امداد غیبی: تفاوت میان نسخه‌ها

فیلسوفان اسلامی انسان را موجودی نیازمند می‌دانند که همواره در معرض انواع تهدیدهای درونی و بیرونی قرار دارد. از این منظر، عواملی مانند بیماری‌های جسمی و روحی یا بحران‌هایی همچون فقر و جنگ می‌تواند حیات فردی و اجتماعی انسان را با مخاطره روبه‌رو کند؛ ازاین‌رو انسان در همۀ شرایط نیازمند نوعی پشتیبانی و مدد است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1516682/بررسی-امداد-غیبی-در-زندگی-بشر-از-دیدگاه-علامه-طباطبایی مولایی‌نژاد و سعیدی‌پور، «بررسی امداد غیبی در زندگی بشر از دیدگاه علامه طباطبایی»، 1398ش، ص142.]</ref> در فلسفه اسلامی، این دیدگاه با ممکن‌الوجود دانستن انسان مرتبط است، که نه‌تنها در پیدایش، بلکه در بقا نیز به علت نیازمند است. مفسران فلسفی این وابستگی ذاتی را که از آن با عنوان فقر وجودی یاد می‌شود، نشانه پیوند مستمر انسان با خالق دانسته و آن را مبنایی برای تبیین نیاز دائمی انسان به امداد الهی تلقی می‌کنند.<ref>طباطبایی، نهایة الحکمه، ١٤١٦ق، ص60.</ref>

امدادهای غیبی در روایات اسلامی جایگاهی برجسته و تبیین‌کنندهٔ ابعاد گوناگون این مفهوم دارد. برای مثال در کلام به گستردگی رحمت و امداد الهی اشاره شده است. محققان معتقدند در منابع روایی، میان دو نوع [[رحمت الهی]] تمایز نهاده شده است: که شامل همه خلایق می‌شود و که ویژهٔ مؤمنان و در پی شایستگی‌های آنان عطا می‌شود. به باور آنها، این دو همان امداد عام و خاص غیبی هستند. از این منظر، امدادهای غیبی از مصادیق رحمت رحیمیه پروردگار است که بر اساس ، تقوا و لیاقت معنوی انسان‌ها نازل می‌شود و این حقیقت، نویدبخش آن است که مؤمنان در سایه ایمان و [[عمل صالح]]، از دستگیری‌های ویژهٔ الهی در سخت‌ترین شرایط برخوردار خواهند شد.

امدادهای غیبی در روایات اسلامی جایگاهی مهم دارد و برای تبیین ابعاد این مفهوم به کار رفته است. در برخی روایات، از جمله در سخنان [[امام علی]]، به گستردگی رحمت و یاری الهی اشاره شده است.<ref>نهج البلاغه، خطبه 56، 1392ش، ص70.</ref> بر پایه پژوهش‌های دینی، در منابع روایی میان دو گونه رحمت الهی تمایز گذاشته می‌شود: [[رحمت رحمانی]] که شامل همه موجودات است و [[رحمت رحیمیه]] که به مؤمنان و بر اساس شایستگی‌های آنان اختصاص دارد. برخی پژوهشگران این دو را با امداد عام و امداد خاص الهی مرتبط دانسته‌اند. در این تفسیر، امدادهای غیبی از جلوه‌های رحمت رحیمیه به شمار می‌آید که بر پایه [[صداقت]]، ایمان، تقوا و شایستگی معنوی انسان‌ها تحقق می‌یابد. این حقیقت، نویدبخش آن است که مؤمنان در سایه ایمان و [[عمل صالح]]، از دستگیری‌های ویژهٔ الهی در سخت‌ترین شرایط برخوردار خواهند شد.<ref>طباطبایی، برگزیده المیزان، ١٣٨٤ش، ج١، ص٣٠؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ١٣٧٧ش، ج٤، ص٣١٢.</ref>

پژوهشگران دینی رابطه میان تلاش انسان و امداد غیبی را از نوع رابطهٔ مکمّل و طولی می‌دانند؛ نه از نوع جانشینی. بر اساس باورهای اسلامی، خداوند در [[قرآن]] سنت‌های حاکم بر هستی را بر پایه قانون علیت و اختیار انسان بنا نهاده است.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/172685/نگاهی-به-امدادهای-غیبی-در-قرآن رسمتی، «نگاهی به امدادهای غیبی در قرآن»، وب‌سایت روزنامۀ کیهان.]</ref> در آیه 39 سوره نجم و آیه 7 سوره محمد امداد غیبی وابسته به اراده و تلاش انسان دانسته شده است.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/172685/نگاهی-به-امدادهای-غیبی-در-قرآن رسمتی، «نگاهی به امدادهای غیبی در قرآن»، وب‌سایت روزنامۀ کیهان.]</ref>  

!2

|آرامش پیامبر اسلام در غار ثور؛ ثبات قدم مؤمنان در جنگ حنین.

!3

|تأمین آب و سفت‌شدن زمین ماسه‌ای برای تسهیل حرکت در جنگ بدر.

