ایران‌پدیا

پیش‌نویس:مدگرایی مردانه: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
 
(۱۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
<big>'''مدگرایی مردانه؛'''</big> چگونگی و میزان استفاده مردان از مدهای روز در پوشش و آراستگی.
{{درشت|'''مدگرایی مردانه؛'''}} چگونگی و میزان استفاده مردان از مدهای روز در پوشش و آراستگی.


مدگرایی به‌معنای آراستگی و مصرف متظاهرانه مد از تمایلات عمدتا زنانه و کمتر مردانه شمرده می‌شود. در گذشته، مردان کمتر به خودآرایی پرداخته و منزلت مردانه با معیارهای غیر از اندام مردانه سنجیده می‌شد؛ اما امروزه مدگرایی مردانه به‌مثابه پدیدة چند لایه از موضوعات مهمی سبک‌زندگی در جهان معاصر به‌شمار می‌آید. پژوهش‌ها؛ مدگرایی مردانه را عمدتا مرتبط با هویت مردانه، تحولات فرهنگی، اقتصادی و تأثیر رسانه‌ها تحلیل کرده و دیدگاه‌های متنوعی دربارة کارکردها، انگیزه‌ها و پیامدهای آن ارائه داده‌اند. همچنین این پدیده در نظام‌های ارزشی مختلف، از جمله در چارچوب‌های دینی و فرهنگ اسلامی، تفسیرها و گونه‌بندی‌های متفاوتی یافته است.
تمایل به آراستگی امر فراجنسیتی بوده و آراستگی مردان در نظام‌های فرهنگی متفاوت، پسندیده تلقی می‌شود؛ اما مدگرایی به‌بثابه مصرف‌ متظاهرانه مد از تمایلات عمدتاً زنانه و کمتر مردانه به‌شمار می‌آید. در گذشته، مردان کمتر به خودآرایی پرداخته و منزلت مردانه با معیارهای غیر از اندام مردانه سنجیده می‌شد؛ اما امروزه مدگرایی مردانه به‌مثابه پدیدهٔ چند لایه از موضوعات مهم سبک‌زندگی در جهان معاصر شمرده می‌شود. پژوهش‌ها؛ مدگرایی مردانه را عمدتاً مرتبط با هویت مردانه، تحولات فرهنگی، اقتصادی و تأثیر رسانه‌ها تحلیل کرده و دیدگاه‌های متنوعی دربارهٔ کارکردها، انگیزه‌ها و پیامدهای آن ارائه داده‌اند. همچنین این پدیده در نظام‌های ارزشی مختلفُ تفسیرها و گونه‌بندی‌های متفاوتی یافته است.<ref group="دیدگاه">باز نویسی شد
==تعریف مدگرایی مردانه==
مدگرایی مردانه زیر مجموعه مفاهم مد و مدگرایی است. مردان دو گونه نقش در صنعت مد ایفا می‌کنند؛ از یک طرف مصرف کننده‌ مدهای جدید هستند و از سوی دیگر به‌عنوان مدلینگ به تبلیغ مدهای جدید می‌پردازند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص137-136.]</ref> مدهای مردانه کدهای برای نمایش هویت مردانه هستند.<ref> [https://journals.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص25.]</ref>  مدهای مردانه گرایش‌ها و باورهای مردانه را بازتاب داده و انعکاسی از نوع رابطه اجتماعی مردان با زنان نیز است.<ref>[https://ideaschool.academy/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D9%88-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ مقصودی‌پور، «جایگاه مد در سیاست، جامعه و جنسیت چیست؟»، وب‌سایت مدرسه هنری ایده.] </ref> این مفهوم دارای ابعاد و سطوح مختلف است که یکی از آنها زنانه‌پوشی مردان است؛<ref>[https://journals.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص22.]</ref> اما مدل شدن مردان امر جدیدی است که مردانگی مردان را به‌مثابه سوژه جنسی مصرف کننده، بازنمایی کرده<ref>[https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص78.]</ref> و در عین حال منعکس کننده تغییرات فزاینده در هنجارهای اجتماعی، فرهنگی و فناوری نیز به‌شمار می‌رود.<ref> [https://jamehsara.ir/%D9%85%D8%AF-%D9%88-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%87/ خراسانی، «مد و هویت مردانه»، وب‌سایت جامعه‌سرا.]</ref>


