پدر: تفاوت میان نسخه‌ها

<big>'''پدر'''</big>؛ مرد دارای فرزند و سرپرست خانوار<br>

پدر، بابا، پاپا یا دادا، به انسان مذکری گفته می‌شود که دارای فرزند باشد. این واژه به‌معنای بنیانگذار نیز استفاده می‌شود، مانند پدر [[شعر نو]] و گاهی عنوانی محترمانه برای مردان سالخورده است.<ref>[https://www.vajehyab.com/moein/%D9%BE%D8%AF%D8%B1 معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه پدر.]</ref> پدر، همچنین به‌معنای سرپرست، رئیس، حامی و برنامه‌ریز در نظام خانواده استفاده می‌شود.  

==پدر در ایران باستان ==

برای مفهوم پدر در زبان آریایی کهن، از واژه «پاتی» استفاده می‌شد. پدر، در ایران باستان، از جایگاهی ویژه برخوردار بود و دارای نیرویی آسمانی انگاشته می‌شد که توانایی ارتباط با روشنایی و خورشید را دارد.<ref>لاهیجی، شناخت هویت زن ایرانی، ۱۳۷۱ش، ص۲۵۵.</ref> در دین زردشت، اگر پسری جایگاه والای پدر را پاس نمی‌داشت، از بخشی از ارث محروم می‌گردید.<ref>Christensen, L’Iran sous les Sassanides, 1944, P327.</ref>

ایرانیان معمولا، ریشه و اصالت خود را از طریق پدر و اجداد پدری تعریف می‌کنند و رفتار، اخلاق و ویژگی‌های افراد، در این چارچوب ارزیابی می‌شود و خیر و شر هر کسی را با طایفه و شهرت پدری او می‌سنجند.<ref>انصاری، مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی اصفهان، ۱۳۷۹ش، ص۱۸۴.</ref>  مادر در این ساختار، معمولا نقشی پیرو و مجری دارد. در برخی از خرده‌فرهنگ‌های ایرانی مانند عشایر و جوامع کوچ‌نشین، اهمیت نسب پدری، دوچندان می‌شود تا جایی که افراد از پدر، جد، برادر پدر و عموزاده‌های پدری، تمکین می‌کنند.<ref>بارث، فردریک، ایل باصری، ۱۳۴۳ش، ص۵۲-۵۳.</ref>  در ساختار خانواده‌ی ایرانی، پدر همواره پشتیبان خانواده است.  

در دوران ساسانی، هدایا و درآمد زنان و کودکان خانواده، به پدر و سرپرست خانواده، تعلق داشت. حتی گاهی اجازه فروش فرزند نیز برای پدر وجود داشت.<ref>مشکور، تاریخ اجتماعی ایران در عهد باستان، ۱۳۴۷ش، ص۷۲.</ref>  این رسم تا دوره معاصر نیز بین برخی از خانواده‌های عشایر پایدار مانده است. اجازه ازدواج دختر نیز در اختیار پدر او است<ref>Christensen, L’Iran sous les Sassanides, 1944, P327.</ref> و در گذشته، دختران نقش چندانی در انتخاب همسر خود نداشتند.<ref>سعیدی، فرهنگ مردم میناب، ۱۳۸۶ش، ص۲۱۲.</ref>  در برخی از خرده‌فرهنگ‌ها، تصمیم‌گیری درباره ازدواج پسر نیز بر عهده پدر بود.<ref>مختارپور، دو سال با بومیان جزیرۀ کیش، ۱۳۸۷ش، ص۵۲۸.</ref>  برای مثال، در [[سیرجان]]، رسم بود که داماد به خانه عروس نمی‌رفت و در شب عروسی، پدر داماد سراغ عروس خود رفته و او را به خانه می‌آورد.<ref>مؤید محسنی، فرهنگ عامیانۀ کرمان، ۱۳۸۱ش، ص۸۹.</ref> 

بر اساس آموزه‌های اسلام، احترام به پدر بر فرزند واجب است.<ref>نجفی، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، ج21، 1404ق، ص24.</ref>  قضای نماز و روزه پدر فوت‌شده نیز بر عهده پسر بزرگ‌تر خانواده است. همچنین درصورتی‌که پدر در زندگی، فقیر شود، نفقه او بر فرزند واجب است.<ref>نجفی، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، ج31، 1404ق، ص36-374.</ref>  پدر و فرزند، از یکدیگر ارث می‌برند و جزء طبقات اول ارث به‌شمار می‌روند. پدری که فرزند خود را کشته، قصاص نمی‌شود، هرچند، دیه و کفاره برای او واجب می‌شود.<ref>نجفی، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، ج42، 1404ق، ص169.</ref>

