| خط ۶۸: | خط ۶۸: | ||
=== کاهش وابستگی به نفت === | === کاهش وابستگی به نفت === | ||
کاهش سهم نفت در صادرات و افزایش تنوع در سبد صادرات غیرنفتی، یکی از عوامل اصلی ارتقای تابآوری اقتصادی ایران در دهههای اخیر بوده است که آسیبپذیری سیستم را در برابر شوکهای خارجی کاهش داده است.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1819119 نصر اصفهانی و همکاران، «مقدمهای بر تصویر ایران تابآور»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> | کاهش سهم نفت در صادرات و افزایش تنوع در سبد صادرات غیرنفتی، یکی از عوامل اصلی ارتقای تابآوری اقتصادی ایران در دهههای اخیر بوده است که آسیبپذیری سیستم را در برابر شوکهای خارجی کاهش داده است.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1819119 نصر اصفهانی و همکاران، «مقدمهای بر تصویر ایران تابآور»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> | ||
=== حمایتهای معیشتی و مدیریت اقتصادی در بحران === | |||
در شرایط وقوع جنگهای چندبُعدی و بحرانهای امنیتی، اتخاذ تمهیدات اقتصادیِ حمایتگرانه از سوی حاکمیت، نقش مستقیمی در حفظ تابآوری جامعه دارد. مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در تبیین سازوکارهای اقتصادی زمان جنگ، بر لزوم اجرای سیاستهایی نظیر توزیع عادلانه و سهمیهبندی کالاهای اساسی (بهمنظور جلوگیری از احتکار)، حمایت تسهیلاتی از کارگران بیکارشده، تعویق وصول اسناد مالی برای افراد آسیبدیده، و اجرای قوانین حمایتی در حوزه مسکن (مانند تمدید خودکار قراردادهای استیجاری و ممنوعیت تخلیه) تأکید کرده است. این اقدامات با کاهش فشارهای روزمره، مانع از فروپاشی نظم اقتصادی جامعه در برابر شوکهای بیرونی میشود.<ref>[https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1766252-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AA%D8%AD%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، «تاب آوری اجتماعی راز موفقیت در جنگ تحمیلی»، ایلنا.]</ref> | |||
=== تابآوری در فقدان رهبری و فرماندهی عالی === | === تابآوری در فقدان رهبری و فرماندهی عالی === | ||
| خط ۸۳: | خط ۸۶: | ||
* '''مقاومت در برابر پروژههای تحمیلی خارجی:''' کارشناسان شکست استراتژی تغییر نظام تحمیلی خارجی را نشان دهندۀ یک محاسبه اشتباه اساسی در مورد تاب آوری هویت ملی ایران شمرده است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1314801/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%AD%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D8%B9%D8%AB-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%B4%D8%AF-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%86%D9%87-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D9%86 «چرا حملات اسرائیل باعث تغییر نظام ایران نشد؟/ مساله آمریکا و اسرائیل «ایران» است نه نظام آن»، وبسایت تابناک.]</ref> | * '''مقاومت در برابر پروژههای تحمیلی خارجی:''' کارشناسان شکست استراتژی تغییر نظام تحمیلی خارجی را نشان دهندۀ یک محاسبه اشتباه اساسی در مورد تاب آوری هویت ملی ایران شمرده است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1314801/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%AD%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D8%B9%D8%AB-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%B4%D8%AF-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%86%D9%87-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D9%86 «چرا حملات اسرائیل باعث تغییر نظام ایران نشد؟/ مساله آمریکا و اسرائیل «ایران» است نه نظام آن»، وبسایت تابناک.]</ref> | ||
* '''نقش رهبری و بینش سیاسی جامعه:''' در گفتمان سیاسی ایران، ثبات ساختارها در برابر فشارهای حداکثری و تحریمهای خارجی، پیوند تنگاتنگی با نقش هدایتگر رهبری نظام (از زمان بنیانگذار جمهوری اسلامی تا کنون) و متقابلاً بینش سیاسی مردم دارد. شناخت تهدیدات خارجی (دشمنشناسی) و اعتماد به الگوهای مقاومتِ ارائهشده از سوی حاکمیت، از عوامل کلیدی در جلوگیری از فروپاشی اجتماعی و سیاسی در مواقع بحرانی به شمار میرود.<ref>[https://paydarymelli.ir/fa/news/61307/%D8%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%DA%A9%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%AD%D8%AF%D8%A7%DA%A9%D8%AB%D8%B1%DB%8C «درایت «رهبری» رکن تابآوری کشور در برابر کارزار فشار حداکثری»، وبسایت سازمان غیر عامل کشور.]</ref> | * '''نقش رهبری و بینش سیاسی جامعه:''' در گفتمان سیاسی ایران، ثبات ساختارها در برابر فشارهای حداکثری و تحریمهای خارجی، پیوند تنگاتنگی با نقش هدایتگر رهبری نظام (از زمان بنیانگذار جمهوری اسلامی تا کنون) و متقابلاً بینش سیاسی مردم دارد. شناخت تهدیدات خارجی (دشمنشناسی) و اعتماد به الگوهای مقاومتِ ارائهشده از سوی حاکمیت، از عوامل کلیدی در جلوگیری از فروپاشی اجتماعی و سیاسی در مواقع بحرانی به شمار میرود.<ref>[https://paydarymelli.ir/fa/news/61307/%D8%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%DA%A9%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%AD%D8%AF%D8%A7%DA%A9%D8%AB%D8%B1%DB%8C «درایت «رهبری» رکن تابآوری کشور در برابر کارزار فشار حداکثری»، وبسایت سازمان غیر عامل کشور.]</ref> | ||