==تاریخچه مدگرایی مردانه==
</ref>
به گزارش منابع تاریخی، در گذشته، لباس‌های مردانه عمدتاً کاربردی و برای محافظت از بدن طراحی می‌شدند. به‌تدریج؛ لباس به یک نشانگر مهمی برای موقعیت اجتماعی تبدیل شد.<ref>[https://jamehsara.ir/%D9%85%D8%AF-%D9%88-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%87/ خراسانی، «مد و هویت مردانه»، وب‌سایت جامعه‌سرا.]</ref> هولمز با اشاره به نسبت مد و جنسیت معتقد است؛ در گذشته برخی از مدها برای مردان عیب شمرده ‌شده، بازنمایی بدن اعتبار خود را از ارزش‌های جنسیتی و اجتماعی می‌گرفت. در سبک‌زندگی ایرانی اسلامی نیز؛ داش‌ها و مشهدی‌ها(مشتی‌ها)، بعضا آیه قرآن و مدعیان پهلوانی، تصاویری از حیوانات تنومند مانند پلنگ و شیر را بر بدن خود خال‌کوبی می‌کردند؛<ref> [https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش،226.]</ref> اما امروزه با کمرنگ رنگ شدن مرزهای جنسیتی، مردان به استفاده از مدهای زنانه تشویق می‌شوند<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، 208.]</ref> و مد مردانه با طیف وسیعی از سبک‌های متناسب با سلایق مختلف رشد یافته است. <ref>[https://jamehsara.ir/%D9%85%D8%AF-%D9%88-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%87/ خراسانی، «مد و هویت مردانه»، وب‌سایت جامعه‌سرا.]</ref>
 
از منظر برخی؛ ورود مردان در حوزه مد و بازنمایی آنها به‌عنوان مصرف کننده مد، مرز‌های جنسیتی را بیشتر تضعیف کرده است و نقطه عطفی در نزدیکی دنیای مردانه و زنانه به‌شمار می‌آید. بازتولید و بازنمایی مردان با جذابیت‌های ظاهری که محصولات مراقبت از پوست و مو مصرف کرده و در حوزه مدلینگ نیز فعالیت می‌کنند، مفهوم زنانه شدن مردانگی را برساخته است.<ref>ع[https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf بداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص86.]</ref>


==مدگرایی مردانه در ایران==  
== تعریف مدگرایی مردانه ==
بر مبنای منابع تاریخی؛‌ در گذشته برای مردان ایرانی «نحوه بودن» موضوعیت جدی نداشت و «نحوه عملکرد» بازتابنده مردانگی به‌شمار می‌آمد؛ اما با ورود فرهنگ مدرن، برای مردان نیز نحوه بودن اهمیت یافته است؛ برخی مردان، مردانگی خود را نه در عملکرد که در صدد بازتعریف آن از طریق استایل و زیبایی اندام بوده<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1106463/%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D8%B1%D9%85-%D8%B6%D8%AF%D8%A2%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3-%D8%A8%D9 علیخواه، «مردانگی و کرم ضدآفتاب»، وب‌سایت خبری تحلیلی عصر ایران.]</ref> و تمایل به مصرف مدهای غربی دارند. کارشناسان؛ توجه فزاینده به اندام مردانه، لباس‌های کوتاه، تنگ<ref>گ[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf نجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش،229- 228.]</ref> و تی‌شرت‌هایی با نوشته‌های خاص، چیدن ابرو‌ها و لاک زدن پسران را از نمادهای این گرایش می‌دانند.<ref>[https://rahyaftt.ir/%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%85%D8%AF-%D9%88/ «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وب‌سایت اندیشکده رهیافت.]</ref> طبق آمارها؛ 60 % مردان ایرانی به انجام عمل زيبايي بینی تمایل دارند.<ref>[https://jas.ui.ac.ir/article_22919_0a80ef0952bc6aacefb3db44ab8d55b0.pdf نقدی و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرف‌گرایانه مورد مطالعه: زنان متولد دهه‌های50، 60 و 70 شهر اصفهان»، 1397ش، ص185.]</ref> در برخی از وب‌سایت‌ها از شصت مدل موی مردانه برای ارضای سلیقه‌های مردان به‌عنوال ترندهای سال 2025م. تبلیغ می‌شوند.<ref> «60 [https://www.shixon.com/blog/articles/2858/60-%d9%85%d8%af%d9%84-%d9%85%d9%88%db%8c-%d8%ac%d8%af%db%8c%d8%af-%d9%be%d8%b3%d8%b1%d8%a7%d9%86%d9%87-%d9%85%d8%af%d9%84-%d9%85%d9%88%db%8c-%d9%85%d8%b1%d8%af%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%aa%d8%b1%d9%86%d8%af-20 مدل موی جدید پسرانه»،  وب‌سایت فروشگاه شیکسون.]</ref> از منظر کارشناسان فرهنگی؛ رسانه‌های ایران هرچند الگویی مردسالاری را نقد می‌کنند؛ اما در تصویرسازی الگوی مردانگی متناسب با فرهنگ ایرانی اسلامی موفق نبوده‌اند.<ref>[https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص78.]</ref>
مدگرایی مردانه زیر مجموعه مفاهم مد و مدگرایی است. مدگرایی مردانه ارتباط نزدیک با مدل شدن مردان نیز دارد. مدگرایی به نقش مردان به‌عنوان مصرف‌ کنندگان مد پرداخته و مدلینگ اشاره به تبلیغ مدهای جدید توسط مردان دارد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص137-136.]</ref> مدهای مردانه کدهایی برای نمایش هویت مردانه هستند.<ref>[https://journals.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص25.]</ref> مدهای مردانه گرایش‌ها و باورهای مردانه را بازتاب داده و انعکاسی از نوع رابطه اجتماعی مردان با زنان نیز است.<ref>[https://ideaschool.academy/جایگاه-مد-در-سیاست،-جامعه-و-جنسیت-چیست؟/ مقصودی‌پور، «جایگاه مد در سیاست، جامعه و جنسیت چیست؟»، وب‌سایت مدرسه هنری ایده.]</ref> این مفهوم دارای ابعاد و سطوح مختلف است که یکی از آنها زنانه‌پوشی مردان است؛<ref>[https://journals.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص22.]</ref> اما مدل شدن مردان امر جدیدی است که مردانگی مردان را به‌مثابه سوژه جنسی مصرف‌کننده، بازنمایی کرده<ref>[https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص78.]</ref> و در عین حال منعکس‌کننده تغییرات فزاینده در هنجارهای اجتماعی، فرهنگی و فناوری نیز به‌شمار می‌رود.<ref>[https://jamehsara.ir/مد-و-هویت-مردانه/ خراسانی، «مد و هویت مردانه»، وب‌سایت جامعه‌سرا.]</ref><ref group="دیدگاه">این مطالب نتونسته به شکل منسجم و روشن یک تعریف مشخص از مدگرایی مردانه ارائه دهد و برخی از آنها از اساس بی ارتباط به تعریف است.


