شیربها: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۷: / خط ۷: @@
 در اصطلاحات حقوقی، شیربها مالی است که شوهر پیش یا در حین ازدواج به‌طور بلاعوض به خانوادة عروس می‌دهد.<ref>جعفری لنگرودی، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، ۱۳۷۸ش، ج۳، ص۲۳۲۵.</ref>  مستند قانونی برای شیربها در حقوق مدنی وجود ندارد. اگر شیربها جزئی از مهریه باشد، دختر مستحق دریافت آن است. گرفتن و پرداختن شیربها اگر با رضایت طرفین و برای قدردانی از زحمات خانوادة عروس باشد ایرادی ندارد. پرداخت شیربها می‌تواند در شروط ضمن عقد ( با عنوان شرط به نفع ثالث وفق قسمت اخیر مادة ۱۹۶ق. م) درج شود و در این صورت پرداخت آن بر زوج (داماد) واجب می‌شود.<ref>دیانی، حقوق خانواده، ازدواج و انحلال آن، ۱۳۸۷ش، ص۱۷۱-۱۷۲.</ref>
 ==شیربها در فرهنگ مردم==
-در بیش‌تر مناطق ایران مانند اهالی ایل ممسنی (در استان فارس)<ref>مجیدی کرایی، تاریخ و جغرافیای ممسنی، ۱۳۷۱ش، ص۵۰۸.</ref>  یا روستاییان ده کُهنَک (از توابع دزفول) پرداخت شیربها مسئله اساسی در امر ازدواج است.<ref>کریمی، «کهنک»، ۱۳۴۸ش، ص۴۳.</ref>  آن‌ها گاهی مراسم خواستگاری، نامزدی و بله‌برون را «باشلُق‌برون» یا «شیروابرون» به‌معنی شیربهابران می‌نامند. مردم مشکین‌شهر (در استان اردبیل)، شیربها را از مسائل مهم ازدواج دانسته که جهت حفظ آبروی دو خانواده، رکن مهمی است.<ref>ساعدی، خیاو یا مشکین‌شهر، ۱۳۴۴ش، ص۱۵۳.</ref>  مردمان تهرانی اصیل از پرداختن و گرفتن شیربها امتناع می‌کردند. اما در میان خانواده‌های متوسط و ضعیف، پرداخت شیربها مرسوم بود.<ref>کتیرایی، از خشت تا خشت، ۱۳۷۸ش، ص۱۵۱-۱۵۲.</ref>  در برخی خانواده‌ها بحث و چانه‌زنی دربارة پرداخت شیربها معمول بود.<ref>شهری، طهران قدیم، ۱۳۸۴ش، ج۳، ص۶۵.</ref>  امروزه خانواده‌ها کم‌تر به شیربها اهمیت داده و به وضع اجتماعی و نجابت دختر و پسر توجه بیش‌تری دارند.<ref>میرنیا، فرهنگ مردم (فولکلور ایران)، ۱۳۶۹ش، ص۲۱۲؛ خلعتبری لیماکی، فرهنگ مردم تنکابن، ۱۳۸۷ش، ص۱۴۸-۱۴۹.</ref>
+در بیش‌تر مناطق ایران مانند اهالی ایل ممسنی (در استان فارس)<ref>مجیدی کرایی، تاریخ و جغرافیای ممسنی، ۱۳۷۱ش، ص۵۰۸.</ref>  یا روستاییان ده کُهنَک (از توابع دزفول) پرداخت شیربها مسئله اساسی در امر ازدواج است.<ref>کریمی، «کهنک»، ۱۳۴۸ش، ص۴۳.</ref>  آن‌ها گاهی مراسم خواستگاری، نامزدی و بله‌برون را «باشلُق‌برون» یا «شیروابرون» به‌معنی شیربهابران می‌نامند. مردم مشکین‌شهر (در استان اردبیل)، شیربها را از مسائل مهم ازدواج دانسته که جهت حفظ آبروی دو خانواده، رکن مهمی است.<ref>ساعدی، خیاو یا مشکین‌شهر، ۱۳۴۴ش، ص۱۵۳.</ref>  مردمان تهرانی اصیل از پرداختن و گرفتن شیربها امتناع می‌کردند. اما در میان خانواده‌های متوسط و ضعیف، پرداخت شیربها مرسوم بود.<ref>کتیرایی، از خشت تا خشت، ۱۳۷۸ش، ص۱۵۱-۱۵۲.</ref>  در برخی خانواده‌ها بحث و [[چانه‌زنی]] درباره پرداخت شیربها معمول بود.<ref>شهری، طهران قدیم، ۱۳۸۴ش، ج۳، ص۶۵.</ref>  امروزه خانواده‌ها کم‌تر به شیربها اهمیت داده و به وضع اجتماعی و نجابت دختر و پسر توجه بیش‌تری دارند.<ref>میرنیا، فرهنگ مردم (فولکلور ایران)، ۱۳۶۹ش، ص۲۱۲؛ خلعتبری لیماکی، فرهنگ مردم تنکابن، ۱۳۸۷ش، ص۱۴۸-۱۴۹.</ref>
 در گذشته در مراسمی با نام بَله‌بُری یا خرج‌بُری، شیربها تعیین می‌شد؛ به این صورت که یکی از ریش‌سفیدان خانوادة داماد، پس از رضایت خانوادة دختر با یک کله‌قند به خانة آن‌ها می‌رفت و مبلغ شیربها تعیین می‌شد. در آن زمان شیربها معمولأ بین ۵۰ تا ۲۰۰ گوسفند و چند رأس گاو بود.<ref>راسخ، «آداب و رسوم و اعتقادات عامه»، ۱۳۴۲ش، ج۱، ص۲۳۰.</ref>  مبلغ شیربها معمولأ صرف تهیة جهیزیه برای عروس می‌شد؛ بنابراین میزان جهیزیه به وضعیت مالی خانواده و مقدار شیربها بستگی داشت.<ref>شریعت‌زاده، آداب و رسوم مردم شاهرود، ۱۳۷۱ش، ص۲۶۳؛ ورجاوند، سیمای تاریخ و فرهنگ قزوین، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۹۱۲-۹۱۳؛ پاینده لنگرودی، آیین‌ها و باورداشتهای گیل و دیلم، ۱۳۵۵ش، ص۵۳.</ref>  در سیرجان (در استان کرمان) پس از تعیین شیربها، داماد گوسفند پرواری را رنگ کرده و مقداری زیورآلات به آن آویزان می‌کرد. خانوادة داماد با برنج، روغن، قند، شکر، چای، شیرینی، میوه و مبلغ شیربها به خانة عروس می‌رفتند. مادر داماد، انگشتری را به عروس داده و او را نامزد پسر خود معرفی می‌کرد. آن‌ها شیربها را پرداخت کرده که نصف آن به مادر و نصف دیگر به پدر دختر تعلق داشت.<ref>بختیاری، سیرجان در آیینۀ زمان، ۱۳۷۸ش، ص۲۵۹-۲۶۰.</ref>