دیمونا: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''دیمونا؛'''}} نام عبری شهری در جنوب سرزمینهای اشغالی فلسطین و مرکز مهم هستهای اسراییل در دل صحرای نقب. | {{درشت|'''دیمونا؛'''}} نام عبری شهری در جنوب سرزمینهای اشغالی فلسطین و مرکز مهم هستهای اسراییل در دل صحرای نقب. | ||
دیمونا از شهرهای بزرگ اسراییل در جنوب سرزمینهای اشغالی فلسطین در صحرای نقب است که بهدلیل میزبانی از مرکز اصلی و سری هستهای اسراییل، در جهان شهرت دارد. مرکز تحقیقات هستهای اسراییل که در دهه ۱۹۵۰م با همکاری مخفیانه فرانسه در این شهر ساخته شد، دارای راکتور آب سنگین و تأسیسات بازفرآوری برای استخراج پلوتونیوم است. بر اساس برآورد کارشناسان، این مرکز سالانه حدود ۴۰ کیلوگرم پلوتونیوم تولید میکند که برای ساخت ده بمب هستهای کافی است. اسرائیل در مورد زرادخانه هستهای خود سیاست ابهام عمدی را در پیش گرفته و عضو پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای نیست. در ۱۹۸۶م مردخای وانونو، تکنسین سابق این تأسیسات، با افشای تصاویر و اطلاعات محرمانه، جامعه جهانی را از وجود برنامه تسلیحات هستهای اسرائیل آگاه ساخت و بعد از آن ربوده شده و به ۱۸ سال زندان محکوم شد. در جریان حملهٔ آمریکا و اسراییل | دیمونا از شهرهای بزرگ اسراییل در جنوب سرزمینهای اشغالی فلسطین در صحرای نقب است که بهدلیل میزبانی از مرکز اصلی و سری هستهای اسراییل، در جهان شهرت دارد. مرکز تحقیقات هستهای اسراییل که در دهه ۱۹۵۰م با همکاری مخفیانه فرانسه در این شهر ساخته شد، دارای راکتور آب سنگین و تأسیسات بازفرآوری برای استخراج پلوتونیوم است. بر اساس برآورد کارشناسان، این مرکز سالانه حدود ۴۰ کیلوگرم پلوتونیوم تولید میکند که برای ساخت ده بمب هستهای کافی است. اسرائیل در مورد زرادخانه هستهای خود سیاست ابهام عمدی را در پیش گرفته و عضو پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای نیست. در ۱۹۸۶م مردخای وانونو، تکنسین سابق این تأسیسات، با افشای تصاویر و اطلاعات محرمانه، جامعه جهانی را از وجود برنامه تسلیحات هستهای اسرائیل آگاه ساخت و بعد از آن ربوده شده و به ۱۸ سال زندان محکوم شد. در جریان حملهٔ آمریکا و اسراییل به ایران در 9 اسفند ۱۴۰۴ش و در پاسخ به حمله به تأسیسات نطنز، ایران برای نخستینبار شهر دیمونا را هدف حملات موشکی قرار داد که بهگفتهٔ تحلیلگران، ضعف سامانههای پدافندی اسرائیل را آشکار ساخت. | ||
== تاریخچه و موقعیت جغرافیایی == | == تاریخچه و موقعیت جغرافیایی == | ||
| خط ۲۵: | خط ۲۵: | ||
== نقش فرانسه در ساخت مرکز هستهای دیمونا == | == نقش فرانسه در ساخت مرکز هستهای دیمونا == | ||
اسرائیل رآکتور دیمونا را در دهه ۱۹۵۰م با کمک گسترده و مخفیانهٔ دولت فرانسه ساخت. تا پایان آن دهه، حدود ۲۵۰۰ شهروند فرانسوی در دیمونا زندگی میکردند که دارای مجوزهای فرانسوی بودند، اما به گونهای تحت پوشش قرار داشتند که همه چیز را انکار میکردند. بر پایه گزارشهای تحقیقی، کارگران فرانسوی مجاز به نوشتن مستقیم نامه و ارسال آن به کشور خود نبودند، بلکه نامههایشان از طریق صندوقهای پستی مخصوص در آمریکای لاتین به کشورشان ارسال میشد. سندی که روزنامهٔ هاآرتص در ۱۳۹۸م از طبقهبندی خارج کرد، نشان میدهد که در نشستی محرمانه در ژوئیه ۱۹۶۳م لوی اشکول، نخستوزیر وقت، از سردبیران روزنامههای اسرائیلی خواسته بود هیچ مطلبی دربارهٔ توان اتمی تأسیسات دیمونا منتشر نکنند و از ذکر کمکهای فرانسه در دستیابی اسرائیل به توان هستهای خودداری کنند. نخستوزیر اسرائیل در آن جلسه تأکید کرده بود که «وظیفه میهنی و مسوولانه» ایجاب میکند که مانع از وقوع زیانی بزرگ به کشور شوند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-دنیا-5/3742860-اسرائیل-در-حال-توسعه-نیروگاه-هسته-ای-دیمونا «اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هستهای دیمونا»، وبسایت دنیای اقتصاد.]</ref> | اسرائیل رآکتور دیمونا را در دهه ۱۹۵۰م با کمک گسترده و مخفیانهٔ دولت فرانسه ساخت. تا پایان آن دهه، حدود ۲۵۰۰ شهروند فرانسوی در دیمونا زندگی میکردند که دارای مجوزهای فرانسوی بودند، اما به گونهای تحت پوشش قرار داشتند که همه چیز را انکار میکردند. بر پایه گزارشهای تحقیقی، کارگران فرانسوی مجاز به نوشتن مستقیم نامه و ارسال آن به کشور خود نبودند، بلکه نامههایشان از طریق صندوقهای پستی مخصوص در آمریکای لاتین به کشورشان ارسال میشد. سندی که روزنامهٔ هاآرتص در ۱۳۹۸م<ref group="دیدگاه">این تاریخ درست است؟</ref> از طبقهبندی خارج کرد، نشان میدهد که در نشستی محرمانه در ژوئیه ۱۹۶۳م لوی اشکول، نخستوزیر وقت، از سردبیران روزنامههای اسرائیلی خواسته بود هیچ مطلبی دربارهٔ توان اتمی تأسیسات دیمونا منتشر نکنند و از ذکر کمکهای فرانسه در دستیابی اسرائیل به توان هستهای خودداری کنند. نخستوزیر اسرائیل در آن جلسه تأکید کرده بود که «وظیفه میهنی و مسوولانه» ایجاب میکند که مانع از وقوع زیانی بزرگ به کشور شوند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-دنیا-5/3742860-اسرائیل-در-حال-توسعه-نیروگاه-هسته-ای-دیمونا «اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هستهای دیمونا»، وبسایت دنیای اقتصاد.]</ref> | ||