==عوامل مدگرایی مردانه==
جواب: تعریف جامع مد در مقاله مادر یعنی مدگرایی می‌آید و برخی از زوایای آن مربوط به مدگرایی زنانه می‌شود؛ لذا در این مدخل صرفا به تعریف اجمالی مدگرایی مردانه اشاره شده است. با آنهم تعاریف دوباره ویرایش و انسجام مفهومی آن برجسته تر شد. </ref>
بر مبنای پژوهش‌ها؛ مدگرایی مردانه عمدتا ریشه در الگوگیری از سبک‌زندگی غربی دارد؛<ref>[https://rahyaftt.ir/%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%85%D8%AF-%D9%88/ «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وب‌سایت اندیشکده رهیافت.]</ref> خاستگاه اصلی آن فردگرایی بوده<ref> [https://www.asriran.com/fa/news/1106463/%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D8%B1%D9%85-%D8%B6%D8%AF%D8%A2%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3-%D8%A8%D9 علیخواه، «مردانگی و کرم ضدآفتاب»، وب‌سایت خبری تحلیلی عصر ایران] </ref> و مردان برای بیشتر دیده‌ شدن و متمایز شدن، به مدهای روی می‌آورند که هویت متمایز او را بازتاب دهند.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص25.]</ref> برخی؛ توجه فزاینده به بدن مردانه و مدگرایی مردان را متأثر از سودگرایی، تبلیغات و الزامات اجتماعی معاصر تحلیل کرده‌اند:
===سودآوری===
برمبنای گزارش‌ها؛ صنعت مد از بازارهای سودآور جهان است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص143.]</ref> سودآوری نقش محوری در توسعه مدگرایی مردانه داشته است و امروزه؛ ارزش صنعت مد مردانه میلیاردها دلار برآورد می‌شود.<ref>[https://otaghiranonline.ir/news/3052/%D8%BA%D9%88%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D9%81%D8%B4%D9%86%D8%8C-%DA%86%D8%B7%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%DA%86%D8%B1%D8%A «غول‌های صنعت فشن، چطور دنیای پوشاک را می‌چرخانند؟»، پایگاه خبری اطاق بازرگانی.]</ref> 
===تبلیغات رسانه‌ای===
از منظر محققین؛ مردانگی در تعریف سنتی دلالت صریح بر قدرت داشت؛ اما در دنیای مدگرایی و مدلینگ، بدن عضلانی، کمال مطلوب اندام مردانه شمرده شده و به‌عنوان عنصر زیبا‌شناختی و ابژه جنسی بازنمایی می‌شود. اسطوره ‌مردانگی که رسانه‌ها بازنمایی می‌کنند کسی است که برای آخرین ابزارهای الکترونیک، محصولات زیبایی و مد پول خرج می‌کند.<ref>[https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص88-86.]</ref>  تبلیغات رسانه‌ای مردان زن‌نما را نیز تیپ ایده‌آل مردانه نشان داده و مردان را به ‌الگوگیری از این مدل‌ها تشویق می‌کند.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص24.]</ref>


