بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
'''<big>ایرج میرزا</big>'''؛ شاعرطنزپرداز، شاهزاده و تجددگرای دورۀ مشروطه. | '''<big>ایرج میرزا</big>'''؛ شاعرطنزپرداز، شاهزاده و تجددگرای دورۀ مشروطه. | ||
ایرج میرزا، شاعر ایرانی، با سه واسطه به فتحعلیشاه قاجار میرسد. قریحۀ شعری او در سن چهارده سالگی شکوفا شد. از آثار معروف او میتوان به مثنویهای «مادرنامه»، | ایرج میرزا، [[شاعر]] ایرانی، با سه واسطه به [[فتحعلیشاه]] [[دودمان قاجار|قاجار]] میرسد. قریحۀ شعری او در سن چهارده سالگی شکوفا شد. از آثار معروف او میتوان به مثنویهای «مادرنامه»، «[[زهره و منوچهر]]» و «[[عارفنامه]]» اشاره کرد. سفرهای ایرج میرزا به [[قفقاز]] و [[اروپا]] باعث شد بهاندیشههای غربی گرایش پیدا کند و تفکر تجددگرایی در او نهادینه شود. بخش عمدۀ شهرت او بهدلیل طنزهای اجتماعی و انتقادهای او از وضعیت جامعه است. ایرج میرزا بهعنوان یکی از پیشگامان مخالفت با [[حجاب]] زنان شناخته میشود. او [[آزادی]] زنان را ضروری میدانست و حجاب را مانعی اساسی برای این آزادی تلقی میکرد. | ||
==تولد و تحصیلات== | ==تولد و تحصیلات== | ||
نسب ایرج میرزا به «فتحعلی شاه» قاجار میرسد. پدر ایرج، غلامحسین میرزا از شاعران رسمی | نسب ایرج میرزا به «فتحعلی شاه» قاجار میرسد. پدر ایرج، غلامحسین میرزا از شاعران رسمی [[مظفرالدینشاه]] قاجار و دارای [[لقب]] و از مواجب برخوردار بود. پس از [[مرگ]] [[پدر]]، این منصب به ایرج رسید و ملقب به «جلالالممالک»، «فخرالشعرا» و «صدرالشعرا» شد.<ref>. محجوب، تحقیق در احوال و آثار و افکار و اشعار ایرج میرزا و خاندان و نیاکان او، 1353ش، ص16 و 26.</ref> | ||
وی در سال 1252ش در [[تبریز]] متولد شد. پس از سپریکردن تحصیلات مقدماتی به [[دارالفنون تبریز]] رفت و [[زبان فرانسوی]] را بهخوبی یاد گرفت. او علاوه بر زبان فرانسه به [[زبانهای ترکی]] و [[زبان روسی|روسی]] نیز مسلط بود، در این ایام به [[ادبیات فارسی]] رو آورد و به شعرهای انتقادی پرداخت.<ref>[https://www.sid.ir/paper/488678/fa#downloadbottom . رزاقپور و نوشآبادی، «بازتاب رئالیسم دراشعارایرج میرزا»، 1391ش، ص123 و 124.]</ref> | |||
==فعالیت کاری== | ==فعالیت کاری== | ||
ایرج میرزا در جریان انقلاب مشروطه زندگی درباری را رها کرد و به کارهای اداری پرداخت و ماموریت یافت تا به شهرهای [[تهران]]، [[سنندج]] و [[کرمانشاه]] برود. او بهمدت پنج سال معاون پیشکاری مالی خراسان بود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/488678/fa#downloadbottom . رزاقپور و نوشآبادی، «بازتاب رئالیسم دراشعارایرج میرزا»، 1391ش، ص123.]</ref> وقتی امینالدوله<ref>. میرزاعلی امینالدوله از رجال قاجاریه و صدراعظم ناصرالدین شاه بود. [https://tehrannameh.com/list/%D8%A7%D9%84%D9%81/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%87%E2%80%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7 شهبازی، «امین الدوله»، وبسایت تهران نامه.]