اعتیاد به فضای مجازی: تفاوت میان نسخه‌ها

| حجم فایلپادکست    =3/03

| تاریخ پادکست      =4-12-1404

| شاخه علمی        =  

| نوع مفهوم        =  

'''<big>اعتیاد اینترنتی</big>'''؛ وابستگی به فضای مجازی در اثر زیاده‌روی در استفاده از آن.  

[[اعتیاد اینترنتی]] که به حضور افراط‌گونه در بستر فضای مجازی اطلاق می‌شود، موجب کاهش کیفیت سلامت جسمی و روانی، افت تحصیلی، تغییر سبک زندگی و وابستگی به فضای مجازی می‌شود.  

==مفهوم‌شناسی==

اعتیاد اینترنتی اشاره به‌عنوان زیاده‌روی در استفاده از فضای مجازی و نداشتن هدف خاص در استفادۀ اینترنت دارد و نوعی اختلال است که به استفادۀ بیمارگونه و وسواسی از اینترنت اطلاق می‌شود.<ref>[https://jpt.isca.ac.ir/article_22276_e758f171fa99a10633cf4566c1187fb0.pdf آل بویه و شاملی، «اعتیاد اینترنتی از منظر اخلاقی و آسیب‌های اخلاقی آن»،  1395ش، ص100.]</ref>

اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی نوعی وابستگی به اینترنت و فضای مجازی است، به‌طوری که در انجام کار‌های روزانه افراد مشکلات متعددی ایجاد می‌کند و سلامت جسمی و روانی افراد را به ‌خطر می‌اندازد. این وابستگی، افراد گروه‌های سنی مختلف به‌خصوص نسل جوان را گرفتار می‌کند. آنها زمان زیادی را صرف وب‌گردی و پرسه‌زنی در فضای مجازی کرده و از انجام فعالیت‌های بدنی و استراحت فکری باز می‌مانند.<ref>[https://zendegiebartar.com/social-media-addiction/ . «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی چیست و چگونه درمان می‌شود»، وب‌سایت زندگی برتر.]</ref>  از این منظر، پرسه‌زنی در شبکه‌های اجتماعی اگرچه یک سرگرمی بی‌خطر انگاشته می‌شود اما همانند انواع اعتیاد‌های رفتاری، وابستگی شدیدی را در پی دارد. راحتی دسترسی به فضای مجازی سبب ‌شده است که افراد زیادی در دوره‌ای از زندگی خود به پیگیری رویدادهای رسانه‌های اجتماعی معتاد شوند.<ref>[https://zendegiebartar.com/social-media-addiction/ . «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی چیست و چگونه درمان می‌شود»، وب‌سایت زندگی برتر.]</ref> در سال‌های اخیر، فراگیری بیماری کرونا در گسترۀ جهانی موجب شد که افراد به‌دلیل محدودیت‌های حضور در جمع‌های خانوادگی و به‌منظور پر‌کردن اوقات فراغت، وابستگی بیشتری به فضای مجازی پیدا کنند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1035397/fa . قائمیه، «رابطه اضطراب کرونا با انزوای اجتماعی و وابستگی به فضای مجازی نوجوانان»، 1401ش، ص3.]</ref>

==تاریخچه==

اعتیاد اینترنتی، برای اولین بار در ۱۹۹۶م از سوی یک روان‌پزشک در نیویورک با نام گُلدِنبِرگ مطرح شد.<ref>[https://journals.iau.ir/article_707813_f5913b367788f031b9481b3f26d27c53.pdf خراسانی و فرهادی، «فراتحلیل درمان‌های اعتیاد به اینترنت، اعتیاد به بازی‌های رایانه‌ای و اعتیاد به کار»،  1402ش، ص23.]</ref> انجمن پزشکی آمریکا در ۲۰۰۶م، اعتیاد اینترنتی را به‌عنوان اختلالی روانی معرفی کرد.<ref> [https://hawzah.net/fa/Article/View/94462/%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87_%D8%A7_%DB%8C_%D8%AE%D8%B7%D8%B1%D9%86%D8%A7%DA%A9_%D8%A8%D9%87_%D9%86%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF_%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AA%DB%8C «پدیده‌ای خطرناک به نام اعتیاد اینترنتی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>

==انواع اعتیاد اینترنتی==

'''بازی‌های اینترنتی'''؛ ۷۰درصد اعتیاد اینترنتی در جهان ناشی از بازی و سرگرمی‌های برخط است.  

