| خط ۹۰: | خط ۹۰: | ||
از جمله سوغاتیها و صنایع محلی در خرمدره میتوان به قالی و فرش دستبافت، جاجیم، گلیم، گلدوزی، منبت، گیپور و خیاطیهای خاصِ این منطقه اشاره کرد.<ref>[https://home.mehromah.ir/fun/touring-iran/3586-%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AA%D9%BE%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87.html «خرمدره شهر تپههای تاریخی هشت هزار ساله»، وبسایت مهر و ما]ه.</ref> | از جمله سوغاتیها و صنایع محلی در خرمدره میتوان به قالی و فرش دستبافت، جاجیم، گلیم، گلدوزی، منبت، گیپور و خیاطیهای خاصِ این منطقه اشاره کرد.<ref>[https://home.mehromah.ir/fun/touring-iran/3586-%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AA%D9%BE%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87.html «خرمدره شهر تپههای تاریخی هشت هزار ساله»، وبسایت مهر و ما]ه.</ref> | ||
== آداب و رسوم == | == آداب و رسوم مردم خرمدره == | ||
=== شب چله (یلدا) | === شب چله (یلدا) === | ||
در منطقه خرمدره، شب یلدا با گردهمایی خانوادهها در منزل بزرگترها برگزار میشود. مردم این منطقه برای این شب، هندوانه و خربزه را در کاه یا آرد نگهداری میکردند و درخت انگور را با پوشاندن علف از سرمازدگی محافظت میکردند تا انگور تازه به سفره بیاورند. انار، سیب، به، پرتقال، گردو، سنجد و کشمش نیز از خوراکیهای اصلی این شب است. در این شبنشینیها، بزرگترها قصه میگویند، افراد باسواد شعر میخوانند و اگر نوازندهای باشد ساز و آواز برپا میشود. همچنین نامزدها به اتفاق بزرگان خانواده برای عروس خود هدیه میبرند.<ref>[https://mojerasa.ir/khabar/34368/%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%87%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%AE%D8%B1%D9%85-%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%A8-%DA%86%D9%84%D9%87(%DB%8C%D9%84%D8%AF%D8%A7)/ «سنت های کهن مردم خرم دره در شب چله(یلدا)»، وبسایت موج رسا.]</ref> | در منطقه خرمدره، شب یلدا با گردهمایی خانوادهها در منزل بزرگترها برگزار میشود. مردم این منطقه برای این شب، هندوانه و خربزه را در کاه یا آرد نگهداری میکردند و درخت انگور را با پوشاندن علف از سرمازدگی محافظت میکردند تا انگور تازه به سفره بیاورند. انار، سیب، به، پرتقال، گردو، سنجد و کشمش نیز از خوراکیهای اصلی این شب است. در این شبنشینیها، بزرگترها قصه میگویند، افراد باسواد شعر میخوانند و اگر نوازندهای باشد ساز و آواز برپا میشود. همچنین نامزدها به اتفاق بزرگان خانواده برای عروس خود هدیه میبرند.<ref>[https://mojerasa.ir/khabar/34368/%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%87%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%AE%D8%B1%D9%85-%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%A8-%DA%86%D9%84%D9%87(%DB%8C%D9%84%D8%AF%D8%A7)/ «سنت های کهن مردم خرم دره در شب چله(یلدا)»، وبسایت موج رسا.]</ref> | ||
=== خانهتکانی | === خانهتکانی === | ||
در خرمدره قدیم، خانهتکانیهای پایان سال با دستور مادرشوهر شروع میشد و باید پیش از غروب چهارشنبهسوری تمام میشد. کنار رودخانه کبیرخان، زنان با چوبی به نام «دویجک» و مادهای شوینده به نام «چوقان» لباسها و فرشها را میشستند. در این روزها، کوسهها (افرادی با لباس سیاه و سفید و دهلزنان) وارد خانهها میشدند. کوسه سفید نماد بهار و کوسه سیاه نماد زمستان بود؛ کشتی گرفتن آن دو و پیروزی سفیدپوش، نشانه غلبه روشنایی بر تاریکی بود. اگر خانه تمیز بود، کوسه سفید سیاهپوش را زمین میزد و صاحب خانه انعام میداد. اگر خانه کثیف بود یا سفال شکسته در حیاط مانده بود، کوسهها با چوبدستی دیوارها را خراش میزدند و سفالها را میشکستند تا صاحبخانه را به خانهتکانی وادارند.<ref>[https://nabzesahar.ir/1395/12/12/%D8%B1%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%85-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D8%B1%D9%85-%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%B1/ «رسم و رسوم قدیم خرم دره در خانه تکانی و روزهای پایانی آخر سال»، وبسایت نبض سحر خرمدره.]</ref> | در خرمدره قدیم، خانهتکانیهای پایان سال با دستور مادرشوهر شروع میشد و باید پیش از غروب چهارشنبهسوری تمام میشد. کنار رودخانه کبیرخان، زنان با چوبی به نام «دویجک» و مادهای شوینده به نام «چوقان» لباسها و فرشها را میشستند. در این روزها، کوسهها (افرادی با لباس سیاه و سفید و دهلزنان) وارد خانهها میشدند. کوسه سفید نماد بهار و کوسه سیاه نماد زمستان بود؛ کشتی گرفتن آن دو و پیروزی سفیدپوش، نشانه غلبه روشنایی بر تاریکی بود. اگر خانه تمیز بود، کوسه سفید سیاهپوش را زمین میزد و صاحب خانه انعام میداد. اگر خانه کثیف بود یا سفال شکسته در حیاط مانده بود، کوسهها با چوبدستی دیوارها را خراش میزدند و سفالها را میشکستند تا صاحبخانه را به خانهتکانی وادارند.<ref>[https://nabzesahar.ir/1395/12/12/%D8%B1%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%85-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D8%B1%D9%85-%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%B1/ «رسم و رسوم قدیم خرم دره در خانه تکانی و روزهای پایانی آخر سال»، وبسایت نبض سحر خرمدره.]</ref> | ||
=== چهارشنبهسوری === | |||
در خرمدره، چهارشنبهسوری با خانهتکانی و پوشیدن لباس نو در عصر سهشنبه آغاز میشد و بزرگترها به کودکان «پول چهارشنبه» میدادند. اهالی به دیدار خانوادههای داغدیده میرفتند و نشانههای سوگ را با لباسهای شاد جایگزین میکردند. سپس بوتههای جمعآوریشده از کوه روی پشتبام آتش زده میشد و مردم با پریدن از روی آتش و گفتن شادباش، در مراسم شرکت میکردند. در پایان، خاکستر آتش جمعآوری و در آب روان ریخته میشد و شام با غذاهای سنتی مانند ماهیپلو، سبزیپلو یا خورش قیمه همراه بود.<ref>[https://nabzesahar.ir/1402/12/22/%D8%A2%D8%AE%D8%B1-%DA%86%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87/ «آخر چارشنبه در خرمدره»، وبسایت نبض سحر خرمدره.]</ref> مردم خرمدره در شب چهارشنبهسوری از خوبیها و شادیها میگفتند و در گذشته، صبح چهارشنبه با رفتن به کنار رودخانه، قیچی را در آب فرو میبردند و بهصورت نمادین آب را میبریدند تا از بدیهای سال گذشته جدا شوند و آنها را کنار بگذارند.<ref>[https://www.chtn.ir/news/13991226622969/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86 «آیین چهارشنبهسوری در استان زنجان»، وبسایت میراث آریا.]</ref> | |||
== '''بازیهای سنتی خرمدره''' == | == '''بازیهای سنتی خرمدره''' == | ||
