زیست اخلاقی: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۸۳: / خط ۸۳: @@
 *Schloss, Jeffrey & Michael Murray. The Believing Primate. Oxford University Press, 2010.
 {{پایان منابع}}
-<big>'''اخلاق‌محوری'''</big>؛ محور قراردادن ارزش‌های اخلاقی در حوزه‌های گوناگون سبک زندگی.
-اخلاق‌محوری، متبلور شدن [[ارزش‌های اخلاقی]] در انسان، قرار دادن این ارزش‌ها به‌عنوان پایه‌های اصلی زندگی و نیز رفتار بر اساس آنها است. رویکرد اخلاق‌مدار در تمام حوزه‌های سبک زندگی مثل خانواده، سیاست‌ورزی، فضای کار و سازمان‌ها، گردشگری، [[فضای مجازی]] و در حوزه دانش و پژوهش می‌تواند اثرگذار باشد و به شیوه‌های گوناگون جلوه‌گر شود.
-==مفهوم‌شناسی==
-«اخلاق» واژه‌ای عربی به‌معنای خوی، سرشت و سجیه است.<ref>مصباح یزدی، فلسفه اخلاق، ۱۳۹۴ش، ص۱۹.</ref>  اخلاق در اصطلاح، به صفات نهادینه شده در درون انسان، گفته می‌شود که از طرفی هم شامل خوی‌های نیکو و پسندیده مانند جوان‌مردی است و هم شامل خوی‌های زشت و ناپسند همچون فرومایگی است<ref>مصباح یزدی، فلسفه اخلاق، ۱۳۹۴ش، ص۱۹، ۲۰؛ معلمی، فلسفه اخلاق، ص۱۳-۱۴.</ref>  و از طرف دیگر [[اخلاق فردی]] مثل [[صبر]] و [[شجاعت]] و [[اخلاق اجتماعی]] مثل [[تواضع]] و [[ایثار]] را در برمی‌گیرد.<ref>مکارم شیرازی، اخلاق در قرآن، ۱۳۸۷ش، ج۱، ص۷۶.</ref>  بخشی از آموزه‌های اسلام نیز به فضایل و رذایل اعمال انسان پرداخته که از آن به [[اخلاق اسلامی]] یاد می‌شود.<ref>موسوی بجنوردی، «بررسی نقش اخلاق در فقه و حقوق»، 1385ش.</ref> [[اخلاق‌محوری]] به‌معانی آمیختگی حوزه‌های گوناگون سبک زندگی با اخلاق و ارزش‌های پسندیدۀ انسانی است؛ به‌گونه‌ای که سبک زندگی در خانواده، سیاست‌ورزی، سازمان‌ها و فضای کار، گردشگری، فضای مجازی و حتی دانش و پژوهش، تابع ارزش‌های اخلاقی باشد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/253747/fa#downloadbottom احمدی‌فر و دیگران، «شاخص‌های اخلاق‌محوری در آموزه‌های سياسي امام رضا»، 1396ش، ص193].</ref>
-==اهمیت و جایگاه اخلاق‌محوری در سبک زندگی==
-بر اساس اهمیت رشد اخلاقی انسان‌ها از منظر قرآن، در نظام اخلاقی قرآن دو مفهوم نیکوکاری (بِرّ) و [[پرهیزگاری]] (تقوا) کاملا مورد توجه هستند. «بِرّ» شامل همه فضایل و فرایض دینی و صفات پسندیده می‌شود و تقوا نیز خصلتی است که علاوه بر دورکردن انسان از زشت‌کاری، او را به نیکوکاری فرامی‌خواند.<ref>پاکتچی، «اخلاق دینی»، 1375ش، ج7، ص217-۲۱۹.</ref>  قرآن، هدف اصلی رسالت [[حضرت محمد]] را اصلاح اخلاق انسان‌ها دانسته<ref>سوره بقره، آیه ۱۵۱؛ سوره آل‌عمران، آیه ۱۶۴؛ سوره جمعه، آیه ۲.</ref>  و به مفاهیم اخلاقی مثل خیر و شر، عدل و ظلم، صبر و احسان توجه فراوانی نشان داده است.<ref>غرویان، فلسفه اخلاق، ۱۳۷۹ش، ص۲۰.</ref>  [[حضرت محمد|پیامبر خدا]] نیز هدف نبوت را تکمیل فضایل اخلاقی معرفی کرده است.<ref>مجلسی، بحارالأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۶۹، ص۳۷۵.</ref>  [[آیت‌الله مصباح یزدی]] معتقد است [[دین]] در سبک زندگی انسان‌ها، بدون اخلاق نمی‌تواند [[سعادت]] انسان را تأمین کند.<ref>مصباح یزدی، فلسفه اخلاق، ۱۳۹۴ش، ص۲۲۳.</ref> امروزه با توجه به تغییراتی که در سبک زندگی رخ داده، انسان‌ها به‌سختی می‌توانند در حوزه‌های گوناگون زندگی، ارتباط خود را با ارزش‌ها و صفات اخلاقی، حفظ کنند و پیچیدگی روزافزون زندگی موجب روی‌گردانی بسیاری از انسان‌ها از [[اصول اخلاقی]] شده است و اخلاق‌محوری به گنجینه‌ای کمیاب تبدیل شده است. برخی پژوهشگران این وضعیت را گویای ناکامی نظریه‌های اخلاقی عصر مدرنیسم و پست‌مدرنیسم می‌دانند و روی‌آوری به «[[اخلاق فضیلت‌محور]]» را با تکیه بر آموزه‌های دینی، توصیه می‌کنند تا سبک زندگی سامان یابد.<ref>[http://modiriyati.nashriyat.ir/node/32 حجازی‌فر و باقری کنی، «فضیلت‌های محوری در سازمان‌های فضیلت‌مدار»، 1390ش].</ref>
