بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱۲: خط ۱۲:


=== '''برخی تحولات در توسعه و اُفول مگ‌مال‌ها''' ===
=== '''برخی تحولات در توسعه و اُفول مگ‌مال‌ها''' ===
مگ‌مال‌ها از مراکز خرید سادۀ ابتدایی، به پروژه‌های عظیم و مؤثر سرمایه‌داری جدید با هدف ایجاد رانت تجاری و تمرکز سود تبدیل شده‌اند.<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%86%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7 «تهران در چنبرۀ مگا‌مال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> رشد شتابان آنها حاصل ائتلاف سه‌جانبۀ میان سرمایه‌گذاران سودجو، استقبال گستردۀ شهروندان و مجوزهای شهرداری‌هاست. این هم‌افزایی اگرچه به گسترش کالبدی این مراکز منجر شده؛ اما در موارد بسیاری در تضاد با منافع عمومی و عدالت شهری قرار گرفته و پیامدهای گسترده‌ای برای شهرها به همراه آورده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1430358/fa#downloadbottom نیک‌بین و همکاران، «بررسی ابعاد چهارگانۀ قدرت در توسعۀ مگا‌مال‌های منطقۀ یک تهران»، 1402ش، ص12.]</ref> در مرحلۀ افول، کاهش رونق این مراکز در غرب عمدتاً ناشی از تغییر ذائقۀ مردم و رشد تجارت الکترونیک است؛ در حالی‌که علت اصلی ناکامی در ایران، نبود آینده‌نگری و مدیریت صحیح است. ساخت‌وسازهای بدون برنامه، تمرکز نامتناسب، رقابت ناعادلانه<ref>[https://www.jcsc.ir/article_37352.html کاظمی و امیرابراهیمی، «گونه‌شناسی ‌مجتمع‌های ‌تجاری ‌در ‌شهر ‌تهران»، 1398ش، ص41.]</ref> و کاهش مراجعین در کنار رقابت با فروش اینترنتی، بسیاری از مجتمع‌ها را به سوی زوال سوق داده و آنها را به تهدیدی برای انسجام اجتماعی و سرمایه‌های شهری تبدیل کرده است.<ref>[http://news.mrud.ir/news/45053/%D9%86%D8%B3%D8%AE%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D9%88%DB%8C%D9%82-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AA%D8%AE%D8%AA-%D8%B1%D9%82%DB%8C%D8%A8-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%B9-%D9%87%D8%A7%DB%8C «نسخۀ شهری برای تعویق مرگ «مال»‌ها در پایتخت/ رقیب مجازی مجتمع‌های تجاری با سرمایه‌گذاران چه می‌کند؟»، خبرگزاری وزارت راه و شهرسازی.]</ref>
مگ‌مال‌ها با معماری مدرن، ساختاری مقاوم و امکانات متنوع از جمله فروشگاه‌ها، رستوران‌ها، سینماها، فضاهای فرهنگی و خدمات رفاهی، مراکز تفریحی و فرهنگی مدرنی بودند که علاوه بر مشتریان داخلی، گردشگران خارجی را نیز جذب می‌کردند و به‌عنوان فضایی برای گشت‌وگذار و سپری کردن اوقات فراغت شناخته می‌شدند.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_37352.html کاظمی و امیرابراهیمی، «گونه‌شناسی ‌مجتمع‌های ‌تجاری ‌در ‌شهر ‌تهران»، 1398ش، ص24.]</ref> این مجتمع‌ها از مراکز خرید سادۀ ابتدایی، بعدها به پروژه‌های عظیم و مؤثر سرمایه‌داری جدید با هدف ایجاد رانت تجاری و تمرکز سود تبدیل شدند.<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%86%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7 «تهران در چنبرۀ مگا‌مال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> رشد شتابان آنها حاصل ائتلاف سه‌جانبۀ میان سرمایه‌گذاران سودجو، استقبال گستردۀ شهروندان و مجوزهای شهرداری‌هاست. این هم‌افزایی اگرچه به گسترش کالبدی این مراکز منجر شده؛ اما در موارد بسیاری در تضاد با منافع عمومی و عدالت شهری قرار گرفته و پیامدهای گسترده‌ای را برای شهرها به همراه آورده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1430358/fa#downloadbottom نیک‌بین و همکاران، «بررسی ابعاد چهارگانۀ قدرت در توسعۀ مگامال‌های منطقۀ یک تهران»، 1402ش، ص12.]</ref>
 