!4

|تسلیم یهودیان بنی‌نضیر؛ عقب‌نشینی قریش پس از نبرد احد.

!5

!6

|مداخله عوامل زیستی غیرمنتظره برای دفع حملات نظامی.

|واقعه [[اصحاب فیل]] (حمله پرندگان ابابیل به سپاه ابرهه).

!7

!8

|استحکام‌بخشی به اراده افراد در برابر مصائب، ترس‌ها و فشارهای روانی.

!9

|هدایت درونی و القای راهکارهای نجات‌بخش به ذهن افراد در تنگناها.

|الهام به مادر موسی برای رهاکردن فرزند در آب؛ الهامات امیدبخش به یوسف.

!10

|بخشش بینش، قدرت تحلیل و درک عمیق برای تدبیر صحیح امور.

!11

|تأمین معیشت و رزق ویژه در شرایط غیرمتعارف یا فقدان امکانات فیزیکی.

!12

|[[شرح صدر|'''شرح صدر''']]

!13

|عبور حضرت موسی از دریا، نجات حضرت یونس از شکم ماهی.

!14

!15

|خروج موفقیت‌آمیز از حلقه محاصره دشمن به‌رغم نابینایی یکی از همرزمان، با قرائت آیه 9 سوره یس معروف به آیه «وَ جَعَلنا».<ref>[https://navideshahed.com/fa/news/412770/5-روایت-از-امدادهای-غیبی-در-جنگ-تحمیلی «5 روایت از امدادهای غیبی در جنگ تحمیلی»، وب‌سایت نوید شاهد.]</ref>

!3

!4

|استتار غیبی و در امان ماندن نیروهای تخریبچی از دید گشتی‌های دشمن در چند قدمی آن‌ها، با تلاوت آیه 9 سوره یس معروف به آیه «وَ جَعَلنا».<ref>[https://navideshahed.com/fa/news/412770/5-روایت-از-امدادهای-غیبی-در-جنگ-تحمیلی «5 روایت از امدادهای غیبی در جنگ تحمیلی»، وب‌سایت نوید شاهد.]</ref>

!5

# ایجاد تفرقه در جبهۀ کفر و وادار ساختن آنان به عقب‌نشینی؛

در [[فرهنگ عمومی]] [[جامعه اسلامی|جامعهٔ اسلامی]]، مضمون آیهٔ 5 سوره شرح (همانا با سختی، آسانی است) چنان در باورهای مردم اشراب شده که در قالب [[ضرب‌المثل‌|ضرب‌المثل‌های]] امیدبخش بازتاب یافته است. در [[فرهنگ فارسی]]، این مضمون با تعبیر «پایان شب سیه سفید است» به روشن‌ترین شکل ممکن بیان شده و به انسان می‌آموزد که پس از تاریک‌ترین لحظات، روشنایی طلوع خواهد کرد. این ضرب‌المثل که ریشه در تجربهٔ جمعی بشری و آموزه‌های اسلامی دارد، در دل مشکلات، چراغ امید را زنده نگه می‌دارد و یادآور می‌شود که گردش عالم بر پایه حکمت الهی، بیهوده نیست.<ref>مطهری، امدادهای غیبی در زندگی بشر، 1404ش، ص91.</ref> در نهج‌البلاغه مفهومی مشابه این ضرب‌المثل بیان شده است که بر اساس آن، زمانی که دشواری‌ها به نهایت خود می‌رسند، زمینهٔ گشایش و رهایی فراهم می‌شود. این آموزه بیانگر پیوند میان شدت بحران و آغاز فرج در سنت اسلامی است.<ref>نهج البلاغه، حکمت 351، 1392ش، ص585.</ref>

از منظر کارشناسان باور به امدادهای غیبی در شرایط جنگی کنونی که جمهوری اسلامی ایران در معرض تهاجم تمام‌عیار آمریکا و اسراییل قرار گرفته، یکی از مهم‌ترین منابع تقویت‌کنندهٔ [[تاب‌آوری ایران]] به‌شمار می‌رود. بر اساس وعدهٔ قطعی قرآن در آیه 28 سوره رعد، خداوند قلوب مؤمنان را با امدادهای غیبی آرامش می‌بخشد. صاحب‌نظران با اشاره به [[تاریخ اسلام]] که سرشار از نمونه‌های پیروزی لشکریان حق با وجود تعداد اندک و بهره‌گیری از مددهای غیبی است، معتقدند این باور به جامعه امروز ایران نیز قدرت مقاومت در برابر تهدیدات را می‌بخشد. از دیدگاه آنان، توکل بر خداوند و سپردن تدبیر امور به او که در آیه 3 سوره طلاق آمده است، ترس را به آرامش تبدیل کرده و تاب‌آوری جمعی را افزایش می‌دهد.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2188681/توصیه-های-آرامبخش-در-زمان-جنگ#:~:text=توجه%20دادن%20مردم%20به%20امدادهای%20غیبی%20و، آنچه%20ذکر%20شد%20همدلی%20با%20یکدیگر%20و «توصیه‌های آرامبخش در زمان جنگ»، خبر آنلاین.]</ref>