'''گفت‌وگوی اینترنتی'''؛ کاربران معتاد به گپ اینترنتی، بیش‌ازحد درگیر روابط اینترنتی هستند و به‌طور دائم به فضای مجازی سر می‌زنند.  

'''اعتیاد به گردآوری اطلاعات'''؛ در این اعتیاد، فرد شیفتۀ غنای محتوای اینترنت می‌شود و به جست‌وجوی بیش از حد، وبلاگ‌گردی، اینترنت‌گردی، خرید اینترنتی بیش‌ازحد و آشغال‌جمع‌کنی اینترنتی می‌پردازد.  

'''اعتیاد به محتوای پورنوگرافی'''؛ در این اعتیاد، فرد به‌طور مداوم به گشت‌وگذار در اینترنت برای [[تحریک جنسی]] و یافتن محتوای مستهجن می‌پردازد.<ref> [https://hawzah.net/fa/Article/View/94462/%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87_%D8%A7_%DB%8C_%D8%AE%D8%B7%D8%B1%D9%86%D8%A7%DA%A9_%D8%A8%D9%87_%D9%86%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF_%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AA%DB%8C «پدیده‌ای خطرناک به نام اعتیاد اینترنتی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>

==دلایل اعتیاد به اینترنت==

دسته‌ای از افراد درون‌گرا که دارای مشکلات شخصیتی و مهارت ارتباطی پایین هستند، بیشتر جذب اینترنت می‌شوند. ارتباط ضعیف با خانواده و ناهنجاری‌های اجتماعی در گرایش به اعتیاد اینترنتی سهیم هستند. امکان گمنام ماندن کاربران در اینترنت، فاصله گرفتن از وضعیت واقعی وجودی خود، تجربۀ بودن در یک جمع صمیمی و نداشتن محدودیت مکانی و زمانی و امکان بیان خواسته‌ها بدون ترس از طردشدگی و مخالفت سایرین از دلایل اعتیاد اینترنتی کاربران است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/175147/fa#downloadbottom عسگری و مرعشیان، «رابطۀ بین ویژگی‌های شخصیتی و اضطراب کامپیوتر با اعتیاد به اینترنت در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز»، 1387ش، ص24 و 31.]</ref>  

پژوهش‌ها حاکی از این است که حدود ۳۰درصد کاربران از اینترنت به‌عنوان نوعی مادۀ مخدر برای تغییر حالات منفی روانی استفاده می‌کنند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/129779/%C3%98%C2%AE%C3%98%C2%B1%C3%9B%C5%92%C3%98%C2%AF&#x20;%C3%98%C2%A7%C3%99%E2%80%9A%C3%98%C2%B3%C3%98%C2%A7%C3%98%C2%B7%C3%9B%C5%92&#x20;%C3%9A%C2%AF%C3%99%CB%86%C3%98%C2%B4%C3%9B%C5%92&#x20;%C3%98%C2%A2%C3%9B%C5%92%C3%99&#x20;%C3%99%CB%86%C3%99%E2%80%A0&#x20;14 سلطانی و دیگران، «رابطۀ هویت و هیجان‌خواهی با اعتیاد اینترنتی»، 1389ش، ص192.]</ref> تحقیقات نشان می‌دهند نوجوانان گوشه‌گیر نیز برای فرار از [[افسردگی|افسردگی]] به اینترنت پناه می‌برند و [[آسیب‌پذیری نوجوانان در فضای مجازی]] در این میان قابل توجه است.<ref>[https://jpt.isca.ac.ir/article_22276_e758f171fa99a10633cf4566c1187fb0.pdf آل بویه و شاملی، «اعتیاد اینترنتی از منظر اخلاقی و آسیب‌های اخلاقی آن»، 1395ش، ص103.]</ref>

==حد اعتدال استفاده از اینترنت==

کارشناسان بیان می‌کنند که حد مناسب استفاده از اینترنت، از هر فردی به دیگری متغیر است و بر اساس میزان نیاز به فضای مجازی تعیین می‌شود.<ref>[https://jpt.isca.ac.ir/article_22276_e758f171fa99a10633cf4566c1187fb0.pdf آل بویه و شاملی، «اعتیاد اینترنتی از منظر اخلاقی و آسیب‌های اخلاقی آن»، 1395ش، ص112.]</ref>