== تولید سلاح هستهای در دیمونا == | == تولید سلاح هستهای در دیمونا == | ||
| خط ۳۱: | خط ۳۱: | ||
== افشاگری مردخای وانونو دربارهٔ دیمونا == | == افشاگری مردخای وانونو دربارهٔ دیمونا == | ||
مردخای وانونو، تکنسین هستهای اسرائیلی که از مخالفان سرسخت ساخت و بهکارگیری تسلیحات هستهای بود، پس از ۹ سال فعالیت در نیروگاه هستهای دیمونا، در ۱۹۸۵م موفق شد با قاچاق دوربین به داخل تأسیسات، دستکم ۵۷ عکس از محوطه داخلی آن | مردخای وانونو، تکنسین هستهای اسرائیلی که از مخالفان سرسخت ساخت و بهکارگیری تسلیحات هستهای بود، پس از ۹ سال فعالیت در نیروگاه هستهای دیمونا، در ۱۹۸۵م موفق شد با قاچاق دوربین به داخل تأسیسات، دستکم ۵۷ عکس از محوطه داخلی آن بردارد. وی پس از اخراج از دیمونا به استرالیا مهاجرت کرد و سپس با سفر به انگلستان، تصاویر و اطلاعات خود را در اختیار هفتهنامه ساندی تایمز قرار داد. این اطلاعات برای نخستین بار در ۵ اکتبر ۱۹۸۶م در صفحه اول این روزنامه تحت عنوان «افشا شد: اسرار ذخایر هستهای اسرائیل» منتشر شد و جامعه جهانی را به این قطعیت رساند که اسرائیل ذخایر بزرگی از تسلیحات اتمی در اختیار دارد. اسرائیلیها که از ادامهٔ افشاگریها هراسان شده بودند، وانونو را با فریب یک مأمور مخفی زن به ایتالیا کشانده و در رم توسط نیروهای اطلاعاتی اسرائیل ربودند. وی پس از انتقال به اسرائیل، در دادگاهی به ریاست الیاهو نوام به ۱۸ سال حبس محکوم شد و یازده سال از این دوران را به صورت مداوم در سلول انفرادی به سر برد. وانونو در سال ۲۰۰۴م آزاد شد، اما با محدودیتهای گسترده در ارتباط با رسانهها و زندگی شخصی مواجه بود و پس از آن نیز چندین بار به بهانههای مختلف ازجمله مصاحبه با رسانهها بازداشت شد. افشاگریهای وانونو بهعنوان تکمیلکنندهٔ تکههای پازل برنامه هستهای اسرائیل، مبنای تخمینهای بعدی دربارهٔ زرادخانه هستهای این کشور قرار گرفت.<ref>[https://psri.ir/print.php?id=lvdtklce «صهیونیستها چند بمب اتم دارند؟ زرادخانههای سری اسرائیل چطور لو رفت؟»، وبسایت مطالعات و پژوهشهای سیاسی؛] [https://donya-e-eqtesad.com/بخش-دنیا-5/3742860-اسرائیل-در-حال-توسعه-نیروگاه-هسته-ای-دیمونا «اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هستهای دیمونا»، وبسایت دنیای اقتصاد.]</ref> | ||
== تلاش گروههای مقاومت برای هدف قراردادن دیمونا == | == تلاش گروههای مقاومت برای هدف قراردادن دیمونا == | ||
منطقه دیمونا بهدلیل استقرار تأسیسات هستهای، طی دهههای اخیر کانون توجه امنیتی و هدف عملیاتهای متعددی بوده است. در سال ۱۳۹۴ش، پهپاد «ایوب» متعلق به حزبالله لبنان موفق به نفوذ در حریم هوایی این منطقه و عبور از سامانههای پدافندی شد. همچنین در ۴ فوریه ۲۰۰۸م، یک حمله انتحاری توسط گردانهای عزالدین قسام در یک مرکز تجاری در دیمونا به وقوع پیوست که منجر به کشته شدن یک نفر و مجروح شدن ۱۳ تن دیگر گردید. علاوه بر این، گزارشهایی از تلاشهای راکتی گروههای فلسطینی برای هدف قرار دادن این منطقه منتشر شده است که بهدلیل پوشش پدافندی، ناموفق ارزیابی شدهاند. این اقدامات از سوی تحلیلگران بهعنوان نشانهای از اهمیت راهبردی و حساسیت امنیتی بالای تأسیسات موجود در دیمونا تلقی میشود.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-دنیا-5/3742860-اسرائیل-در-حال-توسعه-نیروگاه-هسته-ای-دیمونا «اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هستهای دیمونا»، وبسایت دنیای اقتصاد.]</ref> | منطقه دیمونا بهدلیل استقرار تأسیسات هستهای، طی دهههای اخیر کانون توجه امنیتی و هدف عملیاتهای متعددی بوده است. در سال ۱۳۹۴ش، پهپاد «ایوب» متعلق به حزبالله لبنان موفق به نفوذ در حریم هوایی این منطقه و عبور از سامانههای پدافندی شد. همچنین در ۴ فوریه ۲۰۰۸م، یک حمله انتحاری<ref group="دیدگاه">حمله انتحاری یا استشهادی؟</ref> توسط گردانهای عزالدین قسام در یک مرکز تجاری در دیمونا به وقوع پیوست که منجر به کشته شدن یک نفر و مجروح شدن ۱۳ تن دیگر گردید. علاوه بر این، گزارشهایی از تلاشهای راکتی گروههای فلسطینی برای هدف قرار دادن این منطقه منتشر شده است که بهدلیل پوشش پدافندی، ناموفق ارزیابی شدهاند. این اقدامات از سوی تحلیلگران بهعنوان نشانهای از اهمیت راهبردی و حساسیت امنیتی بالای تأسیسات موجود در دیمونا تلقی میشود.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-دنیا-5/3742860-اسرائیل-در-حال-توسعه-نیروگاه-هسته-ای-دیمونا «اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هستهای دیمونا»، وبسایت دنیای اقتصاد.]</ref> | ||
== دیمونا در جنگ رمضان == | == دیمونا در جنگ رمضان == | ||
