بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''امنیت اجتماعی'''</big>؛ ایمنی جان، مال، آبرو، هویت، موقعیت و آرامش افراد در برابر تهدیدهای درونجامعهای.<br> | <big>'''امنیت اجتماعی'''</big>؛ ایمنی جان، مال، آبرو، هویت، موقعیت و آرامش افراد در برابر تهدیدهای درونجامعهای.<br> | ||
امنیت اجتماعی، وضعیتی از زیست جمعی است که در آن افراد جامعه در برابر هرگونه تعرض درونجامعهای به داراییهای مشروع خود، شامل جان، مال، حیثیت، باورها، حریم شخصی و فرصتهای برابر، از ایمنی عینی و آرامش ذهنی برخوردار هستند. این مفهوم از نظم انتظامی صرف فراتر رفته و به کیفیت روابط میانفردی، میزان اعتماد به نهادهای عمومی، احساس تعلق به هویت جمعی و توانایی مقاومت در برابر فشارهای هنجاری و اقتصادی گسترش یافته است. امنیت اجتماعی زمانی تحقق مییابد که هم خطر واقعی آسیب به کمترین میزان رسیده باشد و هم ارزیابی ذهنی افراد از تهدید، جای خود را به اطمینان دهد؛ بههمین دلیل، تأمین و نگهداری آن بر | امنیت اجتماعی، وضعیتی از زیست جمعی است که در آن افراد جامعه در برابر هرگونه تعرض درونجامعهای به داراییهای مشروع خود، شامل جان، مال، حیثیت، باورها، حریم شخصی و فرصتهای برابر، از ایمنی عینی و آرامش ذهنی برخوردار هستند. این مفهوم از نظم انتظامی صرف فراتر رفته و به کیفیت روابط میانفردی، میزان اعتماد به نهادهای عمومی، احساس تعلق به هویت جمعی و توانایی مقاومت در برابر فشارهای هنجاری و اقتصادی گسترش یافته است. امنیت اجتماعی زمانی تحقق مییابد که هم خطر واقعی آسیب به کمترین میزان رسیده باشد و هم ارزیابی ذهنی افراد از تهدید، جای خود را به اطمینان دهد؛ بههمین دلیل، تأمین و نگهداری آن بر عهدۀ دولت، نهادهای مدنی و شهروندان بهطور همزمان است. | ||
==مفهومشناسی== | ==مفهومشناسی== | ||
امنیت اجتماعی (به لاتین: Secures، بهمعنای فقدان دلهره)<ref>ماندل، چهرۀ متغیر امنیت ملی، 1379ش، ص44.</ref> وضعیتی است که در آن اعضای یک جامعه نسبت به حفظ حقوق بنیادین خود نظیر جان، مال، اعتبار، موقعیت و آزادیهای اجتماعی، در برابر سایر افراد، گروهها یا نهادها احساس ایمنی کنند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1135781/fa عبدی و دیگران، «شناسایی ابعاد و شاخصهای امنیت اجتماعی»، 1402ش، ص160.]</ref> این مفهوم، برخلاف «امنیت ملی» که بر تمامیت ارضی و حاکمیت متمرکز است، ناظر بر تعاملات درونجامعهای و روابط شهروندان با یکدیگر و با دولت است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1005776/fa رفیعیان و دیگران، «ارزیابی و تحلیل شاخصهای امنیت اجتماعی استانهای کشور»، 1400ش، ص23.]</ref> از نگاه مکتب کپنهاگ، امنیت اجتماعی بهمعنای توانایی جامعه برای حفظ هویت خود در برابر تهدیدها است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1005776/fa رفیعیان و دیگران، «ارزیابی و تحلیل شاخصهای امنیت اجتماعی استانهای کشور»، 1400ش، ص23.]</ref> در دیدگاه اسلامی، این مفهوم فراتر از نبود تهدید فیزیکی بوده و در گرو استقرار عدالت، اخلاق و ایمان است.<ref>سورۀ نحل، آیۀ 112.</ref> | امنیت اجتماعی (به لاتین: Secures، بهمعنای فقدان دلهره)<ref>ماندل، چهرۀ متغیر امنیت ملی، 1379ش، ص44.</ref> وضعیتی است که در آن اعضای یک جامعه نسبت به حفظ حقوق بنیادین خود نظیر جان، مال، اعتبار، موقعیت و آزادیهای اجتماعی، در برابر سایر افراد، گروهها یا نهادها احساس ایمنی کنند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1135781/fa عبدی و دیگران، «شناسایی ابعاد و شاخصهای امنیت اجتماعی»، 1402ش، ص160.]</ref> این مفهوم، برخلاف «امنیت ملی» که بر تمامیت ارضی و حاکمیت متمرکز است، ناظر بر تعاملات درونجامعهای و روابط شهروندان با یکدیگر و با دولت است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1005776/fa رفیعیان و دیگران، «ارزیابی و تحلیل شاخصهای امنیت اجتماعی استانهای کشور»، 1400ش، ص23.]