-==اخلاق‌محوری در خانواده==
-نهاد [[خانواده]]، کوچک‌ترین و بنیادی‌ترین نهاد اجتماعی است که اعضای آن از طریق پیوند زناشویی، هم‌خونی یا پذیرش، با یکدیگر ارتباط متقابل داشته، فرهنگ مشترکی را پدید آورده و در واحدی خاص زندگی می‌کنند.<ref>ساروخانی، دائره‌المعارف علوم اجتماعی، 1375ش، ص41.</ref>  این نهاد اجتماعی، بر مبنای رابطۀ حقوقی و قراردادی نکاح، شکل گرفته و سازمانی حقوقی را پی‌ریزی می‌کند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/340558/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%88-%D8%B6%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%85%D8%AD%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%82%D9%86%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D9%85%D9%82%D8%B1%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%A8%D9%88%D8%B7-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87 اسدی و ذبیحی، «جایگاه و ضرورت اخلاق محوری در تقنین قوانین و مقررات مربوط به خانواده»، 1394ش، ص143.]</ref>
-در تعالیم [[اسلام]]، کانون [[خانواده]] ارزشمند است و [[حضرت محمد]] آن را محبوب‌ترین بنیان نزد خداوند معرفی کرده است.<ref>حر عاملی، تفصیل وسائل‌الشیعه الی تحصیل مسائل‌الشریعه، 1409ق، ج20، ص14.</ref>  همچنین [[ازدواج]]، موجب رشد و کمال آدمی دانسته شده و فقها آن را نهادی شبه‌عبادی و مستحب برشمرده‌اند<ref>عاملی کرکی، جامع‌المقاصد فی شرح‌القواعد، 1414ق، ج1، ص183.</ref>  و به‌همین دلیل، همواره بر دستورهای اخلاقی در جهت تحکیم این بنیان تأکید شده است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/340558/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%88-%D8%B6%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%85%D8%AD%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%82%D9%86%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D9%85%D9%82%D8%B1%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%A8%D9%88%D8%B7-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87 اسدی و ذبیحی، «جایگاه و ضرورت اخلاق محوری در تقنین قوانین و مقررات مربوط به خانواده»، 1394ش، ص144-145.]</ref>
-[[حُسن معاشرت]] در زندگی زناشویی، مطابق با قانون خلقت و موافق با طبع سالم هر زن و مردی، دانسته شده است. براساس [[قانون آفرینش]]، زن و شوهر، عاشق و طالب یکدیگر آفریده شده‌اند؛ بنابراین، خود آنها نیز باید در استحکام این عشق فطری تلاش کرده و از تکریم یکدیگر غافل نشوند.<ref>[http://jostar-elmi.maalem.ir/article_64154.html محمدشاهی، «ضرورت اخلاق محوری در روابط خانوادگی»، 1388ش، ص194-195.]</ref>
-==اخلاق‌محوری در سیاست==
-کارشناسان و نظریه‌پردازان علوم سیاسی و اجتماعی، چهار بینش کلی را دربارۀ رابطۀ اخلاق و سیاست معرفی کرده‌اند:
-#[[بینش]] جدایی اخلاق و سیاست؛ دو مقولۀ اخلاق و قدرت سیاست‌مداران، کاملاً جدا بوده و جمع بین آنها، غیرممکن یا سخت است.