=== ویژگی‌های افراد مبتلا به اعتیاد اینترنتی ===

افراد معتاد به اینترنت ویژگی‌هایی مانند وابستگی به اینترنت، ناکامی در توقف استفاده از اینترنت، احساس بی‌قراری در صورت استفاده نکردن، استفادۀ بیش از مقدار موردنظر، ناتوانی در تنظیم مدت برخط بودن، غفلت از امور و تعهدات، کاهش روابط اجتماعی و ورود به فضای مجازی برای رفع اضطراب، گناه، افسردگی و فرار از مشکلات دنیای حقیقی دارند.<ref>[https://jpt.isca.ac.ir/article_22276_e758f171fa99a10633cf4566c1187fb0.pdf آل بویه و شاملی، «اعتیاد اینترنتی از منظر اخلاقی و آسیب‌های اخلاقی آن»، 1395ش، ص101 و 102.]</ref>

کارشناسان بهداشت روان معتقدند یکی از علائم اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی، اثرات منفی آن بر کار یا تحصیل افراد است. چنین افرادی در محل کار یا تحصیل خود به‌جای پرداختن به مسئولیت خود یا مطالعه‌کردن به وب‌گردی و مشارکت در شبکه‌های اجتماعی مجازی می‌پردازند. از دیگر علائم اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی استفاده از آن برای فراموشی یا کنار‌آمدن با مشکلات خانوادگی و اجتماعی است. چنین افرادی زمانی که از رسانه‌های اجتماعی استفاده نمی‌کنند،<ref>[https://zendegiebartar.com/social-media-addiction/ . «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی چیست و چگونه درمان می‌شود»، وب‌سایت زندگی برتر.]</ref>  دچار نوعی بی‌قراری، تحریک‌پذیری و عصبانیت مزمن می‌شوند.<ref>[https://subhekabul.com/%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87/addiction-to-internet-and-social-media/ . دانش‌یار، « اعتیاد به انترنت و شبکه‌های اجتماعی»، وب‌سایت روزنامه صبح کابل.]</ref>  

==اعتیاد به بازی‌های اینترنتی==

اعتیاد به [[بازی‌های رایانه‌ای]] با مؤلفۀ اولویت دادن به بازی نسبت به سایر فعالیت‌ها، به بخشی از سبک‌ زندگی برخی افراد تبدیل شده است. سهولت دسترسی و تنوع این بازی‌ها در جذب کاربران اینترنتی مؤثر است. سازمان جهانی بهداشت اختلالِ اعتیاد به بازی‌های مجازی را نوعی بیماری می‌داند. این بازی‌ها با دقت بالا در جلوه دادن واقعی چهره‌ها و نمایش آنها، گرایش بالایی به ارائۀ صحنه‌های مرگ‌بار و خشن دارند و دسترسی نداشتن به آنها موجب تشویش ذهنی و سردرگمی می‌شود.<ref>[https://journals.iau.ir/article_707813_f5913b367788f031b9481b3f26d27c53.pdf خراسانی و فرهادی، «فراتحلیل درمان‌های اعتیاد به اینترنت، اعتیاد به بازی‌های رایانه‌ای و اعتیاد به کار»،  1402ش، ص20 و 21 و 24.]</ref> تلاش برای ترک اعتیاد به بازی‌های اینترنتی تفاوتی با ترک [[مشروبات الکلی]] ندارد و با ناتوانی، مقاومت و بهانه‌های یکسان از سوی معتادان به بازی‌ها روبه‌رو است.<ref> [https://www.isna.ir/news/8604-02460/%D8%A7%D9%86%D8%AC%D9%85%D9%86-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%D9%83%D9%8A-%D8%A2%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%83%D8%A7-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%83%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%8A-%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D9%88%D9%8A%D8%AF%D9%8A%D9%88%D9%8A%D9%8A-%D9%88-%D8%A7%D9%8A%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AA%D9%8A-%D9%85%D9%88%D8%AC%D8%A8 «انجمن پزشکی آمریکا اعلام کرد: بازی‌های ویدئویی موجب اعتیاد نوجوانان نمی‌شوند»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>

