زهرا غلامی (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
'''مگ‌مال؛''' مرکز خرید بزرگ و چندمنظوره.
'''مگ‌مال؛''' مرکز خرید بزرگ و چندمنظوره.


مگ‌مال‌ها به‌عنوان پدیده‌ای مدرن، فراتر از کارکرد خرید صرف، با تجمیع خدمات و تفریحات در یک مکان، رفاه و حق انتخاب مصرف‌کننده را افزایش می‌دهند. این مراکز از یک‌سو با ایجاد اشتغال و جذب سرمایه محرک اقتصادی هستند و از سوی دیگر با تمرکز بازار و قدرت مالی بالا به کسب‌وکارهای محلی فشار وارد می‌کنند. در بعد اجتماعی، به‌عنوان فضایی برای تعامل عمل می‌کنند؛ اما می‌توانند به برخی شکاف‌ها دامن بزنند. از نظر فرهنگی، الگوهای مصرف را نمایش می‌دهند و از جنبهٔ [[محیط‌زیست|محیط‌زیستی]]، بدون مدیریت پایدار به چالش‌هایی چون [[مصرف انرژی]] و تولید [[پسماند]] منجر می‌شوند. در نتیجه، موفقیت و تأثیرات آن‌ها در گرو برنامه‌ریزی یکپارچه و سیاست‌گذاری مبتنی بر [[توسعه پایدار شهری|توسعهٔ پایدار شهری]] است.
مگ‌مال‌ها به‌عنوان پدیده‌ای مدرن، فراتر از کارکرد خرید صرف، با تجمیع خدمات و تفریحات در یک مکان، رفاه و حق انتخاب مصرف‌کننده را افزایش می‌دهند. این مراکز از یک‌سو با ایجاد اشتغال و جذب سرمایه، محرک اقتصادی هستند و از سوی دیگر با تمرکز بازار و قدرت مالی بالا به کسب‌وکارهای محلی فشار وارد می‌کنند. در بُعد اجتماعی، به‌عنوان فضایی برای تعامل عمل می‌کنند؛ اما می‌توانند به برخی شکاف‌ها دامن بزنند. از نظر فرهنگی، الگوهای مصرف را نمایش می‌دهند و از جنبهٔ [[محیط‌زیست|محیط‌زیستی]]، بدون مدیریت پایدار به چالش‌هایی چون [[مصرف انرژی]] و تولید [[پسماند]] منجر می‌شوند. در نتیجه، موفقیت و تأثیرات آن‌ها در گرو برنامه‌ریزی یکپارچه و سیاست‌گذاری مبتنی بر [[توسعه پایدار شهری|توسعهٔ پایدار شهری]] است.


