انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
'''''انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی؛''''' بمب‌گذاری در دفتر مرکزی این حزب در تهران و کشته شدن ۷۳ تن از اعضای آن از جمله سید محمد بهشتی، رئیس قوه قضائیه و دبیرکل حزب، همراه با جمعی از وزیران و نمایندگان مجلس شورای اسلامی.
'''''انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی؛''''' بمب‌گذاری در دفتر مرکزی حزب در تهران و کشته‌شدن ۷۳ تن از جمله سیدمحمد بهشتی، جمعی از وزیران و نمایندگان مجلس.


انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامیکه در ایران از آن با عنوان اجعه هفتم تیر یاد میشود، رویدادی است که در تاریخ ۷ تیر ۱۳۶۰ در تهران رخ داد. در این حادثه، دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی با بمب‌گذاری منهدم شد و ۷۳ تن از اعضای این حزب از جمله سید محمد بهشتی، رئیس قوه قضائیه و دبیرکل حزب، به همراه جمعی از وزیران و نمایندگان مجلس شورای اسلامی کشته شدند. این رویداد از نقاط عطف تاریخ جمهوری اسلامی ایران به شمار میرود.
انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی که در ایران از آن با عنوان فاجعه هفتم تیر یاد می‌شود، رویدادی است که در تاریخ ۷ تیر ۱۳۶۰ش در تهران رخ داد. در این حادثه، دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی با بمب‌گذاری منهدم شد و ۷۳ تن از اعضای این حزب از جمله سید محمد بهشتی، رئیس قوه قضائیه و دبیرکل حزب، به همراه جمعی از وزیران و نمایندگان مجلس شورای اسلامی کشته شدند. این رویداد از نقاط عطف تاریخ جمهوری اسلامی ایران به شمار میرود.


== پیشینه ==
== پیشینه ==
حزب جمهوری اسلامی در ۲۹ بهمن ۱۳۵۷، اندکی پس از پیروزی انقلاب ایران، توسط جمعی از روحانیون و فعالان سیاسی نزدیک به سید روحالله خمینی تأسیس شد. این حزب به سرعت به مهمترین تشکل سیاسی در ایران تبدیل شد و بسیاری از مناصب اجرایی و قانونگذاری کشور در اختیار اعضای آن قرار گرفت.
حزب جمهوری اسلامی یکی از مهم‌ترین تشکل‌های سیاسی بود که به همت گروهی از روحانیان مبارز در ۲۹ بهمن ۱۳۵۷، اندکی پس از پیروزی انقلاب ایران تأسیس شد و نقش مهمی در تحولات سال‌های نخست انقلاب ایفا کرد.<ref>دارابی، جریان‌شناسی سیاسی در ایران، ۶۹–۷۰.</ref> روحانیت سیاسی با استفاده از تجربه تاریخی شیعه از صفویه تا مشروطه، به این نتیجه رسیده بود که داشتن تشکل سیاسی برای کسب قدرت یا نظارت بر آن ضروری است.<ref>دارابی، جریان‌شناسی سیاسی در ایران، ۱۵۹–۱۶۰.</ref> بر همین اساس، طی سال‌های ۱۳۲۰ش تا ۱۳۵۷ش تشکل‌های اسلامی متعددی مانند فداییان اسلام، حزب ملل اسلامی و هیئت‌های مؤتلفه اسلامی پدید آمدند.<ref>فوزی، تحولات سیاسی اجتماعی بعد از انقلاب اسلامی در ایران، ۱/۳۹۲؛ هاشمی رفسنجانی، انقلاب و پیروزی، ۲۱۸.</ref> حزب جمهوری اسلامی که در آغاز با موافقت و حمایت امام خمینی تشکیل شد، بعدها نارضایتی ایشان را موجب گردید. گسترش تشکیلات حزب در سراسر کشور، به‌گونه‌ای که ائمه جمعه و جماعات را نیز دربر می‌گرفت، از نظر ایشان خوشایند نبود.<ref>درویشی، سیره عملی امام‌خمینی در اداره امور کشور، ۲۹۰.</ref> افزون بر این، بروز اختلافات شدید درون‌حزبی موجب شد امام خمینی درباره مواضع پیشین خود بازنگری کند.<ref>محتشمی‌پور، چندصدایی، ۷۰.</ref> رهبران حزب نیز به عدول حزب از اهداف اولیه پی برده، در کنگره دوم پیشنهاد توقف فعالیت‌ها را مطرح کردند<ref>درویشی، سیره عملی امام‌خمینی در اداره امور کشور، ۲۹۹.</ref> سرانجام در خرداد ۱۳۶۶، سیدعلی خامنه‌ای و اکبر هاشمی رفسنجانی طی نامه‌ای به امام خمینی، ادامه کار حزب را بهانه‌ای برای اختلاف و خدشه در وحدت ملت دانستند و تصمیم شورای مرکزی بر تعطیلی حزب را اعلام کردند.<ref>امام‌خمینی، صحیفه، ۲۰/۲۷۵–۲۷۶.</ref>
 