=== '''ویژگی‌‌ها و چالش‌های مگ‌مال‌های چندمنظوره''' ===
مگ‌مال‌ها با معماری مدرن، ساختاری مقاوم و امکانات متنوع از جمله فروشگاه‌ها، رستوران‌ها، سینماها، فضاهای فرهنگی و خدمات رفاهی به مراکز تفریحی و فرهنگی مدرنی تبدیل شده‌اند که علاوه بر مشتریان داخلی، گردشگران خارجی را نیز جذب می‌کنند و به‌عنوان فضایی برای گشت‌وگذار و سپری کردن اوقات فراغت شناخته می‌شوند.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_37352.html کاظمی و امیرابراهیمی، «گونه‌شناسی ‌مجتمع‌های ‌تجاری ‌در ‌شهر ‌تهران»، 1398ش، ص24.]</ref> همچنین با ایجاد اشتغال‌های کوتاه‌مدت و غیرمولد، نیروی کار را از بخش‌های پایه‌ای اقتصاد دور می‌کنند و به جای ایجاد ارزش واقعی، به رکود و آسیب‌های اجتماعی می‌انجامند و با تسلط بر شبکۀ توزیع، موجب ورشکستگی خرده‌فروشان محلی می‌شوند.<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمع‌هاى تجارى چند‌منظوره، مال‌ها ومگامال‌ها»، وب‌سایت معمارنت.]</ref> این مجتمع‌های تجاری- تفریحی در مراحل مختلف، با چالش‌های حقوقی و مدیریتی نیز روبرو می‌شوند که نیازمند عقد قراردادها مطابق با قوانین تجاری هستند که در همین زمینه با توجه به گسترش جهانی این مراکز، جذب سرمایه‌گذاران خارجی  اهمیت زیادی دارد.<ref>[https://ijurm.imo.org.ir/browse.php?a_id=3511&sid=1&slc_lang=fa علی‌یاری بروجنی و مقدری امیری، «ماهیت حقوقی قراردادهای بهره‌برداران بازارهای بزرگ کلان‌شهرها (مگ‌مال‌ها)»، 1403ش، ص74-66.]</ref>


=== '''کیفیت فضایی در مراکز خرید بزرگ؛ از استانداردهای جهانی تا شاخص‌های زمینه‌ای''' ===
=== '''کیفیت فضایی در مراکز خرید بزرگ؛ از استانداردهای جهانی تا شاخص‌های زمینه‌ای''' ===
خط ۲۱: خط ۱۸:


=== '''دیدگا‌ه‌ها دربارۀ مگ‌مال‌''' ===
=== '''دیدگا‌ه‌ها دربارۀ مگ‌مال‌''' ===
از دهۀ 40 شمسی با ظهور مراکز خرید، جایگاه بازار‌های سنتی در ایران به چالش کشیده شد و این تحول، رویکردهای گوناگونی از همزیستی تا تقابل را به دنبال داشت.<ref>[https://www.jscm.ir/article_104379.html کاظمی و احمدی، «بازارهای سنتی و مال‌ها در خاورمیانه با تأکید بر ایران»، 1398ش، ص27-24.]</ref> دیدگاه‌ها دربارۀ مگ‌مال نیز متفاوت است؛ از فضای شبه‌عمومی تا نماد جهانی‌شدن و سرمایه‌داری که موافقان توسعه، آن را ضرورتی ناشی از جهانی‌شدن و تحول نظام توزیع می‌دانند. درحالی‌که منتقدان آن را محصول منطق سرمایه‌داری، کالایی‌سازی فضا و فساد در ساخت‌وساز تلقی می‌کنند. این اختلاف‌نظرها نشان‌دهندۀ پیچیدگی جایگاه این مرکز در ساختار شهری و تأثیرات گستردۀ آن بر جامعه است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/541686/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%B9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86- توسلی، «مروری بر کتاب «مگامال‌ها و مجتمع‌های بزرگ تجاری در تهران»»، 1401ش، ص320-317.]</ref>  
از دهۀ 40 شمسی با ظهور مراکز خرید، جایگاه بازار‌های سنتی در ایران به چالش کشیده شد و این تحول، رویکردهای گوناگونی از همزیستی تا تقابل را به دنبال داشت.<ref>[https://www.jscm.ir/article_104379.html کاظمی و احمدی، «بازارهای سنتی و مال‌ها در خاورمیانه با تأکید بر ایران»، 1398ش، ص27-24.]</ref> دیدگاه‌ها دربارۀ مگ‌مال نیز متفاوت است؛ از فضای شبه‌عمومی تا نماد جهانی‌شدن و سرمایه‌داری که موافقان توسعه، آن را ضرورتی ناشی از جهانی‌شدن و تحول نظام توزیع می‌دانند. درحالی‌که منتقدان آن را محصول منطق سرمایه‌داری، کالایی‌سازی فضا و فساد در ساخت‌وساز تلقی می‌کنند. این اختلاف‌نظرها نشان‌دهندۀ پیچیدگی جایگاه این مرکز در ساختار شهری و تأثیرات گستردۀ آن بر جامعه است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/541686/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%B9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86- توسلی، «مروری بر کتاب «مگامال‌ها و مجتمع‌های بزرگ تجاری در تهران»»، 1401ش، ص320-317.]</ref>


=== '''پیامدهای ظهور و توسعه مگ‌مال''' ===
=== '''پیامدهای چندبعدی توسعۀ مگ‌مال‌ها و راهکارهای تعدیل آن''' ===
بسیاری از این مراکز به‌دلیل مکان‌یابی نامناسب، تقلید از مدل‌های غربی، نبود سیاست‌گذاری جامع و ناهماهنگی با بافت بومی، پیامدهایی را در پی داشته‌اند<ref>[http://news.mrud.ir/news/45053/%D9%86%D8%B3%D8%AE%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D9%88%DB%8C%D9%82-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AA%D8%AE%D8%AA-%D8%B1%D9%82%DB%8C%D8%A8-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%B9-%D9%87%D8%A7%DB%8C «نسخۀ شهری برای تعویق مرگ «مال»‌ها در پایتخت/ رقیب مجازی مجتمع‌های تجاری با سرمایه‌گذاران چه می‌کند؟»، خبرگزاری وزارت راه و شهرسازی.]</ref> که عبارتند از: ''' '''