==اعتیاد به اینستاگرام==

اینستاگرام جزو اعتیادآورترین شبکه‌های اجتماعی است و لذت و تسکین آن مشابه لذتی است که از [[نگاه به تصاویر مستهجن|تماشای محتوای مستهجن]] حاصل می‌شود؛ بر اساس تحقیقات، پسند کردن و دنبال کردن شبکه‌های اجتماعی موجب ترشح دوپامین و احساس نشاط می‌شود که در نتیجۀ آن، کاربران سعی در جذب پسند بیشتر برای کسب احساس شادتر دارند. ترس ازدست‌دادن دنبال‌کننده موجب استفادۀ هرچه بیشتر از اینستاگرام و به‌دنبال آن دوری از خانواده، انزوا، اضطراب و افسردگی می‌شود.<ref>[https://agahclinic.com/psychological-health/addiction-instagram/ نیک‌اندیش، «راه‌های ترک اعتیاد به اینستاگرام»، وب‌سایت کلینیک روان‌پویشی آگاه.]</ref>

محققان معتقدند که اعتیاد به اینستاگرام موجب کاهش [[اعتماد به نفس زنان|اعتمادبه‌نفس]] و کاهش احساس خوشبختی می‌شود؛ رصد بیش از حد صفحات افراد موفق و مشهور موجب مقایسۀ اجتماعی و به‌دنبال آن ایجاد حسرت و [[نارضایتی از زندگی]] می‌شود. همچنین به‌دلیل اینکه در این صفحات، تنها موفقیت مدل‌ها نمایش داده می‌شود و تلاش‌های آنها پنهان است، کاربران همواره آنها را موفق‌تر می‌بینند و تکرار این حس موجب ازبین‌رفتن اعتمادبه‌نفس آنها می‌شود.<ref> [https://www.isna.ir/news/1402032415742/%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D9%84%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C «اعتیاد به اینستاگرام. بلای جان خوشبختی»،  خبرگزاری ایسنا.]</ref>

[[مادران اینستاگرامی|مادرانی]] که زمان زیادی از روز را در فضای مجازی سپری می‌کنند، علاوه بر محروم کردن فرزند خود از ارتباط سالم و عاطفی موجب بروز مشکل رفتاری در آنها می‌شوند. این کودکان، به‌دلیل الگوپذیری از مادر، فضای اینترنت را به‌عنوان اصلی‌ترین بخش زندگی می‌پذیرند و شخصیتی گوشه‌گیر و تکامل‌نایافته می‌یابند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/900852/fa گلی‌زاده و دیگران، «رابطۀ اعتیاد مادران به اینترنت و مشکلات رفتاری با نقش میانجی‌گری سبک دلبستگی دانش‌آموزان دختر پایۀ سوم ابتدایی»،  1399ش، ص8.]</ref>

==اعتیاد اینترنتی در ایران==

کارشناسان معتقدند که دلیل اصلی اعتیاد اینترنتی در ایران، محدود بودن سرگرمی جوانان به اینترنت و هزینۀ کمتر آن نسبت به تعاملات حضوری است. بر اساس آمار، ایران در رتبۀ ششم اعتیاد موبایلی قرار دارد<ref> [https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84-19/3842210-%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D9%84 «رتبۀ ایران در وابستگی به موبایل»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref> و ایرانی‌ها چهار برابر میانگین جهانی از پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کنند.<ref> [https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/06/28/1523948/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-4-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1 «استفادۀ 4 برابری ایرانیان از شبکه‌های اجتماعی در مقایسه با متوسط جهانی/ افزایش «اعتیاد اینترنتی» در کشور»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>