در نخستین روز فروردین ۱۴۰۵ش ارتش اسرائیل اعلام کرد که یک موشک ایرانی به شهر دیمونا برخورد کرده است. بر اساس گزارشهای رسمی، یک ساختمان هدف اصابت مستقیم قرار گرفته و فروریخته است. سازمان امدادی ماگن داوید آدوم شمار زخمیها را دستکم ۴۰ نفر اعلام کرد. این حمله پس از گزارش رسانههای ایران دربارهٔ حملهٔ هوایی به تأسیسات غنیسازی اورانیوم در نطنز صورت گرفته است. تصاویر منتشرشده در شبکههای اجتماعی، لحظهٔ اصابت موشک و ایجاد حفرهٔ بزرگ در ساختمان را نشان میدهد.<ref>[https://search.eitaa.com/?url=https://www.dw.com/fa-ir/حمله-موشکی-ایران-به-شهر-دیمونای-اسرائيل-با-بیش-از-۳۰-زخمی/live-76464262 «حمله موشکی ایران به شهر دیمونای اسرائیل با بیش از ۳۰ زخمی»، خبرگزاری دویچهوله؛][https://www.mojnews.com/بخش-سیاسی-3/694906-حمله-به-دیمونا-صفحه-جدیدی-در-تغییر-موازنه-قدرت-ایجاد-کرد «حمله به دیمونا صفحه جدیدی در تغییر موازنه قدرت ایجاد کرد»، خبرگزاری موج.]</ref> | در نخستین روز فروردین ۱۴۰۵ش ارتش اسرائیل اعلام کرد که یک موشک ایرانی به شهر دیمونا برخورد کرده است. بر اساس گزارشهای رسمی، یک ساختمان هدف اصابت مستقیم قرار گرفته و فروریخته است. سازمان امدادی ماگن داوید آدوم شمار زخمیها را دستکم ۴۰ نفر اعلام کرد. این حمله پس از گزارش رسانههای ایران دربارهٔ حملهٔ هوایی به تأسیسات غنیسازی اورانیوم در نطنز [[اصفهان]] صورت گرفته است. تصاویر منتشرشده در شبکههای اجتماعی، لحظهٔ اصابت موشک و ایجاد حفرهٔ بزرگ در ساختمان را نشان میدهد.<ref>[https://search.eitaa.com/?url=https://www.dw.com/fa-ir/حمله-موشکی-ایران-به-شهر-دیمونای-اسرائيل-با-بیش-از-۳۰-زخمی/live-76464262 «حمله موشکی ایران به شهر دیمونای اسرائیل با بیش از ۳۰ زخمی»، خبرگزاری دویچهوله؛][https://www.mojnews.com/بخش-سیاسی-3/694906-حمله-به-دیمونا-صفحه-جدیدی-در-تغییر-موازنه-قدرت-ایجاد-کرد «حمله به دیمونا صفحه جدیدی در تغییر موازنه قدرت ایجاد کرد»، خبرگزاری موج.]</ref> | ||
=== پیامد و واکنشها === | === پیامد و واکنشها === | ||
* '''نفوذپذیری پدافند هوایی:''' به اعتقاد کارشناسان مسائل نظامی، منطقهٔ هستهای دیمونا بهعنوان یکی از حفاظتشدهترین مناطق از حیث پدافند هوایی شناخته میشود. تحلیلگران بر این باورند که حمله مؤثر ایران با شمار محدودی موشک به این منطقه در اوج درگیریهای | * '''نفوذپذیری پدافند هوایی:''' به اعتقاد کارشناسان مسائل نظامی، منطقهٔ هستهای دیمونا بهعنوان یکی از حفاظتشدهترین مناطق از حیث پدافند هوایی شناخته میشود. تحلیلگران بر این باورند که حمله مؤثر ایران با شمار محدودی موشک به این منطقه در اوج درگیریهای [[جنگ رمضان]]، نشاندهندهٔ نفوذپذیری پیشرفتهترین سامانههای دفاعی اسرائیل است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6780714/خبرنگار-آمریکایی-حمله-ایران-به-دیمونا-ضعف-پدافنداسرائیل-را-آشکارتر «خبرنگار آمریکایی:حمله ایران به دیمونا ضعف پدافنداسرائیل را آشکارتر کرد»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
* '''معادله جدید بازدارندگی:''' به باور تحلیلگران امنیتی، پس از این حمله، ایران معادلهٔ معناداری را در واکنش به حملات علیه تأسیسات هستهای خود تعریف کرده است.<ref>[https://www.mojnews.com/بخش-بین-الملل-8/694901-نکته-راهبردی-از-حمله-ایران-به-دیمونا-چرا-صهیونیستها-در-مورد-توان-موشکی-ایران-شوکه-شده-اند «۲ نکته راهبردی از حمله ایران به دیمونا/ چرا صهیونیستها در مورد توان موشکی ایران شوکه شدهاند؟»، خبرگزاری موج.]</ref> بر اساس این معادله، هر تجاوز جدید به سایتهای اتمی ایران میتواند سناریوهای وخیمی را برای تأسیسات هستهای اسرائیل رقم بزند.<ref>[https://www.jahannews.com/report/973530/درباره-پاسخ-سریع-شدید-ایران-دیمونا «درباره پاسخ سریع و شدید ایران در دیمونا»، وبسایت جهان نیوز؛] [https://farsnews.ir/sepehr53/1774126216625251791/دیمونا-پر- «دیمونا، پر ...»، خبرگزاری فارس.]</ref> رسانهها گزارش دادهاند که این حمله در شرایطی صورت گرفته است که مقامات آمریکایی و اسرائیلی در ماههای منتهی به جنگ رمضان و همچنین در جریان این جنگ، مدعی نابودی قدرت موشکی ایران شده بودند.<ref>[https://www.jahannews.com/report/973530/درباره-پاسخ-سریع-شدید-ایران-دیمونا «درباره پاسخ سریع و شدید ایران در دیمونا»، وبسایت جهان نیوز؛]</ref> بهگفتهٔ کارشناسان، رویکرد ایران در این مرحله از جنگ، تنبیهی و هشدارآمیز بوده است؛ بدین معنا که به دشمن اعلام شد در صورت تکرار حملات به تأسیسات هستهای ایران، هیچ ملاحظهای در نظر گرفته نخواهد شد.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1386574/نابودی-تاسیسات-هستهای-دیمونا-حرکتی-اساسی-به-سوی-صلح-پایدار-منطقهای زبده، «نابودی تأسیسات هستهای دیمونا؛ حرکتی اساسی به سوی صلح پایدار منطقهای»، خبرگزاری داشنجو.]</ref> آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرد که از گزارش | * '''معادله جدید بازدارندگی:''' به باور تحلیلگران امنیتی، پس از این حمله، ایران معادلهٔ معناداری را در واکنش به حملات علیه تأسیسات هستهای خود تعریف کرده است.<ref>[https://www.mojnews.com/بخش-بین-الملل-8/694901-نکته-راهبردی-از-حمله-ایران-به-دیمونا-چرا-صهیونیستها-در-مورد-توان-موشکی-ایران-شوکه-شده-اند «۲ نکته راهبردی از حمله ایران به دیمونا/ چرا صهیونیستها در مورد توان موشکی ایران شوکه شدهاند؟»، خبرگزاری موج.]</ref> بر اساس این معادله، هر تجاوز جدید به سایتهای اتمی ایران میتواند سناریوهای وخیمی را برای تأسیسات هستهای اسرائیل رقم بزند.