زهرا فاضل (بحث | مشارکت‌ها)
صفحه‌ای تازه حاوی «<big>'''بقالی'''</big>؛ پیشه‌ی فروش خواروبار<br> بقالی، از حرفه‌های کهن و سنتی در ایران است. این واژه‌ی عربی، از ریشه «بقل» و به‌معنی تره (سبزی) و خواروبارفروشی است.<ref>فیضی سرهندی، مدار الافاضل، ۱۳۳۷ش؛ <br> زمخشری، پیشرو ادب یا مقدمة الادب، تهران، ۱۳۴...» ایجاد کرد
 
امان الله فصیحی (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
 
خط ۲۱: خط ۲۱:
امروزه، دکان‌های بقالی هنوز در نقاطی مختلف از ایران حضور دارند، اما برخی دیگر از آن‌ها نیز به فروشگاه‌هایی بزرگ و زنجیره‌ای تبدیل شده‌اند که به «سوپر» یا «سوپر مارکت» معروف هستند.
امروزه، دکان‌های بقالی هنوز در نقاطی مختلف از ایران حضور دارند، اما برخی دیگر از آن‌ها نیز به فروشگاه‌هایی بزرگ و زنجیره‌ای تبدیل شده‌اند که به «سوپر» یا «سوپر مارکت» معروف هستند.
==بقالی در نقاط مختلف ایران==  
==بقالی در نقاط مختلف ایران==  
در تهران، رسم بود که بقالی‌ها، گاهی اجناس را به‌صورت نسیه به مشتری‌های قابل اعتماد خود عرضه می‌کردند و هر مشتری، نزد بقال محل، یک ترکه‌ی آلبالویی (به طول دو وجب) داشت که با هر بار خرید، بقال، روی آن خطی می‌انداخت و زمانی‌که به اصطلاح چوب‌خط مشتری پر می‌شد، با بقال تسویه‌حساب می‌کردند.<ref>شهری، طهران قدیم، ج4، ۱۳۷۱ش، ص339 و 341.</ref><br>
در [[تهران]]، رسم بود که بقالی‌ها، گاهی اجناس را به‌صورت نسیه به مشتری‌های قابل اعتماد خود عرضه می‌کردند و هر مشتری، نزد بقال محل، یک ترکه‌ی آلبالویی (به طول دو وجب) داشت که با هر بار خرید، بقال، روی آن خطی می‌انداخت و زمانی‌که به اصطلاح چوب‌خط مشتری پر می‌شد، با بقال تسویه‌حساب می‌کردند.<ref>شهری، طهران قدیم، ج4، ۱۳۷۱ش، ص339 و 341.</ref><br>
   
