| خط ۱۵: | خط ۱۵: | ||
نشریۀ تاریخ تأسیسدار، ۱۳۷۸ش، ص27.</ref> امروزه، بر اساس آخرین تقسیمات کشوری، خرمدره دارای یک بخش (مرکزی)، یک شهر (خرمدره) و دو دهستان (خرمدره و الوند) است.<ref>نشریۀ عناصر تقسیماتی بههمراه مراکز، ۱۳۸۱ش، ص27.</ref> | نشریۀ تاریخ تأسیسدار، ۱۳۷۸ش، ص27.</ref> امروزه، بر اساس آخرین تقسیمات کشوری، خرمدره دارای یک بخش (مرکزی)، یک شهر (خرمدره) و دو دهستان (خرمدره و الوند) است.<ref>نشریۀ عناصر تقسیماتی بههمراه مراکز، ۱۳۸۱ش، ص27.</ref> | ||
==اقتصاد== | ==اقتصاد== | ||
خرمدره، از نظر کارشناسان اقتصادی، پتانسیل بسیاری از نظر صنعتی و [[کشاورزی]] دارد. این منطقه، بهدلیل قرار گرفتن در میان ارتفاعات شمالی و جنوبی شهرستان ابهر، زمینهای حاصلخیز و مناسبی برای [[کشاورزی]] دارد. از جمله محصولات عمدۀ کشاورزی در خرمدره میتوان به [[گندم]]، [[جو]]، ترهبار، [[انگور]]، بنشن، لوبیا، زردآلو، [[سیب]] و [[بادام]] اشاره کرد. بر اساس برآوردهای صورتگرفته، سطح باغات در خرمدره در حدود 300 هکتار و سطح اراضی تحت کشت نیز در حدود 600 هکتار است. محصول بهدست آمده از این سطوح زراعی، سالیانه، در حدود 3 هزار تن انواع میوه و 15 هزار تن انواع محصولات زراعی است.<ref>[https://saednews.com/fa/post/khrmdare «معرفی شهر زیبای خرمدره»، وبسایت ساعد نیوز.]</ref> [[دامداری]] نیز در کنار کشاورزی از پیشههای اصلی مردم در این منطقه به شمار میرود. پرورش انواع دام به روشهای صنعتی و سنتی، پرورش طیور، مرغداریهای کوچک و بزرگ در این شهر رایج هستند.<ref>[https://home.mehromah.ir/fun/touring-iran/3586-%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AA%D9%BE%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87.html «خرمدره شهر تپههای تاریخی هشت هزار ساله»، وبسایت مهر و ماه.]</ref> | |||
فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادیها)، ۱۳۲۸ش، ج2، ص101.</ref> | * '''کشاورزی''' | ||
فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادیها)، ۱۳۲۸ش، ج2، ص101.</ref> | |||
خرمدره، از نظر کارشناسان اقتصادی، پتانسیل بسیاری از نظر صنعتی و [[کشاورزی]] دارد. این منطقه، بهدلیل قرار گرفتن در میان ارتفاعات شمالی و جنوبی شهرستان ابهر، زمینهای حاصلخیز و مناسبی برای [[کشاورزی]] دارد. از جمله محصولات عمدۀ کشاورزی در خرمدره میتوان به [[گندم]]، [[جو]]، ترهبار، [[انگور]]، بنشن، لوبیا، زردآلو، [[سیب]] و [[بادام]] اشاره کرد. بر اساس برآوردهای صورتگرفته، سطح باغات در خرمدره در حدود 300 هکتار و سطح اراضی تحت کشت نیز در حدود 600 هکتار است. محصول بهدست آمده از این سطوح زراعی، سالیانه، در حدود 3 هزار تن انواع میوه و 15 هزار تن انواع محصولات زراعی است.<ref>[https://saednews.com/fa/post/khrmdare «معرفی شهر زیبای خرمدره»، وبسایت ساعد نیوز.]</ref> [[دامداری]] نیز در کنار کشاورزی از پیشههای اصلی مردم در این منطقه به شمار میرود. پرورش انواع دام به روشهای صنعتی و سنتی، پرورش طیور، مرغداریهای کوچک و بزرگ در این شهر رایج هستند.<ref>[https://home.mehromah.ir/fun/touring-iran/3586-%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AA%D9%BE%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87.html «خرمدره شهر تپههای تاریخی هشت هزار ساله»، وبسایت مهر و ماه.]</ref> | |||
