بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۸: خط ۸:
== تاریخچهٔ پیدایش مگامال در جهان و ایران ==
== تاریخچهٔ پیدایش مگامال در جهان و ایران ==
* '''در جهان'''؛ مگامال‌ها به‌عنوان نمادی از سبک جدید [[خرید]] و تفریح، پس از جنگ جهانی دوم و در دهه‌های ۶۰ و ۷۰ میلادی، در غرب گسترش یافتند<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> و سپس به سراسر جهان، از جمله آسیا و خاورمیانه، راه پیدا کردند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1063360/fa#downloadbottom پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «فضاهای تجاری در فرایند توسعه: بررسی تطبیقی تجربۀ خرید مشتریان از مگامال‌ها و مغازه‌های محلی»، 1400ش، ص192.]</ref>
* '''در جهان'''؛ مگامال‌ها به‌عنوان نمادی از سبک جدید [[خرید]] و تفریح، پس از جنگ جهانی دوم و در دهه‌های ۶۰ و ۷۰ میلادی، در غرب گسترش یافتند<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> و سپس به سراسر جهان، از جمله آسیا و خاورمیانه، راه پیدا کردند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1063360/fa#downloadbottom پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «فضاهای تجاری در فرایند توسعه: بررسی تطبیقی تجربۀ خرید مشتریان از مگامال‌ها و مغازه‌های محلی»، 1400ش، ص192.]</ref>
* '''در ایران'''؛ ساخت مگامال‌ها در [[ایران]] با تأثیر جهانی‌سازی و رونق [[مصرف‌گرایی]]،<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> از دههٔ ۷۰ شمسی آغاز و با چالش‌ها و تحولات سیاسی و فرهنگی همراه شدند و با گذشت زمان و با نقد پژوهشگران، از منظر اقتصادی و اجتماعی مورد بررسی قرار گرفتند و همچنان در حال توسعه و تکامل هستند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/541686/مروری-بر-کتاب-مگامال-ها-و-مجتمع-های-بزرگ-تجاری-در-تهران- توسلی، «مروری بر کتاب مگامال‌ها و مجتمع‌های بزرگ تجاری در تهران»، 1401ش، ص316-315.]</ref> این مراکز در ایران از شکل پاساژهای اولیه در ساختارهای متنوع‌تری مانند مجتمع‌های تجاری، [[مال]]‌ها و مگامال‌ها تکامل یافتند<ref>[https://www.sid.ir/paper/1035622/fa#downloadbottom ایمانی‌شاملو و عزتی‌مهر، «بررسی تأثیرات مگ‌مال‌ها بر روی محدوده‌های پیرامونی (نمونۀ موردی: لاله‌پارک، ستاره‌باران و ایپک‌پالاس شهر تبریز)»، 1401ش، ص101.]</ref> و با ارائهٔ کارکردهای فراغتی و فرهنگی گسترده، به ابرپروژهٔ تجاری- فراغتی تبدیل شدند.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص178.]</ref> به‌عنوان نمونه؛ [[مگ‌مال اکباتان|مگامال اکباتان]]، نخستین بازار بزرگ ایران با استانداردهای جهانی، در زمینی به مساحت ۱۹ هکتار در غرب [[تهران]] واقع شده است. این مجموعه با ۲۰۰ واحد تجاری، طراحی مدرن<ref>[https://amlaksarmayeban.com/مجمتع-تجاری-مگامال/ «دربارۀ مگامال چه می‌دانید؟»، وب‌سایت املاک سرمایه‌بان.]</ref> و امکانات گسترده از جمله فروشگاه‌های برند، هایپرمارکت، [[شهربازی]]، [[سینما]]، و [[رستوران]]‌های متنوع، فضایی امن و جذاب برای خرید، تفریح و گذران [[اوقات فراغت]] شهروندان و گردشگران، فراهم کرده و با دسترسی آسان به بزرگراه‌ها و [[مترو]]، تجربه‌ای بی‌نظیر را ارائه می‌دهد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8951-مگا-مال/ «مگامال تهران؛ تجربۀ خریدی متفاوت در شهرک اکباتان»، وب‌سایت کجارو.]</ref>
