| خط ۵۳: | خط ۵۳: | ||
== شایعه در فضای مجازی == | == شایعه در فضای مجازی == | ||
امروزه، [[شبکههای اجتماعی]] و [[فضای مجازی]]، یکی از بسترهای جدید برای نشر سریع اطلاعات<ref>قمی اویل و دیگران، «واکاوی مدیریت شایعه در بستر شبکههای اجتماعی با روش فراترکیب از منظر مفاهیم اسلامی»، ۱۴۰۰ش، ص۱۷۴.</ref> و ابزاری مهم برای کسب اخبار در سراسر جهان محسوب میشود.<ref>آزادی و دیگران، «تفاوتهای خبر جعلی و شایعه از منظر اسناد علمی، کارشناسان و نظریهپردازان ژورنالیسم، خبر و علوم ارتباطات»، 1398ش، ص12.</ref> با این حال، کارشناسان، انتشار شایعه از طریق شبکهها و رسانههای اجتماعی را یکی از تهدیدات مهم رسانهای در همهٔ جوامع برشمردهاند.<ref>آزادی و دیگران، «تفاوتهای خبر جعلی و شایعه از منظر اسناد علمی، کارشناسان و نظریهپردازان ژورنالیسم، خبر و علوم ارتباطات»، 1398ش، ص11.</ref> هر روزه شایعات زیادی در موضوعات مختلف اجتماعی یا سیاسی مثل مرگ چهرههای مشهور، پیامهای با محتوای برانگیزانندهٔ احساسات، شایعات انتخاباتی، شایعات مربوط به خطرات، در شبکههای اجتماعی انتشار مییابد.<ref>«۵ شایعه رایج در فضای مجازی را بشناسید»، وبسایت خبری رجانیوز.</ref> وقوع شایعه در آمریکا در سال ۲۰۱۶م به حدی بود که واژه «خبرجعلی» که به شایعه اشاره داشت بهعنوان کلمۀ سال انتخاب شد.<ref>آزادی و دیگران، «تفاوتهای خبر جعلی و شایعه از منظر اسناد علمی، کارشناسان و نظریهپردازان ژورنالیسم، خبر و علوم ارتباطات»، 1398ش، ص12.</ref> بعضی کارشناسان با اشاره به نوع طراحی شبکههای اجتماعی مانند [[اینستاگرام]] یا [[تلگرام]]، انتشار خبر در آنرا بر اساس الگوریتمها، لایکها و گرایشهای خاصی دانستهاند که در آن، ارزش خبری یا صحت مطلب کمترین اهمیت را دارد و الگوریتمها تعیین میکنند چه چیزی دیده شود.<ref> «پایان عصر خبرخوانی تصادفی؛ چرا شبکههای اجتماعی مراجع معتبری برای پیگیری اخبار نیستند؟»، وبسایت یک پزشک.</ref> | امروزه، [[شبکههای اجتماعی]] و [[فضای مجازی]]، یکی از بسترهای جدید برای نشر سریع اطلاعات<ref>[https://www.sid.ir/paper/984909/fa قمی اویل و دیگران، «واکاوی مدیریت شایعه در بستر شبکههای اجتماعی با روش فراترکیب از منظر مفاهیم اسلامی»، ۱۴۰۰ش، ص۱۷۴.]</ref> و ابزاری مهم برای کسب اخبار در سراسر جهان محسوب میشود.<ref>آزادی و دیگران، «تفاوتهای خبر جعلی و شایعه از منظر اسناد علمی، کارشناسان و نظریهپردازان ژورنالیسم، خبر و علوم ارتباطات»، 1398ش، ص12.</ref> با این حال، کارشناسان، انتشار شایعه از طریق شبکهها و رسانههای اجتماعی را یکی از تهدیدات مهم رسانهای در همهٔ جوامع برشمردهاند.<ref>آزادی و دیگران، «تفاوتهای خبر جعلی و شایعه از منظر اسناد علمی، کارشناسان و نظریهپردازان ژورنالیسم، خبر و علوم ارتباطات»، 1398ش، ص11.</ref> هر روزه شایعات زیادی در موضوعات مختلف اجتماعی یا سیاسی مثل مرگ چهرههای مشهور، پیامهای با محتوای برانگیزانندهٔ احساسات، شایعات انتخاباتی، شایعات مربوط به خطرات، در شبکههای اجتماعی انتشار مییابد.<ref>«۵ شایعه رایج در فضای مجازی را بشناسید»، وبسایت خبری رجانیوز.</ref> وقوع شایعه در آمریکا در سال ۲۰۱۶م به حدی بود که واژه «خبرجعلی» که به شایعه اشاره داشت بهعنوان کلمۀ سال انتخاب شد.<ref>آزادی و دیگران، «تفاوتهای خبر جعلی و شایعه از منظر اسناد علمی، کارشناسان و نظریهپردازان ژورنالیسم، خبر و علوم ارتباطات»، 1398ش، ص12.</ref> بعضی کارشناسان با اشاره به نوع طراحی شبکههای اجتماعی مانند [[اینستاگرام]] یا [[تلگرام]]، انتشار خبر در آنرا بر اساس الگوریتمها، لایکها و گرایشهای خاصی دانستهاند که در آن، ارزش خبری یا صحت مطلب کمترین اهمیت را دارد و الگوریتمها تعیین میکنند چه چیزی دیده شود.<ref> «پایان عصر خبرخوانی تصادفی؛ چرا شبکههای اجتماعی مراجع معتبری برای پیگیری اخبار نیستند؟»، وبسایت یک پزشک.</ref> | ||
به باور بعضی از کارشناسان، متغیرهایی مانند اعتماد به فضای مجازی، مشارکت افراد با طبقات اجتماعی مختلف در انتشار شایعه،<ref>دانش و دیگران، «تأثیر شایعه فضای مجازی بر نظم و امنیت جامعه؛ دیدگاه پژوهی کارمندان شهرداری تهران»، ص۱۲.</ref> عدم امکان شناسایی هویت واقعی کاربران در شبکههای اجتماعی و نیز نبودِ کنترل بر محتوای تولید شده در این شبکهها، در شکلگیری و ترویج سریع شایعات در فضای مجازی، مؤثر بوده است.<ref>رضائیان فرد و چولکی، «بررسی علل و عوامل مؤثر در رواج شایعه در شبکههای اجتماعی مجازی»، ۱۳۹۵ش، ص126.</ref> | به باور بعضی از کارشناسان، متغیرهایی مانند اعتماد به فضای مجازی، مشارکت افراد با طبقات اجتماعی مختلف در انتشار شایعه،<ref>دانش و دیگران، «تأثیر شایعه فضای مجازی بر نظم و امنیت جامعه؛ دیدگاه پژوهی کارمندان شهرداری تهران»، ص۱۲.</ref> عدم امکان شناسایی هویت واقعی کاربران در شبکههای اجتماعی و نیز نبودِ کنترل بر محتوای تولید شده در این شبکهها، در شکلگیری و ترویج سریع شایعات در فضای مجازی، مؤثر بوده است.<ref>رضائیان فرد و چولکی، «بررسی علل و عوامل مؤثر در رواج شایعه در شبکههای اجتماعی مجازی»، ۱۳۹۵ش، ص126.</ref> | ||