-#تقدم سیاست بر اخلاق؛ اخلاق تابع بی‌قید و شرط سیاست بوده و ارزش خود را از آن می‌گیرد. در این آموزه، هیچ اصالتی برای اخلاق در نظر گرفته نمی‌شود.
-#اخلاق دوسطحی و دو حوزه‌ای؛ [[اخلاق فردی]] جدای از اخلاق اجتماعی است. در این نگرش، اخلاق شامل اخلاق مسئولیت (اخلاق سیاسی) و اخلاق اعتقاد می‌شود. هدف مهم در اخلاق [[مسئولیت‌پذیری|مسئولیت]]، تأمین منافع فردی و ملی بوده و سیاستمدار را دارای الزاماتی می‌داند که او را مجبور به ارتکاب اعمال غیراخلاقی می‌کند. سیاست از این منظر در هر دو حوزۀ داخلی و خارجی، مبارزه‌ای بی‌امان برای کسب قدرت بوده و سیاست قدرت همواره بر ذهن و روح سیاستمدار حاکم است.
-#یگانگی اخلاق و سیاست؛<ref>[http://ensani.ir/fa/article/384013/%D8%B4%D8%A7%D8%AE%D8%B5-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%85%D8%AD%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B9- احمدی‌فر و دیگران، «شاخص‌های اخلاق محوری در آموزه‌های سیاسی امام رضا»، 1396ش، ص189.]</ref>  از جمله وظایف سیاست، پرورش معنوی شهروندان، اجتماعی ساختن آنها، تعلیم دیگرخواهی و رعایت [[حقوق خصوصی|حقوق]] دیگران است. در این رویکرد، نظام اخلاقی در دو عرصۀ زندگی فردی و اجتماعی معتبر بوده و هر آن‌چه در سطح فردی اخلاقی است، در سطح اجتماعی و سیاسی نیز برای دولتمردان اخلاقی شمرده می‌شود. بنابراین، اگر دروغ بد است، برای [[حاکمیت]] نیز بد است و اگر شهروندان [[صداقت]] دارند، حکومت نیز باید صادق باشد.<ref>اسلامی، سیدحسن، امام، اخلاق و سیاست، تهران، مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1381ش، ص43.</ref>
-===اخلاق‌محوری در سیاست اسلامی===
-رواج اخلاق نیکو در میان مردم، از مهم‌ترین اهداف انبیای الهی بوده است. آنها بر این باور بودند که بدون اخلاق، نه‌تنها [[دین]]، بلکه دنیای آدمی نیز سامان نمی‌یابد.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/384013/%D8%B4%D8%A7%D8%AE%D8%B5-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%85%D8%AD%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B9- احمدی‌فر و دیگران، «شاخص‌های اخلاق محوری در آموزه‌های سیاسی امام رضا»، 1396ش، ص180.]</ref>  به‌همین دلیل، در برخی آیات [[قرآن]]<ref>سورۀ آل‌عمران، آیۀ 164؛ سورۀ الجمعه، آیۀ 2.</ref>  و نیز روایت‌هایی از پیامبر و پیشوایان دین،<ref>المتقی الهندی، کنزالعمال فی سنن الاقوال و الافعال، 1413ق، ج3، ص16.</ref>  بر اخلاق‌محوری سیاست‌مداران و حکمرانان تأکید شده است.<br>
-کارشناسان معتقدند که از دیدگاه [[اسلام]]، سیاست خادم اخلاق و اخلاق برای کمال یافتن انسان است. اصول اخلاقی اسلام و راهبردهای سیاسی در عمل کردن به آن، زمینه‌ساز رشد اختیار در انسان هستند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/384013/%D8%B4%D8%A7%D8%AE%D8%B5-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%85%D8%AD%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B9- احمدی‌فر و دیگران، «شاخص‌های اخلاق محوری در آموزه‌های سیاسی امام رضا»، 1396ش، ص191.]