===فشارهای اجتماعی===
== تاریخچه مدگرایی مردانه<ref group="دیدگاه">همه مطالب زیر را نمی‌توان به عنوان تاریخچه پذیرفت.
زیمل، نسبت مدگرایی مردانه و زنانه را مرتبط با فرصت‌های زنان و مردان در تحرک اجتماعی تعیین می‌کند، به عقیده وی؛ مردان زمینه‌های بیشتری برای تحرک اجتماعی داشته و کمتر نیازمند مد هستند؛<ref> [https://ensani.ir/file/download/article/1594363139-10280-7-3.pdf موذن سلطان‌آبادی و مریجی، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، 1395ش، ص61-60.]</ref> اما برمبنای پژوهش‌های دیگر؛ استایل ظاهری برای احراز موقعیت‌های اجتماعی برای مردان نیز مهم است و آنها به‌دلیل تحرک اجتماعی و اشتغال در کارهای فنی و اداری بیش‌ از زنان خانه‌دار گرایش به مد دارند.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_60053_0b5f7b4c09949071b40c84403ff9020c.pdf رفیعی و بخارایی، «زنان و گرایش به مد»، 1395ش، ص316.]</ref> برخی مردان برای جلب مقبولیت‌‌اجتماعی، اجتناب از برچسب‌های ارتجاعی، به مصرف مد پرداخته<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص25.]</ref> و استفاده از کالاهای تجملی و مدل جدید را نشانه ارتقای منزلت اجتماعی می‌دانند.<ref>[https://jas.ui.ac.ir/article_22919_0a80ef0952bc6aacefb3db44ab8d55b0.pdf نقدی و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرف‌گرایانه مورد مطالعه: زنان متولد دهه‌های50، 60 و 70 شهر اصفهان»، 1397ش، ص184.]</ref>


==پیامدهای مدگرایی مردانه==
جواب: اصلاحات اعمال شد.</ref> ==
برخی دیدگاه‌ها، مدگرایی افراطی مردانه را دارای پیامدهای برای فرد، خانواده و جامعه می‌دانند:
بر مبنای پژوهش‌ها؛<ref group="دیدگاه">منبع این مطلب شما که تاریخی نیست


<big>1) پیامدهای اخلاقی و اجتماعی:</big>
جواب: اصلاح شد</ref> در گذشته، لباس‌های مردانه عمدتاً کاربردی و برای محافظت از بدن طراحی می‌شدند. به‌تدریج؛ لباس به یک نشانگر مهمی برای موقعیت اجتماعی تبدیل شد.<ref>[https://jamehsara.ir/مد-و-هویت-مردانه/ خراسانی، «مد و هویت مردانه»، وب‌سایت جامعه‌سرا.]</ref> برخی محققین<ref group="دیدگاه">نیازی نیست نام برده شود


• کاهش منزلت مرد در سطح مصرف کننده کالاهای مد روز.<ref> [https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص78.]</ref>  
جواب: اصلاح شد.</ref> با اشاره به نسبت مد و جنسیت معتقد است؛ در گذشته برخی از مدها برای مردان عیب شمرده شده، بازنمایی بدن اعتبار خود را از ارزش‌های جنسیتی و اجتماعی می‌گرفت. در سبک‌زندگی ایرانی اسلامی نیز؛ داش‌ها و مشهدی‌ها (مشتی‌ها)، بعضاً آیه قرآن و مدعیان پهلوانی، تصاویری از حیوانات تنومند مانند پلنگ و شیر را بر بدن خود خال‌کوبی می‌کردند؛<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش،226.]</ref><ref group="دیدگاه">این مطلب مربوط به ایران است


• رفت‌وآمد غیرهدفمند پسران جوان در مراکز فروش کالاهای لوکس.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص143.]</ref>
آیا می‌توان گفت این بحث مدگرایی و تحولات آن است؟


• بحران خانوادگی ناشی از ناسازگاری برخی زنان با مردان زن‌نما.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص28.]</ref>  
جواب: در مقاله قبلی «مدگرایی زنانه» نظر ارزیابان محترم این بود که تحولات و گونه های مدهای زنانه در تاریخ ایران نیز درتاریخچه بیاید و درست هم است. بنابراین ولو مطلب مربوط به ایران است اما ناظر به تحولات و تاریچه مدگرایی مردانه است.</ref> اما امروزه با کمرنگ شدن مرزهای جنسیتی، مردان به استفاده از مدهای زنانه تشویق می‌شوند<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، 208.]</ref> و مد مردانه با طیف وسیعی از سبک‌های متناسب با سلایق مختلف رشد یافته است.<ref>[https://jamehsara.ir/مد-و-هویت-مردانه/ خراسانی، «مد و هویت مردانه»، وب‌سایت جامعه‌سرا.]</ref><ref group="دیدگاه">این جمله با جمله قبلی ناسازگار است
 