در خرداد ۱۳۶۰، تنش‌های سیاسی میان جناح‌های مختلف به اوج خود رسید. در ۳۰ خرداد، طرح عدم کفایت سیاسی ابوالحسن بنی‌صدر، نخستین رئیس‌جمهور ایران، در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید و یک روز بعد، خمینی حکم عزل وی را صادر کرد. در همین دوره، سازمان مجاهدین خلق ایران که پیشتر با نیروهای انقلابی همکاری داشت، وارد مرحله جدیدی از تقابل با نظام جمهوری اسلامی شد.


== شرح رویداد ==
== شرح رویداد ==
در ساعت ۲۰:۳۰ روز یکشنبه ۷ تیر ۱۳۶۰، جلسهای در سالن اجتماعات دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی واقع در محله سرچشمه تهران برگزار شد. موضوع این جلسه، بررسی وضعیت تورم و انتخابات ریاست‌جمهوری آینده بود. در این جلسه بیش از ۹۰ تن از مقامات عالیرتبه کشور از جمله اعضای کابینه و نمایندگان مجلس حضور داشتند. سید محمد بهشتی سخنان خود را آغاز کرد که در لحظاتی پس از شروع سخنرانی، دو بمب که در محل کارگذاشته شده بود، منفجر شد و سالن اجتماعات را به کلی ویران کرد.
در ساعت ۲۰:۳۰ روز یکشنبه ۷ تیر ۱۳۶۰، جلسه‌ای در سالن اجتماعات دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی واقع در محله سرچشمه تهران برگزار شد. موضوع این جلسه، بررسی وضعیت تورم و انتخابات ریاست‌جمهوری آینده بود. در این جلسه بیش از ۹۰ تن از مقامات عالی‌رتبه کشور از جمله اعضای کابینه و نمایندگان مجلس حضور داشتند. سید محمد بهشتی سخنان خود را آغاز کرد که در لحظاتی پس از شروع سخنرانی، دو بمب که در محل کارگذاشته شده بود، منفجر شد و سالن اجتماعات را به کلی ویران کرد.


انفجار چنان قدرتمند بود که لرزش آن در سراسر تهران احساس شد و هزاران نفر از مردم شوکه‌شده را به خیابان‌ها کشاند. روز بعد، تظاهرات گستردهای در شهرهای مختلف ایران برای محکومیت این اقدام تروریستی برگزار شد. محمدعلی رجایی، نخستوزیر وقت، دو روز تعطیل رسمی و یک هفته عزای عمومی اعلام کرد.
انفجار چنان قدرتمند بود که لرزش آن در سراسر تهران احساس شد و هزاران نفر از مردم شوکه‌شده را به خیابان‌ها کشاند. روز بعد، تظاهرات گستردهای در شهرهای مختلف ایران برای محکومیت این اقدام تروریستی برگزار شد. محمدعلی رجایی، نخستوزیر وقت، دو روز تعطیل رسمی و یک هفته عزای عمومی اعلام کرد.
خط ۱۰۳: خط ۱۰۱:


== منابع ==
== منابع ==
* دارابی، علی، جریان‌شناسی سیاسی در ایران، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ دوم، ۱۳۸۸ش.
فوزی تویسرکانی، یحیی، تحولات سیاسی اجتماعی بعد از انقلاب اسلامی در ایران، تهران، عروج، چاپ اول، ۱۳۸۴ش.