حمید گلزار (بحث | مشارکتها) |
اصلاح ارقام |
||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
خرمده دارای تمدنی هشت هزار ساله است؛<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3935719/%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%D8%AA-%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%88%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86 «خرمدره، شهری به قدمت تاریخ»، وبسایت مهرنیوز.]</ref> با این حال، نام این منطقه در منابع تاریخی پیش از قرن دوازدهم هجری قمری دیده نمیشود. بهگفته پژوهشگران، نخستین اشاره به این ناحیه توسط جملی کارری، جهانگرد ایتالیایی، در دوران پادشاهی شاه سلیمان صفوی صورت گرفته است.<ref>جملیکارری، سفرنامه، ۱۳۴۸ش، ص46.</ref> در دورۀ قاجاریان، این منطقه، بهدلیل قرار گرفتن بر سر راهِ بازرگانی تهران- تبریز، دارای اعتبار و اهمیت شده و نیز محل عبور و استراحت بسیاری از جهانگردان و بازرگانان میشود.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240727/%D8%AE%D8%B1%D9%85-%D8%AF%D8%B1%D9%87 شریعت، «خرم دره»، مرکز دائرهالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> پس از آن، جهانگردان بسیاری از این منطقه دیدن کرده و در سفرنامههای خود به آن اشاره کردهاند؛ برای مثال، ژوبر، سیاح فرانسوی، در دورۀ [[فتحعلیشاه]] قاجار از این منطقه بازدید کرده و آن را درهای کوچک و خوش آبوهوا، در فاصلۀ نیمفرسخی از ابهر توصیف کرده است.<ref>ژوبر، مسافرت به ارمنستان و ایران، ۱۳۴۷ش، ص242.</ref> مسافرانی که در دورۀ ناصرالدین شاه قاجار نیز از این منطقه دیدن کردهاند، آن را روستایی آباد، سرسبز و دارای باغهای میوه و کشتزارهای فراوان معرفی کردهاند.<ref>گوبینو، سفرنامه، ۱۳۶۷ش، ص۴۵۸؛ <br> | خرمده دارای تمدنی هشت هزار ساله است؛<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3935719/%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%D8%AA-%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%88%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86 «خرمدره، شهری به قدمت تاریخ»، وبسایت مهرنیوز.]</ref> با این حال، نام این منطقه در منابع تاریخی پیش از قرن دوازدهم هجری قمری دیده نمیشود. بهگفته پژوهشگران، نخستین اشاره به این ناحیه توسط جملی کارری، جهانگرد ایتالیایی، در دوران پادشاهی شاه سلیمان صفوی صورت گرفته است.<ref>جملیکارری، سفرنامه، ۱۳۴۸ش، ص46.</ref> در دورۀ قاجاریان، این منطقه، بهدلیل قرار گرفتن بر سر راهِ بازرگانی تهران- تبریز، دارای اعتبار و اهمیت شده و نیز محل عبور و استراحت بسیاری از جهانگردان و بازرگانان میشود.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240727/%D8%AE%D8%B1%D9%85-%D8%AF%D8%B1%D9%87 شریعت، «خرم دره»، مرکز دائرهالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> پس از آن، جهانگردان بسیاری از این منطقه دیدن کرده و در سفرنامههای خود به آن اشاره کردهاند؛ برای مثال، ژوبر، سیاح فرانسوی، در دورۀ [[فتحعلیشاه]] قاجار از این منطقه بازدید کرده و آن را درهای کوچک و خوش آبوهوا، در فاصلۀ نیمفرسخی از ابهر توصیف کرده است.<ref>ژوبر، مسافرت به ارمنستان و ایران، ۱۳۴۷ش، ص242.</ref> مسافرانی که در دورۀ ناصرالدین شاه قاجار نیز از این منطقه دیدن کردهاند، آن را روستایی آباد، سرسبز و دارای باغهای میوه و کشتزارهای فراوان معرفی کردهاند.<ref>گوبینو، سفرنامه، ۱۳۶۷ش، ص۴۵۸؛ <br> | ||