* '''صنعت و معدن''' | |||
این منطقه، همچنین، بهدلیل نزدیکی به راهآهن تهران- تبریز<ref>آقامحمدی، ابهر: گذری و نظری، 1377ش، ص135 و 137.</ref> و نیز عبور مسیر ترانزیتی تهران- تبریز- ترکیه از میان این شهر، از موقعیت جغرافیایی مناسبی برای ساخت صنایع مختلف برخوردار است.<ref>جغرافیای کامل ایران، ۱۳۶۶ش، ج1، ص733؛ <br> | |||
فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادیها)، ۱۳۲۸ش، ج2، ص101.</ref> از مهمترین واحدهای صنعتی خرمدره میتوان به کارخانۀ کبریتسازی اقتصاد،<ref>جغرافیای کامل ایران، ۱۳۶۶ش، ج1، ص733؛ <br> | |||
فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادیها)، ۱۳۲۸ش، ج2، ص101.</ref> گروه صنعتی مینو، شرکت شیشه ضدگلوله میرال، شرکت سرمسازی، چینی نور، کوکما، آجر سیلیس و هورا طب اشاره کرد. همچنین خرمدره دارای معادن ارزشمندی است که شامل ۸ معدن سنگ گرانیت، یک معدن مس و معادن سیلیس میشود. سنگ گرانیت سبز این شهرستان از جمله محصولات معدنی شناختهشده در ایران است. ترکیب صنایع فعال و منابع معدنی، خرمدره را به یکی از قطبهای صنعتی مهم در شمالغرب کشور تبدیل کرده است.<ref>[https://www.tourismonline.co/news/40344/%D8%AE%D8%B1%D9%85%E2%80%8C%D8%AF%D8%B1%D9%87%D8%9B-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%85 «خرمدره؛ شهری استوار بر جاده ابریشم»، وبسایت توریسم آنلاین.]</ref> | |||
== رویداد خرمدره == | == رویداد خرمدره == | ||
| خط ۲۶: | خط ۳۳: | ||
* '''مولانا قشم مکافاتی''' '''(متخلص به محتشم)''' | * '''مولانا قشم مکافاتی''' '''(متخلص به محتشم)''' | ||
مولانا قشم مکافاتی متخلص به محتشم خرمدرهای، شاعر | مولانا قشم مکافاتی متخلص به محتشم خرمدرهای، شاعر آیینی، در سال ۱۲۵۸ش در خرمدره متولد شد. او دوران کودکی را در فضایی مذهبی سپری کرد و از همان آغاز با علوم دینی آشنا شد. تحصیلات ابتدایی و مقدمات علوم دینی را در مکتبخانهها فرا گرفت و مدتی نیز در حوزۀ علمیه هیدج به ادامه تحصیل پرداخت. سپس به فعالیتهای تبلیغی و مذهبی روی آورد. وی با سرودن اشعار ترکی در قالب مراثی، نوحه و مدایح اهلبیت به شهرت رسید. او تمام فعالیت ادبی خود را به شعر آیینی اختصاص داده و از پرداختن به موضوعات دیگر پرهیز میکرد. وی سرانجام در حدود ۶۵ سالگی درگذشت.<ref>[https://fereydoon47.blogfa.com/post/48 «مشاهیر خرمدره»، وبنوشت شهرمن، خرم دره.]</ref> | ||
* '''امامالدین احمد (متخلص به خرم)''' | * '''امامالدین احمد (متخلص به خرم)''' | ||
| خط ۳۴: | خط ۴۱: | ||
* '''اکبر نوحی''' | * '''اکبر نوحی''' | ||
[[اکبر نوحی]] در سال ۱۳۲۳ش در یک خانوادۀ بااصالت و کشاورز در خرمدره متولد شد. او تحصیلات ابتدایی را در مدرسه مُحَدِّث گذراند و پس از مدتی تحصیل در دبیرستان سعدی، برای ادامه زندگی و تحصیل به شیراز نزد برادرش رفت و تا کلاس یازدهم در مدرسه حیات ادامه تحصیل داد. سپس دیپلم گرفت. وی در سال ۱۳۴۴ش وارد رشته فیزیک دانشگاه شیراز شد و با موفقیت دوره کارشناسی و کارشناسی ارشد را به پایان رساند. پس از آن برای دورههای تکمیلی به انگلستان رفت و سپس با مهاجرت به آمریکا، دکترای فیزیک کاربردی و علوم مواد را دریافت کرد. پروفسور نوحی بهعنوان