</ref> از نگاه مکتب کپنهاگ، امنیت اجتماعی بهمعنای توانایی جامعه برای حفظ هویت خود در برابر تهدیدها است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1005776/fa رفیعیان و دیگران، «ارزیابی و تحلیل شاخصهای امنیت اجتماعی استانهای کشور»، 1400ش، ص23.]</ref> در دیدگاه اسلامی، این مفهوم فراتر از نبود تهدید فیزیکی بوده و در گرو استقرار عدالت، اخلاق و ایمان است.<ref>سورۀ نحل، آیۀ 112.</ref><ref group="دیدگاه">آدرس به قران در اینگونه موارد درست است؟ در قرآن بحث مفهوم شناسی امنیت اجتماعی مطرح نشده است. لازم است که نظریه های امنیت اجتماعی در مکاتب مختلف و دیدگاه دین و متفکران مسلمان هر کدام ذیل جداگانه بیاید. اگر مطلب وجود دارد. </ref> | ||
امنیت اجتماعی دو وجه دارد: وجه عینی، شامل شاخصهای قابل اندازهگیری مانند نرخ جرم، آمار بزهکاری و میزان خشونت؛ و وجه ذهنی، یعنی ارزیابی افراد از ایمنی محیط زندگی خود، ازجمله فضاهای عمومی و روابط اجتماعی. بر این اساس، امنیت اجتماعی زمانی بهصورت کامل برقرار است که هم خطر عینی آسیب به حداقل رسیده باشد و هم احساس ذهنی تهدید جای خود را به آرامش دهد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1135781/fa عبدی و دیگران، «شناسایی ابعاد و شاخصهای امنیت اجتماعی»، 1402ش، ص161.]</ref> | امنیت اجتماعی دو وجه دارد: وجه عینی، شامل شاخصهای قابل اندازهگیری مانند نرخ جرم، آمار بزهکاری و میزان خشونت؛ و وجه ذهنی، یعنی ارزیابی افراد از ایمنی محیط زندگی خود، ازجمله فضاهای عمومی و روابط اجتماعی. بر این اساس، امنیت اجتماعی زمانی بهصورت کامل برقرار است که هم خطر عینی آسیب به حداقل رسیده باشد و هم احساس ذهنی تهدید جای خود را به آرامش دهد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1135781/fa عبدی و دیگران، «شناسایی ابعاد و شاخصهای امنیت اجتماعی»، 1402ش، ص161.]</ref> | ||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
* '''توسعه و مشروعیت سیاسی:''' امنیت، پیششرط بنیادین تحقق توسعه، عدالت و آزادی است. تأمین آن از وظایف اولیهٔ دولتها بوده و شاخصی برای سنجش کارآمدی و مشروعیت نظامهای سیاسی بهشمار میرود.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/506319/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D9%82%D8%A8%D9%84-%D9%88-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7 «نگاهی به امنیت اجتماعی قبل و بعد از انقلاب اسلامی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> | * '''توسعه و مشروعیت سیاسی:''' امنیت، پیششرط بنیادین تحقق توسعه، عدالت و آزادی است. تأمین آن از وظایف اولیهٔ دولتها بوده و شاخصی برای سنجش کارآمدی و مشروعیت نظامهای سیاسی بهشمار میرود.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/506319/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D9%82%D8%A8%D9%84-%D9%88-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7 «نگاهی به امنیت اجتماعی قبل و بعد از انقلاب اسلامی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> | ||
* '''امنیت ملی:''' پایه و بستر اصلی شکلگیری ساختار امنیت ملی در کشورهاست. | * '''امنیت ملی:''' پایه و بستر اصلی شکلگیری ساختار امنیت ملی در کشورهاست.<ref group="دیدگاه">ارتباطش با امنیت اجتماعی روش نیست. ضمنا توضیح این عناوین هم چندان لازم نیست. چون روشن است. ضمن اینکه بین اهمیت و کارکرد هم تفاوت وجود دارد.</ref> | ||