<ref>[https://www.jahannews.com/report/973530/درباره-پاسخ-سریع-شدید-ایران-دیمونا «درباره پاسخ سریع و شدید ایران در دیمونا»، وبسایت جهان نیوز؛] [https://farsnews.ir/sepehr53/1774126216625251791/دیمونا-پر- «دیمونا، پر ...»، خبرگزاری فارس.]</ref> رسانهها گزارش دادهاند که این حمله در شرایطی صورت گرفته است که مقامات آمریکایی و اسرائیلی در ماههای منتهی به جنگ رمضان و همچنین در جریان این جنگ، مدعی نابودی قدرت موشکی ایران شده بودند.<ref>[https://www.jahannews.com/report/973530/درباره-پاسخ-سریع-شدید-ایران-دیمونا «درباره پاسخ سریع و شدید ایران در دیمونا»، وبسایت جهان نیوز؛]</ref> بهگفتهٔ کارشناسان، رویکرد ایران در این مرحله از جنگ، تنبیهی و هشدارآمیز بوده است؛ بدین معنا که به دشمن اعلام شد در صورت تکرار حملات به تأسیسات هستهای ایران، هیچ ملاحظهای در نظر گرفته نخواهد شد.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1386574/نابودی-تاسیسات-هستهای-دیمونا-حرکتی-اساسی-به-سوی-صلح-پایدار-منطقهای زبده، «نابودی تأسیسات هستهای دیمونا؛ حرکتی اساسی به سوی صلح پایدار منطقهای»، خبرگزاری داشنجو.]</ref> آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرد که از گزارش حملۀ ایران به دیمونا آگاه است و تاکنون نشانهای از آسیب به مرکز تحقیقات هستهای دریافت نکرده است.<ref>[https://search.eitaa.com/?url=https://ir.voanews.com/a/8128553.html «آژانس بینالمللی انرژی اتمی به حملات به شهر دیمونا در اسرائیل و تأسیسات هستهای نطنز واکنش نشان داد»، وبسایت صدای آمریکا.]</ref> | ||
* '''واکنش رسانهها:''' در پی حمله موشکی ایران به منطقهٔ دیمونا در پاسخ به تجاوز به نطنز، کاربران بینالمللی در فضای مجازی واکنشهای گستردهای نشان دادند. بهگفتهٔ گلن گرینوالد، خبرنگار آمریکایی، این حمله ضعف پدافند هوایی اسرائیل را آشکارتر کرد. اتان لوینز، روزنامهنگار دیگر آمریکایی، با اشاره به نبود آژیر خطر و عدم شناسایی موشکها، وضعیت را بدون دفاع و هشدار توصیف کرد. دنیل دیویس، افسر بازنشستهٔ ارتش آمریکا، تأکید کرد که این رویداد توانمندی نظامی ایران و نفوذپذیری سامانههای دفاع موشکی آمریکا و اسرائیل را ثابت کرده است. راشد بن سعید، کاربر اماراتی، عبور ایران از گنبد آهنین را نقطهٔ تغییر جنگ دانست. جرج گالووی، سیاستمدار بریتانیایی، نیز تلافیهای ایران را بیسابقه توصیف کرد. برخی کاربران لبنانی و یمنی نیز این حمله را پیام هشدار نهایی و نشانهٔ تغییر معادلات منطقهای ارزیابی کردند.<ref>[https://fa.alalam.ir/news/7432123/واکنش-کاربران-دنیا-به-عملیات-قدرتمند-ایران-در-دیمونا «واکنش کاربران دنیا به عملیات قدرتمند ایران در دیمونا»، وبسایت شبکۀ العالم.]</ref> | * '''واکنش رسانهها:''' در پی حمله موشکی ایران به منطقهٔ دیمونا در پاسخ به تجاوز به نطنز، کاربران بینالمللی در فضای مجازی واکنشهای گستردهای نشان دادند. بهگفتهٔ گلن گرینوالد، خبرنگار آمریکایی، این حمله ضعف پدافند هوایی اسرائیل را آشکارتر کرد. اتان لوینز، روزنامهنگار دیگر آمریکایی، با اشاره به نبود آژیر خطر و عدم شناسایی موشکها، وضعیت را بدون دفاع و هشدار توصیف کرد. دنیل دیویس، افسر بازنشستهٔ ارتش آمریکا، تأکید کرد که این رویداد توانمندی نظامی ایران و نفوذپذیری سامانههای دفاع موشکی آمریکا و اسرائیل را ثابت کرده است. راشد بن سعید، کاربر اماراتی، عبور ایران از گنبد آهنین را نقطهٔ تغییر جنگ دانست. جرج گالووی، سیاستمدار بریتانیایی، نیز تلافیهای ایران را بیسابقه توصیف کرد. برخی کاربران لبنانی و یمنی نیز این حمله را پیام هشدار نهایی و نشانهٔ تغییر معادلات منطقهای ارزیابی کردند.<ref>[https://fa.alalam.ir/news/7432123/واکنش-کاربران-دنیا-به-عملیات-قدرتمند-ایران-در-دیمونا «واکنش کاربران دنیا به عملیات قدرتمند ایران در دیمونا»، وبسایت شبکۀ العالم.]</ref> | ||
نسخهٔ ۲ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۴۸
دیمونا؛ نام عبری شهری در جنوب سرزمینهای اشغالی فلسطین و مرکز مهم هستهای اسراییل در دل صحرای نقب.
دیمونا از شهرهای بزرگ اسراییل در جنوب سرزمینهای اشغالی فلسطین در صحرای نقب است که بهدلیل میزبانی از مرکز اصلی و سری هستهای اسراییل، در جهان شهرت دارد. مرکز تحقیقات هستهای اسراییل که در دهه ۱۹۵۰م با همکاری مخفیانه فرانسه در این شهر ساخته شد، دارای راکتور آب سنگین و تأسیسات بازفرآوری برای استخراج پلوتونیوم است. بر اساس برآورد کارشناسان، این مرکز سالانه حدود ۴۰ کیلوگرم پلوتونیوم تولید میکند که برای ساخت ده بمب هستهای کافی است. اسرائیل در مورد زرادخانه هستهای خود سیاست ابهام عمدی را در پیش گرفته و عضو پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای نیست. در ۱۹۸۶م مردخای وانونو، تکنسین سابق این تأسیسات، با افشای تصاویر و اطلاعات محرمانه، جامعه جهانی را از وجود برنامه تسلیحات هستهای اسرائیل آگاه ساخت و بعد از آن ربوده شده و به ۱۸ سال زندان محکوم شد. در جریان حملهٔ آمریکا و اسراییل به ایران در 9 اسفند ۱۴۰۴ش و در پاسخ به حمله به تأسیسات نطنز، ایران برای نخستینبار شهر دیمونا را هدف حملات موشکی قرار داد که بهگفتهٔ تحلیلگران، ضعف سامانههای پدافندی اسرائیل را آشکار ساخت.
