امنیت اجتماعی: تفاوت میان نسخه‌ها

تهدیدهای امنیت اجتماعی به مجموعه‌ای از عوامل اطلاق می‌شود که بقا، هویت و ثبات گروه‌های اجتماعی یا کل جامعه را با چالش مواجه می‌سازد.<ref>بوزان، مردم، دولت‌ها و هراس، ۱۳۷۸ش، ص۱۶۴.</ref>  این تهدیدها در جوامع معاصر از حالت تک‌بعدی خارج شده و ماهیتی انباشته و چندوجهی یافته‌اند.<ref> [https://journals.ut.ac.ir/article%2055728.html شایگان، «تهدیدهای امنیت اجتماعی از دیدگاه مقام معظم رهبری»، 1392ش، ص249.]</ref>  

===تهدیدهای ساختاری و حاکمیتی===

# ناکارآمدی و بی‌عدالتی: ضعف در کارآمدی نهادهای اجرایی، تضعیف حاکمیت قانون و بروز پدیده‌هایی نظیر استبداد، تبعیض و بی‌عدالتی، منجر به گسست میان مردم و حاکمیت می‌شود. این وضعیت با تضعیف دستگاه‌های اطلاعاتی و قضایی، بستر را برای فعالیت جریان‌های مخل امنیت و گرایش‌های تجزیه‌طلبانه مهیا می‌کند.<ref>عدل، «نقش زنان و امنیت اجتماعی»، 1386ش، ص11-12.</ref>  

# بحران‌های اقتصادی: فقر مفرط، بیکاری گسترده و ضعف در تأمین اجتماعی، از طریق ایجاد حس نابرابری، تعهدات جمعی را کاهش داده و منجر به بروز اعتراضات و جنبش‌های رادیکال اجتماعی می‌شود.<ref>عدل، «نقش زنان و امنیت اجتماعی»، 1386ش، ص11-12.</ref>

===تهدیدهای اجتماعی و هویتی===

# فرسایش سرمایه اجتماعی: یأس عمومی، بحران هویت به‌ویژه در نسل جوان، تضعیف روحیۀ دینی و انقلابی و کاهش اعتماد متقابل میان شهروندان، منجر به فردگرایی مفرط و رشد تضادهای اجتماعی می‌شود.<ref>عدل، «نقش زنان و امنیت اجتماعی»، 1386ش، ص11-12.</ref>   

# ناهنجاری‌های سازمان‌یافته: گسترش نابسامانی‌هایی نظیر اعتیاد، سرقت و جرائم خشونت‌آمیز از جمله فعالیت اراذل و اوباش که با قدرت‌نمایی در فضاهای عمومی و مجازی، آرامش روانی را سلب می‌کنند، از تهدیدهای مستقیم امنیت جمعی محسوب می‌شوند.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-23/716499-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B0%D9%84-%D8%A7%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%A «اراذل و اوباش؛ از تهدید امنیت اجتماعی تا همپوشانی با جرایم سازمان‌یافته» ،خبرگزاری اعتماد آنلاین.]</ref>  

# حاشیه‌نشینی: عدم جذب مهاجران در نظام اقتصادی-اجتماعی شهرها و شکل‌گیری سکونتگاه‌های غیررسمی، به‌دلیل فقر و سازمان‌نیافتگی، این مناطق را به کانون بزهکاری و تسری ناامنی به متن شهر تبدیل می‌کند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/445961/%D8%AA%D8%A3%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-%D9%86%D8%B4%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA- هادی‌پور و زیوری، «تأملی بر حاشیه‌نشینی و اثرگذاری آن بر امنیت اجتماعی (با تأکید بر شهر همدان)»، 1393ش، ص71-74.]</ref>  

===تهدیدهای نوین و فراملی===

# بحران‌های زیست‌محیطی و اقلیمی: خشکسالی، کم‌آبی و تغییرات اقلیمی با ایجاد مهاجرت‌های گسترده و اجباری، موجب خالی شدن مناطق مرزی از سکنه و تراکم بی‌رویۀ جمعیت در مقصد می‌شود که خود زمینه‌ساز تنش‌های قومی و رقابت بر سر منابع محدود است.<ref>[https://www.tejaratefarda.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-14/23987-%D8%AC%D8%A7%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D9%87%D8%A «جابه‌جایی جمعیت و تهدیدهای امنیتی»، خبرگزاری تجارت فردا.]</ref>  

# بیماری‌های همه‌گیر: شیوع ویروس‌های فراگیر مانند کووید-۱۹، علاوه بر تهدید جانی، با ایجاد بحران‌های اقتصادی، خطر گرسنگی و کاهش دسترسی برابر به مراقبت‌های بهداشتی، ابعاد روانی و شغلی امنیت اجتماعی را به چالش می‌کشد.<ref>[https://www.magiran.com/paper/2283778/%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AD%D9%82-%D8%A8%D8%B1%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8 کوشا و دیگران، «تعهدات دولت‌ها و حق بر سلامت و امنیت اجتماعی از منظر حقوق بین‌الملل با تأکید بر ویروس کووید 19»، 1400ش، چکیده.]</ref>  

# تهدیدات سایبری و شبکه‌های اجتماعی: فضای مجازی از طریق ترویج هویت‌های جعلی و الگوهای رفتاری معارض، موجب تضعیف هویت ملی و تغییر نظام ارزش‌های بومی می‌شود. این بستر با تغییر سبک زندگی، به گسست نهاد خانواده و ایجاد شکاف نسلی دامن زده و از منظر ساختاری، با تحریک گسل‌های قومی و مذهبی، منجر به بی‌اعتمادی نسبت به ارکان قدرت می‌گردد؛ همچنین شکل‌گیری ادبیات گفتاری جدید در این فضا، تهدیدی برای زبان و کتابت رسمی محسوب می‌شود. بر اساس مطالعات، قابلیت تهدیدزایی این شبکه‌ها بیش از آنکه ذاتی باشد، ناشی از ضعف در سیاست‌گذاری منسجم، نقایص زیرساختی و به‌روز نبودن قوانین و سیستم‌های ارزیابی است.<ref>[https://jpas.ihu.ac.ir/article%20201072.html ندری و بخشایش، «بررسی تأثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی بر امنیت اجتماعی ج.1. ایران با رویکرد سیاستگذاری»، پ1397ش، ص149-150.]</ref>