* '''در ایران'''؛ ساخت مگامال‌ها در [[ایران]] با تأثیر جهانی‌سازی و رونق [[مصرف‌گرایی]]،<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> از دههٔ ۷۰ شمسی آغاز و با چالش‌ها و تحولات سیاسی و فرهنگی همراه شدند و با گذشت زمان و با نقد پژوهشگران، از منظر اقتصادی و اجتماعی مورد بررسی قرار گرفتند و همچنان در حال توسعه و تکامل هستند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/541686/مروری-بر-کتاب-مگامال-ها-و-مجتمع-های-بزرگ-تجاری-در-تهران- توسلی، «مروری بر کتاب مگامال‌ها و مجتمع‌های بزرگ تجاری در تهران»، 1401ش، ص316-315.]</ref> این مراکز در ایران از شکل پاساژهای اولیه در ساختارهای متنوع‌تری مانند مجتمع‌های تجاری، [[مال]]‌ها و مگامال‌ها تکامل یافتند<ref>[https://www.sid.ir/paper/1035622/fa#downloadbottom ایمانی‌شاملو و عزتی‌مهر، «بررسی تأثیرات مگامال‌ها بر روی محدوده‌های پیرامونی (نمونۀ موردی: لاله‌پارک، ستاره‌باران و ایپک‌پالاس شهر تبریز)»، 1401ش، ص101.]</ref> و با ارائهٔ کارکردهای فراغتی و فرهنگی گسترده، به ابرپروژهٔ تجاری- فراغتی تبدیل شدند.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص178.]</ref> به‌عنوان نمونه؛ [[مگ‌مال اکباتان|مگامال اکباتان]]، نخستین بازار بزرگ ایران با استانداردهای جهانی، در زمینی به مساحت ۱۹ هکتار در غرب [[تهران]] واقع شده است. این مجموعه با ۲۰۰ واحد تجاری، طراحی مدرن<ref>[https://amlaksarmayeban.com/مجمتع-تجاری-مگامال/ «دربارۀ مگامال چه می‌دانید؟»، وب‌سایت املاک سرمایه‌بان.]</ref> و امکانات گسترده از جمله فروشگاه‌های برند، هایپرمارکت، [[شهربازی]]، [[سینما]]، و [[رستوران]]‌های متنوع، فضایی امن و جذاب برای خرید، تفریح و گذران [[اوقات فراغت]] شهروندان و گردشگران، فراهم کرده و با دسترسی آسان به بزرگراه‌ها و [[مترو]]، تجربه‌ای بی‌نظیر را ارائه می‌دهد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8951-مگا-مال/ «مگامال تهران؛ تجربۀ خریدی متفاوت در شهرک اکباتان»، وب‌سایت کجارو.]</ref>


== زمینه‌های شکل‌گیری مگامال‌ها ==
== زمینه‌های شکل‌گیری مگامال‌ها ==
خط ۳۱: خط ۳۱:
# '''کالبدی، ترافیکی:''' بحران ترافیک، کمبود پارکینگ، تغییر کاربری<ref>[https://otaghiranonline.ir/news/5114/-مگامال-ها-حقوق-شهروندی-را-لگدمال-می-کنند ««مگامال»ها حقوق شهروندی را «لگدمال» می‌کنند»، وب‌سایت اتاق ایران‌آنلاین.]</ref> و ایجاد فضاهای کنترل شده.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1001804/fa#downloadbottom راستادبروجنی و همکاران، «نگرشی انتقادی به تأثیر سرمایه‌داری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: مگ‌مال‌های شهر تهران)»، 1401ش، ص38-35.]</ref>
# '''کالبدی، ترافیکی:''' بحران ترافیک، کمبود پارکینگ، تغییر کاربری<ref>[https://otaghiranonline.ir/news/5114/-مگامال-ها-حقوق-شهروندی-را-لگدمال-می-کنند ««مگامال»ها حقوق شهروندی را «لگدمال» می‌کنند»، وب‌سایت اتاق ایران‌آنلاین.]</ref> و ایجاد فضاهای کنترل شده.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1001804/fa#downloadbottom راستادبروجنی و همکاران، «نگرشی انتقادی به تأثیر سرمایه‌داری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: مگ‌مال‌های شهر تهران)»، 1401ش، ص38-35.]</ref>
# '''زیست‌محیطی؛''' افزایش [[آلودگی هوا]]، [[تولید زباله]]،<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگ‌مال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> تخریب فضای سبز و فشار بر زیرساخت‌های شهری.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص190.]</ref>
# '''زیست‌محیطی؛''' افزایش [[آلودگی هوا]]، [[تولید زباله]]،<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگ‌مال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> تخریب فضای سبز و فشار بر زیرساخت‌های شهری.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص190.]</ref>
# '''فضایی-مکانی و هویتی:''' توسعهٔ ناموزون،<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگ‌مال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> اعیانی‌سازی محلات تاریخی و نابودی هویت بومی و تضعیف هویت [[معماری ایرانی‌اسلامی|معماری ایرانی-اسلامی]] از طریق تقلید از الگوهای غیربومی.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص195-188.]