تاریخچه و موقعیت جغرافیایی
دیمونا (به عبری: דִּימוֹנָה) شهری در اسرائیل و واقع در صحرای نقب است که در فاصلهٔ ۳۶ کیلومتری جنوب بئرسبع و ۳۵ کیلومتری غرب دریای مرده، بر فراز وادی عربه در منطقهٔ جنوبی سرزمینهای اشغالی فلسطین قرار دارد. شهر دیمونا در ۱۹۵۵م با سکونت ۳۶ خانوادهٔ یهودی مهاجر از شمال آفریقا تأسیس شد و نام خود را بر اساس آیهای از کتاب یهوشع در عهد عتیق گرفته است. این شهر در ۱۹۵۸م بهعنوان شورای محلی و در ۱۹۶۹م بهعنوان شهر اعلام شد.[۱]
جمعیت و امکانات
جمعیت آن به تدریج و بهویژه در دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۹۰ میلادی با ورود مهاجران یهودی از اتحاد جماهیر شوروی و دیگر کشورها افزایش یافت. جمعیت این شهر در ۲۰۰۷م بالغ بر ۳۳٬۶۰۰ نفر برآورد شده است و در حالحاضر حدود ۴۰ هزار نفر جمعیت دارد.[۲] این شهر در ۲۰۱۸م توافقنامهای در مورد ساخت زیرساختها با دولت اسرائیل امضا کرد و امیدوار بود که جمعیت آن را در ۱۰ تا ۱۵ سال به ۱۲۰ هزار نفر برساند. صنایع اصلی آن شامل مهندسی شیمی، صنایع پیشرفته و خدمات است. بر پایه گزارش برخی منابع، دیمونا نقش مهمی در توسعه صنعت انرژی خورشیدی اسرائیل ایفا میکند، دارای سیستم آموزشی توسعهیافتهای است و در تلاش است تا پروژههای فرهنگی، آموزشی و سایر پروژهها را توسعه دهد.[۳]
مرکز تحقیقات هستهای دیمونا
در فاصلهٔ حدود ۱۳ کیلومتری جنوب شهر دیمونا، تأسیساتی قرار دارد که با نام «مرکز تحقیقات هستهای شیمون پرز نگو» شناخته میشود.[۴] بر اساس اطلاعات افشاشده در ۱۹۸۶م این مرکز در ده طبقهٔ مجزا در زیرزمین ساخته شده و هر طبقه دارای یک واحد ویژه است. در ۲۰۱۷م حدود ۲۷۰۰ نفر در دیمونا مشغول به کار بودند که از این تعداد تنها ۱۵۰ نفر اجازهٔ دسترسی به بخشهای حساس را داشتند. بر اساس برآورد کارشناسان این مرکز ماهانه هشت کیلوگرم اورانیوم با غنای بسیار بالا و سالانه ۴۰ کیلوگرم پلوتونیوم تولید میکند که برای ساخت ده بمب هستهای کافی است.[۵]
ساختار داخلی این مرکز هستهای شامل مجموعهای از بخشهای تخصصی بهنام ماخون است که هرکدام کارکرد مشخصی دارند؛ از جمله یک راکتور آب سنگین با توان تخمینی بین ۷۰ تا ۱۵۰ مگاوات که نقش اصلی در تولید مواد شکافتپذیر را ایفا میکند، واحد بازفرآوری برای استخراج پلوتونیوم (ماده اصلی ساخت سلاح هستهای) از سوخت مصرفشده، آزمایشگاههای تحقیقاتی غنیسازی اورانیوم با سانتریفیوژ، بخشهایی برای مدیریت و دفع پسماندهای رادیواکتیو.[۶]
همچنین واحد ویژهای از موساد به نام «دفتر روابط علمی» مسئول تأمین نیازهای علمی و فناوری مورد نیاز دیمونا از خارج از اسرائیل است و عملیاتهایی نظیر قاچاق ۲۰۰ تن کیک زرد از کنگو در ۱۹۶۸م و انتقال دانشمندان و مواد هستهای از جمهوریهای شوروی سابق از اقدامات این دفتر گزارش شده است. اسرائیل با تأسیس شرکتهای صوری در کشورهای مختلف، انتقال ابزار و مواد هستهای را تسهیل میکند که ازجمله به پرونده آرنون میلچن، تهیهکنندهٔ هالیوودی، در منابع خبری اشاره شده است که به اتهام همکاری در قاچاق مواد و ابزار هستهای توسط افبیآی مورد بازجویی قرار گرفت.[۷]
بهگزارش رسانههای بینالمللی حفاریهایی در این مرکز در ۲۰۲۱م آغاز شده و تصاویر ماهوارهای آن زمان تنها حفر گودالی به طول ۱۵۰ متر و عرض ۶۰ متر در نزدیکی رآکتور آب سنگین اصلی را نشان میداد. تصاویر جدید گرفتهشده در ۵ ژوئیه ۲۰۲۵م توسط شرکت Planet Labs PBC نشان میدهد که ساختوساز شدت گرفته و دیوارهای بتنی ضخیم و چندین طبقهٔ زیرزمینی در محل ایجاد شدهاند. جرثقیلهایی نیز در محل دیده میشوند.[۸]
اهمیت راهبردی
منطقهٔ دیمونا بهدلیل میزبانی از تأسیسات هستهای اسراییل، یکی از حساسترین و محافظتشدهترین نقاط در سرزمینهای اشغالی است که بسیاری از گزارشهای اطلاعاتی و نظامی جهان آن را زیرساختی «فوقحیاتی» برای اسرائیل توصیف میکنند. تحلیلگران دلایلی برای این میزان حساسیت مطرح کردهاند؛ ازجمله:
- دیمونا قلب سیاست «ابهام هستهای» اسرائیل است؛ این رژیم دههها است دربارهٔ برنامهٔ هستهای خود شفافیتی ارائه نمیدهد، اما تمامی تحلیلها و مستندات بینالمللی دیمونا را کانون اصلی توان هستهای میدانند و هرگونه تهدید علیه آن، تهدیدی علیه ساختار بازدارندگی تلآویو تلقی میشود.
- دیمونا از نظر سیاسی و روانی اهمیت ویژهای دارد؛ این مرکز نهتنها یک تأسیسات صنعتی، بلکه نماد یک «خط قرمز» برای اسرائیل است که در ادبیات امنیتی آمریکا و غرب نیز بازتاب یافته و کوچکترین اشاره به آن، واکنش گستردهٔ رسانهای و سیاسی به همراه دارد.
