حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
خط ۶۲: خط ۶۲:
|ویژگی اصلی
|ویژگی اصلی
|'''تبیین و شرح ویژگی'''  
|'''تبیین و شرح ویژگی'''  
|'''مستندات و کارکردهای تربیتی و شناختی'''
| '''کارکردهای تربیتی و شناختی'''
|-
|-
|'''۱'''
|'''۱'''
|الهی‌بودن
|الهی‌بودن
|این سنت‌ها تجلی اسماء، صفات، اراده و حکمت خداوند در تدبیر بشر و تاریخ هستند و انتساب فاعلی آنها به خدا است.
|این سنت‌ها تجلی اسماء، صفات، اراده و حکمت خداوند در تدبیر بشر و تاریخ هستند و انتساب فاعلی آنها به خدا است.
|افزایش رویکرد توحیدی انسان در حرکت‌های اجتماعی. (سورۀ فاطر، آیۀ ۴۳؛ سورۀ احزاب، آیۀ ۶۲)
|افزایش رویکرد توحیدی انسان در حرکت‌های اجتماعی<ref>سورۀ فاطر، آیۀ ۴۳؛ سورۀ احزاب، آیۀ ۶۲.</ref>
|-
|-
|'''۲'''
|'''۲'''
|تکوینی بودن
|تکوینی بودن
|این قوانین از سنخ ایجاد و تکوین هستند و بهعنوان پشتوانه‌ای برای نظام تشریع، آثار پاداش و کیفر را در بطن اعمال قرار می‌دهند.
|این قوانین از سنخ ایجاد و تکوین هستند و بهعنوان پشتوانه‌ای برای نظام تشریع، آثار پاداش و کیفر را در بطن اعمال قرار می‌دهند.
|غیرقابل اجتناب‌بودن و نقش بنیادین در تحقق امور. (سورۀ یونس، آیۀ ۱۰۳؛ سورۀ انبیاء، آیۀ ۱۸)
|غیرقابل اجتناب‌بودن و نقش بنیادین در تحقق امور<ref>سورۀ یونس، آیۀ ۱۰۳؛ سورۀ انبیاء، آیۀ ۱۸.</ref>
|-
|-
|'''۳'''
|'''۳'''
|هماهنگی تکوین و تشریع
|هماهنگی تکوین و تشریع
|ربوبیت الهی در دو قلمرو وحی و هستی یکسان عمل می‌کند؛ لذا اطاعت از دستورات دینی با متن تکوین و حیات حقیقی ملت‌ها هماهنگ است.
|ربوبیت الهی در دو قلمرو وحی و هستی یکسان عمل می‌کند؛ لذا اطاعت از دستورات دینی با متن تکوین و حیات حقیقی ملت‌ها هماهنگ است.
|پی‌بردن به سنت‌های تکوینی از طریق دستورات تشریعی (سورۀ اعراف، آیۀ ۹۶)
|پی‌بردن به سنت‌های تکوینی از طریق دستورات تشریعی<ref>سورۀ اعراف، آیۀ ۹۶.</ref>
|-
|-
|'''۴'''
|'''۴'''
|عمومیت زمانی و مکانی
|عمومیت زمانی و مکانی
|این قوانین فراگیر بوده و در گستره تمامی آسمان‌ها، زمین و در طول تاریخ (گذشته، حال و آینده) بر همه موجودات حاکم است.
|این قوانین فراگیر بوده و در گستره تمامی آسمان‌ها، زمین و در طول تاریخ (گذشته، حال و آینده) بر همه موجودات حاکم است.
|سنت الهی در کسانی که پیش از این بوده‌اند نیز جاری بوده است (سورۀ غافر، آیۀ ۸۵؛ سورۀ فتح، آیۀ ۲۳)
|سنت الهی در کسانی که پیش از این بوده‌اند نیز جاری بوده است<ref>سورۀ غافر، آیۀ ۸۵؛ سورۀ فتح، آیۀ ۲۳</ref>
|-
|-
|'''۵'''
|'''۵'''
|عمومیت نسبت به افراد و جامعه
|عمومیت نسبت به افراد و جامعه
|سنت‌ها علاوه بر بستر فردی، بر بستر اجتماعی (امت‌ها و قریه‌ها) نیز ناظرند و وقتی رفتاری فراگیر شود، بازتاب آن کل جامعه را در بر می‌گیرد.
|سنت‌ها علاوه بر بستر فردی، بر بستر اجتماعی (امت‌ها و قریه‌ها) نیز ناظرند و وقتی رفتاری فراگیر شود، بازتاب آن کل جامعه را در بر می‌گیرد.
|نزول برکت یا عذاب بر کل یک امت بر اساس مسئولیت جمعی (سورۀ یونس، آیۀ ۴۷؛ سورۀ رعد، آیۀ ۱۱)
|نزول برکت یا عذاب بر کل یک امت بر اساس مسئولیت جمعی<ref>سورۀ یونس، آیۀ ۴۷؛ سورۀ رعد، آیۀ ۱۱.</ref>
|-
|-
|'''۶'''
|'''۶'''
|ثبات و تغییرناپذیری
|ثبات و تغییرناپذیری
|قوانین حاکم بر تطورات تاریخ حتمی هستند؛ یعنی تبدیل (جایگزینی یک سنت با دیگری) و تحویل (انحراف از مسیر مقرر) در آنها راه ندارد.