بروگش، سفری به دربار سلطان صاحبقران، ۱۳۶۷ش، ج1، ص156.</ref> بر اساس آمار ثبتشده، در این منطقه از استان [[زنجان]]، در اواخر دهۀ | بروگش، سفری به دربار سلطان صاحبقران، ۱۳۶۷ش، ج1، ص156.</ref> بر اساس آمار ثبتشده، در این منطقه از استان [[زنجان]]، در اواخر دهۀ ۱۳۲۰ش، بیش از ۷۶۰۰ نفر زندگی میکردهاند.<ref>فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادیها)، استان یکم، ۱۳۲۸ش، ج2، ص101.</ref> | ||
==جمعیتشناسی== | ==جمعیتشناسی== | ||
هرچند، خرمدره، کوچکترین شهرستان در استان [[زنجان]] است اما از نظر تراکم نسبی جمعیت رتبۀ نخست را در این استان دارد.<ref>جغرافیای استان زنجان، ۱۳۸۱ش، ص47.</ref> جمعیت این شهر، در | هرچند، خرمدره، کوچکترین شهرستان در استان [[زنجان]] است اما از نظر تراکم نسبی جمعیت رتبۀ نخست را در این استان دارد.<ref>جغرافیای استان زنجان، ۱۳۸۱ش، ص47.</ref> جمعیت این شهر، در ۱۳۹۵ش، در حدود ۵۵٬۳۶۸ نفر اعلام شده است.<ref>[https://saednews.com/fa/post/khrmdare «معرفی شهر زیبای خرمدره»، وبسایت ساعد نیوز].</ref> مردم در این منطقه، به زبان ترکی سخن میگویند<ref> [http://kakheaseman.ir/aseman.php?id=53554 «خرم دره»، وبسایت کاخ آسمان].</ref> و [[مسلمان]] و [[شیعه]] دوازده امامی هستند.<ref>فرهنگ جغرافیایی آبادیهای ایران، 1369ش، ج25، ص102.</ref> | ||
==جغرافیا== | ==جغرافیا== | ||
| خط ۲۳: | خط ۲۳: | ||
بهدلیل همجواری با کوههای شمالی منطقه مانند انجیلین، وجود ارتفاعات بلند و همچنین بارشهای فصلی، شهرستان خرمدره از طبیعتی بکر و چشمگیر برخوردار است. این ویژگیها موجب شده تا در نقاط مختلف این شهرستان، گونههای جانوری حمایتشدهای همچون بز کوهی، گرگ و کبک مشاهده شوند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3935719/%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%D8%AA-%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%88%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86 «خرمدره، شهری به قدمت تاریخ»، وبسایت مهرنیوز.]</ref> | بهدلیل همجواری با کوههای شمالی منطقه مانند انجیلین، وجود ارتفاعات بلند و همچنین بارشهای فصلی، شهرستان خرمدره از طبیعتی بکر و چشمگیر برخوردار است. این ویژگیها موجب شده تا در نقاط مختلف این شهرستان، گونههای جانوری حمایتشدهای همچون بز کوهی، گرگ و کبک مشاهده شوند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3935719/%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%D8%AA-%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%88%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86 «خرمدره، شهری به قدمت تاریخ»، وبسایت مهرنیوز.]</ref> | ||
==تقسیمات کشوری== | ==تقسیمات کشوری== | ||
دهستان خرمدره، در | دهستان خرمدره، در ۱۳۶۸ش، به بخش مرکزی شهرستان ابهر و شهر خرمدره نیز بهدلیل تراکم جمعیتی بالا و مزایای شهری، به مرکزیت این بخش ارتقا یافتند. در سال ۱۳۷۶ش، خرمدره به سطح شهرستان ارتقا یافت.<ref>ثبوتی، تاریخ زنجان، ۱۳۶۶ش، ص۳۰؛ <br> | ||
