پرش به محتوا

محمداسحاق فیاض: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
جز حمید گلزار صفحهٔ محمد اسحاق فیاض را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به محمداسحاق فیاض منتقل کرد
امان الله فصیحی (بحث | مشارکت‌ها)
۱٬۷۷۹ ویرایش‌ها
خط ۲: خط ۲:
<big>'''محمد اسحاق فیاض؛'''</big> مجتهد افغانستانی و مرجع تقلید شیعیان.
<big>'''محمد اسحاق فیاض؛'''</big> مجتهد افغانستانی و مرجع تقلید شیعیان.


محمد اسحاق فیاض، از دانش‌آموختگان مکتب آیت‌الله خویی و از عالمان معروف [[شیعه]] در [[افغانستان]] است. او، باتربیت شاگردان و انجام خدمات فراوان اجتماعی، فرهنگی، علمی و مذهبی، از محبوبیت و جایگاه اجتماعی خاصی نزد مردم برخوردار است.
محمد اسحاق فیاض، از دانش‌آموختگان [[سید ابوالقاسم خویی]] و از عالمان معروف [[شیعه]] در [[افغانستان]] است. او، باتربیت شاگردان و انجام خدمات فراوان اجتماعی، فرهنگی، علمی و مذهبی، از محبوبیت و جایگاه اجتماعی خاصی نزد مردم برخوردار است.
==کودکی و نوجوانی==
==کودکی و نوجوانی==
اسحاق فیاض، فرزند محمدرضا از [[قوم هزاره]]، در سال 1309ش، در روستای «صوبۀ» جاغوری از توابع ولایت غزنی، در یک خانوادۀ مذهبی به‌دنیا آمد. او، خواندن و نوشتن را در پنج‌سالگی از مکتب‌خانۀ زادگاه خود آغاز و دروس مقدماتی حوزوی را در مدرسۀ علمیۀ حوتقُل جاغوری، نزد قربانعلی وحیدی و رمضانعلی شریفی فراگرفت.<ref>ناصری، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1379ش، ج1، ص131؛ [https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه].</ref>
اسحاق فیاض، فرزند محمدرضا از [[قوم هزاره]]، در سال 1309ش، در روستای «صوبۀ» جاغوری از توابع ولایت [[غزنی]]، در یک خانوادۀ مذهبی به‌دنیا آمد. او، خواندن و نوشتن را در پنج‌سالگی از [[مکتب‌خانه|مکتب‌خانۀ]] زادگاه خود آغاز و دروس مقدماتی [[آموزش علوم دینی در افغانستان|علوم دینی]] را در مدرسۀ علمیۀ حوتقُل جاغوری، نزد [[قربانعلی وحیدی]] و رمضانعلی شریفی فراگرفت.<ref>ناصری، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1379ش، ج1، ص131؛ [https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه].</ref>