- موقعیت ژئوپلیتیک دیمونا در جنوب فلسطین اشغالی و نزدیکی به مسیرهای هوایی و زمینی؛ هرگونه رخداد احتمالی در آن را به رویدادی با پیامدهای منطقهای تبدیل کرده است.[۹]
نقش فرانسه در ساخت مرکز هستهای دیمونا
اسرائیل رآکتور دیمونا را در دهه ۱۹۵۰م با کمک گسترده و مخفیانهٔ دولت فرانسه ساخت. تا پایان آن دهه، حدود ۲۵۰۰ شهروند فرانسوی در دیمونا زندگی میکردند که دارای مجوزهای فرانسوی بودند، اما به گونهای تحت پوشش قرار داشتند که همه چیز را انکار میکردند. بر پایه گزارشهای تحقیقی، کارگران فرانسوی مجاز به نوشتن مستقیم نامه و ارسال آن به کشور خود نبودند، بلکه نامههایشان از طریق صندوقهای پستی مخصوص در آمریکای لاتین به کشورشان ارسال میشد. سندی که روزنامهٔ هاآرتص در ۱۳۹۸م[دیدگاه ۱] از طبقهبندی خارج کرد، نشان میدهد که در نشستی محرمانه در ژوئیه ۱۹۶۳م لوی اشکول، نخستوزیر وقت، از سردبیران روزنامههای اسرائیلی خواسته بود هیچ مطلبی دربارهٔ توان اتمی تأسیسات دیمونا منتشر نکنند و از ذکر کمکهای فرانسه در دستیابی اسرائیل به توان هستهای خودداری کنند. نخستوزیر اسرائیل در آن جلسه تأکید کرده بود که «وظیفه میهنی و مسوولانه» ایجاب میکند که مانع از وقوع زیانی بزرگ به کشور شوند.[۱۰]
تولید سلاح هستهای در دیمونا
بر اساس تخمین فدراسیون دانشمندان آمریکایی، اسرائیل حدود ۹۰ کلاهک جنگی دارد که از پلوتونیوم تولیدشده در رآکتور آب سنگین دیمونا ساخته شده است. اسرائیل در مورد زرادخانهٔ هستهای خود سیاست ابهام عمدی را در پیش گرفته است؛ به این معنا که نه وجود آن را تأیید میکند و نه آن را انکار میکند.[۱۱] اسراییل عضو پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) نیست و پروتکل الحاقی را نیز نپذیرفته است.[۱۲] بنابر اعلام برخی منابع، اسراییل حدود ۲۰۰ بمب اتمی دارد، که در تأسیسات دیمونا ساخته شدهاند.[۱۳] همچنین مواد اتمی از این نیروگاه منتقل و در مرکز ساخت و مونتاژ کلاهکهای اتمی واقع در شمال حیفا که یکی از ۵ مراکز اتمی اسرائیل بهشمار میآید، جمعآوری میشود.[۱۴]
افشاگری مردخای وانونو دربارهٔ دیمونا
مردخای وانونو، تکنسین هستهای اسرائیلی که از مخالفان سرسخت ساخت و بهکارگیری تسلیحات هستهای بود، پس از ۹ سال فعالیت در نیروگاه هستهای دیمونا، در ۱۹۸۵م موفق شد با قاچاق دوربین به داخل تأسیسات، دستکم ۵۷ عکس از محوطه داخلی آن بردارد. وی پس از اخراج از دیمونا به استرالیا مهاجرت کرد و سپس با سفر به انگلستان، تصاویر و اطلاعات خود را در اختیار هفتهنامه ساندی تایمز قرار داد. این اطلاعات برای نخستین بار در ۵ اکتبر ۱۹۸۶م در صفحه اول این روزنامه تحت عنوان «افشا شد: اسرار ذخایر هستهای اسرائیل» منتشر شد و جامعه جهانی را به این قطعیت رساند که اسرائیل ذخایر بزرگی از تسلیحات اتمی در اختیار دارد. اسرائیلیها که از ادامهٔ افشاگریها هراسان شده بودند، وانونو را با فریب یک مأمور مخفی زن به ایتالیا کشانده و در رم توسط نیروهای اطلاعاتی اسرائیل ربودند. وی پس از انتقال به اسرائیل، در دادگاهی به ریاست الیاهو نوام به ۱۸ سال حبس محکوم شد و یازده سال از این دوران را به صورت مداوم در سلول انفرادی به سر برد. وانونو در سال ۲۰۰۴م آزاد شد، اما با محدودیتهای گسترده در ارتباط با رسانهها و زندگی شخصی مواجه بود و پس از آن نیز چندین بار به بهانههای مختلف ازجمله مصاحبه با رسانهها بازداشت شد. افشاگریهای وانونو بهعنوان تکمیلکنندهٔ تکههای پازل برنامه هستهای اسرائیل، مبنای تخمینهای بعدی دربارهٔ زرادخانه هستهای این کشور قرار گرفت.[۱۵]
تلاش گروههای مقاومت برای هدف قراردادن دیمونا
منطقه دیمونا بهدلیل استقرار تأسیسات هستهای، طی دهههای اخیر کانون توجه امنیتی و هدف عملیاتهای متعددی بوده است. در سال ۱۳۹۴ش، پهپاد «ایوب» متعلق به حزبالله لبنان موفق به نفوذ در حریم هوایی این منطقه و عبور از سامانههای پدافندی شد. همچنین در ۴ فوریه ۲۰۰۸م، یک حمله انتحاری[دیدگاه ۲] توسط گردانهای عزالدین قسام در یک مرکز تجاری در دیمونا به وقوع پیوست که منجر به کشته شدن یک نفر و مجروح شدن ۱۳ تن دیگر گردید. علاوه بر این، گزارشهایی از تلاشهای راکتی گروههای فلسطینی برای هدف قرار دادن این منطقه منتشر شده است که بهدلیل پوشش پدافندی، ناموفق ارزیابی شدهاند. این اقدامات از سوی تحلیلگران بهعنوان نشانهای از اهمیت راهبردی و حساسیت امنیتی بالای تأسیسات موجود در دیمونا تلقی میشود.[۱۶]
دیمونا در جنگ رمضان
در نخستین روز فروردین ۱۴۰۵ش ارتش اسرائیل اعلام کرد که یک موشک ایرانی به شهر دیمونا برخورد کرده است. بر اساس گزارشهای رسمی، یک ساختمان هدف اصابت مستقیم قرار گرفته و فروریخته است. سازمان امدادی ماگن داوید آدوم شمار زخمیها را دستکم ۴۰ نفر اعلام کرد. این حمله پس از گزارش رسانههای ایران دربارهٔ حملهٔ هوایی به تأسیسات غنیسازی اورانیوم در نطنز اصفهان صورت گرفته است. تصاویر منتشرشده در شبکههای اجتماعی، لحظهٔ اصابت موشک و ایجاد حفرهٔ بزرگ در ساختمان را نشان میدهد.[۱۷]