<big>2) پیامدهای روان‌شناختی</big>


• عدم انطباق هویت برساخته با هویت مردانگی.<ref> [https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص26.]</ref>  
جواب: جمله قبلی ناظر به گذشته تاریخی است و جمله بعدی حاکی از تغییرات آن در دنیای امروز است که در مجموع سیر و میزان تغییرات مدگرایی مردانه را نشان می‌دهد.</ref> برخی؛ ورود مردان در حوزه مد را نقطه عطفی در نزدیکی دنیای مردانه و زنانه دانسته و معتقدند؛ بازتولید و بازنمایی مردان با جذابیت‌های ظاهری که محصولات مراقبت از پوست و مو مصرف کرده و در حوزه مدلینگ نیز فعالیت می‌کنند، مفهوم زنانه شدن مردانگی را برساخته است.<ref>ع[https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf بداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص86.]</ref><ref group="دیدگاه">این مطلب تاریخچه است؟


• اضطراب مردان برای تأمین نیازهای خود و خانواده.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص139.]</ref>
جواب:به نظر حقیر بله چون ناظر به سیر تحولات تاریخی مدگرایی از گذشته تا امروز است و برای روشن شدن این مطلب، عبارت‌ها ویرایش شد.</ref>
== مدگرایی مردانه در ایران<ref group="دیدگاه">این مطلب را در انتها بیاورید بهتر است
• اعتیاد به خرید و مصرف مدهای جدید.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص143.]</ref>


==اسلام و مدگرایی مردانه==
جواب: در مقالات قبلی از جمله مدگرایی زنانه همین کار را کرده بودم؛ اما اشکال دکتر فصیحی این بود که در این صورت، عوامل و پیامدها شامل مدگرایی در ایران نمی‌شود که تذکر درستی هم بود؛ لذا مدگرایی در ایران قبل از عوامل آمد.</ref> ==
بر مبنای پژوهش‌های اسلامی؛ مدگرایی مردانه با ارجاع به مطلوبیت آراستگی مردان،<ref>پاینده، نهج الفصاحه، 1382ش، ص‏226.</ref> اجتناب از اسراف،<ref>سوره سباء، آیه 34.</ref> حفظ عفت و حریم،<ref>سوره نور، آیه 31.</ref> تناسب با ارزش‌های اعتقادی و هویت مردانگی، ارزش‌گذاری می‌شود.<ref>م[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf وسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص21.]</ref> بر همین مبنا؛ در اسلام ضمن تأیید مدگرایی مردانه مطابق با معیارهای دینی، بر اجتناب مردان از پوشیدن لباس‌های شهرت تأکید شده‌ است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/113965/%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8_%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86! «حجاب مردان»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref> برخی کارشناسان؛ به‌منظور تقویت فرهنگ آراستگی و جلوگیری از پیامدهای مدگرایی افراطی مردانه در جامعه اسلامی ایران، معتقد به سیاست‌گذاری‌، نظارت و تقویت فرهنگ عمومی در حوزه صنعت مد مردانه، متناسب با منزلت مردانگی در فرهنگ ایرانی اسلامی هستند.<ref> [https://rahyaftt.ir/%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%85%D8%AF-%D9%88/ «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وب‌سایت اندیشکده رهیافت.]</ref>
بر مبنای پژوهش‌ها؛<ref group="دیدگاه">منبع این مطلب شما که تاریخی نیست


==پانویس==
جواب: اصلاح شد.</ref> در گذشته برای مردان ایرانی «نحوه بودن» موضوعیت جدی نداشت و «نحوه عملکرد» بازتابنده مردانگی به‌شمار می‌آمد؛ اما با ورود فرهنگ مدرن، برای مردان نیز نحوه بودن اهمیت یافته است؛ برخی مردان، مردانگی خود را نه در عملکرد که در صدد بازتعریف آن از طریق استایل و زیبایی اندام بوده<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1106463/مردانگی-و-کرم-ضدآفتاب-نگاه-یک-جامعه-شناس-ب٠علیخواه، «مردانگی و کرم ضدآفتاب»، وب‌سایت خبری تحلیلی عصر ایران.]</ref> و تمایل به مصرف مدهای غربی دارند. کارشناسان؛ توجه فزاینده به اندام مردانه، لباس‌های کوتاه، تنگ<ref>گ[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf نجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش،229- 228.]</ref> و تی‌شرت‌هایی با نوشته‌های خاص، چیدن ابروها و لاک زدن پسران را از نمادهای این گرایش می‌دانند.<ref>[https://rahyaftt.ir/تحولات-جنسیتی-نوجوانان-پسر-در-حوزه-مد-و/ «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وب‌سایت اندیشکده رهیافت.]</ref> طبق آمارها؛ ۶۰ درصد مردان ایرانی به انجام عمل زیبایی بینی تمایل دارند.<ref>[https://jas.ui.ac.ir/article_22919_0a80ef0952bc6aacefb3db44ab8d55b0.pdf نقدی و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرف‌گرایانه مورد مطالعه: زنان متولد دهه‌های50، 60 و 70 شهر اصفهان»، 1397ش، ص185.]</ref> در برخی از وب‌سایت‌ها<ref group="دیدگاه">نیازی نیست
{{پانویس}}