</ref>  در دین اسلام همواره بر مفاهیمی همچون [[عدالت‌محوری]] و ظلم‌ستیزی، تقوامحوری و خداترسی، [[خدامحوری]]، پرهیز از پیمان‌شکنی، فریب‌کاری و خیانت‌کاری، پرهیز از کذب و وعدۀ [[کذب]]، توجه به کرامت و حقوق انسان‌ها، تواضع و فروتنی و پرهیز از [[کبر]] و غرور، عفو و گذشت در مواجهه با دشمنان و مخالفان، مهربانی و مدارا کردن با مردم، اکتفا به حداقل در استفاده از مواهب دنیوی در دوران زمامداری و نیز آخرت‌محوری، تأکید شده است.<ref>لک‌زایی، اندیشۀ سیاسی صدرالمتالهین، 1381ش، ص105.</ref>
-==اخلاق‌محوری در سازمان‌ها==
-اخلاق‌محوری در سازمان‌ها، از جمله اصول پایایی سازمان‌ها به‌شمار می‌رود. سازمان‌ها، از طریق آموزش، ابتکار و ایجاد فرصت‌های مناسب، در بهبود وضعیت اخلاقی کارکنان تأثیرگذار بوده و آیندۀ سازمان را نیز از نظر مشتری‌مداری تضمین می‌کنند.<ref>[https://elmnet.ir/article/20539424-17771/%D8%B6%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%85%D8%AD%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86 نظری‌زاده، «ضرورت اخلاق‌محوری در سازمان»، 1394ش، ص1.]</ref> اخلاق‌محوری در سازمان‌ها با نشانه‌هایی همچون مسئولیت‌پذیری، [[عاطفۀ انسانی]]، خدمت‌گزاری، عدالت و رعایت قوانین، شناخته می‌شود.<ref>[http://modiriyati.nashriyat.ir/node/32 حجازی‌فر و باقری کنی، «فضیلت‌های محوری در سازمان‌های فضیلت‌مدار»، 1390ش].</ref>
-==اخلاق‌محوری در گردشگری==
-اخلاق به‌منزلۀ قواعد، استانداردها و اصولی تعریف شده که رفتار خوب، شایسته و اصیل را به افراد یک [[جامعه]] یا گروهی خاص نشان می‌دهد. در صنعت [[گردشگری]]، اخلاق را به‌صورت کدهای اخلاقی تعریف کرده‌اند که شامل بایدها و نبایدها بوده و افراد و گروه‌ها می‌توانند با در نظر داشتن ملاحظات فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و بوم‌شناختی، حداکثر منفعت خود را از آن کسب کنند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/257198/fa تاج‌آبادی و اردیبهشت، «تأثیر اخلاق محوری در گردشگری بر ابعاد توسعۀ پایدار با محوریت شرکت‌های هواپیمایی ایران»، 1396ش، ص165.]</ref>  این کدهای اخلاقی یکی از مشهورترین جنبه‌های اخلاقی گردشگری هستند که در راستای تضمین گردشگری پایدار و مسئول طراحی شده‌اند. کدهای اخلاقی گردشگری، در دنیا با نام اختصاری GCET شناسایی شده و راهنمای عملی دست‌اندرکاران [[توسعۀ گردشگری]] قرار گرفته‌اند. این کدها، شامل 10 ماده، به‌شرح زیر است که به جنبه‌های اخلاقی گردشگری در ارتباط با جوامع میزبان اشاره دارند:
-#شناخت و احترام متقابل بین مردم و جوامع؛
-#گردشگری به‌منزلۀ وسیله‌ای برای شکوفایی فردی و اجتماعی؛
-#گردشگری به‌منزلۀ یکی از عوامل [[توسعۀ پایدار؛]]
-#جایگاه میراث فرهنگی در گردشگری و نکات لازم برای بهبود آن؛
-#گردشگری به‌منزلۀ فعالیتی سودمند برای کشورهای میزبان و جوامع محلی؛
-#تعهدات گروه‌های ذی‌نفع در توسعۀ گردشگری؛