استاد دانشگاه پلیتکنیک کالیفرنیا فعالیت داشت و در زمینه مهندسی الکترونیک با سازمان فضایی آمریکا (NASA) همکاری علمی و پژوهشی انجام میداد. از جمله فعالیتهای علمی او میتوان به ثبت اختراع در حوزه فناوری فیلمهای شبهرسانای مغناطیسی و همچنین دستاوردهای پژوهشی در توسعه تکنولوژیهای مرتبط با پروژههای فضایی اشاره کرد. او علاوه بر تدریس، در پروژههای تحقیقاتی متعدد مشارکت داشت، مقالات علمی متعددی منتشر کرد و عضو انجمنهای علمی بینالمللی بود. وی در سال | [[اکبر نوحی]] در سال ۱۳۲۳ش در یک خانوادۀ بااصالت و کشاورز در خرمدره متولد شد. او تحصیلات ابتدایی را در مدرسه مُحَدِّث گذراند و پس از مدتی تحصیل در دبیرستان سعدی، برای ادامه زندگی و تحصیل به شیراز نزد برادرش رفت و تا کلاس یازدهم در مدرسه حیات ادامه تحصیل داد. سپس دیپلم گرفت. وی در سال ۱۳۴۴ش وارد رشته فیزیک دانشگاه شیراز شد و با موفقیت دوره کارشناسی و کارشناسی ارشد را به پایان رساند. پس از آن برای دورههای تکمیلی به انگلستان رفت و سپس با مهاجرت به آمریکا، دکترای فیزیک کاربردی و علوم مواد را دریافت کرد. پروفسور نوحی بهعنوان استاد دانشگاه پلیتکنیک کالیفرنیا فعالیت داشت و در زمینه مهندسی الکترونیک با سازمان فضایی آمریکا (NASA) همکاری علمی و پژوهشی انجام میداد. از جمله فعالیتهای علمی او میتوان به ثبت اختراع در حوزه فناوری فیلمهای شبهرسانای مغناطیسی و همچنین دستاوردهای پژوهشی در توسعه تکنولوژیهای مرتبط با پروژههای فضایی اشاره کرد. او علاوه بر تدریس، در پروژههای تحقیقاتی متعدد مشارکت داشت، مقالات علمی متعددی منتشر کرد و عضو انجمنهای علمی بینالمللی بود. وی در سال ۱۳۷۹ش در آمریکا درگذشت.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1403/08/21/3197862/%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%86%D9%87%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D9%BE%D8%B1%D9%81%D8%B3%D9%88%D8%B1-%D8%A7%DA%A9%D8%A8%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%AD%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA «کاشت نهال به یاد پرفسور اکبر نوحی در خرمدره»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | ||
* '''صدرالدین شجره''' | |||
[[صدرالدین شجره]] در سال ۱۳۳۱ش در خرمدره به دنیا آمد. وی دوبلور، گوینده، بازیگر و کارگردان نمایشهای رادیویی ایرانی بود. او با وجود تحصیل در رشته بیناییسنجی، بهدلیل علاقه و استعدادش در فن بیان وارد دنیای رادیو شد. شجره از گویندگان و کارگردانان رادیو ایران بود و سالها در تولید نمایشهای رادیویی فعالیت داشت. او همچنین در برخی سریالهای تلویزیونی مانند ''مدار صفر درجه''، ''معمای شاه'' و ''ایراندخت'' بازی کرد. علاوه بر این، در روایت کتابهای صوتی نیز حضور داشت. او تا پایان عمر به آموزش فن بیان و فعالیت هنری ادامه داد و در ۳۰ خرداد ۱۳۹۷ش در تهران درگذشت.<ref>[https://ketabrah.com/author/28632-%D8%B5%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%AC%D8%B1%D9%87 «معرفی و دانلود بهترین کتابهای صدرالدین شجره»، وبسایت کتابراه.]</ref> | |||
== آثار باستانی خرمدره == | |||
* '''تپه''' '''باستانی خالصه''' | |||