==منابع==
جواب: متوجه نشدم که اشاره به این مطلب لازم نیست یا کلمه وب‌سایت اضافی است؟</ref> شصت مدل موی مردانه برای ارضای سلیقه‌های مردان به‌عنوال ترندهای سال ۲۰۲۵م. تبلیغ می‌شوند.<ref>«60 [https://www.shixon.com/blog/articles/2858/60-مدل-موی-جدید-پسرانه-مدل-موی-مردانه-ترند-20 مدل موی جدید پسرانه»،  وب‌سایت فروشگاه شیکسون.]</ref><ref group="دیدگاه">در ایران؟
 
جواب:بله</ref> از منظر کارشناسان فرهنگی؛ رسانه‌های ایران هرچند الگویی مردسالاری را نقد می‌کنند؛ اما در تصویرسازی الگوی مردانگی متناسب با فرهنگ ایرانی اسلامی موفق نبوده‌اند.<ref>[https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص78.]</ref><ref group="دیدگاه">بحث ایران به‌ویژه واکنشهایی که به این پدیده صورت میگیره قابل بحث نیست؟ مثلا این ادبیات که ابرو برداشتن برای مرد رو تقبیح میکنن و امثال آن
 
جواب: فرمایش‌تان درست است و مدهای مصرفی نیاز به بحث دارد منتها تعیین نسبت آن با ارزش‌های ایرانی اسلامی یا در مقاله مادر «مدگرایی» بیاید یا در یک مدخل جداگانه. در این جا صرفا به این امر مسلم اشاره شده است که مدلهای از قبیل برداشتن ابرو از نمادهای فرهنگ غرب بوده و با فرهنگ ایرانی اسلامی ناسازگار است.</ref>
 
== عوامل مدگرایی مردانه ==
بر مبنای پژوهش‌ها؛ مدگرایی مردانه عمدتاً ریشه در الگوگیری از سبک‌زندگی غربی دارد؛<ref>[https://rahyaftt.ir/تحولات-جنسیتی-نوجوانان-پسر-در-حوزه-مد-و/ «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وب‌سایت اندیشکده رهیافت.]</ref> فردگرایی از عوامل مهمی آن شمرده شده <ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1106463/مردانگی-و-کرم-ضدآفتاب-نگاه-یک-جامعه-شناس-ب٠علیخواه، «مردانگی و کرم ضدآفتاب»، وب‌سایت خبری تحلیلی عصر ایران]</ref><ref group="دیدگاه">آیا این مطلب درست است؟ یعنی فردگرایی عامل مدگرایی است؟ این حرف با جمله بعدی خود شما نیز نقض می‌شود.
 
منبع را دیدم، در منبع شما فردگرایی نه خاستگاه اصلی و حتی خاستگاه مدگرایی شمرده نشده است؛ بلکه صرفاً یکی از عوامل برای اینکه از برچسب و قضاوتها نترسیدن ذکر شده است.
 
جواب: اولا مدگرایی پدیده مبتنی بر سبک زندگی غربی است و عنصر بنیادین فرهنگ غرب نیز فردگرایی است، ثانیا دلیل اصلی مدگرایی متمایز شدن فرد از دیگران است و اینها حاکی از این است که فردگرایی و عدم التزام به هنجارهای عمومی منشا اصلی مدگرایی است. به رغم این باور و برداشتم، عبارت اصلاح شد.</ref> و مردان برای بیشتر دیده شدن و متمایز شدن، به مدهایی روی می‌آورند که هویت متمایز او را بازتاب دهند.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص25.]</ref> برخی؛ توجه فزاینده به بدن مردانه و مدگرایی مردان را متأثر از سودگرایی، تبلیغات و الزامات اجتماعی معاصر تحلیل کرده‌اند:
 
=== سودآوری ===
برمبنای گزارش‌ها؛ صنعت مد از بازارهای سودآور جهان است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص143.]</ref> سودآوری نقش محوری در توسعه مدگرایی مردانه داشته است و امروزه؛ ارزش صنعت مد مردانه میلیاردها دلار برآورد می‌شود.<ref>[https://otaghiranonline.ir/news/3052/%D8%BA%D9%88%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D9%81%D8%B4%D9%86%D8%8C-%DA%86%D8%B7%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%DA%86%D8%B1%D8%A «غول‌های صنعت فشن، چطور دنیای پوشاک را می‌چرخانند؟»، پایگاه خبری اتاق بازرگانی.]</ref>
 
=== تبلیغات رسانه‌ای ===
از منظر محققین؛ مردانگی در تعریف سنتی دلالت صریح بر قدرت داشت؛ اما در دنیای مدگرایی و مدلینگ، بدن عضلانی، کمال مطلوب اندام مردانه شمرده شده و به‌عنوان عنصر زیباشناختی و ابژه جنسی بازنمایی می‌شود. اسطوره مردانگی که رسانه‌ها بازنمایی می‌کنند کسی است که برای آخرین ابزارهای الکترونیک، محصولات زیبایی و مد، پول خرج می‌کند.<ref>[https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص88-86.]</ref> تبلیغات رسانه‌ای، مردان زن‌نما را نیز تیپ ایده‌آل مردانه نشان داده و مردان را به الگوگیری از این مدل‌ها تشویق می‌کند.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص24.]</ref>
 
