رهبر جمهوری اسلامی ایران: تفاوت میان نسخه‌ها

نظریه ولایت فقیه که رهبری جمهوری اسلامی بر آن استوار است، پیشینه‌ای دیرینه در فقه شیعه دارد. فقیهانی چون شیخ مفید (قرن چهارم هجری)، شیخ طوسی، محقق حلی، علامه حلی، شهید اول و دوم، محقق کرکی (قرن دهم هجری)، ملا احمد نراقی، شیخ مرتضی انصاری و دیگران به تبیین این نظریه پرداخته‌اند. به باور ایشان، فقیه جامع‌الشرایط از سوی امام معصوم به عنوان «نایب عام» منصوب شده و ولایت بر جامعه را در عصر غیبت بر عهده دارد. محقق کرکی در دوره صفویه موفق شد این نظریه را به‌صورت عملی تحقق بخشد و با صدور فرمان شاه طهماسب، ولایت خود را بر امور مملکت اعمال کند. با این حال، به‌دلیل نبود بستر سیاسی مناسب و سلطۀ پادشاهان، اعمال عملی ولایت فقیه در دوره‌های بعدی عمدتاً به اموری محدود چون قضا و سرپرستی ایتان منحصر بود.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/86297/%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87?rcids=85360,52192,81727,86765,86292,82395,80352,52818,86326,81835,81694,52823,93361,91937,88502,87246,88841,86332,87790,87691 «پیشینه تاریخی ولایت فقیه»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه]</ref> پس از پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن ۱۳۵۷ش، این نظریه بار دیگر در عمل تحقق یافت. در همه‌پرسی ۱۲ فروردین ۱۳۵۸ش، مردم به نظام جمهوری اسلامی رأی دادند و در قانون اساسی مصوب آذر ۱۳۵۸ش، نهاد رهبری به صورت رسمی پیش‌بینی شد. در بازنگری قانون اساسی در سال ۱۳۶۸ش، شرط «مرجعیت» از شرایط رهبر حذف، عبارت «ولایت مطلقه» به قانون اساسی افزوده و اختیارات رهبر در زمینه تعیین سیاست‌های کلی نظام، فرماندهی کل نیروهای مسلح و حل اختلاف قوا گسترش یافت.