</ref> به تهران رفت ایرج میرزا را بهسمت منشی خاص خود منصوب کرد. او پس از سرودن شعری در ستایش | ایرج میرزا در جریان [[انقلاب مشروطه]] زندگی درباری را رها کرد و به کارهای اداری پرداخت و ماموریت یافت تا به شهرهای [[تهران]]، [[سنندج]] و [[کرمانشاه]] برود. او بهمدت پنج سال معاون پیشکاری مالی خراسان بود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/488678/fa#downloadbottom . رزاقپور و نوشآبادی، «بازتاب رئالیسم دراشعارایرج میرزا»، 1391ش، ص123.]</ref> وقتی [[علی امینالدوله|امینالدوله]]<ref>. میرزاعلی امینالدوله از رجال قاجاریه و صدراعظم ناصرالدین شاه بود. [https://tehrannameh.com/list/%D8%A7%D9%84%D9%81/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%87%E2%80%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7 شهبازی، «امین الدوله»، وبسایت تهران نامه.]</ref> به تهران رفت ایرج میرزا را بهسمت منشی خاص خود منصوب کرد. او پس از سرودن شعری در ستایش «[[میرزاعلیخان اتابک]]»، بهعنوان رئیس صندوق و گمرک کردستان منصوب شد. ایرج میرزا پس از مدتی از مقامش کنارهگیری کرد و تا اواخر عمر هیچ سمتی نداشت. در این مدت با ادبا و شاعرا همنشین بود و به سرودن [[قصیده]]، [[غزل]] و [[مثنوی]] میپرداخت.<ref>. محجوب، تحقیق در احوال و آثار و افکار و اشعار ایرج میرزا و خاندان و نیاکان او، 1353ش، ص17-22.</ref> | ||
==تالیفات== | ==تالیفات== | ||
| خط ۱۱۰: | خط ۱۰۹: | ||
در عصر قاجاریه، زنان با محدودیتهایی در مسیر تحصیل و فعالیتهای اجتماعی روبرو بودند. این موانع تا حدی بهدلیل سیاستهای استبدادی حاکمان قاجار و ساختار اجتماعی آن دوران بود. پس از [[انقلاب اسلامی]]، رویکرد جدیدی نسبت به مشارکت زنان شکل گرفت و سیاستگذاریها بر پایه فراهم کردن زمینههای آموزشی و شغلی برای همه اقشار جامعه، از جمله زنان محجبه، قرار گرفت. حضور چشمگیر زنان در دانشگاهها و پژوهشهای علمی، رشد قابل توجهی را نشان میدهد که نشاندهنده عدم تضاد میان حجاب و پیشرفت علمی و اجتماعی زنان است.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/1601985585-10314-99-37.pdf . حاتمی و دیگران، «مقام زن در شعر ابوالقاسم لاهوتی، ایرج میرزا و عارف قزوینی»، 1391ش، ص75-79]</ref> | در عصر قاجاریه، زنان با محدودیتهایی در مسیر تحصیل و فعالیتهای اجتماعی روبرو بودند. این موانع تا حدی بهدلیل سیاستهای استبدادی حاکمان قاجار و ساختار اجتماعی آن دوران بود. پس از [[انقلاب اسلامی]]، رویکرد جدیدی نسبت به مشارکت زنان شکل گرفت و سیاستگذاریها بر پایه فراهم کردن زمینههای آموزشی و شغلی برای همه اقشار جامعه، از جمله زنان محجبه، قرار گرفت. حضور چشمگیر زنان در دانشگاهها و پژوهشهای علمی، رشد قابل توجهی را نشان میدهد که نشاندهنده عدم تضاد میان حجاب و پیشرفت علمی و اجتماعی زنان است.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/1601985585-10314-99-37.pdf . حاتمی و دیگران، «مقام زن در شعر ابوالقاسم لاهوتی، ایرج میرزا و عارف قزوینی»، 1391ش، ص75-79]</ref> | ||
==درگذشت== | |||
ایرج میرزا در سال 1304ش بر اثر [[سکته قلبی]] درگذشت و در [[قبرستان ظهیرالدوله]] تهران به خاک سپرده شد.<ref>[https://www.eneshat.com/iranian/famous/about-iraj-mirza . «همه چیز درباره ایرج میرزا»، وبسایت نشاط آوران.]</ref> | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