==جوانی==
==جوانی==
فیاض، برای ادامة تحصیل عازم [[ایران]] و [[عراق]] شد. او، مدت یک‌سال در [[مشهد]] تحصیل کرد و سپس به عراق رفت. دروس حوزوی را در [[نجف]] از محضر اساتیدی همچون مدرس افغانی، اسدالله مدنی، علی آقا فلسفی و مجتبی لنکرانی آموخت. فیاض، از سن 20 سالگی به‌مدت 15 سال در درس خارج آیت‌الله خویی شرکت کرد. او، در این دوره، از شاگردان برجستة آیت الله خویی بود و در شورای استفتای او نیز فعالیت می‌کرد.<ref>[https://www.noorsoft.org/fa/Mostabser/View/ «زندگی‌نامة محمد اسحاق فیاض»، سایت مرکز تحقیقات کامپیوتری نور].</ref>  
فیاض، برای ادامۀ تحصیل عازم [[ایران]] و [[عراق]] شد. او، مدت یک‌سال در [[مشهد]] تحصیل کرد و سپس به عراق رفت. دروس حوزوی را در [[نجف]] از محضر اساتیدی همچون محمد علی مدرس افغانی، اسدالله مدنی، علی آقا فلسفی و مجتبی لنکرانی آموخت. فیاض، از سن 20 سالگی به‌مدت 15 سال در درس خارج سید ابوالقاسم خویی شرکت کرد. او، در این دوره، از شاگردان برجسۀ خویی بود و در شورای استفتای او نیز فعالیت می‌کرد.<ref>[https://www.noorsoft.org/fa/Mostabser/View/ «زندگی‌نامة محمد اسحاق فیاض»، سایت مرکز تحقیقات کامپیوتری نور].</ref>  
==شاگردان==
==شاگردان==
فیاض، شاگردان فراوانی تربیت کرد که برخی از آنها از عالمان و مدرسان بزرگ هستند، همچون آیت‌الله هاشم صالحی، آیت‌الله نادر مهدوی، علی رفیعی، علی مروج وغلام‌حسین اخلاقی.<ref>[http://pajoohe.ir/ صادقی، «محمد اسحاق فیاض»، دانشنامه پژوهه پژوهشگاه باقرالعلوم.]</ref>  
فیاض، شاگردان فراوانی تربیت کرد که برخی از آنها از عالمان و مدرسان شناخته شده هستند، همچون هاشم صالحی مدرس، نادر مهدوی، علی رفیعی، علی مروج وغلام‌حسین اخلاقی.<ref>[http://pajoohe.ir/ صادقی، «محمد اسحاق فیاض»، دانشنامه پژوهه پژوهشگاه باقرالعلوم.]</ref>  
==سیرة اخلاقی==
==سیرۀ اخلاقی==
آیت‌الله فیاض، از شهرت علمی پرهیز می‌کند. او در زمان حیات آیت‌الله خویی حاضر نشد اعلام مرجعیت کرده و توضیح المسائل خود را چاپ و منتشر کند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه.]</ref>  بعد از فوت خویی نیز از پذیرش مرجعیت و نشر توضیح المسائل خودداری کرد و مردم را به تقلید از [[آیت‌الله سیستانی]] سفارش می‌کرد.<ref>ناصری، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1379ش، ج1، ص133</ref>  فیاض، خوش‌برخورد و نسبت به سادات بسیار متواضع است و توجه خاصی به توسل به اهل‌بیت دارد.<ref> [http://pajoohe.ir/ صادقی، «محمد اسحاق فیاض»، دانشنامه پژوهه پژوهشگاه باقرالعلوم.]</ref>  
فیاض، از شهرت علمی پرهیز می‌کند. او در زمان حیات خویی حاضر نشد اعلام مرجعیت کرده و توضیح المسائل خود را چاپ و منتشر کند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه.]</ref>  بعد از فوت خویی نیز از پذیرش مرجعیت و نشر توضیح المسائل خودداری کرد و مردم را به تقلید از [[آیت‌الله سیستانی]] سفارش می‌کرد.<ref>ناصری، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1379ش، ج1، ص133</ref>  فیاض، خوش‌برخورد و نسبت به سادات بسیار متواضع است و توجه خاصی به توسل به اهل‌بیت دارد.<ref> [http://pajoohe.ir/ صادقی، «محمد اسحاق فیاض»، دانشنامه پژوهه پژوهشگاه باقرالعلوم.]</ref>  
==جایگاه علمی- اجتماعی==
==جایگاه علمی- اجتماعی==
فیاض، جایگاه علمی بالایی نزد مراجع [[قم]] و [[نجف]] دارد. وی، از افراد فعال و مورداطمینان آیت‌الله خویی بود. در شورای استفتاء مسئول استفتاءات او، و در امور حج نمایندۀ تام‌الاختیار و در سفرهای دور و نزدیک، همواره در کنار خویی بود. فیاض در میان علما و طلاب حوزه‌های علمیه نیز شناخته‌ شده است. او، از هم‌دوره‌های مراجعی همچون محمدباقر صدر، آقا جواد تبریزی، وحید خراسانی و سید علی سیستانی است.<ref>ناصری، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1379ش، ج1، ص131؛ [https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه].</ref>   
فیاض، جایگاه علمی بالایی نزد مراجع [[قم]] و [[نجف]] دارد. وی، از افراد فعال و مورداطمینان آیت‌الله خویی بود. در شورای استفتاء مسئول استفتاءات او، و در امور حج نمایندۀ تام‌الاختیار و در سفرهای دور و نزدیک، همواره در کنار خویی بود. فیاض در میان علما و طلاب [[حوزه علمیه|حوزه‌های علمیه]] نیز شناخته‌ شده است. او، از هم‌دوره‌های مراجعی همچون [[سید محمدباقر صد]]<nowiki/>ر، [[آقا جواد تبریزی]]، [[وحید خراسانی]] و [[سید علی سیستانی]] است.<ref>ناصری، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1379ش، ج1، ص131؛ [https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه].</ref>   