* '''مدیریت محلهمحور و شبکههای حمایتی:''' تابآوری اجتماعی در برابر حملات به زیرساختها، نیازمند تمرکززدایی و استفاده از ظرفیتهای محلی است. تبدیل مساجد و پایگاههای محلی به هستههای اطلاعرسانی و توزیع خدمات، راهاندازی کمپینهای مردمی برای اسکان و حمایت از آسیبدیدگان، و همچنین سازماندهی شبکههای داوطلبی (شامل مددکاران و نیروهای محلی) برای سرکشی به خانوادهها، از ارکان حفظ انسجام اجتماعی است. علاوه بر این، تلاش برای حفظ پویایی و جریان عادی زندگی در شهرها (با رعایت اصول پدافندی) مانع از فرسایش روانی شهروندان میشود.<ref>[https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1766252-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AA%D8%AD%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، «تاب آوری اجتماعی راز موفقیت در جنگ تحمیلی»، ایلنا.]</ref> | |||
== ابعاد روانشناختی و رفتاری == | == ابعاد روانشناختی و رفتاری == | ||
| خط ۹۱: | خط ۹۵: | ||
* '''راهبردهای مقابلهای در چالشهای اجتماعی:''' در سطح خُرد، تابآوری اجتماعی به توانایی فرد برای جهتیابی در برابر تنشها مانند طرد اجتماعی، فشار اقتصادی یا درگیریها اشاره دارد. توسعه راهبردهای مقابلهای میتواند از طریق حمایتیابی، تنظیم هیجانی برای پرهیز از اقدامات تکانشی، ارتباط مؤثر و یادگیری فنون حل تعارض به دستآید. ترکیب این مهارتها با روشهای مددکاری و مشاورهای، به بالندگی و ارتقای سلامت روان جامعه کمک شایانی میکند.<ref>[[مقدسی، «تاب آوری اجتماعی چیست؟»، وبسایت خانه تابآوری ایران.]]</ref> | * '''راهبردهای مقابلهای در چالشهای اجتماعی:''' در سطح خُرد، تابآوری اجتماعی به توانایی فرد برای جهتیابی در برابر تنشها مانند طرد اجتماعی، فشار اقتصادی یا درگیریها اشاره دارد. توسعه راهبردهای مقابلهای میتواند از طریق حمایتیابی، تنظیم هیجانی برای پرهیز از اقدامات تکانشی، ارتباط مؤثر و یادگیری فنون حل تعارض به دستآید. ترکیب این مهارتها با روشهای مددکاری و مشاورهای، به بالندگی و ارتقای سلامت روان جامعه کمک شایانی میکند.<ref>[[مقدسی، «تاب آوری اجتماعی چیست؟»، وبسایت خانه تابآوری ایران.]]</ref> | ||
* '''تابآوری نظام سلامت و بهداشت دفاعی:''' در جنگهای نوین، امید به زندگی و تابآوری جامعه پیوند تنگاتنگی با پایداری سیستم درمانی دارد. سیاستگذاری در این بخش شامل تغییر پارادایم از «درمانمحوری» به «مقاومتمحوری و بهداشت دفاعی» است. تجهیز بیمارستانها به منابع انرژی مستقل، آموزش مهارتهای زیست در بحران و کمکهای اولیه به شهروندان، اجرای پروتکلهای «ذخیرهسازی هوشمند دارو» برای بیماران مزمن، و ادغام آموزشهای «سلامت معنوی» در پروتکلهای درمانی، ظرفیت جامعه را برای تحمل آسیبهای جسمی و روانی بهشدت ارتقا میدهد.<ref>[https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1766252-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AA%D8%AD%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، «تاب آوری اجتماعی راز موفقیت در جنگ تحمیلی»، ایلنا.]</ref> | |||
== چالشهای ساختاری تابآوری در ایران == | == چالشهای ساختاری تابآوری در ایران == | ||
| خط ۱۴۷: | خط ۱۵۲: | ||
* نصر اصفهانی، علیرضا؛ لسان طوسی، فهیمه؛ نجفی رستاقی، حیدر؛ برومند کاخکی، احمد، «''مقدمهای بر تصویر ایران تابآور''»، تهران: مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی (شماره مسلسل ۲۰۱۷۶)، 1403ش. | * نصر اصفهانی، علیرضا؛ لسان طوسی، فهیمه؛ نجفی رستاقی، حیدر؛ برومند کاخکی، احمد، «''مقدمهای بر تصویر ایران تابآور''»، تهران: مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی (شماره مسلسل ۲۰۱۷۶)، 1403ش. | ||
* «ابعاد فرهنگیِ تابآوری در جنگ»، وبسایت خبری تحلیلی عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 5 فروردین 1405ش. | * «ابعاد فرهنگیِ تابآوری در جنگ»، وبسایت خبری تحلیلی عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 5 فروردین 1405ش. | ||
* مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، «تاب آوری اجتماعی راز موفقیت در جنگ تحمیلی»، ایلنا، تاریخ درج مطلب:8 فروردین 1405ش. | |||
* مقدسی، محمدر ضا. «''تاب آوری ایران''»، وبسایت دانشگاه حکیم سبزواری، تاریج درج مطلب: 30 دی 1403ش. | * مقدسی، محمدر ضا. «''تاب آوری ایران''»، وبسایت دانشگاه حکیم سبزواری، تاریج درج مطلب: 30 دی 1403ش. | ||
* مقدسی، محمد رضا، «''تابآوری هویتمحور»،'' وبسایت خانه تابآوری ایران، تاریخ درج مطلب: 21 اسفند ۱404ش | * مقدسی، محمد رضا، «''تابآوری هویتمحور»،'' وبسایت خانه تابآوری ایران، تاریخ درج مطلب: 21 اسفند ۱404ش | ||