# '''اقتصادی؛''' افزایش قیمت زمین،<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگ‌مال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> شکاف و نابرابری فضایی و اجتماعی در بازار مسکن،<ref>[https://www.sid.ir/paper/1035622/fa#downloadbottom ایمانی‌شاملو و عزتی‌مهر، «بررسی تأثیرات مگ‌مال‌ها بر روی محدوده‌های پیرامونی (نمونۀ موردی: لاله‌پارک، ستاره‌باران و ایپک‌پالاس شهر تبریز)»، 1401ش، ص102- 109.]</ref> ورشکستگی خرده‌فروشان، تقویت فرهنگ برند و مصرف کالای لوکس.<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمع‌هاى تجارى چند‌منظوره، مال‌ها ومگ‌مال‌ها»، وب‌سایت معمارنت.]</ref>
* '''پیامدهای منفی و چالش‌های کلان'''
# '''اجتماعی-فرهنگی؛''' کاهش امنیت و سرمایه اجتماعی، تضعیف سنت<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگ‌مال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> و هویت بومی،<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref> خصوصی‌سازی فضای عمومی<ref>[https://www.sid.ir/paper/1001804/fa#downloadbottom راستادبروجنی و همکاران، «نگرشی انتقادی به تاثیر سرمایه‌داری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: مگ‌مال‌های شهر تهران)»، 1401ش، ص35.]</ref> و نقض عدالت فضایی، تشدید شکاف طبقاتی و مرزهای اجتماعی، ترویج مصرف‌گرایی و مدگرایی و تغییر سبک زندگی شهروندی.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref> 
# '''کالبدی و ترافیکی؛''' بحران ترافیک، کمبود پارکینگ، تغییر کاربری<ref>[https://otaghiranonline.ir/news/5114/-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D9%84%DA%AF%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF ««مگ‌مال»ها حقوق شهروندی را «لگدمال» می‌کنند»، وب‌سایت اتاق ایران‌آنلاین.]</ref> و ایجاد فضاهای کنترل شده.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1001804/fa#downloadbottom راستادبروجنی و همکاران، «نگرشی انتقادی به تاثیر سرمایه‌داری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: مگ‌مال‌های شهر تهران)»، 1401ش، ص38-35.]</ref>
# '''زیست‌محیطی؛''' افزایش آلودگی هوا، تولید زباله،<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگ‌مال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> تخریب فضای سبز و فشار بر زیرساخت‌های شهری.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص190.]</ref> 
# '''فضایی-مکانی؛''' توسعۀ ناموزون،<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگ‌مال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> اعیانی‌سازی محلات تاریخی و نابودی هویت بومی.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص194-188.]</ref>
=== '''تأثیر مگ‌مال‌سازی بر هویت معماری ایرانی- اسلامی'''  ===
مگ‌مال که با تمرکز بر جذابیت بصری و برندسازی کالبدی، به دنبال جذب مشتری بود<ref>[https://www.bagh-sj.com/article_140748.html کاظمی و امیرابراهیمی، «گونه‌شناسی ‌مجتمع‌های ‌تجاری ‌در ‌شهر ‌تهران»، 1398ش، ص13.]</ref> همگام با معماری مدرن جهانی پیش رفت و با تقلید از سبک غیربومی، ارتباط با بازارهای سنتی را قطع کرده و در تضاد با معماری بومی و هویت ایرانی-اسلامی قرار گرفت. هرچند تلاش‌هایی برای تلفیق عناصر سنتی و مدرن صورت گرفت؛ اما در مجموع، مگ‌مال‌سازی به تضعیف هویت معماری و جدایی فضاهای تجاری جدید از میراث فرهنگی شهرها منجر شد.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص195-194.]</ref>