-#حقوق گردشگران؛
-#آزادی گردشگران در جابه‌جایی؛
-#حقوق کارکنان و کارآفرینان در [[صنعت گردشگری]]؛
-#اجرای اصول قوانین اخلاقی برای گردشگری.<ref>[https://www.sid.ir/paper/257198/fa تاج‌آبادی و اردیبهشت، «تأثیر اخلاق محوری در گردشگری بر ابعاد توسعۀ پایدار با محوریت شرکت‌های هواپیمایی ایران»، 1396ش، ص166-167.]</ref>
-==اخلاق‌محوری در فضای مجازی==
-در [[فضای مجازی]]، مسائل اخلاقی با اصطلاحات مختلفی مانند [[اخلاق اطلاعاتی]]، اخلاق تکنولوژی و اخلاق رایانه‌ای مطرح می‌شوند. امروزه، در سراسر جهان، شاهد انفجار اطلاعات در دنیای مجازی هستیم که در عین مفید بودن، موجب ضرر و زیان‌های مادی، فرهنگی و اجتماعی نیز می‌شوند. برخی از این خسارت‌ها، صدمات جبران‌ناپذیری را به خانواده‌ها و در نتیجه افراد [[جامعه]] وارد می‌کنند. اینترنت، یک ابزار عام است که به‌عنوان یک رسانۀ جمعی، فضایی را برای کاربران خود فراهم کرده و می‌تواند منجر به تقویت یا تخریب اخلاق و روابط انسانی و تغییر اخلاق فردی و اجتماعی شود. به‌همین دلیل، اخلاق اینترنتی یا اخلاق مجازی، نوعی اخلاق حرفه‌ای است که زیرمجموعۀ [[اخلاق اجتماعی]] قرار گرفته و نقطۀ تلاقی علم اخلاق و تکنولوژی محسوب می‌شود. اخلاق مجازی، همچون سایر انواع اخلاق، دارای اصول و قواعدی است که باید توسط کاربران و کارگزاران در فضای مجازی رعایت شوند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/612058/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF سلیمانی، «اخلاق در دنیای مجازی، حریم خصوصی در زندگی جدید»، خبرگزاری خبرآنلاین.]</ref>
-از نظر دینی و اعتقادی نیز، تکنولوژی‌ها در یک چهارچوب با یک [[جهان‌بینی الهی]] قرار می‌گیرند که منزلت انسان و کمال‌جویی او در تمامی شئونات زندگی، هدف اصلی آنها را تشکیل می‌دهد. بنابراین، اخلاق‌محوری در تمامی عرصه‌های زندگی تأثیرگذار بوده و آدمی را از چالش‌ها و خسارات متعددی دور نگه می‌دارد.<ref>[https://elmnet.ir/article/20220421-93031/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%DB%8C%D8%A7-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8C%D8%9F حسن بیگ‌زاده، «اخلاق مجازی یا فضای مجازی اخلاقی»، 1391ش، ص11.]</ref>
-==اخلاق‌محوری در عرصۀ پژوهش==
-اخلاق‌محوری در عرصۀ پژوهش، با عنوان [[اخلاق پژوهش]] شناخته می‌شود. این اخلاق به‌معنای اخلاق استفاده از آزمودنی‌های انسانی در تحقیقات و اخلاق اجرای پژوهش است. در رابطه با آزمودنی‌های انسانی، چهار اصل به‌عنوان شروط اخلاقی پژوهش مطرح می‌شوند:
-#رضایت داوطلبانۀ آزمودنی؛
-#زیان نرساندن تحقیق به آزمودنی؛
-#محرمانه بودن نتایج تحقیق بر روی آزمودنی؛
-#پرهیز از فریب‌کاری متصدیان پژوهش درمورد کیفیت و پیامدهای احتمالی تحقیق و نیز اطلاع‌رسانی درست به آزمودنی انسانی.
-در رابطه با اخلاق اجرای پژوهش نیز دو هنجار علمی از سوی اخلاق‌پژوهان مطرح شده است:
-#اصل تعمیم: یافته‌های پژوهشی براساس ارزش آنها تفسیر شوند و نه ویژگی‌های فردی پژوهشگر.