طبق نتایج پژوهشی در سال ۱۳۹۷ش، میزان اعتیاد اینترنتی شدید نوجوانان و جوانان، بر اساس جنسیت در پسران ۳درصد و در دختران ۲درصد بوده است. شیوع اعتیاد اینترنتی در نوجوانان حدود ۳درصد و در جوانان حدود ۵.۲درصد گزارش شده<ref>[https://militarymedj.bmsu.ac.ir/article_1000903_c25a3a56d02ec15ee61289d743fc827a.pdf موسوی، «شیوع اعتیاد به اینترنت و وضعیت استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی در نوجوانان و جوانان ایرانی در سال 1397ش»، 1399ش، ص282.]</ref> و این پدیده در افراد مجرد چند برابر متاهل‌ها است.<ref> [https://hawzah.net/fa/Article/View/94462/%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87_%D8%A7_%DB%8C_%D8%AE%D8%B7%D8%B1%D9%86%D8%A7%DA%A9_%D8%A8%D9%87_%D9%86%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF_%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AA%DB%8C «پدیده‌ای خطرناک به نام اعتیاد اینترنتی»،  پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>

==اعتیاد اینترنتی در کشورهای دیگر==

در کشورهایی مانند آمریکا، تعداد معتادان اینترنتی از معتادان به مواد مخدر بیشتر است و کاربران بیشتر از هجده ساعت از زمان خود را در اینترنت سپری می‌کنند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/129779/%C3%98%C2%AE%C3%98%C2%B1%C3%9B%C5%92%C3%98%C2%AF&#x20;%C3%98%C2%A7%C3%99%E2%80%9A%C3%98%C2%B3%C3%98%C2%A7%C3%98%C2%B7%C3%9B%C5%92&#x20;%C3%9A%C2%AF%C3%99%CB%86%C3%98%C2%B4%C3%9B%C5%92&#x20;%C3%98%C2%A2%C3%9B%C5%92%C3%99&#x20;%C3%99%CB%86%C3%99%E2%80%A0&#x20;14 سلطانی و دیگران، «رابطۀ هویت و هیجان‌خواهی با اعتیاد اینترنتی»،  1389ش، ص192.]</ref> بر اساس پژوهشی در ۲۰۰۵م، از هر هشت کاربر اینترنتی در آمریکا، یک نفر معتاد به اینترنت است و از هر یازده نفر، یکی اعتیاد خود به اینترنت را کتمان می‌کند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/175147/fa#downloadbottom عسگری و مرعشیان، «رابطۀ بین ویژگی‌های شخصیتی و اضطراب کامپیوتر با اعتیاد به اینترنت در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز»، 1387ش، ص26.]</ref> در کرۀ جنوبی ۳۰درصد و در چین ۱۴درصد افراد زیر هجده سال به اینترنت اعتیاد دارند.<ref> [https://hawzah.net/fa/Article/View/94462/%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87_%D8%A7_%DB%8C_%D8%AE%D8%B7%D8%B1%D9%86%D8%A7%DA%A9_%D8%A8%D9%87_%D9%86%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF_%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AA%DB%8C «پدیده‌ای خطرناک به نام اعتیاد اینترنتی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>

==شیوه‌های مواجهه کشورها با اعتیاد اینترنتی==

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

# افزایش ناهنجاری‌های اجتماعی: وابستگی بیش‌از‌حد به فضای مجازی سبب شده که دشمنان جامعه، از این فضا برای راه‌اندازی انواع جنبش‌ها، تظاهرات، بحران‌ها و اغتشاشات استفاده کنند. برخی تحقیقات نشان می‌دهد که رابطۀ معنی‌داری بین تمسک اقشار مختلف جامعه خصوصاً جوانان به شبکه‌های اجتماعی و گرایش آنها به اغتشاشات وجود دارد. این امر نقش بسزایی در کاهش امنیت ملی دارد. بزرگ‌نمایی اعتراضات در جامعه، سیاه‌نمایی و القای وجود فساد گسترده در جامعه و انتشار شایعه، از روش‌های سوءاستفاده از شبکه‌های اجتماعی است.<ref>[https://ns.sndu.ac.ir/article_1538.html . عبدالرحمانی و همکاران، «بررسی رابطه کاربری پیام‌های فضای مجازی با گرایش به اغتشاشات»، 1400ش، ص418.]</ref>

 

== راهکار‌های تعدیل استفاده از شبکه‌های اجتماعی ==

از جمله راهکار‌های مهم در کاهش وابستگی افراد به شبکه‌های اجتماعی عبارت‌اند از:

 