پدر در اصطلاح فقهای مسلمان، دو گونه‌ی «نَسَبی» و «رِضاعی» است:<br>

# '''پدر نسبی''': کسی است که انسانی دیگر، از نطفه‌ی او شکل گرفته است. 

# '''پدر رضاعی''': مردی که کودک از سینه همسر او شیر خورده باشد.  

پدر، در هر دو نوع رضاعی و نسبی به دختر خود، مَحرَم است.  

تهدید فرزند به عاق شدن توسط والدین، یکی از الگوهای تربیتی ایرانیان در فرهنگ عامه است. عاق کردن به‌معنی راندن از خود است که معمولا عواقبی سخت را برای فرزند به‌بار خواهد آورد. مردم معتقدند که نفرین پدر، بسیار گیرا است و آسیبی را متوجه افراد خواهد کرد. در میبد، مردم بر این باورند که هرگاه پدری فرزند خود را نفرین می‌کند، تمام موهای ریش او، آمین خواهند گفت. در منابع آمده است زمانی‌که پسران سلطان حسین، علیه پدر خود طغیان کردند، سلطان، آن‌ها را نفرین کرد و این نفرین چنان کاری بود که پسران، بعد از مرگ پدر، روز خوش ندیدند.<ref>شکری، عالم‌آرای صفوی، ۱۳۶۳ش، ص۲۲۱.</ref> 

پدر، جایگاه ویژه‌ای در امثال و حکم ایرانیان دارد، مانند «پدر کشتگی داشتن» کنایه از دشمنی دیرینه؛ «پدر صلواتی» نوعی تحسین و تمجید به‌منظور طعنه زدن؛ «پدر سوختگی» کنایه از موذی‌گری و پنهان‌کاری؛ «پدر کشته کی می‌کند آشتی»؛ «پدر سگ» دشنامی به‌منظور تحقیر مخاطب؛<ref>[https://www.vajehyab.com/moein/%D9%BE%D8%AF%D8%B1 معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه پدر، سایت واژه‌یاب.]</ref>  «آب در اجاق پدرش ریخته است» که اشاره به بی‌عرضگی فرزند دارد؛<ref>عسکری ‌عالم، فرهنگ عامۀ لرستان، ج3، ۱۳۸۷ش، ص46.</ref>  «پشت پشت پدره، مادر رهگذره» که به‌معنای برگشتن نسب به‌سمت پدر و خاندان او است؛<ref>عسکری ‌عالم، فرهنگ عامۀ لرستان، ج3، ۱۳۸۷ش، ص109.</ref>  «پدرش خوب است که خود نیز خوب است»؛<ref>خسروی، فرهنگ بختیاری، ۱۳۶۸ش، ص۱۸۴.</ref>  «اگر بر سر قبر پدر خود نیز برود، یک دانه ریگ دزدانه در جیب خود می‌گذارد» که اشاره به انسان‌های طماع دارد؛<ref>احمدپناهی سمنانی، آداب و رسوم مردم سمنان، ۱۳۷۴ش، ص۱۲۲.</ref>  «سر سفره پدر چیزی نخورده» که اشاره به آدم‌های شر دارد.<br>

در اشعار شاعران نامدار ایرانی نیز، این واژه، مورد استفاده بوده است. [[فردوسی]] می‌گوید:<ref>[https://ganjoor.net/ferdousi/shahname/kamoos/sh14 فردوسی، شاهنامه، بخش 14، بیت 60، سایت گنجور.]</ref> <br>

{{آغاز نستعلیق}}

* حافظ، غزلیات، سایت گنجور، تاریخ بازدید: 23 اسفند 1400ش.

* فردوسی، شاهنامه، سایت گنجور، تاریخ بازدید: 23 اسفند 1400ش.

* لاهیجی، شهلا و کار، مهرانگیز، شناخت هویت زن ایرانی، تهران، روشنگران و مطالعات زنان، ۱۳۷۱ش.

{{درشت|'''منزلت پدری'''}}؛ پایگاه و اقتدار پدری در مناسبات خانوادگی.

