمام موسی بن جعفر الکاظم، إضاءات حول سیرة سابعِ أئمّة أهل البیت، 1425ق، ص251 و 309.</ref> و این مسئله، موجب خشم و [[حسد|حسادت]]<ref>مطهری، سیری در سیرهٔ ائمّهٔ اطهار، 1383ش، ص154.</ref> و کینهٔ هارون نسبت به موسی بن جعفر شد؛<ref>خامنه‌ای، انسان 250 ساله، 1391ش، ص301.</ref>

* مشخص کردن حدود فدک برای مهدی یا هارون توسط امام کاظم<ref>حکیم، پیشوایان هدایت، باب‌الحوائج، حضرت امام موسی کاظم، 1385ش، ج9، ص121-123.</ref> (از عدن تا سمرقند، از آفریقا تا بحر خزر و ارمنستان)<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل أبی‌طالب، ج4، ص320-321.</ref> و احساس خطر کردن هارون از این‌که موسی بن جعفر داعیهٔ فرمانروایی دارد؛<ref>مطهری، سیری در سیرهٔ ائمّهٔ اطهار، 1383ش، ص154.</ref>

* افشای اسرار امامت توسط برخی یاران امام، نظیر هشام بن حکم که منجر به حساسیت هارون و دستگیری موسی بن جعفر شد؛<ref>صدوق، کمال الدین، 1395ق، ج۲، ص۳۶۱–۳۶۳؛ جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، 1387ش، ص397-400.</ref>

سعایت برادرزاده‌اش، محمد یا علی بن اسماعیل (نوادهٔ امام صادق)<ref>قمی، منتهی الآمال، 1371ش، ج2، ص386-387.</ref> و محمد بن جعفر (برادرش)<ref>زرندی حنفی، فضیلت‌های آل پیامبر از دیدگاه عالمان اهل سنت، 1393ش، ص168-169.</ref> از موسی بن جعفر، نزد هارون الرشید، موجب شد تا وی در سال ۱۷۹ق، هنگام سفر حج، در مدینه پس از عذرخواهی از [[پیامبر اکرم|پیامبر]]! و گلایه از امام موسی بن جعفر،<ref>قمی، منتهی الآمال، 1371ش، ج2، ص388.</ref> دستور بازداشت وی را به‌دلیل فتنه‌گری<ref>مطهری، سیری در سیرهٔ ائمّهٔ اطهار، 1383ش، ص155.</ref> و تفرقه‌افکنی بین [[مسلمانان]]،<ref>حکیم، پیشوایان هدایت، باب‌الحوائج، حضرت امام موسی کاظم، 1385ش، ج9، ص20.</ref> صادر کرد<ref>مفید، الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، 1399ق، ص298-300.</ref> و او را به بصره، نزد عیسی بن جعفر بن منصور (نوادهٔ خلیفهٔ دوم عباسی) فرستاد. پس از استنکاف و روگردانی عیسی از قتل امام کاظم، موسی بن جعفر را به بغداد منتقل کرده و به فضل بن ربیع سپردند، که مدت مدیدی نزد وی زندانی بود.

وی نیز از کشتن امام کاظم سر باز زد و امام را به فضل بن یحیی تحویل دادند. فضل بن یحیی در طول مدت حبس، اسباب آسایش و رفاه موسی بن جعفر را فراهم آورد که موجب خشم هارون و نواختن ۱۰۰ ضربه تازیانه بر او شد.<ref>شاهین، الإمام موسی بن جعفر الکاظم، إضاءات حول سیرة سابعِ أئمّة أهل البیت، 1425ق، ص334.</ref> او نیز به دنبال سرپیچی از قتل امام کاظم،<ref>قمی، منتهی الآمال، 1371ش، ج2، ص392.</ref> از زندانبانی، خلع و موسی بن جعفر به سندی بن شاهک سپرده شد.<ref>حسینی قزوینی، موسوعة الإمام الکاظم، 1436ق، ج1، ص149.</ref>

در نهایت، به دستور هارون الرشید، امام کاظم با غذا یا خرمای مسموم، توسط سندی بن شاهک به قتل رسید.<ref>مفید، الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، 1399ق، ص300؛ کتانی، الإمام الکاظم ضوء مقهور الشعاع، 1420ق، ص150-152.</ref> در تشییع او در بغداد، تمام اقشار مردم مشارکت داشتند، به‌گونه‌ای که تا آن روز، چنان تشییعی دیده نشده بود. احمد بن حنبل، امام مذهب حنبلی، در سوگ امام موسی بن جعفر، او را امام مشرق و مغرب نامید.<ref>شاهین، الإمام موسی بن جعفر الکاظم، إضاءات حول سیرة سابعِ أئمّة أهل البیت، 1425ق، ص364-365.</ref>

* فعالیت علمی و [[تربیت]] شاگردانی که تعداد آنان را ۲۷۴،<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، 1384ش، ص207-208.</ref> 281<ref>شاهین، الإمام موسی بن جعفر الکاظم، إضاءات حول سیرة سابعِ أئمّة أهل البیت، 1425ق، ص266.</ref> و ۳۱۹ نفر<ref>حکیم، پیشوایان هدایت، باب‌الحوائج، حضرت امام موسی کاظم، 1385ش، ج9، ص139.</ref> برشمرده‌اند؛

* چندین رساله در باب عقل، علم، عمل (صالح)، توحید، ایمان به خدا، بَدا (در ارادهٔ الهی)<ref>کلینی، الکافی، 1407ق، ج1، ص141، 148-149 و ج2، ص38-39.</ref> و مکارم اخلاق؛<ref>قرشی، حیاة الامام موسی بن جعفر، 1429ق، ج۲، ص۱۹۰–۲۷۸، ۲۹۷–۳۰۷.</ref>

* وصیت به هشام بن حکم در باب عقل و صفات آن.<ref>کلینی، الکافی، 1407ق، ج۱، ص۱۳–۲۰. ؛ احمدی میانجی، مکاتیب الائمه، 1426ق، ج۴، ص۴۸۳–۵۰۱.</ref>

* مناظره با خلفای عباسی،<ref>صدوق، عیون أخبار الرضا، 1378ق، ج۱، ص۸۴–۸۵.</ref> ابوحنیفه<ref>کلینی، الکافی، 1407ق، ج۳، ص۲۹۷.</ref> و اهل کتاب.<ref>ابن شهرآشوب، المناقب، 1379ق، ج۴، ص۳۱۱–۳۱۲.</ref>