خط ۵۹: خط ۵۹:


https://noavaranonline.ir/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%9B-%D8%B3%D8%AA%D9%88%D9%86-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D9%BE%D8%B3/</ref> ==
https://noavaranonline.ir/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%9B-%D8%B3%D8%AA%D9%88%D9%86-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D9%BE%D8%B3/</ref> ==
عوامل مؤثر بر امید اجتماعی در پنج دستۀ اصلی معرفی شده است:  
امید اجتماعی تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل ساختاری، فرهنگی و فردی شکل می‌گیرد و بر ادراک افراد از آینده جامعه و امکان تحقق اهداف جمعی اثر می‌گذارد.


# '''عوامل اجتماعی:''' شامل سرمایه اجتماعی و میزان نابرابری‌هاست. روابط بین‌فردی قوی، اعتماد اجتماعی و همبستگی اجتماعی موجب افزایش امید می‌شود، در حالی که نابرابری اقتصادی و اجتماعی با کاهش اعتماد عمومی و احساس ناامیدی همراه است.<ref>[https://www.hamyaraniran.ir/article/?o=1720 «امید اجتماعی نوری در تاریکی است»، پایگاه جمعیت همیاران سلامت روان اجتماعی ایران.]</ref>  
=== عوامل اجتماعی ===
# '''عوامل اقتصادی:''' وضعیت شغلی، سطح درآمد و ثبات اقتصادی از مؤلفه‌های مهم‌اند. اشتغال پایدار و درآمد مناسب حس امنیت و امید به آینده را تقویت می‌کند؛ برعکس بیکاری و فقر به ناامیدی منجر می‌شود.<ref>[https://www.hamyaraniran.ir/article/?o=1720 «امید اجتماعی نوری در تاریکی است»، پایگاه جمعیت همیاران سلامت روان اجتماعی ایران.]</ref>  
عوامل اجتماعی از مؤلفه‌های مهم در شکل‌گیری امید اجتماعی به‌شمار می‌روند. این عوامل شامل سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی، همبستگی اجتماعی و میزان نابرابری‌هاست. در جوامعی که روابط بین‌فردی قوی‌تر، مشارکت اجتماعی بیشتر و اعتماد به نهادها بالاتر است، معمولاً امید اجتماعی نیز بیشتر گزارش می‌شود. در مقابل، نابرابری‌های گسترده می‌توانند اعتماد عمومی را کاهش داده و احساس ناامیدی نسبت به آینده را تقویت کنند.<ref>[https://www.hamyaraniran.ir/article/?o=1720 «امید اجتماعی نوری در تاریکی است»، پایگاه جمعیت همیاران سلامت روان اجتماعی ایران.]</ref>
# '''عوامل فرهنگی:''' ارزش‌های فرهنگی، همکاری، [[مشارکت اجتماعی]] و فرهنگ مثبت‌اندیشی نقش کلیدی دارند. جوامعی با فرهنگ همبستگی و احترام متقابل معمولاً از سطح بالاتری از امید اجتماعی برخوردارند.<ref>[https://www.hamyaraniran.ir/article/?o=1720 «امید اجتماعی نوری در تاریکی است»، پایگاه جمعیت همیاران سلامت روان اجتماعی ایران.]</ref>  <ref group="دیدگاه">نقش هنر