* '''آثار اجتماعی:''' استقرار امنیت منجر به کاهش جرایم، رفع ترس شهروندان و حاکمیت آرامش و اطمینان عمومی در جامعه میشود.<ref>[https://mydejban.com/%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/#:~:text=%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA%20%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%20%D8%A8%D9%87%20%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA%D. «امنیت اجتماعی چیست؟»، وبسایت دژبان.]</ref> | * '''آثار اجتماعی:'''<ref group="دیدگاه">تعبیر دقیق نیست. دو مورد بالا هم حزو آثار اجتماعی است. سلامت اجتماعی شاید مناسب باشد. </ref> استقرار امنیت منجر به کاهش جرایم، رفع ترس شهروندان و حاکمیت آرامش و اطمینان عمومی در جامعه میشود.<ref>[https://mydejban.com/%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/#:~:text=%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA%20%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%20%D8%A8%D9%87%20%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA%D. «امنیت اجتماعی چیست؟»، وبسایت دژبان.]</ref> | ||
==مراتب سهگانه | ==مراتب سهگانه امنیت اجتماعی== | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
!سطح امنیت | !سطح امنیت | ||
| خط ۴۲: | خط ۴۲: | ||
! '''بُعد''' !! '''تعریف مفهومی''' !! '''مصادیق کلان''' | ! '''بُعد''' !! '''تعریف مفهومی''' !! '''مصادیق کلان''' | ||
|- | |- | ||
| '''جانی'''|| ایمنی جان افراد در برابر تعرض فیزیکی، خشونت و صدمات بدنی || احساس امنیت در ترددهای شبانه، استفاده از فضاهای عمومی، مواجهه با افراد ناشناس | | '''جانی'''|| ایمنی جان افراد در برابر تعرض فیزیکی، خشونت و صدمات بدنی || احساس امنیت در ترددهای شبانه، استفاده از فضاهای عمومی، مواجهه بدون ترس با افراد ناشناس | ||
|- | |- | ||
| '''مالی'''|| حفظ اموال، داراییها و منابع اقتصادی افراد از دستبرد، سرقت و تعدی|| امنیت مسکن، امنیت خودرو، امنیت معاملات مالی و همراه داشتن وجه نقد | | '''مالی'''|| حفظ اموال، داراییها و منابع اقتصادی افراد از دستبرد، سرقت و تعدی|| امنیت مسکن، امنیت خودرو، امنیت معاملات مالی و همراه داشتن وجه نقد | ||
| خط ۶۶: | خط ۶۶: | ||
| '''اقتصادی کلان''' || شرایط اقتصادی جامعه که بهصورت غیرمستقیم بر احساس امنیت افراد تأثیر میگذارد || کاهش بیکاری، کنترل تورم، توزیع عادلانۀ ثورت و کاهش فقر.<ref> [https://www.sid.ir/paper/1135781/fa عبدی و دیگران، «شناسایی ابعاد و شاخصهای امنیت اجتماعی»، 1402ش، ص162-164.]</ref> | | '''اقتصادی کلان''' || شرایط اقتصادی جامعه که بهصورت غیرمستقیم بر احساس امنیت افراد تأثیر میگذارد || کاهش بیکاری، کنترل تورم، توزیع عادلانۀ ثورت و کاهش فقر.<ref> [https://www.sid.ir/paper/1135781/fa عبدی و دیگران، «شناسایی ابعاد و شاخصهای امنیت اجتماعی»، 1402ش، ص162-164.]</ref> | ||
|- | |- | ||
| '''اخلاقی و هنجاری''' || حاکمیت فضایل اخلاقی در جامعه بهگونهای که افراد بدون نیاز به نظارت بیرونی، از تعرض به حقوق دیگران پرهیز کنند || راستگویی، وفای به عهد، پرهیز از غیبت و تجسس، احترام به حریم خصوصی، خویشتنبانی (تشخیص هنجار از ناهنجار توسط خود شهروند).<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/82585/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%86%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%82%D9%88%D9%84%D9%87-%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-% «نگاهی نو به مقولۀ امنیت در جمهوری اسلامی ایرانی (1)»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | | '''اخلاقی و هنجاری''' || حاکمیت فضایل اخلاقی در جامعه بهگونهای که افراد بدون نیاز به نظارت بیرونی، از تعرض به حقوق دیگران پرهیز کنند || راستگویی، وفای به عهد، پرهیز از غیبت و تجسس، احترام به حریم خصوصی، خویشتنبانی (تشخیص هنجار از ناهنجار توسط خود شهروند).<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/82585/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%86%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%82%D9%88%D9%84%D9%87-%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-% «نگاهی نو به مقولۀ امنیت در جمهوری اسلامی ایرانی (1)»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref><ref group="دیدگاه">واقعا امنیت اجتماعی به همین گستردگی در منابع ذکر شده است؟ یا استنباطات نویسنده است؟ اقتصاد کلان و سیاسی با تعریف که از امنیت اجتماعی که معطوف ب فرد است چندان سازوگار نیست. دقت شود</ref> | ||