فیاض در میان [[شیعیان]] [[عراق]] و [[افغانستان]] به‌عنوان یک مرجع تقلید، جایگاه ویژه‌ای دارد. دفاتر او در [[نجف]]، [[قم]]، [[تهران]]، [[مشهد]]، غزنی، [[کابل]]، هرات، مزار شریف و کویتة [[پاکستان]] نشانگر مقبولیت او نزد مردم است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/63731/ «فیاض محمد اسحاق»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref>  معرفی او، به‌عنوان شخصیت جهان [[اسلام]] میان شیعه و سنی، نشان از جایگاهی علمی بالای او، در مراکز معتبر جهان اسلام دارد.<ref>[https://www.shia-news.com/ آیت‌الله فیاض به عنوان شخصیت برتر جهان اسلام برگزیده شد»، شیعه نیوز.]</ref>
فیاض در میان [[شیعیان افغانستان]] و [[عراق]] و به‌عنوان یک [[مرجع تقلید]]، جایگاه ویژه‌ای دارد. دفاتر او در [[نجف]]، [[قم]]، [[تهران]]، [[مشهد]]، غزنی، [[کابل]]، [[هرات]]، مزار شریف در [[بلخ]] و کویتة [[پاکستان]] نشانگر مقبولیت او نزد مردم است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/63731/ «فیاض محمد اسحاق»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref>  معرفی او، به‌عنوان شخصیت جهان [[اسلام]] میان [[شیعه]] و سنی، نشان از جایگاهی علمی بالای او، در مراکز معتبر جهان اسلام دارد.<ref>[https://www.shia-news.com/ آیت‌الله فیاض به عنوان شخصیت برتر جهان اسلام برگزیده شد»، شیعه نیوز.]</ref>


== فیاض از نگاه اندیشمندان==
== فیاض از نگاه اندیشمندان==
آیت‌الله خویی، فیاض را نور چشم، دانشمند، علامه، محقق و فاضل می‌دانست.<ref>«[https://www.noorsoft.org/fa/Mostabser/View/ زندگی‌نامة محمد اسحاق فیاض»، سایت مرکز تحقیقات کامپیوتری نور.]</ref>  سید محمد صدر، فیاض را از مراجع اعلم دانسته و به مقلدان خود سفارش می‌کرد که بعد از فوت او، از اسحاق فیاض تقلید کند.<ref>[https://fa.wikinoor.ir/wiki/ فیاض، محمد اسحاق»، ویکی‌نور.]</ref>  به اعتقاد آیت‌الله عیسی خراسانی، فیاض از مفاخر حوزه‌های علمیه و از مراجع بزرگ تقلید است.<ref>محقق خراسانی،1389ق، المؤالفون الافغانیون المعاصرون، ص33.</ref>  
سید ابوالقاسم خویی، فیاض را نور چشم، دانشمند، علامه، محقق و فاضل می‌دانست.<ref>«[https://www.noorsoft.org/fa/Mostabser/View/ زندگی‌نامة محمد اسحاق فیاض»، سایت مرکز تحقیقات کامپیوتری نور.]</ref>  سید محمد صدر، فیاض را از مراجع اعلم دانسته و به مقلدان خود سفارش می‌کرد که بعد از فوت او، از اسحاق فیاض تقلید کند.<ref>[https://fa.wikinoor.ir/wiki/ فیاض، محمد اسحاق»، ویکی‌نور.]</ref>  به اعتقاد عیسی محقق خراسانی، فیاض از مفاخر حوزه‌های علمیه و از مراجع بزرگ تقلید است.<ref>محقق خراسانی،1389ق، المؤالفون الافغانیون المعاصرون، ص33.</ref>  
==آثار==
==آثار==
فیاض، تاکنون بیش از 40 اثر در موضوعات فقهی، اصولی، اجتماعی و سیاسی نوشته است. محاضرات فی اصول الفقه، تعلیقة علی العروة الوثقی، منهاج الصالحین، احکام البنوک، منهج الحکومة الاسلامیه، موقع المراة فی النظام السیاسی الاسلامی، المسائل الطبیة و توضیح المسایل از جمله آثار اسحاق فیاض است.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه.]</ref>  
فیاض، تاکنون بیش از 40 اثر در موضوعات [[فقه اسلامی]]، اصولی، اجتماعی و سیاسی نوشته است. محاضرات فی اصول الفقه، تعلیقة علی العروة الوثقی، منهاج الصالحین، احکام البنوک، منهج الحکومة الاسلامیه، موقع المراة فی النظام السیاسی الاسلامی، المسائل الطبیة و توضیح المسایل از جمله آثار اسحاق فیاض است.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه.]</ref>  
==فعالیت‌ها==
==فعالیت‌ها==
===علمی===
اسحاق فیاض، از زمان تحصیل در حوزۀ علیمۀ [[نجف]] تاکنون به تدریس، تألیف و تربیت شاگردان علوم دینی پرداخته است. او ده سال به تدریس سطوح عالی حوزه در نجف مشغول و از سال 1356ش، تدریس درس خارج فقه و اصول فقه را آغاز کرد و تاکنون ادامه دارد.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه.]</ref>