== مفهوم‌شناسی ==
== مفهوم‌شناسی ==
مگ‌مال واژه‌ای برگرفته از ترکیب دو واژهٔ انگلیسی است که در سال‌های اخیر وارد ادبیات [[فرهنگ شهری]] ایران شده است.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_37352.html کاظمی و امیرابراهیمی، «گونه‌شناسی مجتمع‌های تجاری در شهر تهران»، 1398ش، ص24.]</ref> این اصطلاح به‌دلیل نداشتن معادل رسمی تثبیت‌شده در [[زبان فارسی]]، گاه با عنوان بزرگ‌بازار ترجمه می‌شود.<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمع‌های تجاری چندمنظوره، مال‌ها ومگامال‌ها»، وب‌سایت معمارنت.]</ref><ref>[https://www.sid.ir/paper/130647/fa#downloadbottom آهور و همکاران، «از بازار تا بزرگ بازار (مگامال)»، 1391ش، ص153.]</ref> مگ‌مال به مراکز خرید بزرگ و چندمنظوره‌ای اطلاق می‌شود که علاوه بر کارکرد تجاری، فضاهای [[تفریح|تفریحی]] و خدماتی متنوع را در قالب مدیریتی یکپارچه ارائه می‌کنند<ref>[https://ensani.ir/fa/article/541686/مروری-بر-کتاب-مگامال-ها-و-مجتمع-های-بزرگ-تجاری-در-تهران- توسلی، «مروری بر کتاب «مگامال‌ها و مجتمع‌های بزرگ تجاری در تهران»»، 1401ش، ص316-315.]</ref> و در آن‌ها خرید و گردش شهری به‌طور هم‌زمان انجام می‌گیرد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1035622/fa#downloadbottom ایمانی‌شاملو و عزتی‌مهر، «بررسی تأثیرات مگامال‌ها بر روی محدوده‌های پیرامونی (نمونۀ موردی: لاله‌پارک، ستاره‌باران و ایپک‌پالاس شهر تبریز)»، 1401ش، ص101.]</ref>  
مگ‌مال واژه‌ای برگرفته از ترکیب دو واژهٔ انگلیسی است که در سال‌های اخیر وارد ادبیات [[فرهنگ شهری]] ایران شده است.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_37352.html کاظمی و امیرابراهیمی، «گونه‌شناسی مجتمع‌های تجاری در شهر تهران»، 1398ش، ص24.]</ref> این اصطلاح به‌دلیل نداشتن معادل رسمی تثبیت‌شده در [[زبان فارسی]]، گاه با عنوان بزرگ‌بازار ترجمه می‌شود.<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمع‌های تجاری چندمنظوره، مال‌ها ومگامال‌ها»، وب‌سایت معمارنت.]</ref><ref>[https://www.sid.ir/paper/130647/fa#downloadbottom آهور و همکاران، «از بازار تا بزرگ بازار (مگامال)»، 1391ش، ص153.]</ref> مگ‌مال به مراکز خرید بزرگ و چندمنظوره‌ای اطلاق می‌شود که علاوه بر کارکرد تجاری، فضاهای [[تفریح|تفریحی]] و خدماتی متنوع را در قالب مدیریتی یکپارچه ارائه می‌کنند<ref>[https://ensani.ir/fa/article/541686/مروری-بر-کتاب-مگامال-ها-و-مجتمع-های-بزرگ-تجاری-در-تهران- توسلی، «مروری بر کتاب مگامال‌ها و مجتمع‌های بزرگ تجاری در تهران»، 1401ش، ص316-315.]</ref> و در آن‌ها خرید و گردش شهری به‌طور هم‌زمان انجام می‌گیرد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1035622/fa#downloadbottom ایمانی‌شاملو و عزتی‌مهر، «بررسی تأثیرات مگامال‌ها بر روی محدوده‌های پیرامونی (نمونۀ موردی: لاله‌پارک، ستاره‌باران و ایپک‌پالاس شهر تبریز)»، 1401ش، ص101.]</ref>  


== تاریخچهٔ پیدایش مگ‌مال در جهان و ایران ==
== تاریخچهٔ پیدایش مگ‌مال در جهان و ایران ==
'''جهان؛''' مگ‌مال‌ها به‌عنوان نمادی از سبک جدید [[خرید]] و تفریح، پس از جنگ جهانی دوم و در دهه‌های ۶۰ و ۷۰ میلادی، در غرب گسترش یافتند<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> و سپس به سراسر جهان، از جمله آسیا و خاورمیانه، راه پیدا کردند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1063360/fa#downloadbottom پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «فضاهای تجاری در فرایند توسعه: بررسی تطبیقی تجربۀ خرید مشتریان از مگامال‌ها و مغازه‌های محلی»، 1400ش، ص192.]</ref>


'''ایران'''؛ ساخت مگ‌مال‌ها در [[ایران]] با تأثیر جهانی‌سازی و رونق [[مصرف‌گرایی]]،<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> از دههٔ ۷۰ شمسی آغاز و با چالش‌ها و تحولات سیاسی و فرهنگی همراه شدند و با گذشت زمان و با نقد پژوهشگران، از منظر اقتصادی و اجتماعی مورد بررسی قرار گرفتند و همچنان در حال توسعه و تکامل هستند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/541686/مروری-بر-کتاب-مگامال-ها-و-مجتمع-های-بزرگ-تجاری-در-تهران- توسلی، «مروری بر کتاب «مگامال‌ها و مجتمع‌های بزرگ تجاری در تهران»»، 1401ش، ص316-315.]</ref> این مراکز در ایران از شکل پاساژهای اولیه در ساختارهای متنوع‌تری مانند مجتمع‌های تجاری، [[مال‌|مال‌ها]] و مگ‌مال‌ها تکامل یافتند<ref>[https://www.sid.ir/paper/1035622/fa#downloadbottom ایمانی‌شاملو و عزتی‌مهر، «بررسی تأثیرات مگ‌مال‌ها بر روی محدوده‌های پیرامونی (نمونۀ موردی: لاله‌پارک، ستاره‌باران و ایپک‌پالاس شهر تبریز)»، 1401ش، ص101.]</ref> و با ارائهٔ کارکردهای فراغتی و فرهنگی گسترده، به ابرپروژهٔ تجاری- فراغتی تبدیل شدند.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص178.]</ref> به‌عنوان نمونه؛ [[مگ‌مال اکباتان]]، نخستین بازار بزرگ ایران با استانداردهای جهانی، در زمینی به مساحت ۱۹ هکتار در غرب [[تهران]] واقع شده است. این مجموعه با ۲۰۰ واحد تجاری، طراحی مدرن<ref>[https://amlaksarmayeban.com/مجمتع-تجاری-مگامال/ «دربارۀ مگامال چه می‌دانید؟»، وب‌سایت املاک سرمایه‌بان.]</ref> و امکانات گسترده از جمله فروشگاه‌های برند، هایپرمارکت، [[شهربازی]]، [[سینما]]، و [[رستوران‌|رستوران‌های]] متنوع، فضایی امن و جذاب برای خرید، تفریح و گذران [[اوقات فراغت]] شهروندان و گردشگران را فراهم کرده و با دسترسی آسان به بزرگراه‌ها و [[مترو]]، تجربه‌ای بی‌نظیر را ارائه می‌دهد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8951-مگا-مال/ «مگ‌مال تهران؛ تجربۀ خریدی متفاوت در شهرک اکباتان»، وب‌سایت کجارو.]</ref>
* '''در جهان'''؛ مگ‌مال‌ها به‌عنوان نمادی از سبک جدید [[خرید]] و تفریح، پس از جنگ جهانی دوم و در دهه‌های ۶۰ و ۷۰ میلادی، در غرب گسترش یافتند<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> و سپس به سراسر جهان، از جمله آسیا و خاورمیانه، راه پیدا کردند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1063360/fa#downloadbottom پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «فضاهای تجاری در فرایند توسعه: بررسی تطبیقی تجربۀ خرید مشتریان از مگامال‌ها و مغازه‌های محلی»، 1400ش، ص192.]</ref>
 