نشریۀ تاریخ تأسیسدار، ۱۳۷۸ش، ص27.</ref> امروزه، بر اساس آخرین تقسیمات کشوری، خرمدره دارای یک بخش (مرکزی)، یک شهر (خرمدره) و دو دهستان (خرمدره و الوند) است.<ref>نشریۀ عناصر تقسیماتی بههمراه مراکز، ۱۳۸۱ش، ص27.</ref> | نشریۀ تاریخ تأسیسدار، ۱۳۷۸ش، ص27.</ref> امروزه، بر اساس آخرین تقسیمات کشوری، خرمدره دارای یک بخش (مرکزی)، یک شهر (خرمدره) و دو دهستان (خرمدره و الوند) است.<ref>نشریۀ عناصر تقسیماتی بههمراه مراکز، ۱۳۸۱ش، ص27.</ref> | ||
| خط ۳۶: | خط ۳۶: | ||
* '''کشاورزی''' | * '''کشاورزی''' | ||
خرمدره، از نظر کارشناسان اقتصادی، پتانسیل بسیاری از نظر صنعتی و [[کشاورزی]] دارد. این منطقه، بهدلیل قرار گرفتن در میان ارتفاعات شمالی و جنوبی شهرستان ابهر، زمینهای حاصلخیز و مناسبی برای [[کشاورزی]] دارد. از جمله محصولات عمدۀ کشاورزی در خرمدره میتوان به [[گندم]]، [[جو]]، ترهبار، [[انگور]]، بنشن، لوبیا، زردآلو، [[سیب]] و [[بادام]] اشاره کرد. بر اساس برآوردهای صورتگرفته، سطح باغات در خرمدره در حدود | خرمدره، از نظر کارشناسان اقتصادی، پتانسیل بسیاری از نظر صنعتی و [[کشاورزی]] دارد. این منطقه، بهدلیل قرار گرفتن در میان ارتفاعات شمالی و جنوبی شهرستان ابهر، زمینهای حاصلخیز و مناسبی برای [[کشاورزی]] دارد. از جمله محصولات عمدۀ کشاورزی در خرمدره میتوان به [[گندم]]، [[جو]]، ترهبار، [[انگور]]، بنشن، لوبیا، زردآلو، [[سیب]] و [[بادام]] اشاره کرد. بر اساس برآوردهای صورتگرفته، سطح باغات در خرمدره در حدود ۳۰۰ هکتار و سطح اراضی تحت کشت نیز در حدود ۶۰۰ هکتار است. محصول بهدست آمده از این سطوح زراعی، سالیانه، در حدود ۳ هزار تن انواع میوه و ۱۵ هزار تن انواع محصولات زراعی است.<ref>[https://saednews.com/fa/post/khrmdare «معرفی شهر زیبای خرمدره»، وبسایت ساعد نیوز.]</ref> [[دامداری]] نیز در کنار کشاورزی از پیشههای اصلی مردم در این منطقه به شمار میرود. پرورش انواع دام به روشهای صنعتی و سنتی، پرورش طیور، مرغداریهای کوچک و بزرگ در این شهر رایج هستند.<ref>[https://home.mehromah.ir/fun/touring-iran/3586-%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AA%D9%BE%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87.html «خرمدره شهر تپههای تاریخی هشت هزار ساله»، وبسایت مهر و ماه.]</ref> | ||
* '''دامداری''' | * '''دامداری''' | ||
| خط ۱۲۷: | خط ۱۲۷: | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
* آقامحمدی، محمد، ابهر: گذری و نظری، زنجان، زنگان، | * آقامحمدی، محمد، ابهر: گذری و نظری، زنجان، زنگان، ۱۳۷۷ش. | ||
* افشین، یدالله، رودخانههای ایران، تهران، وزارت نیرو، ۱۳۷۳ش. | * افشین، یدالله، رودخانههای ایران، تهران، وزارت نیرو، ۱۳۷۳ش. | ||
* بروگش، هاینریش، سفری به دربار سلطان صاحبقران، ترجمۀ محمدحسین کردبچه، تهران، ۱۳۶۷ش. | * بروگش، هاینریش، سفری به دربار سلطان صاحبقران، ترجمۀ محمدحسین کردبچه، تهران، ۱۳۶۷ش. | ||
* پاپلی یزدی، محمدحسین، فرهنگ آبادیها و مکانهای مذهبی کشور، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۳۶۷ش. | * پاپلی یزدی، محمدحسین، فرهنگ آبادیها و مکانهای مذهبی کشور، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۳۶۷ش. | ||
* ثبوتی، هوشنگ، تاریخ زنجان، زنجان، نیکان، ۱۳۶۶ش. | * ثبوتی، هوشنگ، تاریخ زنجان، زنجان، نیکان، ۱۳۶۶ش. | ||
* جعفری، عباس، گیتاشناسی ایران، تهران، مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، | * جعفری، عباس، گیتاشناسی ایران، تهران، مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۶۸-۱۳۷۹ش. | ||