===سیاسی===
* علمی: اسحاق فیاض، از زمان تحصیل در [[حوزه علیمه نجف|حوزۀ علیمۀ نجف]] تاکنون به تدریس، تألیف و تربیت شاگردان علوم دینی پرداخته است. او ده سال به تدریس سطوح عالی حوزه در نجف مشغول و از سال 1356ش، تدریس درس خارج فقه و اصول فقه را آغاز کرد و تاکنون ادامه دارد.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه.]</ref>
فیاض، هرگز از مسائل سیاسی غافل نبوده است. او، پس از سقوط صدام و تشکیل حکومت موقت در [[عراق]]، از تدوین قانون اساسی، شرکت مردم در همه‌پرسی آن حمایت کرد. در اولین انتخابات پارلمانی از ائتلاف گروهای شیعی عراق حمایت و از فساد در حکومت و توجه نکردن دولت به نیازهای عامۀ مردم انتقاد ‌کرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/63731/ «فیاض محمد اسحاق»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref>  فیاض نسبت به مسائل و تحولات افغانستان نیز بی‌توجه نبوده، حوادث تروریستی در افغانستان، همچون انفجار مرکز آموزشی سیدالشهدا در کابل را محکوم و از کوتاهی حکومت نسبت به تأمین امنیت شهروندان انتقاد کرده است.<ref>[http://shiastudies.com/fa/65273 «پیام آیت الله فیاض درپی حادثه تروریستی کابل»، مجمع جهانی شیعه شناسی.]</ref>


===اجتماعی===
* سیاسی: فیاض از سقوط [[صدام حسین]] و تشکیل حکومت موقت در [[عراق]]، از تدوین [[قانون اساسی]]، شرکت مردم در همه‌پرسی آن حمایت کرد. در اولین انتخابات پارلمانی از ائتلاف گروهای شیعی عراق حمایت و از فساد در حکومت و توجه نکردن دولت به نیازهای عامۀ مردم انتقاد ‌کرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/63731/ «فیاض محمد اسحاق»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref>  فیاض نسبت به مسائل و تحولات افغانستان نیز بی‌توجه نبوده، [[عملیات انتحاری|عملیات‌های انتحاری]] در افغانستان، همچون ا[[شهدای دانایی|نفجار مرکز آموزشی سیدالشهدا]] در کابل را محکوم و از کوتاهی حکومت نسبت به تأمین امنیت شهروندان انتقاد کرده است.<ref>[http://shiastudies.com/fa/65273 «پیام آیت الله فیاض درپی حادثه تروریستی کابل»، مجمع جهانی شیعه شناسی.]</ref>
تأسیس بنیاد خیریه و توزیع پول نقد، مواد سوختی و غذایی موردنیاز همچون [[آرد]]، [[برنج]]، [[روغن]] و شکر میان مردم و خانواده‌های فقیر، در هرات، کابل، مزار شریف، [[بامیان]]، غزنی،<ref>[https://www.shia-news.com/ کمک به خانوده‌های نیاز مند توسط بنیاد خیریة آیت الله فیاض »، شیعه نیوز؛ شبکه تمدن.]</ref>  ساخت و تعمیر شفاخانه (بیمارستان) و کلینیک (درمانگاه) در مناطق متعدد و محروم [[افغانستان]]، همچون شفاخانة 70 بسترخاتم المرسلین غزنی و شفاخانة [[علی‌ابن ابیطالب]] انگوری بخشی از فعالیت‌های اجتماعی آیت الله فیاض است.<ref> [https://www.avapress.com/fa/news/129898/ «ساخت شفاخانة 70بستر حضرت خاتم المرسلین غزنی توسط آیت الله اسحاق فیاض»، خبرگزاری صدای افغان (آوا]).</ref>  
 