* '''در ایران'''؛ ساخت مگ‌مال‌ها در [[ایران]] با تأثیر جهانی‌سازی و رونق [[مصرف‌گرایی]]،<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> از دههٔ ۷۰ شمسی آغاز و با چالش‌ها و تحولات سیاسی و فرهنگی همراه شدند و با گذشت زمان و با نقد پژوهشگران، از منظر اقتصادی و اجتماعی مورد بررسی قرار گرفتند و همچنان در حال توسعه و تکامل هستند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/541686/مروری-بر-کتاب-مگامال-ها-و-مجتمع-های-بزرگ-تجاری-در-تهران- توسلی، «مروری بر کتاب مگامال‌ها و مجتمع‌های بزرگ تجاری در تهران»، 1401ش، ص316-315.]</ref> این مراکز در ایران از شکل پاساژهای اولیه در ساختارهای متنوع‌تری مانند مجتمع‌های تجاری، [[مال‌|مال‌ها]] و مگ‌مال‌ها تکامل یافتند<ref>[https://www.sid.ir/paper/1035622/fa#downloadbottom ایمانی‌شاملو و عزتی‌مهر، «بررسی تأثیرات مگ‌مال‌ها بر روی محدوده‌های پیرامونی (نمونۀ موردی: لاله‌پارک، ستاره‌باران و ایپک‌پالاس شهر تبریز)»، 1401ش، ص101.]</ref> و با ارائهٔ کارکردهای فراغتی و فرهنگی گسترده، به ابرپروژهٔ تجاری- فراغتی تبدیل شدند.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص178.]</ref> به‌عنوان نمونه؛ [[مگ‌مال اکباتان]]، نخستین بازار بزرگ ایران با استانداردهای جهانی، در زمینی به مساحت ۱۹ هکتار در غرب [[تهران]] واقع شده است. این مجموعه با ۲۰۰ واحد تجاری، طراحی مدرن<ref>[https://amlaksarmayeban.com/مجمتع-تجاری-مگامال/ «دربارۀ مگامال چه می‌دانید؟»، وب‌سایت املاک سرمایه‌بان.]</ref> و امکانات گسترده از جمله فروشگاه‌های برند، هایپرمارکت، [[شهربازی]]، [[سینما]]، و [[رستوران‌|رستوران‌های]] متنوع، فضایی امن و جذاب برای خرید، تفریح و گذران [[اوقات فراغت]] شهروندان و گردشگران، فراهم کرده و با دسترسی آسان به بزرگراه‌ها و [[مترو]]، تجربه‌ای بی‌نظیر را ارائه می‌دهد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8951-مگا-مال/ «مگ‌مال تهران؛ تجربۀ خریدی متفاوت در شهرک اکباتان»، وب‌سایت کجارو.]</ref>


== زمینه‌های شکل‌گیری مگ‌مال‌ها ==
== زمینه‌های شکل‌گیری مگ‌مال‌ها ==