https://www.rokna.net/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-74/1213514-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AC%D9%86%DA%AF</ref>
=== عوامل اقتصادی ===
# '''عوامل فردی:''' سن، جنسیت و تجارب شخصی می‌توانند بر میزان امید تأثیر بگذارند. جوانان به دلیل آرمان‌گرایی و انرژی بیشتر، امید بالاتری دارند و زنان نیز به دلیل نقش‌های اجتماعی و خانوادگی، اغلب نسبت به تغییرات مثبت باورمندترند.<ref>[https://www.hamyaraniran.ir/article/?o=1720 «امید اجتماعی نوری در تاریکی است»، پایگاه جمعیت همیاران سلامت روان اجتماعی ایران.]</ref>
وضعیت اقتصادی جامعه بر امید اجتماعی اثرگذار است. اشتغال پایدار، سطح درآمد، امنیت شغلی و ثبات اقتصادی می‌تواند احساس امنیت و پیش‌بینی‌پذیری آینده را در میان افراد افزایش دهد. در مقابل، بیکاری، فقر، تورم و بی‌ثباتی اقتصادی معمولاً با افزایش نااطمینانی و کاهش امید اجتماعی همراه‌اند.<ref>[https://www.hamyaraniran.ir/article/?o=1720 «امید اجتماعی نوری در تاریکی است»، پایگاه جمعیت همیاران سلامت روان اجتماعی ایران.]</ref>
# '''عوامل شناختی''': عوامل شناختی به نحوۀ درک و تفسیر افراد از وضعیت حال و آیندۀ جامعه مربوط است. امید اجتماعی زمانی شکل می‌گیرد که افراد بر اساس شناخت مشترک از شرایط اجتماعی، بتوانند اهدافی برای آینده تصور کنند و راهبردهایی برای دستیابی به آن‌ها در ذهن خود ترسیم نمایند. در صورتی که این راهبردها معقول و دست‌یافتنی ادراک شوند، انگیزه جمعی برای حرکت به سوی اهداف تقویت می‌شود.<ref>[https://motaleat.acecr.ac.ir/fa/news/19202/%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C حجت‌پناه، «پدیده‌شناسی امید اجتماعی»، وب‌سایت جهاد دانشگاهی دفتر مطالعات فرهنگی.]</ref>
 
=== عوامل فرهنگی ===
ارزش‌ها و هنجارهای فرهنگی در میزان امید اجتماعی نقش تعیین‌کننده دارند. فرهنگ مشارکت، همکاری، احترام متقابل و مسئولیت‌پذیری اجتماعی زمینه‌ساز شکل‌گیری نگرش مثبت نسبت به آینده جمعی است و جوامعی که کنش جمعی و مشارکت مدنی در آن‌ها پررنگ‌تر است، معمولاً از امید اجتماعی بالاتری برخوردارند.<ref>[https://www.hamyaraniran.ir/article/?o=1720 «امید اجتماعی نوری در تاریکی است»، پایگاه جمعیت همیاران سلامت روان اجتماعی ایران.]</ref> در کنار این موارد، تولیدات فرهنگی و هنری نیز می‌توانند با بازنمایی تجربه‌های مشترک جامعه و تقویت احساس همبستگی، در حفظ امید اجتماعی مؤثر باشند. به‌ویژه در دوره‌های فشار اجتماعی یا بحران، برخی تحلیل‌ها بر این نکته تأکید می‌کنند که هنر می‌تواند به همدل‌تر شدن جامعه، افزایش تاب‌آوری و تقویت سرمایه اجتماعی کمک کند و نقش میانجی در زنده نگه داشتن امید ایفا کند.<ref>[https://www.rokna.net/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-74/1213514-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AC%D9%86%DA%AF «هنر؛ صدای امید در میانه جنگ»، وب‌سایت رکنا.]</ref>
 
=== عوامل فردی ===
ویژگی‌های فردی مانند سن، جنسیت و تجربه‌های شخصی می‌تواند بر میزان امید اجتماعی اثر بگذارد. گزارش‌های پژوهشی نشان می‌دهد که گروه‌های سنی و همچنین زنان و مردان ممکن است بر اساس جایگاه اجتماعی و تجربه زیسته خود، برداشت‌های متفاوتی از تغییرات اجتماعی و امکان تحقق اهداف داشته باشند.<ref>[https://www.hamyaraniran.ir/article/?o=1720 «امید اجتماعی نوری در تاریکی است»، پایگاه جمعیت همیاران سلامت روان اجتماعی ایران.]</ref>
 
=== عوامل شناختی ===
عوامل شناختی به نحوه درک و تفسیر افراد از وضعیت حال و آینده جامعه مربوط است. امید اجتماعی زمانی تقویت می‌شود که افراد بر پایه شناخت مشترک از شرایط اجتماعی بتوانند اهدافی برای آینده تصور کرده و راهبردهایی برای دستیابی به آن‌ها در ذهن خود ترسیم کنند. هنگامی که این راهبردها معقول و دست‌یافتنی ادراک شوند، انگیزه جمعی برای حرکت به سوی اهداف افزایش می‌یابد.<ref>[https://motaleat.acecr.ac.ir/fa/news/19202/%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C حجت‌پناه، «پدیده‌شناسی امید اجتماعی»، وب‌سایت جهاد دانشگاهی دفتر مطالعات فرهنگی.]</ref>
 