=== فشارهای اجتماعی ===
زیمل، نسبت مدگرایی مردانه و زنانه را مرتبط با فرصت‌های زنان و مردان در تحرک اجتماعی تعیین می‌کند، به عقیده وی؛ مردان زمینه‌های بیشتری برای تحرک اجتماعی داشته و کمتر نیازمند مد هستند؛<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1594363139-10280-7-3.pdf مؤذن سلطان‌آبادی و مریجی، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، 1395ش، ص61-60.]</ref> اما برمبنای پژوهش‌های دیگر؛ استایل ظاهری برای احراز موقعیت‌های اجتماعی برای مردان نیز مهم است و آنها به‌دلیل تحرک اجتماعی و اشتغال در کارهای فنی و اداری بیش از زنان خانه‌دار گرایش به مد دارند.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_60053_0b5f7b4c09949071b40c84403ff9020c.pdf رفیعی و بخارایی، «زنان و گرایش به مد»، 1395ش، ص316.]</ref> برخی مردان برای جلب مقبولیت‌اجتماعی، اجتناب از برچسب‌های ارتجاعی، به مصرف مد پرداخته<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص25.]</ref> و استفاده از کالاهای تجملی و مدل جدید را نشانه ارتقای منزلت اجتماعی می‌دانند.<ref>[https://jas.ui.ac.ir/article_22919_0a80ef0952bc6aacefb3db44ab8d55b0.pdf نقدی و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرف‌گرایانه مورد مطالعه: زنان متولد دهه‌های50، 60 و 70 شهر اصفهان»، 1397ش، ص184.]</ref>
 
== پیامدهای مدگرایی مردانه ==
برخی دیدگاه‌ها؛ مدگرایی افراطی مردانه را دارای پیامدهای برای فرد، خانواده و جامعه می‌دانند:
 
{{درشت|'''۱- پیامدهای اخلاقی و اجتماعی:'''}}
* کاهش منزلت مرد در سطح مصرف‌کننده کالاهای مد روز.<ref>[https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص78.]</ref>
* رفت‌وآمد غیرهدفمند پسران جوان در مراکز فروش کالاهای لوکس.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص143.]</ref>
* بحران خانوادگی ناشی از ناسازگاری برخی زنان با مردان زن‌نما.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص28.]</ref>
 
{{درشت|'''۲- پیامدهای روان‌شناختی'''}}
* عدم انطباق هویت برساخته با هویت مردانگی.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص26.]</ref>
* اضطراب مردان برای تأمین نیازهای خود و خانواده.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص139.]</ref>
* اعتیاد به خرید و مصرف مدهای جدید.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص143.]</ref>
 
== اسلام و مدگرایی مردانه ==
بر مبنای پژوهش‌های اسلامی؛ مدگرایی مردانه با ارجاع به مطلوبیت آراستگی مردان،<ref>پاینده، نهج الفصاحه، 1382ش، ص‏226.</ref> اجتناب از اسراف،<ref>سوره سباء، آیه 34.</ref> حفظ عفت و حریم،<ref>سوره نور، آیه 31.</ref> تناسب با ارزش‌های اعتقادی و هویت مردانگی، ارزش‌گذاری می‌شود.<ref>م[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf وسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص21.]</ref> بر همین مبنا؛ در اسلام ضمن تأیید مدگرایی مردانه مطابق با معیارهای دینی، بر اجتناب مردان از پوشیدن لباس‌های شهرت تأکید شده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/113965/حجاب_مردان! «حجاب مردان»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> برخی کارشناسان؛ به‌منظور تقویت فرهنگ آراستگی و جلوگیری از پیامدهای مدگرایی افراطی مردانه در جامعه اسلامی ایران، معتقد به سیاست‌گذاری، نظارت و تقویت فرهنگ عمومی در حوزه صنعت مد مردانه، متناسب با منزلت مردانگی در فرهنگ ایرانی اسلامی هستند.<ref>[https://rahyaftt.ir/تحولات-جنسیتی-نوجوانان-پسر-در-حوزه-مد-و/ «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وب‌سایت اندیشکده رهیافت.]</ref>
 
