حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲۷: | خط ۲۷: | ||
| آثار مرتبط = | | آثار مرتبط = | ||
}} | }} | ||
'''<big>اخلاق همسرداری</big>'''؛ الگوی رفتاری همسران مبتنی بر | '''<big>اخلاق همسرداری</big>'''؛ الگوی رفتاری همسران مبتنی بر ارزشهای اخلاقی. | ||
اخلاق همسرداری نقش مهمی در گرمی و صمیمیت خانواده دارد. آرامش و امنیت همسران در سایۀ اخلاقمداری شکل میگیرد. سردی روابط میان همسران، فروپاشی نهاد خانواده، افزایش طلاق، گسترش مفاسد اخلاقی در روابط زناشویی در غرب، بهدلیل غیاب اخلاقمداری در روابط زوجین است. حاکم بودن اخلاق در نهاد خانواده میتواند به تقویت زیست عفیفانه در | اخلاق همسرداری نقش مهمی در گرمی و صمیمیت خانواده دارد. آرامش و امنیت همسران در سایۀ اخلاقمداری شکل میگیرد. سردی روابط میان همسران، فروپاشی نهاد خانواده، افزایش طلاق، گسترش مفاسد اخلاقی در روابط زناشویی در غرب، بهدلیل غیاب اخلاقمداری در روابط زوجین است. حاکم بودن اخلاق در نهاد خانواده میتواند به تقویت زیست عفیفانه در حوزۀ روابط خانوادگی منجر شود. | ||
== | ==مفهومشناسی== | ||
منظور از اخلاق | منظور از اخلاق همسرداری، اعمال پسندیدهای است که زوجین برای رسیدن به کمالات معنوی و یا بهخاطر ایجاد صمیمیت و شیرینی زندگی به آنها پایبند هستند.<ref> [http://marefateakhlagi.nashriyat.ir/node/25 پناهی و شریفی، «بايستههای اخلاقی همسران و نقش آن در تربيت فرزندان»، وبسایت موسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.]</ref> | ||
==ضرورت و جایگاه اخلاق در روابط همسران== | ==ضرورت و جایگاه اخلاق در روابط همسران== | ||
زن و مرد مکمل | زن و مرد مکمل یکدیگر هستند و نیازهای روحی و جسمی آنها بدون دیگری بهطور کامل برطرف نمیشود و در کنار هم به کمال میرسند. برای رسیدن به این آرمان، خداوند حقوق و تکالیفی برای هر دو معین کرده است تا بدین وسیله نیازهای دنیا و آخرت خود را تأمین کنند.<ref> [https://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa925 «وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، وبسایت اسلام کوئیست.]</ref> رعایت نکردن اصول اخلاقی در خانه، زندگی گرم و صمیمی را سرد و بیروح میکند و در نهایت این زندگی متلاشی خواهد شد.<ref> [https://hawzah.net/fa/Discussion/View/45030/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87%D8%8C-%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87 حائریشیرازی، «اخلاق در خانه، محیط کار و جامعه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.] </ref> پیامبر اسلام معتقد است، دین و اخلاق، معیارهایی برای ازدواج هستند که اگر لحاظ نشوند زمین دچار فتنه و فساد خواهد شد.<ref> [https://lib.eshia.ir/11005/5/347 کلینی، كافى، 1407ق، ج۵، ص۳۴۷.]</ref> | ||
==مبانی اخلاق در روابط همسران== | ==مبانی اخلاق در روابط همسران== | ||
خدامحوری، ارتباط دنیا با آخرت و کمال حقیقی | خدامحوری، ارتباط دنیا با آخرت و کمال حقیقی انسان، مبانی هستیشناختی اخلاق همسرداری است. فطرتگرایی، نیازمندی، اجتماعی و مختار بودن از مبانی انسانشناختی اخلاق در میان همسران محسوب میشود. وحیانی، عقلانی و فطریبودن اخلاق از مبانی معرفتشناختی اخلاق همسرداری بهشمار میآیند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/1696653/%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D9%85%D8%AF%D9%84-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A8%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9% حمزهای ریسه و دیگران، «ارائۀ مدل روابط اخلاقی همسران مبتنی بر متون اسلامی»، 1399ش، ص۱۳-۱۵.]</ref> | ||
==قلمروهای اخلاق همسرداری== | ==قلمروهای اخلاق همسرداری== | ||
===اخلاق مالی=== | ===اخلاق مالی=== | ||