پیامد و واکنشها
- نفوذپذیری پدافند هوایی: به اعتقاد کارشناسان مسائل نظامی، منطقهٔ هستهای دیمونا بهعنوان یکی از حفاظتشدهترین مناطق از حیث پدافند هوایی شناخته میشود. تحلیلگران بر این باورند که حمله مؤثر ایران با شمار محدودی موشک به این منطقه در اوج درگیریهای جنگ رمضان، نشاندهندهٔ نفوذپذیری پیشرفتهترین سامانههای دفاعی اسرائیل است.[۱۸]
- معادله جدید بازدارندگی: به باور تحلیلگران امنیتی، پس از این حمله، ایران معادلهٔ معناداری را در واکنش به حملات علیه تأسیسات هستهای خود تعریف کرده است.[۱۹] بر اساس این معادله، هر تجاوز جدید به سایتهای اتمی ایران میتواند سناریوهای وخیمی را برای تأسیسات هستهای اسرائیل رقم بزند.[۲۰] رسانهها گزارش دادهاند که این حمله در شرایطی صورت گرفته است که مقامات آمریکایی و اسرائیلی در ماههای منتهی به جنگ رمضان و همچنین در جریان این جنگ، مدعی نابودی قدرت موشکی ایران شده بودند.[۲۱] بهگفتهٔ کارشناسان، رویکرد ایران در این مرحله از جنگ، تنبیهی و هشدارآمیز بوده است؛ بدین معنا که به دشمن اعلام شد در صورت تکرار حملات به تأسیسات هستهای ایران، هیچ ملاحظهای در نظر گرفته نخواهد شد.[۲۲] آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرد که از گزارش حملۀ ایران به دیمونا آگاه است و تاکنون نشانهای از آسیب به مرکز تحقیقات هستهای دریافت نکرده است.[۲۳]
- واکنش رسانهها: در پی حمله موشکی ایران به منطقهٔ دیمونا در پاسخ به تجاوز به نطنز، کاربران بینالمللی در فضای مجازی واکنشهای گستردهای نشان دادند. بهگفتهٔ گلن گرینوالد، خبرنگار آمریکایی، این حمله ضعف پدافند هوایی اسرائیل را آشکارتر کرد. اتان لوینز، روزنامهنگار دیگر آمریکایی، با اشاره به نبود آژیر خطر و عدم شناسایی موشکها، وضعیت را بدون دفاع و هشدار توصیف کرد. دنیل دیویس، افسر بازنشستهٔ ارتش آمریکا، تأکید کرد که این رویداد توانمندی نظامی ایران و نفوذپذیری سامانههای دفاع موشکی آمریکا و اسرائیل را ثابت کرده است. راشد بن سعید، کاربر اماراتی، عبور ایران از گنبد آهنین را نقطهٔ تغییر جنگ دانست. جرج گالووی، سیاستمدار بریتانیایی، نیز تلافیهای ایران را بیسابقه توصیف کرد. برخی کاربران لبنانی و یمنی نیز این حمله را پیام هشدار نهایی و نشانهٔ تغییر معادلات منطقهای ارزیابی کردند.[۲۴]
چالشهای محیط زیستی دیمونا
شهر دیمونا بهدلیل میزبانی از تأسیسات هستهای امروزه با چالشهای متعددی مواجه شده است.[۲۵] بهگفتهٔ منابع آگاه، نیروگاه هستهای در دیمونا از ۱۹۹۴م عمر مفید فرضی خود را از دستداده و بهتدریج شکافهایی در برخی از دیوارها و پایههای آن ملاحظه شده است. روزنامهٔ هاآرتص در مه ۲۰۲۱م گزارش داد که ۱۵۳۷م مشکل در سازههای ساختمانی نیروگاه کشفشده که میتواند بهطور بالقوه موجب نشت مواد رادیواکتیو شود و به اعتراف مرکز پژوهشهای هستهای، حداقل در یک مورد این نشت صورت گرفته است. پایان دورهٔ مفید بهرهبرداری از دیمونا با افزایش میانگین مبتلایان به سرطان در مناطق اطراف این نیروگاه، بهویژه در منطقهٔ نقب، همزمان بوده است.[۲۶] اکثر کارکنان این نیروگاه نیز پس از چند سال فعالیت در آن مبتلا به سرطانهای مختلف شدهاند[۲۷] که این موضوع کشمکش حقوقی گستردهای را در دادگاههای اسرائیل به همراه داشته است. برخی کارشناسان اسراییلی اذعان کردهاند که امروز پایگاه دیمونا به یک معضل برای ساختار امنیتی اسرائیل تبدیل شده و کارشناسان عرب آن را «پاشنه آشیل» اسرائیل میدانند.[۲۸]
پانویس
- ↑ «دیمونة»، وبسایت المعرفة
- ↑ «دیمونة»، وبسایت المعرفة
- ↑ "Dimona, Israel»، وبسایت ezhejiang.
- ↑ «اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هستهای دیمونا»، وبسایت روزنامۀ دنیای اقتصاد؛ «۷ نقطه اتمی اسرائیل که میتواند هدف ایران باشد»، خبرگزاری فرارو.
- ↑ «جایگاه دیمونا، کارخانه تولید بمبهای هستهای، در امنیت اسرائیل کجاست؟»، اعتماد آنلاین.
- ↑ «بالستیکهای ایران به مرکز ممنوعه اسرائیل رسیدند»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «جایگاه دیمونا، کارخانه تولید بمبهای هستهای، در امنیت اسرائیل کجاست؟»، اعتماد آنلاین.
- ↑ «رازهای هسته ای اسرائیل در دیمونا | گمانهزنیها دربارهٔ رآکتور جدید و برنامه اتمی رژیم صهیونیستی»، وبسایت اقتصاد نیوز.
- ↑ محمدجانی، «چرا دیمونا همیشه در فهرست «حساسترین اهداف جهان» قرار دارد؟»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هستهای دیمونا»، وبسایت دنیای اقتصاد.
- ↑ «اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هستهای دیمونا»، وبسایت دنیای اقتصاد.
- ↑ «درباره ساختوساز مخفیانه اسرائیل در تأسیسات هستهای دیمونا چه میدانیم؟»، وبسایت بیبیسی فارسی.
- ↑ «اسرائیل چند بمب اتم دارد؟»، وبسایت روزنامۀ اقتصاد.