=== '''دگرگونی‌های نامطلوب مگ‌مال‌سازی در بافت شهری''' ===
توسعۀ مگ‌مال‌ها در ایران، عمدتاً به دلیل مکان‌یابی نامناسب، تقلید از مدل‌های غربی و نبود سیاست‌گذاری هماهنگ با بافت بومی، پیامدهای گسترده‌ای داشته است:<ref>[http://news.mrud.ir/news/45053/%D9%86%D8%B3%D8%AE%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D9%88%DB%8C%D9%82-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AA%D8%AE%D8%AA-%D8%B1%D9%82%DB%8C%D8%A8-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%B9-%D9%87%D8%A7%DB%8C «نسخۀ شهری برای تعویق مرگ «مال»‌ها در پایتخت/ رقیب مجازی مجتمع‌های تجاری با سرمایه‌گذاران چه می‌کند؟»، خبرگزاری وزارت راه و شهرسازی.]</ref>  
مگامال به‌عنوان پدیدۀ نوظهور، با رشد فزاینده در شهرهای ایران توسعه یافت و توجه‌ها را به خود جلب کرد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/464047/%D8%B3%D9%86%D8%AC%D8%B4-%D8%AA%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D9%82%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%B6%D8%A7-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D9%85%DA%AF%D8%A7-%D9%BE%D8%B1%D9%88%DA%98%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%85%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-?utm_source=copilot.com غلامی‌گوهره و همکاران، «سنجش تطبیقی کیفیات فضایی مگ‌مال‌ها از دیدگاه کاربران فضا (مطالعۀ موردی: مگا-پروژۀ سیتی‌سنتر و ارگ‌ جهان‌نما در کلان‌شهر اصفهان)»، 1400ش، ص111.]</ref> این مرکز با تبدیل کالا به نماد مصرف‌گرایی و انسان به مصرف‌کنندۀ منفعل، ساختار اجتماعی و فرهنگی سنتی را دچار شکاف عمیقی کرد و با تصاحب فضای عمومی و هدایت شهروندان به فضای سرپوشیده، انسجام اجتماعی را تضعیف و سبک زندگی مصرف‌گرایانه را گسترش داد. همچنین با وعدۀ امنیت، آزادی پوشش و نوگرایی، نیاز اجتماعی را در قالب مصرف و نمایش پاسخ داد، درحالی‌که نتیجۀ این روند، سرگردانی تصمیم‌گیران، دو قطبی شدن سبک زندگی و تداوم چرخۀ رانت در بستر شهری است.<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمع‌هاى تجارى چند‌منظوره، مال‌ها ومگ‌مال‌ها»، وب‌سایت معمارنت.]</ref>


=== '''مگ‌مال صحنۀ نمایش الگوهای رفتاری مدرن ''' ===
# '''اقتصادی:''' دور کردن نیروی کار از بخش‌های مولد و پایه‌های اقتصادی با ایجاد اشتغال‌های کوتاه‌مدت و غیرمولد،<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمع‌هاى تجارى چند‌منظوره، مال‌ها ومگامال‌ها»، وب‌سایت معمارنت.]</ref> افزایش قیمت زمین<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگ‌مال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> و مسکن،<ref>[https://www.sid.ir/paper/1035622/fa#downloadbottom ایمانی‌شاملو و عزتی‌مهر، «بررسی تأثیرات مگ‌مال‌ها بر روی محدوده‌های پیرامونی (نمونۀ موردی: لاله‌پارک، ستاره‌باران و ایپک‌پالاس شهر تبریز)»، 1401ش، ص102- 109.]</ref> ورشکستگی خرده‌فروشان سنتی، تقویت فرهنگ مصرف کالای لوکس و برندگرایی،<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمع‌هاى تجارى چند‌منظوره، مال‌ها ومگ‌مال‌ها»، وب‌سایت معمارنت.]</ref> گسترش شکاف طبقاتی<ref name=":0">[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref> و تداوم رانت.<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمع‌هاى تجارى چند‌منظوره، مال‌ها ومگ‌مال‌ها»، وب‌سایت معمارنت.]</ref>
مگ‌مال به عرصه‌ای برای نمایش سبک زندگی و تعاملات اجتماعی نوین تبدیل شد.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref> زیرا وجود ویترین‌های گسترده همراه با تبلیغات و مشوق‌های مصرف، به رفتار جوانان شکل بخشید و ارزش‌هایی چون مصرف‌گرایی، مدگرایی و نقش‌آفرینی جنسیتی را بازتولید کرد.<ref>[https://sanad.iau.ir/Journal/juep/Article/910109 مرادی و همکاران، «تبیین اثرات رفتار مصرفی شهروندان دوران معاصر در شکل‌گیری فضاهای شهری در مراکزخرید (نمونۀ موردی: مگ‌مال اکباتان – کلا‌نشهر تهران»، 1402ش، ص49.]</ref> این فضا با پرسه‌زنی، نمایش اجتماعی و مدگرایی، الگوی تازه‌ای از زندگی شهری را جایگزین کارکرد سنتی بازار کرد و به صحنه‌ای برای تجلی فرهنگ مدرن شهری تبدیل شد.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref>  
# '''اجتماعی-''' '''فرهنگی:''' کاهش امنیت و سرمایۀ اجتماعی، تضعیف سنت‌ها<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگ‌مال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> و هویت‌های بومی،<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref> خصوصی‌سازی فضای عمومی<ref>[https://www.sid.ir/paper/1001804/fa#downloadbottom راستادبروجنی و همکاران، «نگرشی انتقادی به تاثیر سرمایه‌داری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: مگ‌مال‌های شهر تهران)»، 1401ش، ص35.]</ref> و نقض عدالت فضایی، ترویج  مدگرایی و تغییر سبک زندگی.<ref name=":0" /> محدود کردن تعاملات اجتماعی با جایگزینی پاتوق‌های سنتی<ref>[https://www.sid.ir/paper/1063360/fa#downloadbottom پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «فضاهای تجاری در فرآیند توسعه: بررسی تطبیقی تجربۀ خرید مشتریان از مگامال‌ها و مغازه‌های محلی»، 1400ش، ص205.]</ref>و تبدیل شدن به صحنۀ نمایش و بازتولید ارزش‌های مدرن مصرف‌گرایی.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref>
# '''کالبدی، ترافیکی:''' بحران ترافیک، کمبود پارکینگ، تغییر کاربری<ref>[https://otaghiranonline.ir/news/5114/-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D9%84%DA%AF%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF ««مگ‌مال»ها حقوق شهروندی را «لگدمال» می‌کنند»، وب‌سایت اتاق ایران‌آنلاین.]</ref> و ایجاد فضاهای کنترل شده.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1001804/fa#downloadbottom راستادبروجنی و همکاران، «نگرشی انتقادی به تاثیر سرمایه‌داری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: مگ‌مال‌های شهر تهران)»، 1401ش، ص38-35.]</ref>
# '''زیست‌محیطی؛''' افزایش آلودگی هوا، تولید زباله،<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگ‌مال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> تخریب فضای سبز و فشار بر زیرساخت‌های شهری.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص190.]</ref>
# '''فضایی-مکانی و هویتی:''' توسعۀ ناموزون،<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگ‌مال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> اعیانی‌سازی محلات تاریخی و نابودی هویت بومی.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص194-188.]</ref>و تضعیف هویت معماری ایرانی-اسلامی از طریق تقلید از الگوهای غیربومی.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص195-194.]</ref>
# '''حقوقی و مدیریتی:''' رویارویی با برخی چالش‌های حقوقی و مدیریتی در مراحل مختلف ساخت و توسعه.<ref>[https://ijurm.imo.org.ir/browse.php?a_id=3511&sid=1&slc_lang=fa علی‌یاری بروجنی و مقدری امیری، «ماهیت حقوقی قراردادهای بهره‌برداران بازارهای بزرگ کلان‌شهرها (مگ‌مال‌ها)»، 1403ش، ص74-66.]</ref>