|قوانین حاکم بر تطورات تاریخ حتمی هستند؛ یعنی تبدیل (جایگزینی یک سنت با دیگری) و تحویل (انحراف از مسیر مقرر) در آنها راه ندارد.
|هرگز برای سنت خدا تبدیلی و تحویلی نخواهی یافت (سورۀ اسراء، آیۀ ۷۷؛ سورۀ فاطر، آیۀ ۴۳)
|هرگز برای سنت خدا تبدیلی و تحویلی نخواهی یافت<ref>سورۀ اسراء، آیۀ ۷۷؛ سورۀ فاطر، آیۀ ۴۳.</ref>
|-
|-
|'''۷'''
|'''۷'''
|ابتناء بر اصل علیت
|ابتناء بر اصل علیت
|جریان سنت‌ها بر پایه قانونمندی علت و معلول است و هرگونه تصادف یا اتفاق در عروج و سقوط جوامع را محال می‌سازد.
|جریان سنت‌ها بر پایه قانونمندی علت و معلول است و هرگونه تصادف یا اتفاق در عروج و سقوط جوامع را محال می‌سازد.
|امکان تحلیل معرفتیِ انحطاط یا اعتلاء جوامع بر اساس ریشه‌ها (سورۀ آل‌عمران، آیۀ ۱۳۷)
|امکان تحلیل معرفتیِ انحطاط یا اعتلاء جوامع بر اساس ریشه‌ها<ref>سورۀ آل‌عمران، آیۀ ۱۳۷.</ref>
|-
|-
|'''۸'''
|'''۸'''
|هماهنگی با اختیار انسان
|هماهنگی با اختیار انسان
|این قوانین جبری نیستند؛ بلکه خطوط کلی تاریخ را مشخص می‌کنند و اختیار انسان خود یکی از اجزاء علت تامه حوادث است.
|این قوانین جبری نیستند؛ بلکه خطوط کلی تاریخ را مشخص می‌کنند و اختیار انسان خود یکی از اجزاء علت تامه حوادث است.
|خدا حال قومی را تغییر نمی‌دهد تا آنکه خودشان خود را تغییر دهند (سورۀ انفال، آیۀ ۵۳؛ سورۀ رعد، آیۀ ۱۱)
|خدا حال قومی را تغییر نمی‌دهد تا آنکه خودشان خود را تغییر دهند<ref>سورۀ انفال، آیۀ ۵۳؛ سورۀ رعد، آیۀ ۱۱.</ref>
|-
|-
|'''۹'''
|'''۹'''
|داشتن موعد مقرر (اجل)
|داشتن موعد مقرر (اجل)
|تحقق سنت‌ها بر اساس حکمت الهی، زمان خاصی دارد که می‌تواند دفعی یا تدریجی (مهلت دادن/استدراج) باشد.
|تحقق سنت‌ها بر اساس حکمت الهی، زمان خاصی دارد که می‌تواند دفعی یا تدریجی (مهلت دادن/استدراج) باشد.
|سبقت رحمت بر غضب جهت فراهم‌سازی فرصت پشیمانی و بازگشت (سورۀ اعراف، آیۀ ۱۸۲؛ سورۀ فاطر، آیۀ ۴۵)
|سبقت رحمت بر غضب جهت فراهم‌سازی فرصت پشیمانی و بازگشت<ref>سورۀ اعراف، آیۀ ۱۸۲؛ سورۀ فاطر، آیۀ ۴۵.</ref>
|-
|-
|'''۱۰'''
|'''۱۰'''
|حاکمیت برخی بر برخی دیگر
|حاکمیت برخی بر برخی دیگر
|سنت‌ها در یک سطح نیستند؛ برخی عام‌ترند و بر دیگر سنت‌ها حاکمیت دارند، مانند سبقت سنت رحمت بر سنت غضب.
|سنت‌ها در یک سطح نیستند؛ برخی عام‌ترند و بر دیگر سنت‌ها حاکمیت دارند، مانند سبقت سنت رحمت بر سنت غضب.
|حاکمیت سنت حکمت الهی بر تمامی جریانات دیگر (سورۀ انعام، آیۀ ۱۲؛ سورۀ انعام، آیۀ ۵۴)
|حاکمیت سنت حکمت الهی بر تمامی جریانات دیگر<ref>سورۀ انعام، آیۀ ۱۲؛ سورۀ انعام، آیۀ ۵۴.</ref>
|-
|-
|'''۱۱'''
|'''۱۱'''
|توالی و تتابع
|توالی و تتابع
|سنت‌ها رابطه‌ای طولی دارند؛ به گونه‌ای که بی‌اعتنایی به یک سنت (مثل پیام وحی)، منجر به فعال شدن سنت دیگر (مثل قساوت قلب یا عذاب) می‌شود.
|سنت‌ها رابطه‌ای طولی دارند؛ به گونه‌ای که بی‌اعتنایی به یک سنت (مثل پیام وحی)، منجر به فعال شدن سنت دیگر (مثل قساوت قلب یا عذاب) می‌شود.
|تبدیل سختی به گشایش یا بالعکس بر اساس واکنش جامعه به ابتلائات (سورۀ انعام، آیات ۴۲ تا ۴۴)
|تبدیل سختی به گشایش یا بالعکس بر اساس واکنش جامعه به ابتلائات<ref>سورۀ انعام، آیات ۴۲ تا ۴۴.</ref>
|}
|}