|} | |} | ||
==عوامل مؤثر بر امنیت اجتماعی== | ==عوامل مؤثر بر امنیت اجتماعی<ref group="دیدگاه">در این قسمت مباحث حداقل در شیوه بیان خلط شده است. </ref>== | ||
عوامل پیشبرندۀ امنیت اجتماعی در جوامع، مجموعهای از زیرساختهای ساختاری، پیوندهای مدنی و ارزشهای فرهنگی بوده که توازن و ثبات جمعی را تضمین میکنند: | عوامل پیشبرندۀ امنیت اجتماعی در جوامع، مجموعهای از زیرساختهای ساختاری، پیوندهای مدنی و ارزشهای فرهنگی بوده که توازن و ثبات جمعی را تضمین میکنند: | ||
===زیرساختهای ساختاری (اقتصادی و سیاسی)=== | ===زیرساختهای ساختاری (اقتصادی و سیاسی)=== | ||
تحقق امنیت اجتماعی مستلزم امنیت اقتصادی از طریق اشتغال پایدار، توزیع عادلانۀ ثروت و حمایت از کسبوکارها است تا از ناهنجاریهای ناشی از فقر پیشگیری شود. در بعد سیاسی نیز حاکمیت قانون، ثبات سیاسی و دسترسی برابر به عدالت قضایی، با تقویت حقوق شهروندی، بستری امن برای کنشگری اجتماعی فراهم میآورد.<ref>[https://mydejban.com/%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/#:~:text=%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA%20%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%20%D8%A8%D9%87%20%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA%D. «امنیت اجتماعی چیست؟»، وبسایت دژبان.]</ref> | تحقق امنیت اجتماعی مستلزم امنیت اقتصادی از طریق اشتغال پایدار، توزیع عادلانۀ ثروت و حمایت از کسبوکارها است تا از ناهنجاریهای ناشی از فقر پیشگیری شود. در بعد سیاسی نیز حاکمیت قانون، ثبات سیاسی و دسترسی برابر به عدالت قضایی، با تقویت حقوق شهروندی، بستری امن برای کنشگری اجتماعی فراهم میآورد.<ref>[https://mydejban.com/%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/#:~:text=%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA%20%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%20%D8%A8%D9%87%20%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA%D. «امنیت اجتماعی چیست؟»، وبسایت دژبان.]</ref> | ||
===پویاییهای مدنی و سرمایه اجتماعی=== | ===پویاییهای مدنی و سرمایه اجتماعی<ref group="دیدگاه">عنوان بیانگر عامل نیست</ref>=== | ||
# امنیت مردمپایه و مشارکت عمومی: اعتماد متقابل میان مردم و حاکمیت، زمینهساز مشارکت در امور جمعی است.<ref>صالحی امیری، امنیت اجتماعی، 1391ش، ص120-126.</ref> تجربیاتی همچون جنگ رمضان نشان داد که حضور فعال شهروندان در فضاهای عمومی، نوعی نظارت اجتماعی همگانی ایجاد میکند که با پوشش خلأهای نظارتی رسمی، ریسک ارتکاب جرم را کاهش داده و امنیت را به امری «مردمبنیاد» تبدیل میکند.<ref> [https://www.mehrnews.com/news/6786242/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C «الگوی ایرانی، امنیت اجتماعی»، خبرگزاری مهر.]</ref> | # امنیت مردمپایه و مشارکت عمومی: اعتماد متقابل میان مردم و حاکمیت، زمینهساز مشارکت در امور جمعی است.<ref>صالحی امیری، امنیت اجتماعی، 1391ش، ص120-126.</ref> تجربیاتی همچون جنگ رمضان نشان داد که حضور فعال شهروندان در فضاهای عمومی، نوعی نظارت اجتماعی همگانی ایجاد میکند که با پوشش خلأهای نظارتی رسمی، ریسک ارتکاب جرم را کاهش داده و امنیت را به امری «مردمبنیاد» تبدیل میکند.<ref> [https://www.mehrnews.com/news/6786242/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C «الگوی ایرانی، امنیت اجتماعی»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
# انسجام و هویت مکانی: تقویت | # انسجام و هویت مکانی: تقویت [[همبستگی اجتماعی]]، ظرفیت حل بحرانها را افزایش میدهد.<ref>صالحی امیری، امنیت اجتماعی، 1391ش، ص120-126.