=== '''نفوذ مگ‌مال بر تعاملات اجتماعی و تضییع حقوق شهروندی''' ===
* '''کارکردها و ظرفیت‌های مثبت در صورت مدیریت صحیح'''
مگامال به‌عنوان قرارگاه عمومی مدرن، رفتار مصرفی، روابط اجتماعی، اقتصاد و فرهنگ شهروندی را تحت‌تأثیر قرار داد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1510596/fa#downloadbottom مرادی و همکاران، «تبیین اثرگذاری ویژگی‌های جامعۀ مصرفی دوران معاصر بر استفاده از مراکز خرید بزرگ مقیاس (نمونۀ موردی: مگ‌مال اکباتان)»، 1403ش، ص93-92.]</ref> این مرکز با طراحی‌های خاص، جایگزین پاتوق‌های سنتی و فضاهای عمومی واقعی شد و فرصت تعامل اجتماعی و حق شهروندی برای بهره‌مندی از فضای عمومی را محدود ‌کرد. درحالی‌که برخی فضاهای خصوصی در این مرکز امکان تعامل اجتماعی را فراهم ساخت؛ اما میان منطق کالایی‌سازی فضا و حق دموکراتیک شهروندان همچنان تنش ایجاد کرد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1063360/fa#downloadbottom پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «فضاهای تجاری در فرآیند توسعه: بررسی تطبیقی تجربۀ خرید مشتریان از مگامال‌ها و مغازه‌های محلی»، 1400ش، ص205.]</ref> لذا توسعۀ آن بدون توجه به بافت محلی، شبکۀ اجتماعی سنتی را تضعیف کرد و حقوق شهروندی را نادیده گرفت.<ref>[https://jrd.ut.ac.ir/article_76753.html پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «نقش مگامال‌ها و مغازه‌های محلی در سرمایۀ اجتماعی محلی شهروندان تهرانی»، 1399ش، ص395-390.]</ref>


=== '''از ناسازگاری در بافت شهری تا بازسازی هویت در مگ‌مال''' ===
این مراکز در صورت برنامه‌ریزی اصولی می‌توانند ظرفیت‌هایی داشته باشند:
مگامال‌ها که ابتدا عناصری ناسازگار با بافت سنتی شهر تلقی می‌شدند، به‌تدریج به فضاهایی چندمنظوره برای خرید، تفریح و تعامل اجتماعی تبدیل شده‌اند<ref>[https://www.soshians.net/fa/%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87/ «مگ‌مال نامه»، وب‌سایت سوشیانس.]</ref> و نقش مؤثری در شکل‌دهی به الگوهای مصرف، گذران اوقات فراغت و هویت جمعی شهری ایفا می‌کنند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2214375/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7-%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%A9%D8%A7%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85-%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%85%D9%88%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B1 ماندگارلنگرودی و همکاران، «جایگاه مگ‌مال‌ها‌ی تهران در نظام مصرف، بازکاوی در مفهوم وانموده و وانمود بودریار»، 1403ش، ص43-44.]</ref>