-#اصل همگانی بودن: پژوهشگر باید نتایج پژوهش خود را در اختیار جامعۀ پژوهشی قرار دهد.<ref> [https://www.gisoom.com/book/1744468/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D9%88%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C/ علیزاده و دیگران، اخلاق کاربردی: چالش‌ها و کاوش‌های نوین در اخلاق عملی، 1390ش، ص113-114.]</ref>
-==پانویس==
-{{پانویس}}
-==منابع==
-*قرآن کریم.
-*احمدی‌فر، مصطفی و دیگران، «شاخص‌های اخلاق محوری در آموزه‌های سیاسی امام رضا»، نشریۀ فرهنگ رضوی، دوره 5، شماره 18، 1396ش.
-*اسدی، لیلا و ذبیحی، عاطفه، «جایگاه و ضرورت اخلاق محوری در تقنین قوانین و مقررات مربوط به خانواده»، فصلنامۀ علمی و پژوهشی پژوهش‌نامۀ اخلاق، سال 8، شماره 27، 1394ش.
-*اسلامی، سیدحسن، امام، اخلاق و سیاست، تهران، مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1381ش.
-*پاکتچی، احمد، «اخلاق دینی»، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، تهران، مؤسسه فرهنگی انتشاراتی حیان، ۱۳۷۵ش.
-*تاج‌آبادی، حسین و اردیبهشت، فاطمه، «تأثیر اخلاق‌محوری در گردشگری بر ابعاد توسعۀ پایدار با محوریت شرکت‌های هواپیمایی ایران»، نشریۀ میراث و گردشگری، دوره 2، شماره 6، 1396ش.
-*حجازی‌فر و باقری کنی، «فضیلت‌های محوری در سازمان‌های فضیلت‌مدار»، نشریه اسلام و پزوهش‌های مدیریتی، تابستان 1390ش.
-*حر عاملی، محمد بن حسن، تفصیل وسائل‌الشیعه الی تحصیل مسائل‌الشریعه، قم، مؤسسۀ آل‌البیت، 1409ق.
-*حسن بیگ‌زاده، خدیجه، «اخلاق مجازی یا فضای مجازی اخلاقی»، سومین همایش ملی بزرگداشت سهروردی با موضوع اخلاق کاربردی، 1391ش.
-*ساروخانی، باقر، دائره‌المعارف علوم اجتماعی، تهران، کیهان، 1375ش.
-*سلیمانی، مصطفی، «اخلاق در دنیای مجازی، حریم خصوصی در زندگی جدید»، خبرگزاری خبرآنلاین، تاریخ بارگذاری: 24 آذر 1395ش.
-*عاملی کرکی، علی بن حسین، جامع‌المقاصد فی شرح‌القواعد، قم، مؤسسۀ آل‌البیت، 1414ق.
-*علیزاده، مهدی و دیگران، اخلاق کاربردی: چالش‌ها و کاوش‌های نوین در اخلاق عملی، تهران، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1390ش.
-*لک‌زایی، نجف، اندیشۀ سیاسی صدرالمتالهین، قم، مؤسسۀ بوستان کتاب، 1381ش.
-*المتقی الهندی، علاءالدین علی، کنزالعمال فی سنن‌الاقوال و الافعال، بیروت، الرساله، 1413ق.
-*مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، بیروت، مؤسسة الوفاء، چاپ دوم، ١٤٠٣ق.
-*محمدشاهی، مریم، «ضرورت اخلاق محوری در روابط خانوادگی»، فصلنامۀ جستار، شماره 25 و 26، 1388ش.
-*مصباح يزدى، محمدتقى، فلسفه اخلاق، قم، مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى، چاپ سوم، ۱۳۹۴ش.
-*معلمی، حسن، فلسفه اخلاق، قم، مرکز جهانی علوم اسلامی، چاپ اول، ۱۳۸۴ش.
-*مکارم شیرازی، ناصر، اخلاق در قرآن، قم، امام علی بن ابیطالب، ۱۳۸۷ش.
-*موسوی بجنوردی، سیدمحمود، «بررسی نقش اخلاق در فقه و حقوق»، بازتاب اندیشه، ش۸۳، ۱۳۸۵ش.
-*نظری‌زاده، طیبه، «ضرورت اخلاق‌محوری در سازمان»، اولین کنفرانس بین‌المللی مهندسی صنایع، مدیریت و حسابداری، 1394ش.