# حذف‌کردن برخی برنامه‌های رسانه‌های اجتماعی غیر‌ضروری از تلفن هوشمند خود؛

# خاموش‌کردن گوشی موبایل هنگام کار، حضور در مراکز آموزشی و اوقات فراغت مانند صرف وعده‌های غذایی و فعالیت‌های تفریحی؛

# اختصاص‌دادن زمان معین و محدود روزانه به شبکه‌های اجتماعی؛<ref>[https://subhekabul.com/%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87/addiction-to-internet-and-social-media/ . دانش‌یار، « اعتیاد به انترنت و شبکه‌های اجتماعی»، وب‌سایت روزنامه صبح کابل.]</ref>

# افزایش دورهمی‌های خانوادگی و دید‌و‌بازدید از اقوام؛

# پر‌کردن اوقات فراغت با ورزش، هنر و کلاس‌های مهارت‌افزایی؛

 

همچنین کارشناسان معتقدند با استراحت‌های مکرر و تعیین مرز‌های مشخص برای خود و فرزندان، می‌توان از فشار فزاینده به مغز برای حضور در شبکه‌های اجتماعی، جلوگیری کرد.<ref>[https://zendegiebartar.com/social-media-addiction/ . «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی چیست و چگونه درمان می‌شود»، وب‌سایت زندگی برتر.]</ref> برخی محققان نیز معتقدند تلفیق درمان شناختی- رفتاری و آموزش مبتنی بر فراشناخت، نقش مؤثری در کاهش وابستگی افراد به شبکه‌های اجتماعی داشته و راه‌گشای مشاورین, اولیا و سیاست‌گذاران آموزشی در کاهش وابستگی افراد به شبکه‌های اجتماعی مجازی است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/93151/fa . صادق‌زاده و همکاران، «اثربخشی بسته تلفیقی درمان شناختی-رفتاری و آموزش مبتنی بر فراشناخت در کاهش وابستگی به شبکه‌های اجتماعی مجازی»، 1398ش، ص659.]</ref>

==پانویس==  

==منابع==

*آل‌بویه، علیرضا و شاملی، علی‌اکبر، «اعتیاد اینترنتی از منظر اخلاقی و آسیب‌های اخلاقی آن»، فصلنامۀ فلسفه و الهیات، شمارۀ 3، پاییز 1395ش.

*«آمار معتادان اینترنت اعلام شد»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 7 دی 1393ش.

*احمدی، ملیحه و دیگران، «برازش روابط علی- ساختاری خودکارآمدی و خودتنظیمی با اعتیاد به اینترنت با میانجی‌گری کیفیت زندگی در نوجوانان شهر تهران»، فصلنامۀ روش‌ها و مدل‌های روان‌شناسی، شمارۀ 52، 1402ش.

*«استفادۀ 4 برابری ایرانیان از شبکه‌های اجتماعی در مقایسه با متوسط جهانی/ افزایش «اعتیاد اینترنتی» در کشور»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 28 شهریور 1396ش.

*«اعتیاد به اینترنت: علائم، علل و پیامدها»، وب‌سایت دکتر محمدخانی، تاریخ درج مطلب: 2 جولای 2020.

*«اعتیاد به اینستاگرام؛ بلای جان خوشبختی»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: 24 خرداد 1402ش.

*«انجمن پزشکی آمریکا اعلام کرد: بازی‌های ویدئویی موجب اعتیاد نوجوانان نمی‌شوند»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: 5 تیر 1386ش.

*بزرگ‌خو، زهره و دیگران، «مقایسۀ خودکارآمدی، کیفیت زندگی و کیفیت خواب دانشجویان پزشکی با اعتیاد و بدون اعتیاد اینترنتی»، پژوهشکدۀ علوم بهداشتی جهاد دانشگاهی، شمارۀ 2، اردیبهشت 1400ش.

*تیمورزاده، حسن و دیگران، «مدل‌یابی روابط ساختاری اعتیاد به اینترنت بر اساس خودتنظیمی تحصیلی با نقش واسطه‌ای تاب‌آوری تحصیلی»، اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، شمارۀ 3، 1401ش.

*جعفری هرندی، رضا و بهرامی، سوسن، «تاثیر اعتیاد اینترنتی، سلامت روانی و معنوی دانشجویان دانشگاه قم»، فصلنامۀ علوم و فنون مدیریت اطلاعات، شمارۀ 14، بهار 1398ش.