=== '''از ظرفیت‌های مثبت تا چالش‌های توسعه‌یافته در مگ‌مال‌سازی''' ===
# تبدیل شدن به فضاهای چندمنظوره برای خرید، تفریح و تعامل اجتماعی.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2214375/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7-%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%A9%D8%A7%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85-%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%85%D9%88%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B1 ماندگارلنگرودی و همکاران، «جایگاه مگ‌مال‌ها‌ی تهران در نظام مصرف، بازکاوی در مفهوم وانموده و وانمود بودریار»، 1403ش، ص43-44.]</ref>
توسعۀ مگامال در شهرها، با انگیزه‌هایی نظیر نیاز شهرداری به منابع مالی و توسعۀ خطوط مترو، افزایش یافت<ref>[https://www.jcsc.ir/article_37352.html کاظمی و امیرابراهیمی، «گونه‌شناسی ‌مجتمع‌های ‌تجاری ‌در ‌شهر ‌تهران»، 1398ش، ص13.]</ref> و با کارکردهای اجتماعی، فرهنگی و گردشگری، حتی در سطح بین‌المللی نیز اثرگذار شد. این مرکز که در ابتدا با ارائۀ خدمات متنوع، امنیت نسبی و کاهش سفرهای درون‌شهری، ظرفیت‌های مثبتی را فراهم کرد<ref>[https://www.sid.ir/paper/1001804/fa#downloadbottom راستادبروجنی و همکاران، «نگرشی انتقادی به تاثیر سرمایه‌داری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: مگ‌مال‌های شهر تهران)»، 1401ش، ص35.]</ref> و به‌دلیل قیمت مناسب، برندهای متنوع و دسترسی آسان، جذابیت‌هایی را نیز ایجاد کرد؛<ref>[https://ensani.ir/fa/article/464047/%D8%B3%D9%86%D8%AC%D8%B4-%D8%AA%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D9%82%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%B6%D8%A7-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D9%85%DA%AF%D8%A7-%D9%BE%D8%B1%D9%88%DA%98%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%85%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-?utm_source=copilot.com غلامی‌گوهره و همکاران، «سنجش تطبیقی کیفیات فضایی مگ‌مال‌ها از دیدگاه کاربران فضا (مطالعۀ موردی: مگا-پروژۀ سیتی‌سنتر و ارگ‌ جهان‌نما در کلان‌شهر اصفهان)»، 1400ش، ص100.]</ref> اما ساخت‌وساز بی‌رویه و عدم رعایت استانداردهای شهری، اقتصادی و اجتماعی مشکلاتی را به دنبال داشت.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_37352.html کاظمی و امیرابراهیمی، «گونه‌شناسی ‌مجتمع‌های ‌تجاری ‌در ‌شهر ‌تهران»، 1398ش، ص13.]</ref>  
# ارائه خدمات متنوع، امنیت نسبی و کاهش سفرهای درون‌شهری در صورت مکان‌یابی مناسب.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1001804/fa#downloadbottom راستادبروجنی و همکاران، «نگرشی انتقادی به تاثیر سرمایه‌داری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: مگ‌مال‌های شهر تهران)»، 1401ش، ص35.]</ref>
# ایجاد حس تعلق و ایفای نقشی فراتر از تجارت در زندگی شهری.<ref>[https://www.ihcs.ac.ir/fa/news/10543/%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%81%D8%A7%D8%B6%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%B4%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D8%A8%D9%84%D9%88%D8%B1-%D9%87%DA%98%D9%85%D9%88%D9%86%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81%DB%8C «دکتر فاضلی در نشست «از بازار تا مگ‌مال»: مگ‌مال تبلور هژمونی پول است/ مهاجرت از شهر تولیدی به شهر مصرفی»، وب‌سایت پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی.]</ref>
# جذب سرمایه و کمک به توسعه زیرساخت‌هایی مانند مترو.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_37352.html کاظمی و امیرابراهیمی، «گونه‌شناسی ‌مجتمع‌های ‌تجاری ‌در ‌شهر ‌تهران»، 1398ش، ص13.]</ref>


=== '''کارکرد چندگانۀ مگ‌مال‌''' ===
* '''راهکارهای اصلاحی و تعدیلی:'''
در جهان امروز، مگ‌مال به‌عنوان نماد گذار شهرها به سمت مصرف‌گرایی و کانون‌های جدید قدرت اقتصادی و اجتماعی است.<ref>[https://www.ihcs.ac.ir/fa/news/10543/%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%81%D8%A7%D8%B6%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%B4%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D8%A8%D9%84%D9%88%D8%B1-%D9%87%DA%98%D9%85%D9%88%D9%86%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81%DB%8C «دکتر فاضلی در نشست «از بازار تا مگ‌مال»: مگ‌مال تبلور هژمونی پول است/ مهاجرت از شهر تولیدی به شهر مصرفی»، وب‌سایت پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی.]</ref> با این حال، گسترش آن با سیاست‌های کلان مبتنی بر قناعت و پرهیز از تجمل در تضاد است و به‌دلیل انحصار و هزینۀ بالا، به جای عرضۀ کالای ارزان‌قیمت، موجب افزایش قیمت و ترویج مصرف‌گرایی شده و فاصلۀ طبقاتی را گسترش داده است.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref> همچنین با ارائه فضایی برای معاشرت، تعامل اجتماعی و ایجاد حس تعلق، نقشی فراتر از تجارت ایفا کرده و به بستری برای شکل‌دهی هویت و معنا در زندگی شهری تبدیل شده‌ و همچنان نقشی کلیدی در سبک زندگی شهری ایفا می‌کند. هرچند که تضعیف هویت بومی و تشدید شکاف‌های اجتماعی و فرهنگی از جمله چالش‌های ناشی از توسعۀ آن است.<ref>[https://www.ihcs.ac.ir/fa/news/10543/%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%81%D8%A7%D8%B6%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%B4%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D8%A8%D9%84%D9%88%D8%B1-%D9%87%DA%98%D9%85%D9%88%D9%86%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81%DB%8C «دکتر فاضلی در نشست «از بازار تا مگ‌مال»: مگ‌مال تبلور هژمونی پول است/ مهاجرت از شهر تولیدی به شهر مصرفی»، وب‌سایت پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی.]</ref>


