آذرمیدخت صفوی: تفاوت میان نسخه‌ها

آذرمیدخت صفوی در سال ۱۹۵۲ میلادی در منطقهٔ شمس‌آباد، از توابع اوتار پرادش در شمال هند متولد شد.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص8.]</ref> وی از نوادگان خاندان صفوی ایران است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/Fa/news/83423/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%AA-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D8%9B-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%87%D9%86%D8%AF «گفت‌وگو با آذر میدخت صفوی؛ رئیس مرکز تحقیقات فارسی هند»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> این خاندان که نیای آنان شیخ صفی‌الدین اردبیلی است، بیش از دویست سال بر ایران حکومت کردند.<ref>[https://deltabooks.ir/blog/155-safavid-Iranian-history.html «حکومت صفویان در تاریخ ایران»، وب‌سایت دلتا.]</ref> در زمان نادرشاه افشار و هنگامی که صفویان در تنگنا قرار گرفتند، به هند مهاجرت کردند و نقش مؤثری در گسترش زبان فارسی در آن سرزمین ایفا کردند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/204015/%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%86%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%DA% دهلوی و صفوی، «این قند پارسی (گفت‌وگو با دکتر اظهر دهلوی و دکتر آذر میدخت صفوی، استادان زبان و ادبیات فارسی در هند)»، 1390ش، ص113.]</ref> رحمت‌الله شاه‌صفوی، از نیاکان آذرمیدخت صفوی، در سال ۱۷۳۷ میلادی و در عهد محمدشاه گورکانی به هند مهاجرت کرد.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص8.]</ref> ایرانیان مقیم هند در طول سال‌ها با زنان هندی ازدواج کردند و بدین‌ترتیب ریشهٔ فرزندانشان به‌تدریج ایرانی-هندی شد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/Fa/news/83423/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%AA-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D8%9B-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%87%D9%86%D8%AF «گفت‌وگو با آذر میدخت صفوی؛ رئیس مرکز تحقیقات فارسی هند»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>

 

محمدصادق صفوی، پدر آذرمیدخت، از پژوهشگران برجستهٔ زبان و ادبیات فارسی بود. وی مدرک کارشناسی ارشد خود را از دانشگاه علیگر دریافت کرد. وی مقاله‌هایش در مجله‌های یغما و سخن در ایران به چاپ می‌رسید. او با نویسندگان و مورخان سرشناسی همچون محمدعلی جمال‌زاده، ایرج افشار، حبیب یغمایی و محمدابراهیم باستانی پاریزی ارتباط داشت.<ref>[https://www.cgie.org.ir/Fa/news/83423/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%AA-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D8%9B-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%87%D9%86%D8%AF «گفت‌وگو با آذر میدخت صفوی؛ رئیس مرکز تحقیقات فارسی هند»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> مادرش، ممتازجهان، دختر یک پزشک نامدار هندی و زنی تحصیل‌کرده و روشنفکر بود.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص9.]</ref> همچنین نواب‌الدوله شمس‌آبادی، پدربزرگ آذرمیدخت، نویسنده‌ای شناخته‌شده در هند بود که بیش از ۳۰ جلد کتاب به [[زبان فارسی]] تألیف کرد.<ref>[https://library.razavi.ir/literature/fa/50172/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%81%D8%B3%D9%88%D8%B1-%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%D9%8A%D8%AF%D8%AE%D8%AA-%D8%B5%D9%81%D9%88%D9%8A قنبری، «پروفسور آزرميدخت صفوي»، وب‌سایت سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.]</ref>

 