در بیشتر فرهنگ‌های جهان، پدر از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بوده و ادیان الهی نیز برای نقش پدر ارزش والایی قائل شده‌اند؛ اما فمینیسم با نگرش برابری‌طلبانه افراطی، این جایگاه را به چالش کشیده و آن را نشانه‌ای از مردسالاری و تبعیض می‌داند. این رویکرد در غرب موجب تضعیف نقش پدر و بروز مشکلاتی مانند خانواده‌های بدون پدر شده است. در مقابل، اسلام مسئولیت پدر را نوعی ولایت و سرپرستی می‌داند که به نفع خانواده است و برای این نقش، اهمیت زیادی قائل است.

==مفهوم‌شناسی==

منزلت در لغت به‌معنای مرتبت و مقام، حرمت و احترام، پایگاه و بزرگی آمده است.<ref>دهخدا، لغت‌نامه، 1377ش، ذیل واژه منزلت.</ref> منزلت نشان‌دهنده پایگاه فرد در گروه یا رتبه یک گروه در مقایسه با گروه‌های دیگر است. پایگاه منزلتی فرد، حقوق یک شخص را معین می‌کند. پایگاه پدری حامل نقش‌هایی است که دیگران از مرد به‌عنوان پدر انتظار دارند.<ref>کوئن، درآمدی به جامعه‌شناسی، 1381ش، ص57.</ref> ملاک‌های منزلت در فرهنگ‌های مختلف متفاوت است که عمده‌ترین آنها عبارتند از: ثروت، قدرت، نَسب، سِن و ارزش‌های فرهنگی و معنوی.<ref>ابراهیمی‌پور و دیگران، شاخص‌های خانواده مطلوب، ۱۳۹۵ش، ص۵۴۹.</ref>

پدری در نگرش فمینیستی مفهوم محوری در بیان فرادستی مرد و فرودستی زن به‌شمار آمده و از خاستگاه پدرسالاری؛ فرهنگ مردسالاری و [[تبعیض جنسیتی|تبعیض]] اجتماعی علیه زنان تحلیل می‌شود.<ref>[https://jlr.sdil.ac.ir/article_132620.html غنی‌زاده بافقی و ورمزیار، «تأثیر جنبش‌های فمینیسم بر تحول مفهوم خانواده»، ۱۴۰۰ش، ص۲۳۸.]</ref>

از منظر علوم اجتماعی؛ پدری صرفاً رابطه زیستی یا اجتماعی نیست، بلکه رابطه‌ای هنجاری است؛ منشأ ارزش‌های منحصربه‌فردی است که مسئولیت‌های خاصی را پایه‌گذاری و همچنین مسائل اخلاقی مهمی را خلق می‌کند.<ref>[https://www.ricac.ac.ir/news/5032/چشمان-فلسفۀ-کاربردی،-مفهوم-پدر-و-مادری-را-Ú†Ú سعیدی، «چشمان فلسفۀ کاربردی، مفهوم پدر و مادری را چگونه می‌بیند؟»، وب‌سایت پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.]</ref> پدری به نقش و مسئولیت مرد در خانواده اشاره داشته و پدر، مردی دارای فرزند است.<ref>[https://www.ziaossalehin.ir/fa/content/6257 «جایگاه ویژه پدر در روایات اسلامی»، وب‌سایت ضیاءالصالحین.]</ref>

پدر در منابع اسلامی به پدر جسمانی (حقیقی)،<ref>سوره نحل، آیه 72.</ref> اجتماعی (معنوی)<ref>سوره حج، آیه 78.</ref> و رضاعی (شوهر دایه)،<ref>[https://www.sistani.org/persian/book/26578/5733/ حسینی‌سیستانی، «کیفیّت محرمیّت با فرزند خوانده از طریق عقد موقّت»، وب‌سایت دفتر آیت‌الله سیستانی.]</ref> تقسیم می‌شود.