===فرهنگی===
* اجتماعی: تأسیس بنیاد خیریه و توزیع [[پول]]، مواد سوختی و غذایی موردنیاز همچون [[آرد]]، [[برنج]]، [[روغن]] و شکر میان مردم و خانواده‌های فقیر، در هرات، کابل، مزار شریف، [[بامیان]]، غزنی،<ref>[https://www.shia-news.com/ کمک به خانوده‌های نیاز مند توسط بنیاد خیریة آیت الله فیاض »، شیعه نیوز؛ شبکه تمدن.]</ref>  ساخت و تعمیر شفاخانه (بیمارستان) و کلینیک (درمانگاه) در مناطق متعدد و محروم [[افغانستان]]، همچون شفاخانۀ 70 بسترخاتم المرسلین غزنی و شفاخانة علی‌ابن ابیطالب انگوری بخشی از فعالیت‌های اجتماعی محمد اسحاق فیاض است.<ref> [https://www.avapress.com/fa/news/129898/ «ساخت شفاخانة 70بستر حضرت خاتم المرسلین غزنی توسط آیت الله اسحاق فیاض»، خبرگزاری صدای افغان (آوا]).</ref>
تأسیس حوزۀ علمیة [[امام صادق]] در کویتة پاکستان و مسجدی در شهر کراچی ازجمله فعالیت‌های فرهنگی اسحاق فیاض است.<ref>[http://pajoohe.ir/ صادقی، «محمد اسحاق فیاض»، دانشنامه پژوهه پژوهشگاه باقرالعلوم].</ref>
 
* فرهنگی: تأسیس حوزۀ علمیة امام صادق در کویتة پاکستان و [[مسجد|مسجدی]] در شهر کراچی ازجمله فعالیت‌های فرهنگی محمد اسحاق فیاض است.<ref>[http://pajoohe.ir/ صادقی، «محمد اسحاق فیاض»، دانشنامه پژوهه پژوهشگاه باقرالعلوم].</ref>


==دیدگاه‌ها==
==دیدگاه‌ها==
آیت‌الله فیاض، در برخی مسائل اجتماعی نظرات خاصی دارد. او، در حاکم اسلامی اعلمیت را شرط می‌داند و معتقد است که روحانیت نباید در امور سیاسی دخالت کنند. فیاض فعالیت زنان در همۀ مشاغل و پست‌‌های دولتی را جایز<ref>[https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/63731/ «فیاض محمد اسحاق»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref>  و در قضاوت و مرجعیت هیچ تفاوت میان مرد و زن قائل نیست.<ref>[https://aftabnews.ir/fa/news/511871 آیت الله فیاض، من فرق بین زن و مرد نمی‌دانم»، خبرگزازی افتاب].</ref>  او، [[بلوغ شرعی]] دختران را اتمام 13 سال قمری می‌داند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه.]</ref>
فیاض، در برخی مسائل اجتماعی نظرات خاصی دارد. او، در حاکم اسلامی اعلمیت را شرط می‌داند و معتقد است که روحانیت نباید در امور سیاسی دخالت کنند. فیاض فعالیت زنان در همۀ مشاغل و پست‌‌های دولتی را جایز<ref>[https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/63731/ «فیاض محمد اسحاق»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref>  و در قضاوت و مرجعیت زن جایز می‌داند.<ref>[https://aftabnews.ir/fa/news/511871 آیت الله فیاض، من فرق بین زن و مرد نمی‌دانم»، خبرگزازی افتاب].</ref>  او، [[بلوغ دختران]] را اتمام 13 سال قمری می‌داند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه.]</ref>
 
=== در گذشت ===
محمد اسحاق فیاض در 14 خرداد 1405ش در سن ۹۶ سالگی در یکی از بیمارستان های بغداد درگذشت.<ref>[https://www.irna.ir/news/86173163/%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%81%DB%8C%D8%A7%D8%B6-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA «آیت الله فیاض درگذشت»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>