آذرمیدخت صفوی، پدر خود را نخستین معلمش می‌داند. پدرش از کودکی اشعار فارسی را از کتاب‌هایی همچون [[گلستان (کتاب)|گلستان]]، [[بوستان (کتاب)|بوستان]]، [[شاهنامه]]، [[دیوان حافظ]]، اسکندرنامهٔ نظامی، اخلاق جلالی، دیوان خاقانی و ظهیر فاریابی برای آذر میدخت می‌خواند و خواندن شعر را نیز به او می‌آموخت.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص9.]</ref> به همین دلیل، آذرمیدخت از همان کودکی به زبان فارسی دلبسته شد و در جوانی با تشویق‌های پدرش به تحصیلات عالی در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی پرداخت. وی در سال ۱۹۷۵ میلادی از پایان‌نامهٔ خود با عنوان «[[سعدی شیرازی|سعدی]] شاعر غزل‌سرا و انسان‌دوست» دفاع کرد و دکترای خود را در این رشته دریافت کرد. استاد راهنمای پایان‌نامهٔ او پروفسور نذیر احمد، از دانشمندان بزرگ هندی، بود.<ref>[https://www.cgie.org.ir/Fa/news/83423/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%AA-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D8%9B-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%87%D9%86%D8%AF «گفت‌وگو با آذر میدخت صفوی؛ رئیس مرکز تحقیقات فارسی هند»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> رسالهٔ دکتری وی به مطالعهٔ تطبیقی و مقایسهٔ غزل‌سرایی سعدی و [[حافظ]] اختصاص داشته است.<ref>[https://ana.ir/fa/news/16711/%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%82% «حافظ را باید بر اساس موازین ادبی جدید جهان نقد کرد»، خبرگزاری آنا.]</ref>  

 

دکتر آذرمیدخت، پس از اخذ دکترا به ایران سفر کرد و به مدت شش ماه در دانشگاه تهران از محضر استادانی چون بدیع‌الزمان فروزان‌فر، سیدجعفر شهیدی، جلال همایی، حبیب یغمایی، پرویز ناتل خانلری و محمدابراهیم باستانی پاریزی بهره برد و با زبان محاوره‌ای و جدید فارسی آشنایی پیدا کرد.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص10.]</ref> پس از آن دکتر صفوی به ایران سفرهای زیادی داشته است؛ البته استادان و بزرگان عرصۀ زبان و ادب فارسی در ایران هم مکرراً به هند سفر کرده‌اند و ارتباط تنگاتنگی بین دو کشور به‌منظور تبادل فرهنگی وجود دارد.<ref>[https://anjomanasar.ir/%d8%a8%d8%b2%d8%b1%da%af%d8%af%d8%a7%d8%b4%d8%aa-%d8%a8%d8%a7%d9%86%d9%88%db%8c%e2%80%8c-%d8%af%d8%a7%d9%86%d8%b4%d9%85%d9%86%d8%af-%d9%be%d8%b1%d9%88%d9%81%d8%b3%d9%88%d8%b1-%d8%af%da%a9%d8%aa-2/ «بزرگداشت بانوی‌ دانشمند پروفسور دکتر آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.]</ref>  

دکتر صفوی در سال ۲۰۰۶ میلادی، مرکز تحقیقات زبان فارسی را در دانشگاه اسلامی علیگر هند تأسیس کرد تا در حفظ و نگهداری این میراث کهن بکوشد.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص12.]</ref> در این مرکز، افزون بر امور ادبی، پژوهش‌های بین‌رشته‌ای در حوزه‌هایی همچون فلسفه، طب، بازرگانی، [[موسیقی]]، معماری و تاریخ انجام می‌شود. دکتر صفوی بر این باور است که زبان فارسی بیش از هشتصد سال زبان رسمی هند بوده است؛ از این رو، منابع فارسی حاوی اطلاعات ارزشمندی در این رشته‌هاست که باید از آنها و تجربیات نهفته در آنها بهره گرفت.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/204015/%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%86%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%DA% دهلوی و صفوی، «این قند پارسی (گفت‌وگو با دکتر اظهر دهلوی و دکتر آذر میدخت صفوی، استادان زبان و ادبیات فارسی در هند)»، 1390ش، ص110.]</ref> هم‌اکنون دانشجویان بسیاری در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا در این دانشگاه مشغول به تحصیل هستند.<ref>[https://saadifoundation.ir/fa/news/1624/%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «پژوهش در زبان فارسی مورد نیاز هند است»، وب‌سایت بنیاد سعدی.]</ref>