تپه خالصه خرمدره از محوطههای باستانی مهم ایران است که به هزاره ششم پیش از میلاد و دوره نوسنگی و مس تعلق دارد. این اثر در حدود یک کیلومتری جنوب شهر خرمدره و در میان باغات و تاکستانهای حاصلخیز واقع شده و از معدود محوطههایی است که بخشی از پیشینه تاریخی و فرهنگی فلات مرکزی و شمالغرب ایران را بازتاب میدهد. در نخستین مطالعات باستانشناسی انجامشده در خرمدره در سال ۱۳۸۸ش، شواهدی از دوره پارینهسنگی (حدود ۲۰۰ هزار سال پیش) نیز در این تپه گزارش شده است. از مهمترین یافتههای آن میتوان به ابزارهای سنگی، تدفین انسان در خمرههای سفالی، ظروف سفالی و بقایای دانههای گیاهی اشاره کرد که نشاندهنده حاصلخیزی منطقه و رواج فعالیتهای کشاورزی در میان ساکنان آن است. همچنین کشف کوره سفالگری بیانگر خودکفایی و مهارت ساکنان در تولید و ساخت سفال و حتی صادرات آن در دورههای باستانی است. این تپه اطلاعات ارزشمندی درباره سکونت انسانها در حاشیه رودخانه کبیر و شمالغرب کشور ارائه میدهد و در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/5147893/%D8%AA%D9%BE%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%87-%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D9%BE%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1 «تپه خالصه خرمدره از نادر ترین تپههای باستانی کشور»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | |||
* '''حمام یانیان''' | |||
گرمابه تاریخی یانیان خرمدره از بناهای دوره قاجار است که در بافت قدیمی شهر و در حاشیه رودخانه کبیر قرار دارد. نام «یانیان» در زبان ترکی از مصدر «یانماق» بهمعنای سوختن گرفته شده و به گرمای دائمی و آب گرم حمام اشاره دارد. این حمام با الهام از معماری حمامهای دوره صفوی اما در ابعاد کوچکتر و با وسعت حدود ۲۱۰ مترمربع ساخته شده است. بخشهای آن شامل هشتی ورودی، سربینه، گرماخانه، نظافتخانه، خزینههای آب سرد و گرم و گلخن است.<ref>[https://dana.ir/254802/%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4-%D8%B3%D9%87-%D8%A8%D8%B9%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87 «گردش سهبعدی در حمام یانیان خرمدره»، وبسایت دانا.]</ref> در سالهای اخیر، حمام تاریخی یانیان با حفظ ساختار اصلی، تغییر کاربری داده و به سفرهخانه سنتی تبدیل شده است.<ref>[https://jazebeha.com/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%AF%DB%8C/%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86/%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%85-%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DB%8C%D8%A7%D9%86/ «حمام تاریخی یان یان از جاذبه های گردشگری خرمدره»، وبسایت جاذبه.] </ref> این اثر تاریخی از جمله آثار ثبتشده در فهرست آثار ملی ایران است.<ref>[https://nasrnews.ir/detail/14022/%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%85-%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D9%88-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%88%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D9%88%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF «حمام یانیان خرمدره و مسجد روستای نوکیان به فهرست آثار ملی پیوستند»، وبسایت آژانس خبری تحلیلی نصر.]</ref> | |||
==گردشگری== | ==گردشگری== | ||