</ref> در این راستا، احیای روستاها با تقویت هویت جمعی و تحقق مهاجرت معکوس، مانع از تمرکز جمعیتی ناامن در حاشیۀ شهرها شده و پایداری اجتماعی را تقویت میکند.<ref> [https://dolat.ir/detail/479700 «جنگ رمضان پیروزی همهجانبۀ ملت ایران بود/ احیای روستا، راه نجات اقتصاد و هویت ملی کشور است/ بانکها، شریک احیای اقتصاد روستایی»، پایگاه اطلاعرسانی دولت.]</ref> | ||
===الزامات حاکمیتی و بهداشت عمومی=== | ===الزامات حاکمیتی و بهداشت عمومی<ref group="دیدگاه">اینجا شما وارد باید و نباید حکومتی شده است که با ویکی نگاری مقداری متفاوت است.</ref>=== | ||
# صیانت فیزیکی و روانی: محافظت از جان و مال شهروندان در برابر جرائم و بلایای طبیعی، وظیفۀ بنیادین حاکمیت است.<ref>[https://mydejban.com/%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/#:~:text=%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA%20%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%20%D8%A8%D9%87%20%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA%D. «امنیت اجتماعی چیست؟»، وبسایت دژبان.]</ref> اقداماتی نظیر واکسیناسیون عمومی علاوه بر مصونیت جسمی، با ارتقای حس مسئولیت جمعی و اعتماد به کارگزاران، امنیت روانی جامعه را در برابر بحرانهای زیستی تضمین میکند.<ref>[https://www.sbu.ac.ir/fa/web/news/w/mazaheri «واکسیناسیون، حرکت در جهت ایجاد حس امنیت اجتماعی است»، پایگاه خبری دانشگاه شهید بهشتی.]</ref> | # صیانت فیزیکی و روانی: محافظت از جان و مال شهروندان در برابر جرائم و بلایای طبیعی، وظیفۀ بنیادین حاکمیت است.<ref>[https://mydejban.com/%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/#:~:text=%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA%20%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%20%D8%A8%D9%87%20%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA%D. «امنیت اجتماعی چیست؟»، وبسایت دژبان.]</ref> اقداماتی نظیر واکسیناسیون عمومی علاوه بر مصونیت جسمی، با ارتقای حس مسئولیت جمعی و اعتماد به کارگزاران، امنیت روانی جامعه را در برابر بحرانهای زیستی تضمین میکند.<ref>[https://www.sbu.ac.ir/fa/web/news/w/mazaheri «واکسیناسیون، حرکت در جهت ایجاد حس امنیت اجتماعی است»، پایگاه خبری دانشگاه شهید بهشتی.]</ref> | ||
# مدیریت بحران و افکار عمومی: حاکمیت موظف به مقابله با مفاسد، کنترل گرانی و اجرای قوانین کیفری (از جمله حدود و قصاص) است.<ref> [https://qhs.isu.ac.ir/article_77674.html اسمعیلی حسینآبادی و دیگران، «تأثیر ایمان در تحقق امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم و روایات اهلبیت علیهمالسلام»، 1404ش، ص233.]</ref> در تجربۀ جنگ رمضان، اقداماتی مانند تأمین امنیت آسیبدیدگان، حفظ انضباط بازار و مدیریت رسانهای جهت جلوگیری از شایعهپراکنی و التهابآفرینی، از الگوهای عملیاتی حفظ امنیت اجتماعی در شرایط بحران محسوب میشود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6805327/%D9%85%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%85%DA%A9-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D8%A «مأموریتهای ویژۀ اجتماعی برای کمک به آسیبدیدگان جنگ رمضان»، خبرگزاری مهر.]</ref> | # مدیریت بحران و افکار عمومی: حاکمیت موظف به مقابله با مفاسد، کنترل گرانی و اجرای قوانین کیفری (از جمله حدود و قصاص) است.<ref> [https://qhs.isu.ac.ir/article_77674.html اسمعیلی حسینآبادی و دیگران، «تأثیر ایمان در تحقق امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم و روایات اهلبیت علیهمالسلام»، 1404ش، ص233.]</ref> در تجربۀ جنگ رمضان، اقداماتی مانند تأمین امنیت آسیبدیدگان، حفظ انضباط بازار و مدیریت رسانهای جهت جلوگیری از شایعهپراکنی و التهابآفرینی، از الگوهای عملیاتی حفظ امنیت اجتماعی در شرایط بحران محسوب میشود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6805327/%D9%85%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%85%DA%A9-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D8%A «مأموریتهای ویژۀ اجتماعی برای کمک به آسیبدیدگان جنگ رمضان»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
===مؤلفههای مذهبی و اخلاق اجتماعی=== | ===مؤلفههای مذهبی و اخلاق اجتماعی<ref group="دیدگاه">بحث مولفه با بحث عوامل فرق دارد</ref>=== | ||
