جنگ منطقه‌ای: تفاوت میان نسخه‌ها

جنگ منطقه‌ای به درگیری گفته می‌شود که در آن صحنه نبرد به دو کشور متخاصم محدود نمی‌ماند و دامنه آن به سرعت به سطح منطقه گسترش می‌یابد. بر اساس تحلیل‌های ارائه شده، مهم‌ترین مختصات این نوع جنگ عبارت است از: گسترش جغرافیای نبرد به پایگاه‌های نظامی آمریکا در کشورهای همسایه ایران از جمله عراق، کویت، قطر و امارات، چندجبهه‌شدن درگیری با ورود هم‌زمان بازیگران مختلف از جمله گروه‌های همسو با ایران در لبنان، عراق، یمن و فلسطین و تغییر ماهیت جنگ از متقارن و کلاسیک به ناهمتراز که در آن توان موشکی و پهپادی، عمق جغرافیایی و کنترل بر شریان‌های حیاتی انرژی (تنگه هرمز و خلیج فارس) در برابر برتری هوایی و تکنولوژی پیشرفته آمریکا قرار می‌گیرد.<ref>[https://tasnimnews.ir/fa/news/1404/11/13/3507659/%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%DA%86%D9%87-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «جنگ منطقه‌ای چیست و چه مختصاتی دارد؟»، خبرگزاری تسنیم؛] [https://farsnews.ir/Mohammad_Imani/1769943817280017786/%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%DB%8C%D8%B9%D9%86%DB%8C-%DA%86%D9%87 «جنگ منطقه ای، یعنی چه؟»، خبرگزاری فارس.]</ref> به گفته تحلیلگران، حتی در غیاب درگیری نظامی همزمان در چند کشور، همین مختصات جنگ منطقه‌ای، به تنهایی برای سرریزشدن پیامدها به کل محیط پیرامونی کافی است. در این چارچوب، افزایش قیمت نفت، اختلال در مسیرهای تجارت جهانی، جهش هزینۀ بیمه حمل‌ونقل، خروج سرمایه و بی‌ثباتی اقتصادی نه تنها کشورهای درگیر، بلکه تمامی بازیگران منطقه را تحت تأثیر قرار خواهد داد.<ref>[https://www.ettelaat.com/news/135505/%D9%85%D9%86%D8%B8%D9%88%D8%B1-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA «منظور رهبر انقلاب از جنگ منطقه‌ای چیست؟»، اطلاعات آنلاین.]</ref>

به گفته تحلیلگران، [[جنگ رمضان]] که کمتر از یک ماه پس از هشدار سید علی خامنه‌ای آغاز شد، نخستین تحقق میدانی مفهوم جنگ منطقه‌ای محسوب می‌شود. این جنگ در نهم اسفند ۱۴۰۴ش با حملات هماهنگ اسرائیل و ایالات متحده علیه اهدافی در خاک ایران شروع شد، اما ایران در چارچوب [[عملیات وعده صادق]] ۴ بلافاصله پاسخ گسترده‌ای را در دستور کار قرار داد و دامنه درگیری را از چارچوب دوجانبه خارج ساخت. ظرف کمتر از ۴۸ ساعت، جنگ به سطح منطقه گسترش یافت.<ref>[https://basirat.ir/fa/news/388765/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%AF «چرا جنگ منطقه‌ای شد؟»، وب‌سایت بصیرت.]</ref>

از منظر تحلیلگران، سه مؤلفه جنگ منطقه‌ای در این درگیری تحقق یافت: نخست، گسترش جغرافیایی نبرد به پایگاه‌های نظامی آمریکا در شش کشور عربی حاشیه خلیج‌فارس، عراق، اردن، ترکیه و حتی تأسیسات بریتانیا در قبرس. دوم، چندجبهه‌شدن درگیری با ورود همزمان حزب‌الله لبنان و گروه‌های همسو با ایران در عراق. سوم، تغییر ماهیت جنگ به ناهمتراز که در آن توان موشکی و پهپادی ایران در برابر برتری هوایی آمریکا و اسرائیل قرار گرفت.<ref>[https://rasadkhone.ir/%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86%D8%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AE/ «جنگ رمضان، بزرگ‌ترین نبرد منطقه‌ای خاورمیانه»، وب‌سایت رصدخونه.]</ref>

 

به باور کارشناسان، افزون بر ابعاد نظامی، پیامدهای اقتصادی جنگ منطقه‌ای از همان روزهای نخست آشکار شد. ایران کنترل تردد در تنگه هرمز را تشدید کرد و تردد کشتی‌ها که پیش از جنگ روزانه بیش از ۱۲۰ فروند بود، به چند فروند کاهش یافت. این اقدام به گفته تحلیلگران، افزایش قیمت نفت، جهش هزینه بیمه کشتیرانی، اختلال در زنجیره تجارت منطقه و توقف صادرات انرژی از کشورهای خلیج‌فارس را در پی داشت.<ref>[https://ecoiran.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-107/132119-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AF%DB%8C%D9%BE%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%B2%D9%86%D9%87-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA «تنگه‌ای میان جنگ و دیپلماسی؛ نقش هرمز در موازنه قدرت»، وب‌سایت، وب‌سایت اکو ایران.] </ref>

 

 

 

در سطح منطقه‌ای، صندوق بین‌المللی پول آثار جنگ بر کشورهای غرب آسیا را به این شرح برآورد کرده است: کاهش تولید ناخالص داخلی ایران ۶.۱ درصد و افزایش تورم بیش از ۱۸ درصد؛ کاهش ۱.۷ درصدی تولید ناخالص داخلی اسرائیل؛ کاهش ۶.۸ درصدی عراق؛ کاهش ۸.۶ درصدی قطر (به دلیل حمله به تأسیسات گاز طبیعی)؛ کاهش ۲.۷ درصدی امارات؛ و کاهش ۱.۴ درصدی عربستان.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/835146/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%A7%D8%B1%D9%82%D8%A7%D9%85 «پیامدهای اقتصادی جنگ منطقه‌ای به روایت آمار و ارقام»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>