- ↑ «نیروگاه دیمونا یک هزار و 400 تن اورانیوم استفاده کرده است»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ «صهیونیستها چند بمب اتم دارند؟ زرادخانههای سری اسرائیل چطور لو رفت؟»، وبسایت مطالعات و پژوهشهای سیاسی؛ «اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هستهای دیمونا»، وبسایت دنیای اقتصاد.
- ↑ «اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هستهای دیمونا»، وبسایت دنیای اقتصاد.
- ↑ «حمله موشکی ایران به شهر دیمونای اسرائیل با بیش از ۳۰ زخمی»، خبرگزاری دویچهوله؛«حمله به دیمونا صفحه جدیدی در تغییر موازنه قدرت ایجاد کرد»، خبرگزاری موج.
- ↑ «خبرنگار آمریکایی:حمله ایران به دیمونا ضعف پدافنداسرائیل را آشکارتر کرد»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «۲ نکته راهبردی از حمله ایران به دیمونا/ چرا صهیونیستها در مورد توان موشکی ایران شوکه شدهاند؟»، خبرگزاری موج.
- ↑ «درباره پاسخ سریع و شدید ایران در دیمونا»، وبسایت جهان نیوز؛ «دیمونا، پر ...»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «درباره پاسخ سریع و شدید ایران در دیمونا»، وبسایت جهان نیوز؛
- ↑ زبده، «نابودی تأسیسات هستهای دیمونا؛ حرکتی اساسی به سوی صلح پایدار منطقهای»، خبرگزاری داشنجو.
- ↑ «آژانس بینالمللی انرژی اتمی به حملات به شهر دیمونا در اسرائیل و تأسیسات هستهای نطنز واکنش نشان داد»، وبسایت صدای آمریکا.
- ↑ «واکنش کاربران دنیا به عملیات قدرتمند ایران در دیمونا»، وبسایت شبکۀ العالم.
- ↑ «احتمال نشت آلودگی هستهای از تأسیسات دیمونا»، وبسایت دنیای اقتصاد.
- ↑ «جایگاه دیمونا، کارخانه تولید بمبهای هستهای، در امنیت اسرائیل کجاست؟»، اعتماد آنلاین.
- ↑ «احتمال نشت آلودگی هستهای از تأسیسات دیمونا»، وبسایت دنیای اقتصاد.
- ↑ «جایگاه دیمونا، کارخانه تولید بمبهای هستهای، در امنیت اسرائیل کجاست؟»، اعتماد آنلاین.
منابع
- «آژانس بینالمللی انرژی اتمی به حملات به شهر دیمونا در اسرائیل و تأسیسات هستهای نطنز واکنش نشان داد»، وبسایت صدای آمریکا، تاریخ درج مطلب: ۲ فروردین ۱۴۰۴ش.
- «احتمال نشت آلودگی هستهای از تأسیسات دیمونا»، وبسایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۱۶ اسفند ۱۳۹۶ش.
- «اسرائیل چند بمب اتم دارد؟»، وبسایت روزنامهٔ اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۶ آبان ۱۳۹۴ش.
- «اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هستهای دیمونا»، وبسایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۴ اسفند ۱۳۹۹ش.
- «انهدام شیئی مشکوک بالای تأسیسات اتمی اسرائیل»، وبسایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب:۲۶ آذر ۱۳۸۹ش.
- «بالستیکهای ایران به مرکز ممنوعه اسرائیل رسیدند»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۵ فروردین ۱۴۰۵ش.
- «جایگاه «دیمونا»، کارخانه تولید بمبهای هستهای، در امنیت اسرائیل کجاست؟»، اعتماد آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۰ مرداد ۱۳۹۸ش.
- «حمله به دیمونا صفحه جدیدی در تغییر موازنه قدرت ایجاد کرد»، خبرگزاری موج، تاریخ درج مطلب: ۲ فروردین ۱۴۰۵ش.
- «حمله موشکی ایران به شهر دیمونای اسرائیل با بیش از ۳۰ زخمی»، خبرگزاری دویچهوله، تاریخ درج مطب: ۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
- «حمله موشکی ایران به دیمونا؛ تعداد زخمیها به ۵۱ نفر رسید+ فیلم»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
- «خبرنگار آمریکایی:حمله ایران به دیمونا ضعف پدافنداسرائیل را آشکارتر کرد»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
- «دربارهٔ پاسخ سریع و شدید ایران در دیمونا»، وبسایت جهان نیوز، تاریخ درج مطلب: ۴ فروردین ۱۴۰۵ش؛
- «دربارهٔ ساختوساز مخفیانه اسرائیل در تأسیسات هستهای دیمونا چه میدانیم؟»، وبسایت بیبیسی فارسی، تاریخ درج مطلب: ۱۵ شهریور ۱۴۰۴ش.
- «دیمونا، پر …»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲ فروردین ۱۴۰۵.
- «دیمونة»، وبسایت المعرفة، تاریخ بازدید: تاریخ بازدید: ۲۰ آوریل ۲۰۲۶م.
- «رازهای هسته ای اسرائیل در دیمونا | گمانهزنیها دربارهٔ رآکتور جدید و برنامه اتمی رژیم صهیونیستی»، وبسایت اقتصاد نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۳ شهریور ۱۴۰۴ش.
- زبده، محمد، «نابودی تأسیسات هستهای دیمونا؛ حرکتی اساسی به سوی صلح پایدار منطقهای»، خبرگزاری داشنجو، تاریخ درج مطلب: ۶ فروردین ۱۴۰۵ش.
- «صهیونیستها چند بمب اتم دارند؟ زرادخانههای سری اسرائیل چطور لو رفت؟»، وبسایت مطالعات و پژوهشهای سیاسی، تاریخ درج مطلب: ۱ مهر ۱۳۹۲ش.
- محمدجانی، حامد، «چرا دیمونا همیشه در فهرست حساسترین اهداف جهان قرار دارد؟»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
- «نیروگاه دیمونا یک هزار و ۴۰۰ تن اورانیوم استفاده کرده است»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۸ دی ۱۳۸۳ش.
- «۲ نکته راهبردی از حمله ایران به دیمونا/ چرا صهیونیستها در مورد توان موشکی ایران شوکه شدهاند؟»، خبرگزاری موج، تاریخ درج مطلب: ۳ فروردین ۱۴۰۵ش.
- «۷ نقطه اتمی اسرائیل که میتواند هدف ایران باشد»، خبرگزاری فرارو، تاریخ درج مطلب: ۹ اردیبهشت ۱۴۰۴ش.
- «Dimona, Israel»، وبسایت ezhejiang، تاریخ بازدید: ۲۰ آوریل ۲۰۲۶م.
خطای یادکرد: برچسب <ref> برای گروهی به نام «دیدگاه» وجود دارد، اما برچسب متناظر با <references group="دیدگاه"/> یافت نشد.