=== '''دلایل تمرکز مجتمع‌های تجاری در برخی مناطق شهری''' ===
برخی از راهکارها برای کاهش پیامدهای منفی و هدایت این مراکز به سوی توسعۀ پایدار عبارتند از:
مجتمع‌های تجاری جدید، به‌دلیل حضور افرادی از طبقات متوسط و بالا که توان مالی و زمین‌های بزرگی دارند جذابیت بالایی نیز برای سرمایه‌گذاری در آن مناطق را دارند که به تقویت فرهنگ مصرف‌گرایی و گذران وقت در محیط‌های تجاری کمک می‌کنند و در بافت شهری آن منطقه نیز تغییراتی ایجاد می‌کنند.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_37352.html کاظمی و امیرابراهیمی، «گونه‌شناسی ‌مجتمع‌های ‌تجاری ‌در ‌شهر ‌تهران»، 1398ش، ص40.]</ref>
=== '''راهکار تعدیل اثرات مگ‌مال بر تعاملات اجتماعی''' <ref group="دیدگاه">همچنین این بخش</ref> ===
برخی از راهکارهای کاهش سرمایۀ اجتماعی و تضعیف تعاملات انسانی عبارتند از:  


* '''طراحی شهر تعاملی؛''' ایجاد پاتوق‌های گفت‌وگو محور، تلفیق مگامال با فضای شهر تعاملی<ref>[https://jrd.ut.ac.ir/article_76753.html پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «نقش مگامال‌ها و مغازه‌های محلی در سرمایۀ اجتماعی محلی شهروندان تهرانی»، 1399ش، ص406-390.]</ref> و بازطراحی معماری این مرکز برای پیوند با فضای باز شهری.<ref>[http://news.mrud.ir/news/45053/%D9%86%D8%B3%D8%AE%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D9%88%DB%8C%D9%82-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AA%D8%AE%D8%AA-%D8%B1%D9%82%DB%8C%D8%A8-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%B9-%D9%87%D8%A7%DB%8C «نسخۀ شهری برای تعویق مرگ «مال»‌ها در پایتخت/ رقیب مجازی مجتمع‌های تجاری با سرمایه‌گذاران چه می‌کند؟»، خبرگزاری وزارت راه و شهرسازی.]</ref>
# '''طراحی و برنامه‌ریزی هوشمند:''' مکان‌یابی مناسب با دسترسی عادلانه،<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%86%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7 «تهران در چنبرۀ مگا‌مال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> تلفیق کالبدی با فضاهای باز شهری<ref name=":1">[https://jrd.ut.ac.ir/article_76753.html پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «نقش مگامال‌ها و مغازه‌های محلی در سرمایۀ اجتماعی محلی شهروندان تهرانی»، 1399ش، ص406-390.]</ref> و بازطراحی برای تعامل با بافت اطراف.<ref name=":1" />  
* '''مشارکت اجتماعی؛''' اجرای نوسازی مشارکتی با ساکنان، ایجاد فضای عمومی برای تعامل گروه‌های مختلف اجتماعی<ref>[https://jrd.ut.ac.ir/article_76753.html پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «نقش مگامال‌ها و مغازه‌های محلی در سرمایۀ اجتماعی محلی شهروندان تهرانی»، 1399ش، ص406-390.]</ref> و مدیریت مشارکتی از طریق تشکیل کمیته‌ها و شوراهای محلی.<ref>[https://iic.ihss.ac.ir/Article/13188/FullText شیعه و حاجیانی، «تأثیرات مگا‌مال‌ها بر هویت محله‌ای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلس‌مال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، 1398ش، ص78.]</ref>
# '''حکمروایی و مدیریت مشارکتی:''' تشکیل نهادهای محلی برای تصمیم‌گیری،<ref>[https://iic.ihss.ac.ir/Article/13188/FullText شیعه و حاجیانی، «تأثیرات مگا‌مال‌ها بر هویت محله‌ای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلس‌مال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، 1398ش، ص78.]</ref> اجرای پروژه‌ها با مشارکت ساکنان<ref>[https://jrd.ut.ac.ir/article_76753.html پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «نقش مگامال‌ها و مغازه‌های محلی در سرمایۀ اجتماعی محلی شهروندان تهرانی»، 1399ش، ص406-390.]</ref> و انجام ارزیابی‌های اثرات اجتماعی و زیست‌محیطی پیش از اجرا.<ref name=":2">[http://news.mrud.ir/news/45053/%D9%86%D8%B3%D8%AE%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D9%88%DB%8C%D9%82-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AA%D8%AE%D8%AA-%D8%B1%D9%82%DB%8C%D8%A8-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%B9-%D9%87%D8%A7%DB%8C «نسخۀ شهری برای تعویق مرگ «مال»‌ها در پایتخت/ رقیب مجازی مجتمع‌های تجاری با سرمایه‌گذاران چه می‌کند؟»، خبرگزاری وزارت راه و شهرسازی.]</ref>
* '''تقویت اقتصاد محلی؛''' حمایت از کسب‌وکارهای کوچک،<ref>[https://iic.ihss.ac.ir/Article/13188/FullText شیعه و حاجیانی، «تأثیرات مگا‌مال‌ها بر هویت محله‌ای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلس‌مال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، 1398ش، ص78.]</ref> مکان‌یابی هوشمند آنها در حاشیۀ شهرها با دسترسی مناسب و اتخاذ استراتژی‌هایی برای تقویت اقتصاد محله‌ای.<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%86%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7 «تهران در چنبرۀ مگا‌مال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref>