==دیدگاه‌های نظری==

فمینیست‌ها، اقتدار مرد را منشأ اصلی شکل‌گیری نظام پدرسالاری معرفی می‌کنند؛ مظلومیت تاریخی زنان را بر همین مبنا تفسیر کرده و تلاش دارند تا منزلت پدری را کاهش دهند. حذف اقتدار پدر در خانواده‌های غربی از یک سوی نظارت و کنترل مرد بر اعضای خانواده را دچار مشکل کرد و از سوی دیگر مساوات‌طلبی و عدم [[تمکین]] زنان، موجب افزایش [[طلاق]] و گسترش خانواده‌های [[زنان سرپرست خانوار|زن سرپرست]] شد. فراوانی چنین خانواده‌هایی، منشأ آسیب‌های اجتماعی در غرب به‌شمار می‌آید. بر اساس تحقیقات، در آمریکا اکثریت محکومان به حبس‌های بلندمدت از خانه‌های بدون پدر بوده‌اند. با توجه به چنین شرایطی؛ برخی مشاوران خانواده در غرب، بیش از گذشته به این نکته واقف شده‌اند که لازم است منزلت پدری تقویت شده و موقعیت رهبری در خانواده به عهده مرد گذاشته شود.<ref>[https://alefbalib.com/index.aspx?pid=256&PdfID=910550 محبی، «مردمی‌شدن خانواده؛ فرایند آسیب‌دیدگی و بحران خانوادگی»، ۱۴۰۲ش، ص۹۴.]</ref>

در نگرش اسلامی؛ مهم‌ترین نقش پدری در ساختار خانواده، نقش سرپرستی است.<ref>سوره نساء، آیه ۳۴.</ref> [[اقتدار مرد در خانواده|اقتدار مرد]] از سنخ ولایت است که البته حق استبداد در رأی را ندارد و باید با رعایت تمایلات و نیازهای دیگران، خانواده را مدیریت کند.<ref>[https://alefbalib.com/index.aspx?pid=256&PdfID=910550 محبی، «مردمی‌شدن خانواده؛ فرایند آسیب‌دیدگی و بحران خانوادگی»، 1402ش، ص93.]</ref> ولایت پدر بر فرزندان عبارت از تصرفات او در امور است که به سرنوشت آنها ارتباط پیدا می‌کند به‌عنوان نمونه اگر دختری بخواهد ازدواج کند باید از پدرش اجازه گیرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Book/View/45322/34404/ولایت-پدر-بر-فرزندان «ولایت پدر بر فرزندان»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>

==منزلت پدری در تمدن‌های باستانی==

'''احترام به پدر''' از همگانی‌های فرهنگ بشر است؛ در ایران باستان؛ دختران تحت '''قیمومیت پدر''' بودند و ازدواج‌شان باید با رضایت آنها صورت می‌گرفت.<ref>[https://www.etemadnewspaper.ir/fa/main/detail/211448/زن-در-ايران-باستان قزلباش، «زن در ایران باستان»، وب‌سایت روزنامه اعتماد.]</ref>

در رم باستان؛ '''نظام پدرشاهی''' اساسی‌ترین و اختصاصی‌ترین نهاد جامعه محسوب می‌شد و پدر اختیار مطلق داشت.<ref>[http://pajoohe.ir/نگاهی-به-جایگاه-زن-و-نهاد-خانواده-در-روم-باستان میرزایی، «نگاهی به جایگاه زن و نهاد خانواده در روم باستان»، وب‌سایت پژوهه.]</ref> رئیس خانواده، مسن‌ترین مرد خانواده یعنی پدر یا پدربزرگ بود. او خانه را کنترل کرده و روی تمام اعضای خانواده‌اش نفوذ داشت<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1347074 مظاهری، «دین و زندگی در امپراتوری روم»، وب‌سایت راسخون.]</ref> و مالک همه وسایل حتی فرزندان و نوه‌ها دانسته می‌شد.<ref>[http://pajoohe.ir/نگاهی-به-جایگاه-زن-و-نهاد-خانواده-در-روم-باستان میرزایی، « نگاهی به جایگاه زن و نهاد خانواده در روم باستان»، وب‌سایت پژوهه.]</ref>

در آتن نیز پدر '''صاحب فرزندان''' شمرده شده و مادر هیچ‌گونه حقی نسبت به آنها نداشت.<ref>[https://www.porseman.com/article/جايگاه-زن-در-يونان-باستان/176998 «جایگاه زن در یونان باستان»، وب‌سایت پرسمان دانشگاهیان.]</ref>

در چین؛ پدر حق داشت کودکانش را به کنیزی و غلامی فروخته و در مواردی حتی حق کشتن‌شان را نیز داشت. مرد عمدتاً به‌تنهایی غذا می‌خورد و به‌ندرت فرزندانش را به سفرهٔ خود می‌خواند.<ref>[https://journals.dte.ir/article_54989.html?lang=en معصومه محمدی، «زنانی که برده بودند!»، ۱۳۹۳ش.]</ref>