*خراسانی، مریم و فرهادی،‌هادی، «فراتحلیل درمان‌های اعتیاد به اینترنت، اعتیاد به بازی‌های رایانه‌ای و اعتیاد به کار»، روان‌شناسی اجتماعی، شمارۀ 68، تابستان 1402ش.

*خسروجردی، محمود و میرزایی، سید آیت‌الله، «بررسی اعتیاد اینترنتی در نوجوان: مطالعۀ متغیرهای جنس، مقطع تحصیلی و‌اندازۀ سازمان آموزشی»، فصلنامۀ راهبرد، شمارۀ 53، زمستان 1388ش.

*«خطرهای فضای مجازی برای کودکان/ هشدار دربارۀ اعتیاد اینترنتی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 24 آذر 1402ش.

*«رتبۀ ایران در وابستگی به موبایل»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 23 بهمن 1400ش.

*رضوانیان، لیلا و رحیم‌زاده، سوسن، «نقش اعتیاد به اینترنت در سلامت روانی و تصویر بدنی»، روان‌شناسی بالینی و شخصیت، شمارۀ 1، بهار و تابستان 1403ش.

*«زندگی در کمپ‌های ترک اعتیاد به اینترنت در کرۀ جنوبی چگونه است؟»، وب‌سایت برتینا، تاریخ بازدید: 8 شهریور 1403ش.

*سلطانی، مهری و دیگران، «رابطۀ هویت و هیجان‌خواهی با اعتیاد اینترنتی»، مجلۀ علوم رفتاری، شمارۀ 3، پاییز 1389ش.

*«صیانت از کودکان در فضای مجازی به سبک آمریکایی و اروپایی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 16 خرداد 1401ش.

*عسگری، پرویز و مرعشیان، فاطمه، «رابطۀ بین ویژگی‌های شخصیتی و اضطراب کامپیوتر با اعتیاد به اینترنت در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز»، یافته‌های نو در روان‌شناسی، 1387ش.

*«قوانین 13 کشور برای اینترنت/ آمریکا و چین پرچم‌دار حکمرانی مجازی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 7 فروردین 1401ش.

*کشاورز، ندا و دیگران، «نقش‌ عامل‌های شخصیتی و منشی شخصیت در پیش‌بینی اعتیاد اینترنتی دانشجویان»، ایده‌های نوین روان‌شناسی، شمارۀ 14، پاییز 1400ش.

*گراوند، هوشنگ و نظری، محمدرضا، «مرور نظام‌مند و فراتحلیل مطالعات دربارۀ اعتیاد به اینترنت با رویکرد شناسایی پیشایندها و پیامدهای اعتقادی به آن»، اسلام و علوم اجتماعی، شمارۀ 29، بهار و تابستان 1402ش.

*گلی‌زاده، زهرا و دیگران، «رابطۀ اعتیاد مادران به اینترنت و مشکلات رفتاری با نقش میانجی‌گری سبک دلبستگی دانش‌آموزان دختر پایۀ سوم ابتدایی»، علوم اجتماعی و روان‌شناسی ایران، اسفند 1399ش.

*موسوی، سید ولی‌اله، «شیوع اعتیاد به اینترنت و وضعیت استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی در نوجوانان و جوانان ایرانی در سال 1397ش»، طب نظامی، شمارۀ 3، خرداد 1399ش.

*نیک‌اندیش، حدیث، «راه‌های ترک اعتیاد به اینستاگرام»، وب‌سایت کلینیک روان‌پویشی آگاه، تاریخ درج مطلب: 2 تیر 1403ش.

* اسمعیلی‌ راد، مهسا و احمدی، فرید، «ارتباط بین اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی آنلاین و اختلالات روان‌شناختی»، اخلاق در علوم و فناوری، شماره 2، 1398ش.

* دانش‌یار، حشمت الله، «اعتیاد به اینترنت و شبکه‌های اجتماعی»، وب‌سایت روزنامه صبح کابل، تاریخ درج مطلب: 25 ژوئن 2020م.

* قائمیه، نیره، «رابطه اضطراب کرونا با انزوای اجتماعی و وابستگی به فضای مجازی نوجوانان»، کنفرانس بین‌المللی روانشناسی، علوم تربیتی و سبک زندگی، 1401ش.