==پانویس==
==پانویس==
خط ۴۱: خط ۴۲:
==منابع==
==منابع==
* «آیت‌الله فیاض، من فرق بین زن و مرد نمی‌دانم»، خبرگزاری آفتاب، تاریخ بازدید: 24 آذر1401ش.
* «آیت‌الله فیاض، من فرق بین زن و مرد نمی‌دانم»، خبرگزاری آفتاب، تاریخ بازدید: 24 آذر1401ش.
*  «آیت الله فیاض درگذشت»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 14 خرداد 1405ش.
*  «آیت‌الله فیاض به‌عنوان شخصیت برتر جهان اسلام برگزیده شد»، شیعه نیوز، تاریخ بازدید: 24 آذر1401ش.
*  «آیت‌الله فیاض به‌عنوان شخصیت برتر جهان اسلام برگزیده شد»، شیعه نیوز، تاریخ بازدید: 24 آذر1401ش.
* «پیام آیت‌الله فیاض درپی‌حادثة تروریستی کابل»، مجمع جهانی شیعه شناسی، تاریخ بازدید: 23 آذر1401ش.
* «پیام آیت‌الله فیاض درپی‌حادثة تروریستی کابل»، مجمع جهانی شیعه شناسی، تاریخ بازدید: 23 آذر1401ش.

نسخهٔ ۱۴ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۰۹

پرونده:آیت الله فیاض.jpg
آیت الله محمداسحاق فیاض

محمد اسحاق فیاض؛ مجتهد افغانستانی و مرجع تقلید شیعیان.

محمد اسحاق فیاض، از دانش‌آموختگان سید ابوالقاسم خویی و از عالمان معروف شیعه در افغانستان است. او، باتربیت شاگردان و انجام خدمات فراوان اجتماعی، فرهنگی، علمی و مذهبی، از محبوبیت و جایگاه اجتماعی خاصی نزد مردم برخوردار است.

کودکی و نوجوانی

اسحاق فیاض، فرزند محمدرضا از قوم هزاره، در سال 1309ش، در روستای «صوبۀ» جاغوری از توابع ولایت غزنی، در یک خانوادۀ مذهبی به‌دنیا آمد. او، خواندن و نوشتن را در پنج‌سالگی از مکتب‌خانۀ زادگاه خود آغاز و دروس مقدماتی علوم دینی را در مدرسۀ علمیۀ حوتقُل جاغوری، نزد قربانعلی وحیدی و رمضانعلی شریفی فراگرفت.[۱]

جوانی

فیاض، برای ادامۀ تحصیل عازم ایران و عراق شد. او، مدت یک‌سال در مشهد تحصیل کرد و سپس به عراق رفت. دروس حوزوی را در نجف از محضر اساتیدی همچون محمد علی مدرس افغانی، اسدالله مدنی، علی آقا فلسفی و مجتبی لنکرانی آموخت. فیاض، از سن 20 سالگی به‌مدت 15 سال در درس خارج سید ابوالقاسم خویی شرکت کرد. او، در این دوره، از شاگردان برجسۀ خویی بود و در شورای استفتای او نیز فعالیت می‌کرد.[۲]

شاگردان

فیاض، شاگردان فراوانی تربیت کرد که برخی از آنها از عالمان و مدرسان شناخته شده هستند، همچون هاشم صالحی مدرس، نادر مهدوی، علی رفیعی، علی مروج وغلام‌حسین اخلاقی.[۳]

سیرۀ اخلاقی

فیاض، از شهرت علمی پرهیز می‌کند. او در زمان حیات خویی حاضر نشد اعلام مرجعیت کرده و توضیح المسائل خود را چاپ و منتشر کند.[۴] بعد از فوت خویی نیز از پذیرش مرجعیت و نشر توضیح المسائل خودداری کرد و مردم را به تقلید از آیت‌الله سیستانی سفارش می‌کرد.[۵] فیاض، خوش‌برخورد و نسبت به سادات بسیار متواضع است و توجه خاصی به توسل به اهل‌بیت دارد.[۶]

جایگاه علمی- اجتماعی

فیاض، جایگاه علمی بالایی نزد مراجع قم و نجف دارد. وی، از افراد فعال و مورداطمینان آیت‌الله خویی بود. در شورای استفتاء مسئول استفتاءات او، و در امور حج نمایندۀ تام‌الاختیار و در سفرهای دور و نزدیک، همواره در کنار خویی بود. فیاض در میان علما و طلاب حوزه‌های علمیه نیز شناخته‌ شده است. او، از هم‌دوره‌های مراجعی همچون سید محمدباقر صدر، آقا جواد تبریزی، وحید خراسانی و سید علی سیستانی است.[۷]