در هند کهن؛ مرد با قدرت پدرشاهی بر خانواده خود حکومت کرده و در مواردی می‌توانست زنان و فرزندان خود را بفروشد.<ref>دورانت، تاریخ تمدن،1337ش، ج1، ص466.</ref> دختر قبل از ازدواج باید برده پدرش می‌بود.<ref>[https://shiastudies.com/fa/معرفی-آیین-برهمن-یا-هندوییسم/ «معرفی آیین برهمن یا هندوییسم»، وب‌سایت مجمع جهانی شیعه‌شناسی.]</ref>

==منزلت پدری در آیین‌های اعتقادی==

در آیین یهود؛ مجازات فرزندی که پدر و مادرش را لعن کند اعدام است،<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1231464 مظاهری، «مجازات‌ها در حقوق یهودی (1)»، وب‌سایت راسخون.]</ref> در گذشته پدر عبرانی می‌توانست دختران صغیر خود را بدون رضایت آنها شوهر دهد.<ref>[https://journals.iau.ir/article_522962.html عزیزی خادم و حسینی، «بررسی نقش زن در یهودیت»، ۱۳۹۳ش، ص۷۵-۷۴.]</ref>

در آیین مسیحیت؛ بر اطاعت فرزندان از پدر سفارش شده و تأکید می‌شود که مبادا او را خشمگین و دلشکسته سازید.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/1797801/بررسی-تطبيقی-مقام-و-منزلت-پدر-در-كتب-آسمانی- حسن‌زاده‌طباطبایی، «بررسی تطبیقی مقام و منزلت پدر در کتب آسمانی»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن.]</ref>

بر مبنای آیین کنفوسیوس؛ اطاعت از پدر، از اصلی‌ترین آموزه‌های این آیین محسوب می‌شود.<ref>[https://www.porseman.com/article/تعاليم-كنفوسيوس/119436 «تعالیم کنفوسیوس»، وب‌سایت پرسمان دانشگاهیان.]</ref>

در آیین بودایی؛ فرزندان ملزم به احترام به پدر خود بوده و احترام به او سبب پیشرفت دنیوی شمرده می‌شود. از نظر بودا؛ فرزندان هرگز نمی‌توانند دین خود نسبت به پدرش را ادا کنند.<ref>[https://sanad.iau.ir/Journal/earq/Article/1113332/FullText جعفری و دادفر، «زن، خانواده و ازدواج در آیین بودا»، ۱۳۹۲ش، ص۷۸.]</ref>

در آیین زرتشت؛ اطاعت از والدین، نخستین تکلیف فرزندان است، پدر حق دارد فرزندش را که از او ناراضی است از ارث محروم کند و اگر فرزندی سه بار پدرش را نافرمانی کند مستحق مرگ دانسته می‌شود.<ref>[https://lawresearchmagazine.sbu.ac.ir/article_87130.html غضنفری و دیگران، «مطالعۀ تطبیقی حقوق و وظایف اعضای خانواده در دین زردشتی و اسلام»، ۱۳۹۸ش، ص۱۸۲.]</ref>

==منزلت پدری در اسلام==

*نیکی‌کردن به پدر در ردیف پرستش خداوند است.<ref>سوره نساء، آیه 36.</ref>

*رضایت و خشم پدر موجب رضایت و خشم خداوند می‌شود و با جلب رضایت پدر، رضایت الهی نیز جلب شده و انسان تبدیل به موجود بهشتی می‌شود.<ref>نوری، مستدرک الوسائل، ۱۴۰۸ق، ج۱۵، ص۲۰۴.</ref>

*فرزندان موظف هستند که با پدر خویش با تواضع صحبت کرده و هرگز نباید در مقابل او حتی ''اف'' بگویند.<ref>سوره اسراء، آیه ۲۴-۲۳.</ref>

*بهشت، دستاورد خدمت به پدر است و در احسان به پدر تفاوتی میان پدر مؤمن و غیرمؤمن نیست.<ref>ابراهیمی‌پور و دیگران، شاخص‌های خانواده مطلوب، ۱۳۹۵ش، ص۵۵۰.</ref>

*پدر دارای حق ولایت است و اطاعت از او مقدم بر اطاعت از مادر بوده و فرزند موظّف است در چارچوب شرع، مطابق خواست او رفتار کند.<ref>ابراهیمی‌پور و دیگران، راهبردهای تحکیم خانواده، ۱۳۹۵ش، ص۱۴۳.</ref>