*عضو هیأت تحریریه مجلات قند پارسی و ایندوایرانیکا؛

*صفویان در شمس‌آباد-هند؛

دکتر آذرمیدخت صفوی افزون بر جایگاه والای علمی، در میان دانشجویان و محافل فرهنگی و ادبی از محبوبیت و احترام ویژه‌ای برخوردار است. این محبوبیت ریشه در اخلاق نیکو، تواضع و فروتنی، سخن‌سنجی، مهربانی و صمیمیت او دارد. براساس تعاریف افرادی که با وی در ارتباط بوده‌اند، دکتر صفوی سرشار از عشق و محبت به دانشجویان و اطرافیان خود است، به‌گونه‌ای که در نخستین برخورد، حس احترام را برمی‌انگیزد و هیچ گونه [[حسد|حسادت]] یا کینه‌ورزی در وجود او راه ندارد. بدین سان، توانسته است نامی نیک در عرصه‌های علمی، فرهنگی و اجتماعی از خود بر جای بگذارد.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص15.]</ref>   

 

دکتر صفوی ایران و هند را دارای اشتراکات فراوان فرهنگی و زبانی دانسته و آن را نشانۀ همبستگی و ارتباط تنگاتنگ ایرانیان و هندی‌ها از گذشته‌های دور عنوان می‌کند.<ref>[https://akharinkhabar.ir/girly/2279704 «گزارشی از مراسم بزرگداشت «آذرمیدخت صفوی» در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی»، وب‌سایت آخرین خبر.]</ref> او زبان فارسی را زبانی ارزشمند در هند شمرده و براساس منابع تاریخی بیان می‌کند: قدمت زبان فارسی در هند به دوران پیش از اسلام بازمی‌گردد و زبان باستانی ایران با سانسکریت هند اشتراکات ادبی زیادی دارد. در زمان محمود غزنوی تعداد زیادی از شاعران ایرانی همراه او به هند می‌آیند و ساکن هند می‌شوند. دورۀ گورکانیان دوران اوج شکوفایی زبان فارسی در هند است،<ref>[https://saadifoundation.ir/fa/news/1624/%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «پژوهش در زبان فارسی مورد نیاز هند است»، وب‌سایت بنیاد سعدی.]</ref> ازجمله شاعرانی که در آن دوره شعر فارسی سروده‌اند می‌توان به امیرخسرو دهلوی که به طوطی هند شهرت داشته، اشاره کرد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/83423/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%AA-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D8%9B-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82%D8%A «گفت‌وگو با آذر میدخت صفوی؛ رئیس مرکز تحقیقات فارسی هند»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>

اما با سلطۀ انگلیسی‌ها بر هند، زبان فارسی که بیش از هشت قرن، زبان و عامل پیوستگی و وحدت بین هندی‌ها بود، با افول مواجه شد و زبان انگلیسی جایگزین آن شد و همین موجب اختلاف بین هندوها و مسلمانان شد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/204015/%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%86%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%DA% دهلوی و صفوی، «این قند پارسی (گفت‌وگو با دکتر اظهر دهلوی و دکتر آذر میدخت صفوی، استادان زبان و ادبیات فارسی در هند)»، 1390ش، ص111.]</ref> پس از استقلال هند، بسیاری از دولتمردان هند به زبان فارسی و احیای آن اهمیت زیادی نشان دادند.<ref>[https://saadifoundation.ir/fa/news/1624/%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «پژوهش در زبان فارسی مورد نیاز هند است»، وب‌سایت بنیاد سعدی.]</ref> دکتر صفوی همچنین معتقد است که هندی‌ها برای آگاهی و شناخت کامل از تاریخ و فرهنگ خود باید به زبان فارسی آشنایی داشته باشند، زیرا بسیاری از منابع تاریخی آنها به فارسی بوده و برای استخراج اطلاعات از این منابع اصیل، باید با زبان فارسی آشنا باشند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/204015/%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%86%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%DA% دهلوی و صفوی، «این قند پارسی (گفت‌وگو با دکتر اظهر دهلوی و دکتر آذر میدخت صفوی، استادان زبان و ادبیات فارسی در هند)»، 1390ش، ص111.]</ref>  