[[نفقه]]، مهریه، اجرت [[شیردهی]] و اجرتالمثل کارهای منزل از اموری هستند که مرد موظف است آنها را به زن پرداخت کند. | [[نفقه]]، مهریه، اجرت [[شیردهی]] و اجرتالمثل کارهای منزل از اموری هستند که مرد موظف است آنها را به زن پرداخت کند. | ||
* '''نفقه'''؛ منظور از نفقه تأمین نیازهای روزمرۀ زن است که با شأن و منزلت او تناسب دارد. در قرآن کریم<ref> [https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_233_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D9%82%D8%B1%D9%87 سورۀ بقره، آیۀ 233.]</ref> رفع این نیازها را مستلزم رعایت نیکی و به شایستگی میداند. لازمۀ این اقدامات، همراهی گشادهدستی، خوشاخلاقی، خوشزبانی و تأمین بیمنت است. درمقابل، زن هم در هنگام تنگدستی همسر باید صبر پیشه کند و قناعت با همسر را در پیش گیرد. | |||
* '''[[مهریه]]'''؛ اخلاقمداری در مهریه، به معنای پرداخت بدون منت و صداقت در پرداخت آن است. البته این پرداخت زمانی است که مهریه معقول و در شأن زن باشد و مرد توان پرداخت آن را داشته باشد. دین اسلام زنان را برای حفظ خانواده تشویق به بخشیدن مهریه کرده است و برای زن در برابر این بخشش اجر زیادی لحاظ کرده است. اگر در بخشش مهریه مفسدهای باشد، زن سفارش به بخشش نشده است؛ چراکه مهریه نوعی حمایت مالی از زن است. | |||
* '''شیردهی'''؛ گرچه زن میتواند در برابر شیردادن نوزاد از همسر خود مزد دریافت کند؛ اما بهلحاظ اخلاقی، با رغبت و بدون چشمداشت به مزد، روابط آنها را تحکیم میبخشد.<ref> [https://www.farsnews.ir/news/13920405001054/%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%E2%80%8C%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 «همسرداری و اخلاقمداری در اسلام»، وبسایت فارسپلاس.] </ref> | |||
===اخلاق جنسی=== | ===اخلاق جنسی=== | ||
اسلام نیاز و حقوق جنسی زن و مرد را | اسلام نیاز و حقوق جنسی زن و مرد را بهرسمیت شناخته و ضمن مقدس شمردن نهاد خانواده، زنان و مردان را به تشکیل خانواده و پاسخگویی به [[نیازهای جنسی]] در چارچوب خانواده ترغیب کرده است.<ref> [https://www.mehrnews.com/news/1688730/%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%B5%DB%8 «رفتار و اخلاق جنسی در آموزههای اسلامی، توصیه به آراستگی در منزل برای همسران»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
حیاء و [[عفاف]]، [[غیرت در اندیشه عبدالله جوادی آملی|غیرتورزی]] مردان، وفاداری زن و شوهر نسبت به یکدیگر، پرهیز از [[بدن نمایی|بدنمایی]]، پوشاندن بدن زن از [[نامحرم]]، پاکدامنی و منع زنا، ممنوعیت محدود بودن کامجویی نظری و لمسی به همسر شرعی و قانونی، منع ازدواج با محارم، پرهیز از نزدیکی با زن در ایام عادت، پرهیز از انتشار [[نگاه به تصاویر مستهجن|تصاویر مستهجن]]، پرهیز از [[خانه مجردی|تجردگزینی]] از اصول اخلاق جنسی | حیاء و [[عفاف]]، [[غیرت در اندیشه عبدالله جوادی آملی|غیرتورزی]] مردان، وفاداری زن و شوهر نسبت به یکدیگر، پرهیز از [[بدن نمایی|بدنمایی]]، پوشاندن بدن زن از [[نامحرم]]، پاکدامنی و منع زنا، ممنوعیت محدود بودن کامجویی نظری و لمسی به همسر شرعی و قانونی، منع ازدواج با محارم، پرهیز از نزدیکی با زن در ایام عادت، پرهیز از انتشار [[نگاه به تصاویر مستهجن|تصاویر مستهجن]]، پرهیز از [[خانه مجردی|تجردگزینی]] از اصول اخلاق جنسی بهشمار میروند.<ref> [https://www.porseman.com/article/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AC%D9%86%D8%B3%D9%8A-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85/114734 «اخلاق حسنه یعنی چه و رابطه ان با رابطه جنسی چیست؟»، وبسایت پرسمان.]</ref> | ||
==وظایف اخلاقی مشترک زوجین== | ==وظایف اخلاقی مشترک زوجین== | ||
برخی | برخی اصول اخلاقی که زن و شوهر بهصورت مشترک ملزم به رعایت آنها هستند، عبارتند از: | ||
*معاشرت نیکو؛ خوشرفتاری، خوشگویی و خوشرویی و پرهیز از بداخلاقی، بدگویی و بدرفتاری. | *معاشرت نیکو؛ خوشرفتاری، خوشگویی و خوشرویی و پرهیز از بداخلاقی، بدگویی و بدرفتاری. | ||