در آموزه‌های اسلام پاداش‌های بزرگی برای احسان به پدر بیان شده است. نیکی به پدر، از محبوب‌ترین اعمال نزد خداوند بوده و نتیجه آن زیاد شدن عمر، رسیدن به بهشت و جلوگیری از بلا و ثواب آن برابر با جهاد در راه خدا است. نیکی به پدر، رابطه متقابل فرزندی و پدری را تقویت کرده و موجب می‌شود که فرزندان در فرایند [[جامعه‌پذیری جنسیتی در خانواده|جامعه‌پذیری]]، آن را به‌عنوان هنجار الزامی پذیرفته و در آینده به پدر خود احسان کنند.<ref>ابراهیمی‌پور و دیگران، شاخص‌های خانواده مطلوب، 1395ش، ص554.</ref> بر این اساس، یکی از پاداش‌های نیکی به پدر، بهره‌مندی از [[فرزند صالح]] است<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/113386/آثار-نیکی-به-والدین «آثار نیکی به والدین»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> که نورِ دیده آدمی به‌شمار می‌آید.<ref>سوره فرقان، آیه 74.</ref>

امروزه دموکراتیک‌شدن خانواده در جوامع مسلمان، ساختار عمودی خانواده‌ها را به الگویی تبدیل می‌کند که یا والدین به‌طور یکسان در فرایند تصمیم‌گیری مشارکت کنند یا زن در تصمیم‌گیری جانشین مرد شود؛<ref>ابراهیمی‌پور و دیگران، راهبردهای تحکیم خانواده، 1395ش، ص131.</ref> اما به‌دلیل جایگاه کانونی زن در اسلام، عملاً به گزینه دوم ختم شده و به موازات کاهش منزلت پدر، اقتدار مادر افزایش یافته است. در این الگو وظایف مرد سنگین‌تر و توان تصمیم‌گیری او کاهش یافته و مدیریت خانواده، [[زنانه]] شده است. این تحول مدیریتی در خانواده‌های ایرانی هم دیده می‌شود؛ درآمدها و ارتباطات شوهر توسط همسرش کنترل می‌شود، روابط خانوادگی به سمت طایفه مادری متمایل شده و فرزندان با خویشان [[مادري|مادری]] احساس همرنگی بیشتری دارند، با غلبه نقش مادری بر نقش همسری، خانواده‌های ایرانی به تدریج به سوی بالا بردن تعارض میان مادر و فرزند با پدر پیش رفته و خانواده‌ها دچار آسیب‌های جدی می‌شوند.<ref>[https://alefbalib.com/index.aspx?pid=256&PdfID=910550 محبی، «مردمی‌شدن خانواده؛ فرایند آسیب‌دیدگی و بحران خانوادگی»، ۱۴۰۲ش، ص۹۵-۹۴.]</ref>

در آموزه‌های اسلامی برای اذیت کردن پدر مجازات‌های سنگین دنیوی و اخروی تعیین شده است؛ فرزند پدرآزار محروم از بهشت و رحمت الهی بوده و در همین دنیا مجازات می‌شود. از منظر جامعه‌شناسی نیز اگر شخصی برخورد تحقیرآمیزی با پدر خود داشته باشد، فرزندانش با الگوگیری از رفتار او در فرایند جامعه‌پذیری، تحقیر پدر را ناهنجاری تلقی نکرده و با او همین رفتار را تکرار خواهند کرد.<ref>ابراهیمی‌پور و دیگران، شاخص‌های خانواده مطلوب، ۱۳۹۵ش، ص۵۵۵.</ref>

در منابع حدیثی؛ تنش با پدر موجب خواری دانسته می‌شود؛<ref>مجلسی، بحارالأنوار، بی‌تا، ج‏72، ص338.</ref> زیرا بی‌احترامی به پدر، بی‌پدری را در خانواده‌ها گسترش می‌دهد؛ بر مبنای آمارها؛ فقدان مدیریت پدری، پیامدهای سنگینی برای خانواده‌ها دارد. تحقیقات لوئیس و می‌یرز (۱۹۸۹م) در بوستون دربارهٔ گروهی از کودکان بی‌خانمان، نشان داد که ۹۹٪ این کودکان متعلق به خانواده‌های بدون پدر هستند. بر اساس تحقیقات انجام شده در آمریکا ۶۰٪ متجاوزان به عنف، ۷۲٪ قاتلان نوجوان و ۷۰٪ محکومان به حبس‌های بلندمدت از خانه‌های بدون پدر بوده‌اند.<ref>ابراهیمی‌پور و دیگران، راهبردهای تحکیم خانواده، ۱۳۹۵ش، ص۱۳۰.</ref>