فیاض در میان شیعیان افغانستان و عراق و به‌عنوان یک مرجع تقلید، جایگاه ویژه‌ای دارد. دفاتر او در نجف، قم، تهران، مشهد، غزنی، کابل، هرات، مزار شریف در بلخ و کویتة پاکستان نشانگر مقبولیت او نزد مردم است.[۸] معرفی او، به‌عنوان شخصیت جهان اسلام میان شیعه و سنی، نشان از جایگاهی علمی بالای او، در مراکز معتبر جهان اسلام دارد.[۹]

فیاض از نگاه اندیشمندان

سید ابوالقاسم خویی، فیاض را نور چشم، دانشمند، علامه، محقق و فاضل می‌دانست.[۱۰] سید محمد صدر، فیاض را از مراجع اعلم دانسته و به مقلدان خود سفارش می‌کرد که بعد از فوت او، از اسحاق فیاض تقلید کند.[۱۱] به اعتقاد عیسی محقق خراسانی، فیاض از مفاخر حوزه‌های علمیه و از مراجع بزرگ تقلید است.[۱۲]

آثار

فیاض، تاکنون بیش از 40 اثر در موضوعات فقه اسلامی، اصولی، اجتماعی و سیاسی نوشته است. محاضرات فی اصول الفقه، تعلیقة علی العروة الوثقی، منهاج الصالحین، احکام البنوک، منهج الحکومة الاسلامیه، موقع المراة فی النظام السیاسی الاسلامی، المسائل الطبیة و توضیح المسایل از جمله آثار اسحاق فیاض است.[۱۳]

فعالیت‌ها

  • علمی: اسحاق فیاض، از زمان تحصیل در حوزۀ علیمۀ نجف تاکنون به تدریس، تألیف و تربیت شاگردان علوم دینی پرداخته است. او ده سال به تدریس سطوح عالی حوزه در نجف مشغول و از سال 1356ش، تدریس درس خارج فقه و اصول فقه را آغاز کرد و تاکنون ادامه دارد.[۱۴]
  • سیاسی: فیاض از سقوط صدام حسین و تشکیل حکومت موقت در عراق، از تدوین قانون اساسی، شرکت مردم در همه‌پرسی آن حمایت کرد. در اولین انتخابات پارلمانی از ائتلاف گروهای شیعی عراق حمایت و از فساد در حکومت و توجه نکردن دولت به نیازهای عامۀ مردم انتقاد ‌کرد.[۱۵] فیاض نسبت به مسائل و تحولات افغانستان نیز بی‌توجه نبوده، عملیات‌های انتحاری در افغانستان، همچون انفجار مرکز آموزشی سیدالشهدا در کابل را محکوم و از کوتاهی حکومت نسبت به تأمین امنیت شهروندان انتقاد کرده است.[۱۶]
  • اجتماعی: تأسیس بنیاد خیریه و توزیع پول، مواد سوختی و غذایی موردنیاز همچون آرد، برنج، روغن و شکر میان مردم و خانواده‌های فقیر، در هرات، کابل، مزار شریف، بامیان، غزنی،[۱۷] ساخت و تعمیر شفاخانه (بیمارستان) و کلینیک (درمانگاه) در مناطق متعدد و محروم افغانستان، همچون شفاخانۀ 70 بسترخاتم المرسلین غزنی و شفاخانة علی‌ابن ابیطالب انگوری بخشی از فعالیت‌های اجتماعی محمد اسحاق فیاض است.[۱۸]
  • فرهنگی: تأسیس حوزۀ علمیة امام صادق در کویتة پاکستان و مسجدی در شهر کراچی ازجمله فعالیت‌های فرهنگی محمد اسحاق فیاض است.[۱۹]

دیدگاه‌ها

فیاض، در برخی مسائل اجتماعی نظرات خاصی دارد. او، در حاکم اسلامی اعلمیت را شرط می‌داند و معتقد است که روحانیت نباید در امور سیاسی دخالت کنند. فیاض فعالیت زنان در همۀ مشاغل و پست‌‌های دولتی را جایز[۲۰] و در قضاوت و مرجعیت زن جایز می‌داند.[۲۱] او، بلوغ دختران را اتمام 13 سال قمری می‌داند.[۲۲]

در گذشت

محمد اسحاق فیاض در 14 خرداد 1405ش در سن ۹۶ سالگی در یکی از بیمارستان های بغداد درگذشت.[۲۳]