*همکاری و تعامل سازنده میان زوجین؛ | *همکاری و تعامل سازنده میان زوجین؛ | ||
*وفاداری؛ رابطۀ نامشروع با فرد دیگر نشانۀ متعهد نبودن در زندگی زناشویی است. | *وفاداری؛ رابطۀ نامشروع با فرد دیگر نشانۀ متعهد نبودن در زندگی زناشویی است. | ||
*تربیت فرزند؛ تربیت فرزندان مرهون همکاری زوجین<ref> [https://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa925 | *تربیت فرزند؛ تربیت فرزندان مرهون همکاری زوجین<ref> [https://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa925 «وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، وبسایت اسلام کوئیست.] </ref> و تقید آنها به آموزههای اخلاقی است.<ref> [http://marefateakhlagi.nashriyat.ir/node/25 پناهی و شریفی، «بايستههای اخلاقی همسران و نقش آن در تربيت فرزندان»، وبسایت موسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.]</ref> | ||
*تأمین نیازهای روحی و جسمی همدیگر؛ | *تأمین نیازهای روحی و جسمی همدیگر؛ | ||
*پرهيز از [[بدزبانی|بدزباني]]، تندگویی، ترشرويی و سرسنگين بودن؛ | *پرهيز از [[بدزبانی|بدزباني]]، تندگویی، ترشرويی و سرسنگين بودن؛ | ||
*تمجید نکردن از زن و مرد غریبه | *تمجید نکردن از زن و مرد غریبه مقابل هم؛ | ||
*بیاننکردن معایب | *بیاننکردن معایب هم، نزد دیگران؛ | ||
*دوری از | *دوری از سوءظنهای بیمورد؛ | ||
*صبر و تحمل بر بداخلاقی هم؛ | *صبر و تحمل بر بداخلاقی هم؛ | ||
*دعاكردن برای هم؛ | *دعاكردن برای هم؛ | ||
*دروغنگفتن بههم؛<ref> [http://www.morsalat.ir/portal/home/?paper/134515/28551/85289/%D8%B2%D9%86-%D9%88-%D8%B4%D9%88%D9%87%D8%B1-%DA%86%D9%87-%D9%88%D8%B8%D8%A7%D9%8A%D9%81%D9%8A-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%8A%D9%83%D8%AF%D9%8A%DA%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%B9%D9%8 | *دروغنگفتن بههم؛<ref> [http://www.morsalat.ir/portal/home/?paper/134515/28551/85289/%D8%B2%D9%86-%D9%88-%D8%B4%D9%88%D9%87%D8%B1-%DA%86%D9%87-%D9%88%D8%B8%D8%A7%D9%8A%D9%81%D9%8A-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%8A%D9%83%D8%AF%D9%8A%DA%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%B9%D9%8 «زن و شوهر چه وظايفي نسبت به يكديگر بر عهده دارند؟»، وبسایت مرکز پاسخگویی به سؤالات دینی نمایندگی اصفهان.]</ref> | ||
*آرایش و آراستگی؛ زن و شوهر از نگاه آموزهای دینی موظف به آراستگی ظاهری هستند. | *آرایش و آراستگی؛ زن و شوهر از نگاه آموزهای دینی موظف به آراستگی ظاهری هستند. براساس برخی روایات، بهترین زن کسی است که وقتی همسرش به او نگاه میکند، شاد شود<ref> [https://ito.lib.eshia.ir/81667/1/624 سیوطی، الجامعالصغیر، بیتا، ج1، ص624.] </ref> و این زمانی است که زن از لحاظ ظاهری آراسته باشد. مرد نیز موظف است آراسته و زیبا باشد که علاوهبر اجر، موجب عفت همسرش خواهد شد.<ref> [https://rasekhoon.net/article/show/211190/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D9%8A-%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%8A-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D طائبیاصفهانی، «خانه و خانواده و آراستگي ظاهري همسران براي يكديگر»، وبسایت راسخون.]</ref> | ||
*در رابطه با وظایف همسران نسبت | *در رابطه با وظایف همسران نسبت به هم، فقط حق شرعی مطرح نیست؛ بلکه مسئله این است که خواستههای زن و مرد حتی اگر حق شرعی نباشد، بنا بر مهر، محبت، عشق و دوستی اجابت میشود.<ref> [https://noorlib.ir/book/view/17406/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85?pageNumber=29&viewType=html مظاهری، خانواده در اسلام، بیتا، ص۲۹.] </ref> | ||
==اخلاق شوهرداری== | ==اخلاق شوهرداری== | ||
اسلام برای زن در قبال همسر وظایفی اختصاصی را نیز ذکر کرده است: | اسلام برای زن در قبال همسر وظایفی اختصاصی را نیز ذکر کرده است: | ||