دکتر صفوی رشتۀ ادبیات فارسی پس از انقلاب اسلامی را برای اولین بار در دانشگاه علیگر، به‌منظور آشنایی دانشجویان با اشعار شاعران پس از انقلاب اسلامی ایران مانند قیصر امین‌پور، موسوی گرمارودی و عبدالجبار کاکایی راه‌اندازی کرد.<ref>[https://saadifoundation.ir/fa/news/1624/%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «پژوهش در زبان فارسی مورد نیاز هند است»، وب‌سایت بنیاد سعدی.]</ref> او در سخنرانی‌ها و مصاحبه‌های خود بارها از دلبستگی عمیق خود به زبان فارسی سخن گفته و تأکید کرده است که خدا را شاکر است که جنون شعر فارسی دارد. وی به این جنون افتخار می‌کند و خود را خدمتگزار کوچکی در عرصهٔ زبان فارسی می‌داند.<ref>[https://www.irna.ir/news/81613015/%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%81%D8%B3%D9%88%D8%B1-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%DA%86%D8%B4%D9%85-%D9%88-%DA%86%D8%B1%D8%A7%D8%BA-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%AF-%D8 «حدادعادل، پروفسور صفوی را چشم و چراغ اساتید زبان فارسی هند خواند/ استاد دانشگاه علیگر: خدا را شاكرم كه جنون شعر فارسی دارم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>     

 

غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، از دکتر صفوی به‌عنوان چشم و چراغ استادان زبان و ادبیات فارسی و بانوی اول زبان فارسی در هند، یاد کرده و معتقد است؛ تمام کسانی که در چهار دههٔ اخیر دغدغهٔ زبان و ادب فارسی داشته‌اند، بدون تردید وی را در هند می‌شناسند. همچنین مهدی محقق، رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، در مراسم تجلیل از آذرمیدخت صفوی، وی را از خادمان زبان فارسی در هند خواند و به پیوند دیرینهٔ ایران و هند اشاره کرد.<ref>[https://www.irna.ir/news/81613015/%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%81%D8%B3%D9%88%D8%B1-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%DA%86%D8%B4%D9%85-%D9%88-%DA%86%D8%B1%D8%A7%D8%BA-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%AF-%D8 «حدادعادل، پروفسور صفوی را چشم و چراغ اساتید زبان فارسی هند خواند، استاد دانشگاه علیگر: خدا را شاكرم كه جنون شعر فارسی دارم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> پروفسور محمود عابدی، عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، نیز ایران را به مادری نیک‌خَلق تشبیه کرده که دختر نیک‌خَلق خود را در هند به یادگار گذاشته است.<ref>[https://anjomanasar.ir/%d8%a8%d8%b2%d8%b1%da%af%d8%af%d8%a7%d8%b4%d8%aa-%d8%a8%d8%a7%d9%86%d9%88%db%8c%e2%80%8c-%d8%af%d8%a7%d9%86%d8%b4%d9%85%d9%86%d8%af-%d9%be%d8%b1%d9%88%d9%81%d8%b3%d9%88%d8%b1-%d8%af%da%a9%d8%aa-2/ «بزرگداشت بانوی‌ دانشمند پروفسور دکتر آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.]</ref>  

 

*«حدادعادل، پروفسور صفوی را چشم و چراغ اساتید زبان فارسی هند خواند، استاد دانشگاه علیگر: خدا را شاكرم كه جنون شعر فارسی دارم»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 28 اردیبهشت 1394ش.