پانویس

  1. ↑ ناصری، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1379ش، ج1، ص131؛ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه.
  2. ↑ «زندگی‌نامة محمد اسحاق فیاض»، سایت مرکز تحقیقات کامپیوتری نور.
  3. ↑ صادقی، «محمد اسحاق فیاض»، دانشنامه پژوهه پژوهشگاه باقرالعلوم.
  4. ↑ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه.
  5. ↑ ناصری، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1379ش، ج1، ص133
  6. ↑ صادقی، «محمد اسحاق فیاض»، دانشنامه پژوهه پژوهشگاه باقرالعلوم.
  7. ↑ ناصری، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1379ش، ج1، ص131؛ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه.
  8. ↑ «فیاض محمد اسحاق»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
  9. ↑ آیت‌الله فیاض به عنوان شخصیت برتر جهان اسلام برگزیده شد»، شیعه نیوز.
  10. ↑ «زندگی‌نامة محمد اسحاق فیاض»، سایت مرکز تحقیقات کامپیوتری نور.
  11. ↑ فیاض، محمد اسحاق»، ویکی‌نور.
  12. ↑ محقق خراسانی،1389ق، المؤالفون الافغانیون المعاصرون، ص33.
  13. ↑ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه.
  14. ↑ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه.
  15. ↑ «فیاض محمد اسحاق»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
  16. ↑ «پیام آیت الله فیاض درپی حادثه تروریستی کابل»، مجمع جهانی شیعه شناسی.
  17. ↑ کمک به خانوده‌های نیاز مند توسط بنیاد خیریة آیت الله فیاض »، شیعه نیوز؛ شبکه تمدن.
  18. ↑ «ساخت شفاخانة 70بستر حضرت خاتم المرسلین غزنی توسط آیت الله اسحاق فیاض»، خبرگزاری صدای افغان (آوا).
  19. ↑ صادقی، «محمد اسحاق فیاض»، دانشنامه پژوهه پژوهشگاه باقرالعلوم.
  20. ↑ «فیاض محمد اسحاق»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
  21. ↑ آیت الله فیاض، من فرق بین زن و مرد نمی‌دانم»، خبرگزازی افتاب.
  22. ↑ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه.
  23. ↑ «آیت الله فیاض درگذشت»، خبرگزاری ایرنا.

منابع

  • «آیت‌الله فیاض، من فرق بین زن و مرد نمی‌دانم»، خبرگزاری آفتاب، تاریخ بازدید: 24 آذر1401ش.
  • «آیت الله فیاض درگذشت»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 14 خرداد 1405ش.
  • «آیت‌الله فیاض به‌عنوان شخصیت برتر جهان اسلام برگزیده شد»، شیعه نیوز، تاریخ بازدید: 24 آذر1401ش.
  • «پیام آیت‌الله فیاض درپی‌حادثة تروریستی کابل»، مجمع جهانی شیعه شناسی، تاریخ بازدید: 23 آذر1401ش.
  • «ساخت شفاخانة 70بستر حضرت خاتم المرسلین غزنی توسط آیت الله اسحاق فیاض»، خبرگزاری صدای افغان (آوا). تاریخ بازدید: 25 آذر1401ش.
  • «زندگی‌نامة محمد اسحاق فیاض»، سایت مرکز تحقیقات کامپیوتری نور، تاریخ بازدید: 23 آذر1401ش.
  • صادقی، غلام حسین، «محمد اسحاق فیاض»، دانشنامه پژوهه پژوهشگاه باقرالعلوم، تاریخ بازدید: 24 آذر1401ش.
  • «فیاض محمد اسحاق»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ بازدید: 23 آذر1401ش.
  • «فیاض، محمد اسحاق»، ویکی‌نور، تاریخ بازدید: 23 آذر1401ش.
  • «کمک به خانواده‌های نیازمند توسط بنیاد خیریة آیت‌الله فیاض»، شیعه نیوز؛ شبکه تمدن، تاریخ بازدید: 24 آذر1401ش.
  • «محمد اسحاق فیاض»، ویکی‌شیعه، تاریخ بازدید: 23 آذر1401ش.
  • محقق خراسانی، محمد عیسی، المؤالفون الافغانیون المعاصرون، نجف، النعمان، 1389ق.
  • ناصری، عبدالمجید، مشاهیر تشیع در افغانستان، قم، مؤسسة امام خمینی، چ1، 1379ش
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=محمداسحاق_فیاض&oldid=50191»