</ref>
# '''فضایی-مکانی و هویتی:''' توسعهٔ ناموزون،<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگامال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> اعیانی‌سازی محلات تاریخی و نابودی هویت بومی و تضعیف هویت [[معماری ایرانی‌اسلامی|معماری ایرانی-اسلامی]] از طریق تقلید از الگوهای غیربومی.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص195-188.]</ref>
# '''حقوقی و مدیریتی:''' رویارویی با برخی چالش‌های حقوقی و مدیریتی در مراحل مختلف ساخت و توسعه.<ref>[https://ijurm.imo.org.ir/browse.php?a_id=3511&sid=1&slc_lang=fa علی‌یاری بروجنی و مقدری امیری، «ماهیت حقوقی قراردادهای بهره‌برداران بازارهای بزرگ کلان‌شهرها (مگامال‌ها)»، 1403ش، ص74-66.]</ref>
# '''حقوقی و مدیریتی:''' رویارویی با برخی چالش‌های حقوقی و مدیریتی در مراحل مختلف ساخت و توسعه.<ref>[https://ijurm.imo.org.ir/browse.php?a_id=3511&sid=1&slc_lang=fa علی‌یاری بروجنی و مقدری امیری، «ماهیت حقوقی قراردادهای بهره‌برداران بازارهای بزرگ کلان‌شهرها (مگامال‌ها)»، 1403ش، ص74-66.]</ref>


خط ۳۸: خط ۳۸:
# تبدیل شدن به فضاهای چندمنظوره برای خرید، تفریح و تعامل اجتماعی.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2214375/جایگاه-مگامال-ها-ی-تهران-در-نظام-مصرف-بازکاوی-در-مفهوم-وانموده-و-وانمود-بودریار ماندگارلنگرودی و همکاران، «جایگاه مگ‌مال‌های تهران در نظام مصرف، بازکاوی در مفهوم وانموده و وانمود بودریار»، 1403ش، ص43-44.]</ref>
# تبدیل شدن به فضاهای چندمنظوره برای خرید، تفریح و تعامل اجتماعی.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2214375/جایگاه-مگامال-ها-ی-تهران-در-نظام-مصرف-بازکاوی-در-مفهوم-وانموده-و-وانمود-بودریار ماندگارلنگرودی و همکاران، «جایگاه مگ‌مال‌های تهران در نظام مصرف، بازکاوی در مفهوم وانموده و وانمود بودریار»، 1403ش، ص43-44.]</ref>
# ارائه خدمات متنوع، امنیت نسبی و کاهش سفرهای درون‌شهری در صورت مکان‌یابی مناسب.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1001804/fa#downloadbottom راستادبروجنی و همکاران، «نگرشی انتقادی به تأثیر سرمایه‌داری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: مگامال‌های شهر تهران)»، 1401ش، ص35.]</ref>
# ارائه خدمات متنوع، امنیت نسبی و کاهش سفرهای درون‌شهری در صورت مکان‌یابی مناسب.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1001804/fa#downloadbottom راستادبروجنی و همکاران، «نگرشی انتقادی به تأثیر سرمایه‌داری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: مگامال‌های شهر تهران)»، 1401ش، ص35.]</ref>
# ایجاد حس تعلق و ایفای نقشی فراتر از تجارت در زندگی شهری.<ref>[https://www.ihcs.ac.ir/fa/news/10543/دکتر-فاضلی-در-نشست-از-بازار-تا-مگامال-مگامال-تبلور-هژمونی-پول-است-مهاجرت-از-شهر-تولیدی-به-شهر-مصرفی «دکتر فاضلی در نشست از بازار تا مگ‌مال: مگ‌مال تبلور هژمونی پول است/ مهاجرت از شهر تولیدی به شهر مصرفی»، وب‌سایت پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی.]</ref>
# ایجاد حس تعلق و ایفای نقشی فراتر از تجارت در زندگی شهری.<ref>[https://www.ihcs.ac.ir/fa/news/10543/دکتر-فاضلی-در-نشست-از-بازار-تا-مگامال-مگامال-تبلور-هژمونی-پول-است-مهاجرت-از-شهر-تولیدی-به-شهر-مصرفی «دکتر فاضلی در نشست از بازار تا مگامال: مگامال تبلور هژمونی پول است/ مهاجرت از شهر تولیدی به شهر مصرفی»، وب‌سایت پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی.]</ref>
# جذب سرمایه و کمک به توسعهٔ زیرساخت‌هایی مانند مترو.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_37352.html کاظمی و امیرابراهیمی، «گونه‌شناسی مجتمع‌های تجاری در شهر تهران»، 1398ش، ص13.]</ref>
# جذب سرمایه و کمک به توسعهٔ زیرساخت‌هایی مانند مترو.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_37352.html کاظمی و امیرابراهیمی، «گونه‌شناسی مجتمع‌های تجاری در شهر تهران»، 1398ش، ص13.]</ref>