# اخلاقمداری و دینداری: ترویج فضایل اخلاقی مانند وفای به عهد، حُسن خلق و پرهیز از رذایلی چون دروغ و غیبت، اصطکاکهای میانفردی را کاهش داده و آرامش روانی را بر جامعه حاکم میکند.<ref>[https://qhs.isu.ac.ir/article%2077674.html اسمعیلی حسینآبادی و دیگران، «تأثیر ایمان در تحقق امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم و روایات اهلبیت علیهمالسلام»، 1404ش، ص245-246.]</ref> | # اخلاقمداری و دینداری: ترویج فضایل اخلاقی مانند وفای به عهد، حُسن خلق و پرهیز از رذایلی چون دروغ و غیبت، اصطکاکهای میانفردی را کاهش داده و آرامش روانی را بر جامعه حاکم میکند.<ref>[https://qhs.isu.ac.ir/article%2077674.html اسمعیلی حسینآبادی و دیگران، «تأثیر ایمان در تحقق امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم و روایات اهلبیت علیهمالسلام»، 1404ش، ص245-246.]</ref> | ||
# تکافل و نظارت همگانی: نظامهای حمایتی همچون انفاق، قرضالحسنه و فعالیت گروههای جهادی برای محرومیتزدایی، با برقراری عدالت حمایتی، از گسستهای امنیتی ناشی از فقر جلوگیری میکنند.<ref>[https://qhs.isu.ac.ir/article%2077674.html اسمعیلی حسینآبادی و دیگران، «تأثیر ایمان در تحقق امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم و روایات اهلبیت علیهمالسلام»، 1404ش، ص233.]</ref> همچنین فریضۀ امر به معروف و نهی از منکر بهعنوان یک سازوکار نظارتی خودجوش، در کنار روحیۀ صلحمحوری و اصلاح ذاتالبین، منجر به کاهش خشونت و پایدارسازی امنیت اجتماعی میشود.<ref>[https://qhs.isu.ac.ir/article%2077674.html اسمعیلی حسینآبادی و دیگران، «تأثیر ایمان در تحقق امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم و روایات اهلبیت علیهمالسلام»، 1404ش، ص241.]</ref> | # تکافل و نظارت همگانی: نظامهای حمایتی همچون انفاق، قرضالحسنه و فعالیت گروههای جهادی برای محرومیتزدایی، با برقراری عدالت حمایتی، از گسستهای امنیتی ناشی از فقر جلوگیری میکنند.<ref>[https://qhs.isu.ac.ir/article%2077674.html اسمعیلی حسینآبادی و دیگران، «تأثیر ایمان در تحقق امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم و روایات اهلبیت علیهمالسلام»، 1404ش، ص233.]</ref> همچنین فریضۀ امر به معروف و نهی از منکر بهعنوان یک سازوکار نظارتی خودجوش، در کنار روحیۀ صلحمحوری و اصلاح ذاتالبین، منجر به کاهش خشونت و پایدارسازی امنیت اجتماعی میشود.<ref>[https://qhs.isu.ac.ir/article%2077674.html اسمعیلی حسینآبادی و دیگران، «تأثیر ایمان در تحقق امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم و روایات اهلبیت علیهمالسلام»، 1404ش، ص241.]</ref> | ||
| خط ۹۷: | خط ۹۷: | ||
# بیماریهای همهگیر: شیوع ویروسهای فراگیر مانند کووید-۱۹، علاوه بر تهدید جانی، با ایجاد بحرانهای اقتصادی، خطر گرسنگی و کاهش دسترسی برابر به مراقبتهای بهداشتی، ابعاد روانی و شغلی امنیت اجتماعی را به چالش میکشد.<ref>[https://www.magiran.com/paper/2283778/%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AD%D9%82-%D8%A8%D8%B1%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8 کوشا و دیگران، «تعهدات دولتها و حق بر سلامت و امنیت اجتماعی از منظر حقوق بینالملل با تأکید بر ویروس کووید 19»، 1400ش، چکیده.]</ref> | # بیماریهای همهگیر: شیوع ویروسهای فراگیر مانند کووید-۱۹، علاوه بر تهدید جانی، با ایجاد بحرانهای اقتصادی، خطر گرسنگی و کاهش دسترسی برابر به مراقبتهای بهداشتی، ابعاد روانی و شغلی امنیت اجتماعی را به چالش میکشد.