   
دکان‌های بقالی، معمولا در کنار خانه‌ی خود بقال بود و در بیش‌تر مواقع، تنها دری مجزا از خانه داشت. این ویژگی باعث می‌شد تا فرد بقال، حتی در نیمه شب هم پاسخ‌گوی نیاز مشتری‌های محل باشد.<ref>ایازی، آیینۀ سنندج، ۱۳۷۱ش، ص۵۴۸.</ref><br>
دکان‌های بقالی، معمولا در کنار خانه‌ی خود بقال بود و در بیش‌تر مواقع، تنها دری مجزا از خانه داشت. این ویژگی باعث می‌شد تا فرد بقال، حتی در نیمه شب هم پاسخ‌گوی نیاز مشتری‌های محل باشد.<ref>ایازی، آیینۀ سنندج، ۱۳۷۱ش، ص۵۴۸.</ref><br>
خط ۲۹: خط ۲۹:
بقالی نزد عامه مردم، از جایگاه و منزلت بالایی برخوردار نبوده است. برخی، ریشه‌ی این باور را، سخت‌گیری بقال‌ها، در هنگام عرضه کالای نسیه می‌دانند. در برخی از داستان‌های عامیانه و ضرب‌المثل‌ها نیز به این باور اشاره شده است.<ref>مجد ‌خوافی، روضۀ ‌خلد، ۱۳۴۵ش، ص۷۲؛ <br>
بقالی نزد عامه مردم، از جایگاه و منزلت بالایی برخوردار نبوده است. برخی، ریشه‌ی این باور را، سخت‌گیری بقال‌ها، در هنگام عرضه کالای نسیه می‌دانند. در برخی از داستان‌های عامیانه و ضرب‌المثل‌ها نیز به این باور اشاره شده است.<ref>مجد ‌خوافی، روضۀ ‌خلد، ۱۳۴۵ش، ص۷۲؛ <br>
هزارویک‌شب، ج4، ۱۳۷۲ش، ص177؛ <br>
هزارویک‌شب، ج4، ۱۳۷۲ش، ص177؛ <br>
نخشبی، طوطی‌نامه، ۱۳۷۲ش، ص۸۲.</ref>  برای نمونه، در مثلی معروف آمده است که «بقال نگوید که ماست من ترش است»<ref>ذوالفقاری، فرهنگ بزرگ ضرب‌المثل‌های فارسی، ج1، ۱۳۸۸ش، ص534.</ref>  یا «بهتر است آدم به‌جای وعده به قصاب و بقال، به شکم خود وعده دهد».<ref>ذوالفقاری، فرهنگ بزرگ ضرب‌المثل‌های فارسی، ج1، ۱۳۸۸ش، ص556.</ref>  شاعران بزرگ ایران‌زمین، در اشعار خود به این پیشه و صفات گسترده‌ی آن‌ها اشاراتی داشته‌اند. برای مثال، مولانا در شعری می‌گوید:<ref> [https://ganjoor.net/moulavi/shams/ghazalsh/sh2432 مولانا، دیوان شمس، غزلیات، غزل شماره 2432، سایت گنجور.]</ref><br>
نخشبی، طوطی‌نامه، ۱۳۷۲ش، ص۸۲.</ref>  برای نمونه، در مثلی معروف آمده است که «بقال نگوید که ماست من ترش است»<ref>ذوالفقاری، فرهنگ بزرگ ضرب‌المثل‌های فارسی، ج1، ۱۳۸۸ش، ص534.</ref>  یا «بهتر است آدم به‌جای وعده به قصاب و بقال، به شکم خود وعده دهد».<ref>ذوالفقاری، فرهنگ بزرگ ضرب‌المثل‌های فارسی، ج1، ۱۳۸۸ش، ص556.</ref>  شاعران بزرگ ایران‌زمین، در اشعار خود به این پیشه و صفات گسترده‌ی آن‌ها اشاراتی داشته‌اند. برای مثال، [[مولانا]] در شعری می‌گوید:<ref> [https://ganjoor.net/moulavi/shams/ghazalsh/sh2432 مولانا، دیوان شمس، غزلیات، غزل شماره 2432، سایت گنجور.]</ref><br>
{{آغاز نستعلیق}}
{{آغاز نستعلیق}}
  {{شعر|نستعلیق}}
  {{شعر|نستعلیق}}
خط ۳۶: خط ۳۶:
  {{پایان نستعلیق}}   
  {{پایان نستعلیق}}   


ملک‌الشعرای بهار نیز، به واژه بقال و بقالی در اشعار خود اشاراتی کرده است، مانند:<ref> [https://ganjoor.net/bahar/ghasidebk/sh66 ملک‌الشعرای بهار، قصاید، شماره 66، دختر گدا، سایت گنجور.]</ref><br>
[[محمدتقی بهار (ملک‌الشعرا)|ملک‌الشعرای بهار]] نیز، به واژه بقال و بقالی در اشعار خود اشاراتی کرده است، مانند:<ref> [https://ganjoor.net/bahar/ghasidebk/sh66 ملک‌الشعرای بهار، قصاید، شماره 66، دختر گدا، سایت گنجور.]</ref><br>
{{آغاز نستعلیق}}
{{آغاز نستعلیق}}
  {{شعر|نستعلیق}}
  {{شعر|نستعلیق}}