* جغرافیای استان زنجان، وزارت آموزش و پرورش، تهران، ۱۳۸۱ش. | * جغرافیای استان زنجان، وزارت آموزش و پرورش، تهران، ۱۳۸۱ش. | ||
* جغرافیای کامل ایران، وزارت آموزش و پرورش، تهران، ۱۳۶۶ش. | * جغرافیای کامل ایران، وزارت آموزش و پرورش، تهران، ۱۳۶۶ش. | ||
* جملیکارری، ج. ف، سفرنامه، ترجمۀ عباس نخجوانی و عبدالعلی کارنگ، تبریز، علمی و فرهنگی، ۱۳۴۸ش. | * جملیکارری، ج. ف، سفرنامه، ترجمۀ عباس نخجوانی و عبدالعلی کارنگ، تبریز، علمی و فرهنگی، ۱۳۴۸ش. | ||
* «حوزۀ علمیۀ ولیعصر خرمدره به کمک بیماران کرونایی میآید»، خبرگزاری دانشجویان ایران، تاریخ بارگذاری: | * «حوزۀ علمیۀ ولیعصر خرمدره به کمک بیماران کرونایی میآید»، خبرگزاری دانشجویان ایران، تاریخ بارگذاری: ۲۴ فروردین ۱۳۹۹ش. | ||
* «خرمدره شهر تپههای تاریخی هشت هزار ساله»، وبسایت مهر و ماه، تاریخ بازدید: | * «خرمدره شهر تپههای تاریخی هشت هزار ساله»، وبسایت مهر و ماه، تاریخ بازدید: ۲۱ شهریور ۱۴۰۱ش. | ||
* «خرمدره، شهری به قدمت تاریخ»، وبسایت مهرنیوز، تاریخ بارگذاری: | * «خرمدره، شهری به قدمت تاریخ»، وبسایت مهرنیوز، تاریخ بارگذاری: ۲۹ اسفند ۱۳۹۵ش. | ||
* «خرمدره»، وبسایت ایران شناسی، تاریخ بازدید: | * «خرمدره»، وبسایت ایران شناسی، تاریخ بازدید: ۲۱ شهریور ۱۴۰۱ش. | ||
* «خرم دره»، وبسایت کاخ آسمان، تاریخ بازدید: | * «خرم دره»، وبسایت کاخ آسمان، تاریخ بازدید: ۲۱ شهریور ۱۴۰۱ش. | ||
* ژوبر، پ. ا، مسافرت به ارمنستان و ایران، ترجمۀ محمود مصاحب، تبریز، علمی و فرهنگی، ۱۳۴۷ش. | * ژوبر، پ. ا، مسافرت به ارمنستان و ایران، ترجمۀ محمود مصاحب، تبریز، علمی و فرهنگی، ۱۳۴۷ش. | ||
* شریعت، کریم، «خرم دره»، مرکز دائرهالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ بازدید: | * شریعت، کریم، «خرم دره»، مرکز دائرهالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ بازدید: ۲۱ شهریور ۱۴۰۱ش. | ||
* گوبینو، ژ. آ، سفرنامه، ترجمۀ عبدالرضا هوشنگ مهدوی، تهران، بینا، ۱۳۶۷ش. | * گوبینو، ژ. آ، سفرنامه، ترجمۀ عبدالرضا هوشنگ مهدوی، تهران، بینا، ۱۳۶۷ش. | ||
* فرهنگ جغرافیایی آبادیهای ایران، تهران، سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، | * فرهنگ جغرافیایی آبادیهای ایران، تهران، سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، ۱۳۶۹ش. | ||
* فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادیها)، استان یکم، دایرۀ جغرافیایی ستاد ارتش، تهران، ۱۳۲۸ش. | * فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادیها)، استان یکم، دایرۀ جغرافیایی ستاد ارتش، تهران، ۱۳۲۸ش. | ||
* «معرفی شهر زیبای خرمدره»، وبسایت ساعد نیوز، تاریخ بارگذاری: | * «معرفی شهر زیبای خرمدره»، وبسایت ساعد نیوز، تاریخ بارگذاری: ۱۲ مهر ۱۴۰۰ش. | ||
* نشریۀ تاریخ تأسیسدار، وزارت کشور، تهران، ۱۳۷۸ش. | * نشریۀ تاریخ تأسیسدار، وزارت کشور، تهران، ۱۳۷۸ش. | ||
* نشریۀ عناصر تقسیماتی بههمراه مراکز، وزارت کشور، تهران، ۱۳۸۱ش. | * نشریۀ عناصر تقسیماتی بههمراه مراکز، وزارت کشور، تهران، ۱۳۸۱ش. | ||
* نقشۀ تقسیمات کشوری، گیتاشناسی، مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۱ش. | * نقشۀ تقسیمات کشوری، گیتاشناسی، مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۱ش. | ||