<ref>[https://www.magiran.com/paper/2283778/%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AD%D9%82-%D8%A8%D8%B1%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8 کوشا و دیگران، «تعهدات دولتها و حق بر سلامت و امنیت اجتماعی از منظر حقوق بینالملل با تأکید بر ویروس کووید 19»، 1400ش، چکیده.]</ref> | ||
# تهدیدات سایبری و شبکههای اجتماعی: فضای مجازی از طریق ترویج هویتهای جعلی و الگوهای رفتاری معارض، موجب تضعیف هویت ملی و تغییر نظام ارزشهای بومی میشود. این بستر با تغییر سبک زندگی، به گسست نهاد خانواده و ایجاد شکاف نسلی دامن زده و از منظر ساختاری، با تحریک گسلهای قومی و مذهبی، منجر به بیاعتمادی نسبت به ارکان قدرت میگردد؛ همچنین شکلگیری ادبیات گفتاری جدید در این فضا، تهدیدی برای زبان و کتابت رسمی محسوب میشود. بر اساس مطالعات، قابلیت تهدیدزایی این شبکهها بیش از آنکه ذاتی باشد، ناشی از ضعف در سیاستگذاری منسجم، نقایص زیرساختی و بهروز نبودن قوانین و سیستمهای ارزیابی است.<ref>[https://jpas.ihu.ac.ir/article%20201072.html ندری و بخشایش، «بررسی تأثیر شبکههای اجتماعی مجازی بر امنیت اجتماعی ج.1. ایران با رویکرد سیاستگذاری»، پ1397ش، ص149-150.]</ref> | # تهدیدات سایبری و شبکههای اجتماعی: فضای مجازی از طریق ترویج هویتهای جعلی و الگوهای رفتاری معارض، موجب تضعیف هویت ملی و تغییر نظام ارزشهای بومی میشود. این بستر با تغییر سبک زندگی، به گسست نهاد خانواده و ایجاد شکاف نسلی دامن زده و از منظر ساختاری، با تحریک گسلهای قومی و مذهبی، منجر به بیاعتمادی نسبت به ارکان قدرت میگردد؛ همچنین شکلگیری ادبیات گفتاری جدید در این فضا، تهدیدی برای زبان و کتابت رسمی محسوب میشود. بر اساس مطالعات، قابلیت تهدیدزایی این شبکهها بیش از آنکه ذاتی باشد، ناشی از ضعف در سیاستگذاری منسجم، نقایص زیرساختی و بهروز نبودن قوانین و سیستمهای ارزیابی است.<ref>[https://jpas.ihu.ac.ir/article%20201072.html ندری و بخشایش، «بررسی تأثیر شبکههای اجتماعی مجازی بر امنیت اجتماعی ج.1. ایران با رویکرد سیاستگذاری»، پ1397ش، ص149-150.]</ref> | ||
===تهدیدهای چندبعدی=== | ===تهدیدهای چندبعدی<ref group="دیدگاه">تهدید چند بعدی تهدیدی در عرض تهدیدات دیگر نیست. ضمنا مطالب تفصیلی خیلی زیاد است. اصل مطلب را گزیده بنویسید</ref>=== | ||
بحرانهایی نظیر جنگ رمضان الگوی بارزی از تهدیدهای انباشته هستند. در این وضعیت، جامعه همزمان با تهدیدهای جانی (صدمات فیزیکی)، مالی (تخریب مسکن و اموال)، روانی (فشارهای ناشی از جنگ) و هویتی (گسست از شبکههای خویشاوندی) روبرو میشود. چنین بحرانهایی علاوه بر آسیبدیدگان مستقیم، جامعۀ میزبان را نیز با خطر گسست اعتماد، کاهش همبستگی و بروز ناامنیهای ثانویه مواجه میسازد که بازسازی آن نیازمند رویکردهای حمایتی همهجانبه است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6805327/%D9%85%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%85%DA%A9-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D8%A «مأموریتهای ویژۀ اجتماعی برای کمک به آسیبدیدگان جنگ رمضان»، خبرگزاری مهر.]</ref> | بحرانهایی نظیر جنگ رمضان الگوی بارزی از تهدیدهای انباشته هستند. در این وضعیت، جامعه همزمان با تهدیدهای جانی (صدمات فیزیکی)، مالی (تخریب مسکن و اموال)، روانی (فشارهای ناشی از جنگ) و هویتی (گسست از شبکههای خویشاوندی) روبرو میشود. چنین بحرانهایی علاوه بر آسیبدیدگان مستقیم، جامعۀ میزبان را نیز با خطر گسست اعتماد، کاهش همبستگی و بروز ناامنیهای ثانویه مواجه میسازد که بازسازی آن نیازمند رویکردهای حمایتی همهجانبه است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6805327/%D9%85%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%85%DA%A9-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D8%A «مأموریتهای ویژۀ اجتماعی برای کمک به آسیبدیدگان جنگ رمضان»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