=== عوامل مرتبط با سلامت و شرایط اجتماعی ـ اقتصادی ===
از آنجا که برخی پژوهش‌ها نشان می‌دهند شاخص‌های سلامت عمومی و توسعه انسانی از جمله امید به زندگی با شرایط اجتماعی ـ اقتصادی جامعه ارتباط دارند، عوامل مرتبط با سلامت می‌توانند به‌طور غیرمستقیم بر امید اجتماعی نیز اثر بگذارند. عواملی مانند سطح سواد، شرایط مسکن، تغذیه، دسترسی به خدمات بهداشتی و درمانی و سایر «عوامل اجتماعی تعیین‌کننده سلامت» ممکن است با کاهش نااطمینانی و بهبود کیفیت زندگی، ارزیابی افراد از آینده را تحت تأثیر قرار دهند.<ref>[https://rooziato.com/1398208763/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3/ زمانی، «امید به زندگی ایرانیان افزایش یافته است: چرا و چگونه؟»، وب‌سایت روزیاتو.]</ref>


== '''پیامدهای کاهش امید اجتماعی''' ==
== '''پیامدهای کاهش امید اجتماعی''' ==
خط ۱۵۰: خط ۱۶۰:
* «جامعه ایران در آستانه تغییر روانی»، وب‌سایت آگاه، تاریخ درج مطلب: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
* «جامعه ایران در آستانه تغییر روانی»، وب‌سایت آگاه، تاریخ درج مطلب: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
* طالبی اردکانی و دیگران، «جایگاه دین‌داری در تغییرات امید اجتماعی شهروندان تهرانی»، فصلنامه علمی پژوهش انحرافات و مسائل اجتماعی، شماره ۸، تابستان ۱۴۰۲ش.
* طالبی اردکانی و دیگران، «جایگاه دین‌داری در تغییرات امید اجتماعی شهروندان تهرانی»، فصلنامه علمی پژوهش انحرافات و مسائل اجتماعی، شماره ۸، تابستان ۱۴۰۲ش.
* زمانی، علی، «امید به زندگی ایرانیان افزایش یافته است: چرا و چگونه؟»، وب‌سایت روزیاتو، تاریخ درج مطلب: ۱۹ تیر ۱۳۹۸ش.
* طاهری دمنه، محسن، کاظمی، معصومه، «خوانشی آینده‌پژوهانه از پروبلماتیک امید اجتماعی در ایران»، پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی، شماره ۳، مهر ۱۳۹۹ش.  
* طاهری دمنه، محسن، کاظمی، معصومه، «خوانشی آینده‌پژوهانه از پروبلماتیک امید اجتماعی در ایران»، پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی، شماره ۳، مهر ۱۳۹۹ش.  
* عبداللهی، محمدصادق، «امید هست و تمام نمی‌شود»، وب‌سایت جوان آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ش.
* عبداللهی، محمدصادق، «امید هست و تمام نمی‌شود»، وب‌سایت جوان آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ش.
خط ۱۵۶: خط ۱۶۷:
* مکوندی، فوائد، بهزادی، عبدالکریم،«بازآفرینی امید اجتماعی با بهره‌گیری از الگوی حکمرانی جامع»، فصلنامه تعالی علوم انسانی، شماره ۲، تابستان ۱۴۰۰ش.
* مکوندی، فوائد، بهزادی، عبدالکریم،«بازآفرینی امید اجتماعی با بهره‌گیری از الگوی حکمرانی جامع»، فصلنامه تعالی علوم انسانی، شماره ۲، تابستان ۱۴۰۰ش.
* مولایی، مرتضی، «ارائه الگوی امید به آینده در اندیشه امام خامنه‌ای»، فصلنامه علمی پژوهشنامه انقلاب اسلامی، شماره ۴۳، تابستان ۱۴۰۱ش.
* مولایی، مرتضی، «ارائه الگوی امید به آینده در اندیشه امام خامنه‌ای»، فصلنامه علمی پژوهشنامه انقلاب اسلامی، شماره ۴۳، تابستان ۱۴۰۱ش.
* «هنر؛ صدای امید در میانه جنگ»، وب‌سایت رکنا، تاریخ درج مطلب: ۲۳ اسفند ۱۴۰۴ش.