== پانویس ==
{{پانویس پیش‌نویس}}
 
== منابع ==
* قرآن کریم
* قرآن کریم
* پاينده‏، ابوالقاسم، نهج الفصاحة مجموعه كلمات قصار حضرت رسول، تهران،‏ دنياى دانش، ‏1382ش.
* پاینده‏، ابوالقاسم، نهج الفصاحة مجموعه کلمات قصار حضرت رسول، تهران، ‏ دنیای دانش، ‏۱۳۸۲ش.
* «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وب‌سایت اندیشکده رهیافت، تاریخ بازدید مطلب: 20 آبان 1404ش.
* «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وب‌سایت اندیشکده رهیافت، تاریخ بازدید مطلب: ۲۰ آبان ۱۴۰۴ش.
* «حجاب مردان»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 10 مرداد 1397ش.
* «حجاب مردان»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۱۰ مرداد ۱۳۹۷ش.
* خراسانی، صالح، «مد و هویت مردانه»، وب‌سایت جامعه‌سرا، تاریخ بازدید مطلب: 28 آبان 1404ش.
* خراسانی، صالح، «مد و هویت مردانه»، وب‌سایت جامعه‌سرا، تاریخ بازدید مطلب: ۲۸ آبان ۱۴۰۴ش.
* رفیعی، ملکه و بخارایی، احمد، «زنان و گرایش به مد»، زن در توسعه و سیاست، شماره 3، پاییز 1395ش.
* رفیعی، ملکه و بخارایی، احمد، «زنان و گرایش به مد»، زن در توسعه و سیاست، شماره ۳، پاییز ۱۳۹۵ش.
* «60 مدل موی جدید پسرانه»، وب‌سایت فروشگاه شیکسون، تاریخ بازدید مطلب: 24 آبان 1404ش.
* «۶۰ مدل موی جدید پسرانه»، وب‌سایت فروشگاه شیکسون، تاریخ بازدید مطلب: ۲۴ آبان ۱۴۰۴ش.
* عبداللهیان، حمید و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، جامعه‌پژوهی فرهنگی، شماره 33، آذر 1398ش.
* عبداللهیان، حمید و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، جامعه‌پژوهی فرهنگی، شماره ۳۳، آذر ۱۳۹۸ش.
* علیخواه، فردین، «مردانگی و کرم ضدآفتاب»، وب‌سایت خبری تحلیلی عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 1 آبان 1404ش.
* علیخواه، فردین، «مردانگی و کرم ضدآفتاب»، وب‌سایت خبری تحلیلی عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱ آبان ۱۴۰۴ش.
* «غول‌های صنعت فشن، چطور دنیای پوشاک را می‌چرخانند؟»، پایگاه خبری اطاق بازرگانی، تاریخ درج مطلب: 17 مرداد 1395ش.
* «غول‌های صنعت فشن، چطور دنیای پوشاک را می‌چرخانند؟»، پایگاه خبری اتاق بازرگانی، تاریخ درج مطلب: ۱۷ مرداد ۱۳۹۵ش.
* کارپرور، ریحانه، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، طهورا، شماره11، زمستان 1390ش.
* کارپرور، ریحانه، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، طهورا، شماره۱۱، زمستان ۱۳۹۰ش.
* گنجی، مهدی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، مطالعات زن و خانواده، شماره 13، بهار و تابستان 1398ش.
* گنجی، مهدی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، مطالعات زن و خانواده، شماره ۱۳، بهار و تابستان ۱۳۹۸ش.
* مقصودی‌پور، محمدرضا، «جایگاه مد در سیاست، جامعه و جنسیت چیست؟»، وب‌سایت مدرسه هنری ایده، تاریخ درج مطلب: 19اردیبهشت 1400ش.
* مقصودی‌پور، محمدرضا، «جایگاه مد در سیاست، جامعه و جنسیت چیست؟»، وب‌سایت مدرسه هنری ایده، تاریخ درج مطلب: ۱۹اردیبهشت ۱۴۰۰ش.
* موذن سلطان‌آبادی، معصومه و مریجی، شمس الله، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، دو فصلنامه دین و سیاست فرهنگی، شماره 7، پاییز و زمستان 1395ش.
* مؤذن سلطان‌آبادی، معصومه و مریجی، شمس‌الله، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، دو فصلنامه دین و سیاست فرهنگی، شماره ۷، پاییز و زمستان ۱۳۹۵ش.
* موسوی، سیده‌طاهره، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، تبلیغ و خانواده، شماره 5، پاییز و زمستان 1403ش.
* موسوی، سیده‌طاهره، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، تبلیغ و خانواده، شماره ۵، پاییز و زمستان ۱۴۰۳ش.
* نقدی، اسداله و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرف‌گرایانه مورد مطالعه: زنان متولد دهه‌های50، 60 و 70 شهر اصفهان»، جامعه‌شناسی کاربردی، شماره4، زمستان 1397ش.
* نقدی، اسداله و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرف‌گرایانه مورد مطالعه: زنان متولد دهه‌های۵۰، ۶۰ و ۷۰ شهر اصفهان»، جامعه‌شناسی کاربردی، شماره۴، زمستان ۱۳۹۷ش.
برگرفته از «https://iranpedia.net/wiki/پیش‌نویس:مدگرایی_مردانه»