==وضعیت تطبیقی امنیت اجتماعی در ایران و جهان== | ==وضعیت تطبیقی امنیت اجتماعی در ایران و جهان<ref group="دیدگاه">این قسمت کلا حذف شود. شما در این مقاله خود بحث امنیت اجتماعی را به عنوان یک مفهوم خوب نگارش کنید. بحث امنیت اجتماعی در ایران یک مدخل جداگانه است که باید نگارش شود. کافی است که در یک جای مقاله امنیت اجتماعی در ایران فقط استفاده شود. </ref>== | ||
بررسی شاخصهای بینالمللی نظیر «شاخص جهانی صلح» نشاندهندۀ تفاوتهای ساختاری در سطح ایمنی و آرامش جوامع مختلف است. وضعیت امنیت اجتماعی در مقیاس جهانی در سه محور ارائه شده است: | بررسی شاخصهای بینالمللی نظیر «شاخص جهانی صلح» نشاندهندۀ تفاوتهای ساختاری در سطح ایمنی و آرامش جوامع مختلف است. وضعیت امنیت اجتماعی در مقیاس جهانی در سه محور ارائه شده است: | ||
===کشورهای پیشرو و الگوهای پایدار=== | ===کشورهای پیشرو و الگوهای پایدار=== | ||
| خط ۱۱۱: | خط ۱۱۱: | ||
===کانونهای ناامنی و بحرانهای نوین=== | ===کانونهای ناامنی و بحرانهای نوین=== | ||
# مناطق بحرانی: کشورهایی نظیر افغانستان، سوریه، یمن و عراق بهدلیل درگیریهای داخلی طولانیمدت و فروپاشی زیرساختهای مدنی، در رتبههای آخر امنیت اجتماعی جهان قرار دارند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/872624/%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D9%84%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D9%86%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%A7%D8%A7%D9%85%D9%86%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-% «ایسلند امنترین و افغانستان ناامنترین کشورهای جهان/ ایران و آمریکا در چه جایگاهی هستند؟»، خبرگزاری عصر ایران.]</ref> | # مناطق بحرانی: کشورهایی نظیر افغانستان، سوریه، یمن و عراق بهدلیل درگیریهای داخلی طولانیمدت و فروپاشی زیرساختهای مدنی، در رتبههای آخر امنیت اجتماعی جهان قرار دارند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/872624/%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D9%84%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D9%86%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%A7%D8%A7%D9%85%D9%86%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-% «ایسلند امنترین و افغانستان ناامنترین کشورهای جهان/ ایران و آمریکا در چه جایگاهی هستند؟»، خبرگزاری عصر ایران.]</ref> | ||
# تهدیدهای نوظهور: جنگهای اخیر مانند بحران اوکراین و پیامدهای اقتصادی آن نظیر تورم جهانی، علاوه بر تهدیدات جانی، با کاهش قدرت خرید و رفاه عمومی، امنیت اجتماعی را حتی در کشورهای باثبات نیز تحت تأثیر قرار داده است.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/4125016-%D8%A7%D9%85%D9%86-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%AC%D8%A7%D8%B3%D8%AA «امنترین کشور جهان کجاست»، خبرگزاری دنیای اقتصاد.]</ref> | # تهدیدهای نوظهور: جنگهای اخیر مانند بحران اوکراین و پیامدهای اقتصادی آن نظیر تورم جهانی، علاوه بر تهدیدات جانی، با کاهش قدرت خرید و رفاه عمومی، امنیت اجتماعی را حتی در کشورهای باثبات نیز تحت تأثیر قرار داده است.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/4125016-%D8%A7%D9%85%D9%86-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%AC%D8%A7%D8%B3%D8%AA «امنترین کشور جهان کجاست»، خبرگزاری دنیای اقتصاد.]</ref><ref group="دیدگاه">مقاله بی جهت طولانی شده است که بخش آن بخاطر قلم فرسایی و وارد کردن مطالب بی ربط است. حتما ویکی پیدیا را نگاه کنید که چه جوری نگارش کرده است. شهید آیت الله خامنهای در مورد امنیت اجتماعی زیاد صحبت کرده است. مقالات علمی پژوهشی هم زیاد است که کمتر به آنها ارجاع شده است. </ref> | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