# '''حمایت از اقتصاد و اجتماع محلی:''' حمایت از کسب‌وکارهای کوچک،<ref>[https://iic.ihss.ac.ir/Article/13188/FullText شیعه و حاجیانی، «تأثیرات مگا‌مال‌ها بر هویت محله‌ای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلس‌مال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، 1398ش، ص78.]</ref> اصلاح عرضۀ کالا و خدمات برای همه اقشار<ref name=":2" /> و احیای فضاهای عمومی-فرهنگی درون مجتمع‌ها [۳۹،۴۳،۴۵].
* '''ارتقای کیفیت؛''' مدیریت کیفی از طریق تعامل با مشتریان،<ref>[https://iic.ihss.ac.ir/Article/13188/FullText شیعه و حاجیانی، «تأثیرات مگا‌مال‌ها بر هویت محله‌ای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلس‌مال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، 1398ش، ص78.]</ref> تقویت برنامۀ محله‌محور توسط شهرداری‌ها<ref>[https://jrd.ut.ac.ir/article_76753.html پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «نقش مگامال‌ها و مغازه‌های محلی در سرمایۀ اجتماعی محلی شهروندان تهرانی»، 1399ش، ص406-390.]</ref> و احیای فضاهای عمومی و فرهنگی درون مجتمع‌ها و آموزش پرسنل.<ref>[https://iic.ihss.ac.ir/Article/13188/FullText شیعه و حاجیانی، «تأثیرات مگا‌مال‌ها بر هویت محله‌ای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلس‌مال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، 1398ش، ص78.]</ref>
# '''ارتقای کیفیت و نظارت: ت'''قویت برنامه‌ریزی محله‌محور،<ref>[https://jrd.ut.ac.ir/article_76753.html پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «نقش مگامال‌ها و مغازه‌های محلی در سرمایۀ اجتماعی محلی شهروندان تهرانی»، 1399ش، ص406-390.]</ref> مدیریت کیفیت از طریق تعامل با ذی‌نفعان<ref>[https://iic.ihss.ac.ir/Article/13188/FullText شیعه و حاجیانی، «تأثیرات مگا‌مال‌ها بر هویت محله‌ای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلس‌مال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، 1398ش، ص78.]</ref> و آموزش پرسنل.<ref>[https://iic.ihss.ac.ir/Article/13188/FullText شیعه و حاجیانی، «تأثیرات مگا‌مال‌ها بر هویت محله‌ای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلس‌مال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، 1398ش، ص78.]</ref>
* '''بررسی و ارزیابی؛''' ارزیابی اثرات اجتماعی<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%86%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7 «تهران در چنبرۀ مگا‌مال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> و زیست‌محیطی پیش از اجرا و اصلاح عرضۀ کالا و خدمات برای استفادۀ همه طبقات اجتماعی.<ref>[http://news.mrud.ir/news/45053/%D9%86%D8%B3%D8%AE%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D9%88%DB%8C%D9%82-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AA%D8%AE%D8%AA-%D8%B1%D9%82%DB%8C%D8%A8-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%B9-%D9%87%D8%A7%DB%8C «نسخۀ شهری برای تعویق مرگ «مال»‌ها در پایتخت/ رقیب مجازی مجتمع‌های تجاری با سرمایه‌گذاران چه می‌کند؟»، خبرگزاری وزارت راه و شهرسازی.]</ref>


بر اساس تأکید متخصصان، تحقق این اهداف نیازمند گفت‌وگوی مؤثر میان علم و عمل در مدیریت شهری است تا با پرهیز از تقلید الگوهای وارداتی، مدلی پایدار و متناسب با نیاز جامعۀ ایرانی ایجاد شود تا هم پایداری شهری را حفظ کند و هم کیفیت زندگی شهروندان را ارتقا دهد.<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%86%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7 «تهران در چنبرۀ مگا‌مال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref>
بر اساس تأکید متخصصان، تحقق این اهداف نیازمند گفت‌وگوی مؤثر میان علم و عمل در مدیریت شهری است تا با پرهیز از تقلید الگوهای وارداتی، مدلی پایدار و متناسب با نیاز جامعۀ ایرانی ایجاد شود تا هم پایداری شهری را حفظ کند و هم کیفیت زندگی شهروندان را ارتقا دهد.<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%86%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7 «تهران در چنبرۀ مگا‌مال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref>