زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر =ازدواج-در-افغانستان۱.jpg|thumb | | تصویر =ازدواج-در-افغانستان۱.jpg|thumb | ||
| زیرنویس تصویر =مراسم عروسی دسته جمعی ۷۵ زوج افغانستانی در مزار شریف؛ ۱۹ سپتامبر ۲۰۱۶ | | زیرنویس تصویر =مراسم عروسی دسته جمعی ۷۵ زوج افغانستانی در مزار شریف؛ ۱۹ سپتامبر ۲۰۱۶ | ||
| image_alt =عروسی دسته جمعی در افغانستان | | image_alt =عروسی دسته جمعی در افغانستان | ||
| فایل پادکست =ازدواج در افغانستان.ogg | | فایل پادکست =ازدواج در افغانستان.ogg | ||
| حجم فایلپادکست = | | حجم فایلپادکست =۹/۸۵ | ||
| تاریخ پادکست = | | تاریخ پادکست =۲۹-۲-۱۴۰۵ | ||
| زیرنویس عنوان = | | زیرنویس عنوان = | ||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان اصلی = | | عنوان انگلیسی = | ||
| عنوان انگلیسی = | | عنوان عربی = | ||
| عنوان عربی = | | عنوان علمی = | ||
| عنوان علمی = | | شاخه علمی = | ||
| شاخه علمی = | | نوع مفهوم = | ||
| نوع مفهوم = | | معنای اصطلاحی = | ||
| معنای اصطلاحی = | | حوزه کاربرد = | ||
| حوزه کاربرد = | | گستره جغرافیایی = | ||
| گستره جغرافیایی = | | منشأ تاریخی = | ||
| منشأ تاریخی = | | نخستین کاربرد = | ||
| ریشه واژه = | |||
| نخستین کاربرد = | | مرتبط با = | ||
| ریشه واژه = | | اهمیت = | ||
| مرتبط با = | | مبدع = | ||
| اهمیت = | | مروج = | ||
| مبدع = | | مقدس برای = | ||
| مروج = | | مورد احترام = | ||
| مقدس برای = | | آثار مرتبط = | ||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | }} | ||
{{درشت|'''ازدواج در افغانستان؛'''}} سنتی فراگیر و نهادینه در جامعهٔ افغانستان مشتمل بر الگوهای همسرگزینی و تشریفات زناشویی. | {{درشت|'''ازدواج در افغانستان؛'''}} سنتی فراگیر و نهادینه در جامعهٔ افغانستان مشتمل بر الگوهای همسرگزینی و تشریفات زناشویی. | ||
| خط ۶۰: | خط ۵۸: | ||
== چند همسری در افغانستان == | == چند همسری در افغانستان == | ||
[[چند همسری مردان|چندهمسری مردان]] در افغانستان از گذشته تاکنون میان تمام اقوام این کشور مرسوم بوده است، اما در قبایل جنوب کشور و میان [[قوم پشتون|قوم پشتون،]] بیشتر از سایر اقوام افغانستان رواج داشته و زنان بهطور سنتی در مورد اینکه با چه کسی یا چه زمانی ازدواج میکنند، اجازهٔ اظهار نظر نداشتهاند، | [[چند همسری مردان|چندهمسری مردان]] در افغانستان از گذشته تاکنون میان تمام اقوام این کشور مرسوم بوده است، اما در قبایل جنوب کشور و میان [[قوم پشتون|قوم پشتون،]] بیشتر از سایر اقوام افغانستان رواج داشته و زنان بهطور سنتی در مورد اینکه با چه کسی یا چه زمانی ازدواج میکنند، اجازهٔ اظهار نظر نداشتهاند، به همین دلیل ازدواج مجدد میان سران و فرماندهان طالبان شیوع بیشتری داشته است. | ||
براساس پژوهشها [[چند همسری مردان|تعدد زوجات]] در افغانستان ریشه در عوامل فرهنگی-اجتماعی عمیقی دارد. ازجمله هنجارهای [[مردسالاری|مردسالارانه]] و تفسیرهای سنتی از [[دین]]، مشروعیتبخش این پدیده است. در بسیاری مناطق، داشتن چند همسر نشانهای از قدرت اقتصادی و موقعیت اجتماعی مردان محسوب میشود. [[جنگ]]های طولانی و افزایش تعداد [[بیوه]]ها نیز به شیوع این رسم دامن زده است. در برخی قبایل، ازدواج مجدد با بیوه برادر متوفی (همسربرادری) یک الزام اجتماعی تلقی میشود. فشار خانوادهها برای [[فرزندآوری در افغانستان|فرزندآوری]] بیشتر، بهویژه فرزند [[موقعیت پسر در خانواده افغانستانی|پسر]]، از دیگر انگیزههای رایج است. اگرچه قانون، شرایطی برای تعدد زوجات تعیین کرده، اما نفوذ سنتهای محلی باعث تداوم آن شده است.<ref>[https://8am.media/fa/family-competitions-the-reason-for-polygamy-and-high-fertility-rate-in-afghanistan/ «رقابتهای خانوادگی؛ دلیل چندهمسری و نرخ بلند فرزندآوری در افغانستان»، وبسایت روزنامۀ 8 صبح.]</ref> | براساس پژوهشها [[چند همسری مردان|تعدد زوجات]] در افغانستان ریشه در عوامل فرهنگی-اجتماعی عمیقی دارد. ازجمله هنجارهای [[مردسالاری|مردسالارانه]] و تفسیرهای سنتی از [[دین]]، مشروعیتبخش این پدیده است. در بسیاری مناطق، داشتن چند همسر نشانهای از قدرت اقتصادی و موقعیت اجتماعی مردان محسوب میشود. [[جنگ]]های طولانی و افزایش تعداد [[بیوه]]ها نیز به شیوع این رسم دامن زده است. در برخی قبایل، ازدواج مجدد با بیوه برادر متوفی (همسربرادری) یک الزام اجتماعی تلقی میشود. فشار خانوادهها برای [[فرزندآوری در افغانستان|فرزندآوری]] بیشتر، بهویژه فرزند [[موقعیت پسر در خانواده افغانستانی|پسر]]، از دیگر انگیزههای رایج است. اگرچه قانون، شرایطی برای تعدد زوجات تعیین کرده، اما نفوذ سنتهای محلی باعث تداوم آن شده است.<ref>[https://8am.media/fa/family-competitions-the-reason-for-polygamy-and-high-fertility-rate-in-afghanistan/ «رقابتهای خانوادگی؛ دلیل چندهمسری و نرخ بلند فرزندآوری در افغانستان»، وبسایت روزنامۀ 8 صبح.]</ref> | ||
| خط ۷۸: | خط ۷۶: | ||
در افغانستان بهصورت تقریبی، سنین بین ۱۵ تا ۲۰سال برای دختران و سنین ۱۸ تا ۲۵سال برای پسران، بیشترین دوره سنی ازدواج است. بهصورت بسیار محدود، در برخی قبایل و روستاهای دوردست، افراد زیادی به [[تجرد قطعی]] سوق داده شدهاند که البته [[تجرد قطعی دختران ایرانی|تجرد قطعی دختران]] بیشتر از پسران است.<ref>[https://subhekabul.com/جامعه/afghanistan-younggenration-singles/ محبوبی، «چرایی افزایش رقم مجردان در کشور»، وبسایت روزنامه صبح کابل.]</ref> | در افغانستان بهصورت تقریبی، سنین بین ۱۵ تا ۲۰سال برای دختران و سنین ۱۸ تا ۲۵سال برای پسران، بیشترین دوره سنی ازدواج است. بهصورت بسیار محدود، در برخی قبایل و روستاهای دوردست، افراد زیادی به [[تجرد قطعی]] سوق داده شدهاند که البته [[تجرد قطعی دختران ایرانی|تجرد قطعی دختران]] بیشتر از پسران است.<ref>[https://subhekabul.com/جامعه/afghanistan-younggenration-singles/ محبوبی، «چرایی افزایش رقم مجردان در کشور»، وبسایت روزنامه صبح کابل.]</ref> | ||
براساس یک تحقیق، ۴۲درصد خانوادههای افغانستانی اظهار کردهاند که حداقل یکی از اعضای | براساس یک تحقیق، ۴۲درصد خانوادههای افغانستانی اظهار کردهاند که حداقل یکی از اعضای خانوادهٔ آنها قبل از رسیدن به سن ۱۸ سالگی ازدواج کردهاند. این آمار در مناطق محروم مانند اردوگاههای آوارگان داخلی حتی به ۶۲درصد میرسد. این تحقیق، کاهش امنیت اجتماعی و افزایش فقر و خشونت را باعث افزایش این روند دانسته است.<ref>[https://www.khaama.com/persian/archives/94191 صادقی، «ازدواج زیر سن هنوز در افغانستان قربانی میگیرد»، خبرگزاری خامهپرس.]</ref> | ||
=== نظام حقوقی === | === نظام حقوقی === | ||
| خط ۹۴: | خط ۹۲: | ||
# '''ازدواج زیر سن قانونی''' (ازدواج در سن کودکی)؛ مادهٔ ۷۱ قانون مدنی افغانستان، حداقل سن ازدواج برای دختران را شانزده سال دانسته است. براساس آمار استراتژی توسعهٔ ملی افغانستان، ۶۰درصد دختران این کشور زیر سن ۱۶ سالگی ازدواج کردهاند.<ref>[https://nimrokhmedia.com/2021/07/18/types-of-forced-marriages-in-afghanistan/ رضایی، «چالشهای ازدواج در افغانستان»، وبسایت هفته نامه نیمرخ.]</ref> | # '''ازدواج زیر سن قانونی''' (ازدواج در سن کودکی)؛ مادهٔ ۷۱ قانون مدنی افغانستان، حداقل سن ازدواج برای دختران را شانزده سال دانسته است. براساس آمار استراتژی توسعهٔ ملی افغانستان، ۶۰درصد دختران این کشور زیر سن ۱۶ سالگی ازدواج کردهاند.<ref>[https://nimrokhmedia.com/2021/07/18/types-of-forced-marriages-in-afghanistan/ رضایی، «چالشهای ازدواج در افغانستان»، وبسایت هفته نامه نیمرخ.]</ref> | ||
# '''ازدواج معاوضهای'''؛ در این رسم کهن، دختری از یک خانواده را با دختری از خانوادهٔ دیگر، با هدف کاهش مصارف ازدواج، مبادله میکنند.<ref>اشنایدر، پیشرفتهای اخیر در قانون خانوادة افغانستان، ۱۳۸۹ش، ص۱۴۳.</ref> | # '''ازدواج معاوضهای'''؛ در این رسم کهن، دختری از یک خانواده را با دختری از خانوادهٔ دیگر، با هدف کاهش مصارف ازدواج، مبادله میکنند.<ref>اشنایدر، پیشرفتهای اخیر در قانون خانوادة افغانستان، ۱۳۸۹ش، ص۱۴۳.</ref> | ||
# '''بَددادن دختران،''' بهعنوان حل منازعه؛ یکی دیگر از الگوهای رایج ازدواج در افغانستان، دادن دختر بهعنوان حلکنندهٔ مشکلات و منازعات اجتماعی است.<ref>[https://tolonews.com/index.php/fa/mehwar/____-_____-_____-__-____-______-__-_________ «برنامه محور: بررسی فرهنگ بد دادن دختران در افغانستان»، وبسایت طلوعنیوز.]</ref> بددادن رسمی است که طی آن، منازعات با ازدواج دختر خانوادهٔ مرتکب جرم، با پسری از خانوادهٔ قربانی برطرف میشود. اگر مردی از یک قبیله یا خانواده، شخصی از قبیله یا خانوادهٔ دیگر را به قتل برساند، خواهر یا دختر خانوادهٔ او برای حلوفصل این مسئله به | # '''بَددادن دختران،''' بهعنوان حل منازعه؛ یکی دیگر از الگوهای رایج ازدواج در افغانستان، دادن دختر بهعنوان حلکنندهٔ مشکلات و منازعات اجتماعی است.<ref>[https://tolonews.com/index.php/fa/mehwar/____-_____-_____-__-____-______-__-_________ «برنامه محور: بررسی فرهنگ بد دادن دختران در افغانستان»، وبسایت طلوعنیوز.]</ref> بددادن رسمی است که طی آن، منازعات با ازدواج دختر خانوادهٔ مرتکب جرم، با پسری از خانوادهٔ قربانی برطرف میشود. اگر مردی از یک قبیله یا خانواده، شخصی از قبیله یا خانوادهٔ دیگر را به قتل برساند، خواهر یا دختر خانوادهٔ او برای حلوفصل این مسئله به خانوادهٔ دیگر به ازدواج داده میشود. با زنی که بدداده میشود، در خانوادهٔ شوهر، بهعنوان یک خدمتکار برخورد و بدرفتاری میشود.<ref>[https://8am.media/_____-___-____-_______-_-_______-__-__-16/ «گزارش سوم حقوق اقتصادی و اجتماعی در افغانستان»، وبسایت روزنامۀ ۸ صبح.]</ref> | ||
# '''ازدواج ارثی با زن بیوه'''؛ در افغانستان زنان بیوه بهعنوان ارث خانوادهٔ شوهر پنداشته شده و برادرشوهر با زن بیوهٔ برادر فوتشده ازدواج کرده و ازدواج زن بیوه با دیگران را ننگ اجتماعی میپندارند.<ref>[https://subhekabul.com/____/heritage-women-in-afghanistan/ هدایتی، «زنان بیوه ارثی برای خانواده شوهر»، وبسایت روزنامۀ صبح کابل.]</ref> این نوع ازدواج در بیشتر موارد بدون رضایت یک یا هر دو طرف انجام میشود.<ref>[https://8am.media/_____-___-____-_______-_-_______-__-__-16/ «گزارش سوم حقوق اقتصادی و اجتماعی در افغانستان»، وبسایت روزنامۀ ۸ صبح.]</ref> | # '''ازدواج ارثی با زن بیوه'''؛ در افغانستان زنان بیوه بهعنوان ارث خانوادهٔ شوهر پنداشته شده و برادرشوهر با زن بیوهٔ برادر فوتشده ازدواج کرده و ازدواج زن بیوه با دیگران را ننگ اجتماعی میپندارند.<ref>[https://subhekabul.com/____/heritage-women-in-afghanistan/ هدایتی، «زنان بیوه ارثی برای خانواده شوهر»، وبسایت روزنامۀ صبح کابل.]</ref> این نوع ازدواج در بیشتر موارد بدون رضایت یک یا هر دو طرف انجام میشود.<ref>[https://8am.media/_____-___-____-_______-_-_______-__-__-16/ «گزارش سوم حقوق اقتصادی و اجتماعی در افغانستان»، وبسایت روزنامۀ ۸ صبح.]</ref> | ||
# '''چندهمسری'''؛ در بین گروههای قومی افغانستان چند همسری مرسوم است و بهعنوان منزلت اجتماعی پنداشته میشود.<ref>اشنایدر، پیشرفتهای اخیر در قانون خانوادهٔ افغانستان، ۱۳۸۹ش، ص۱۴۳.</ref> قانون مدنی افغانستان برای چند زنی، شرایطی وضع کرده است؛ یکی از این شرایط، وجود رضایت کامل طرفین است.<ref>[https://hrevo.org/wp-content/uploads/2020/12/___-_____-______-______.pdf عظیمی، چند همسری در نظام حقوقی | # '''چندهمسری'''؛ در بین گروههای قومی افغانستان چند همسری مرسوم است و بهعنوان منزلت اجتماعی پنداشته میشود.<ref>اشنایدر، پیشرفتهای اخیر در قانون خانوادهٔ افغانستان، ۱۳۸۹ش، ص۱۴۳.</ref> قانون مدنی افغانستان برای چند زنی، شرایطی وضع کرده است؛ یکی از این شرایط، وجود رضایت کامل طرفین است.<ref>[https://hrevo.org/wp-content/uploads/2020/12/___-_____-______-______.pdf عظیمی، چند همسری در نظام حقوقی افغانستان، وبسایت مؤسسه حقوق بشر و محو خشونت.]</ref> | ||
# ا'''زدواج غیابی'''؛ از ازدواجهای رایج در افغانستان، ازدواج غیابی است که در مواردی، بدون رضایت طرفین انجام میشود.<ref>[https://nimrokhmedia.com/2021/07/18/types-of-forced-marriages-in-afghanistan/ رضایی، «چالشهای ازدواج در افغانستان»، وبسایت هفتهنامه نیمرخ.]</ref> | # ا'''زدواج غیابی'''؛ از ازدواجهای رایج در افغانستان، ازدواج غیابی است که در مواردی، بدون رضایت طرفین انجام میشود.<ref>[https://nimrokhmedia.com/2021/07/18/types-of-forced-marriages-in-afghanistan/ رضایی، «چالشهای ازدواج در افغانستان»، وبسایت هفتهنامه نیمرخ.]</ref> | ||
# '''فروش دختران'''؛ فروش دختران در بخشهایی از افغانستان تبدیل به فرهنگ شده و یکی از راههای ازدواج محسوب میشود.<ref>«[https://tolonews.com/fa/afghanistan/____-____-____-_____-___-____-____ فروش علنی زنان در بخشهای شرقی کشور»، وبسایت طلوعنیوز.]</ref> این ازدواجها زمانی رخ میدهد که یک زن در عوض میزان مشخصی از اجناس، پول یا برای بازپرداخت قرض، فروخته میشود و [[صیغه ازدواج]] جاری میشود.<ref>[https://8am.media/_____-___-____-_______-_-_______-__-__-16/ «گزارش سوم حقوق اقتصادی و اجتماعی در افغانستان»، وبسایت روزنامه ۸ صبح.]</ref> | # '''فروش دختران'''؛ فروش دختران در بخشهایی از افغانستان تبدیل به فرهنگ شده و یکی از راههای ازدواج محسوب میشود.<ref>«[https://tolonews.com/fa/afghanistan/____-____-____-_____-___-____-____ فروش علنی زنان در بخشهای شرقی کشور»، وبسایت طلوعنیوز.]</ref> این ازدواجها زمانی رخ میدهد که یک زن در عوض میزان مشخصی از اجناس، پول یا برای بازپرداخت قرض، فروخته میشود و [[صیغه ازدواج]] جاری میشود.<ref>[https://8am.media/_____-___-____-_______-_-_______-__-__-16/ «گزارش سوم حقوق اقتصادی و اجتماعی در افغانستان»، وبسایت روزنامه ۸ صبح.]</ref> | ||
| خط ۱۱۸: | خط ۱۱۶: | ||
=== زمینههای اجتماعی ازدواج سرآلیش === | === زمینههای اجتماعی ازدواج سرآلیش === | ||
فقر مهمترین عامل ازدواج سرآلیش در افغانستان است؛ در این ازدواج هر دو خانواده بهدلیل دختردادن به همدیگر از پرداخت [[شیربها]] معاف میشوند و مخارج تشکیل زندگی و برپایی جشن عروسی نیز برای هر دو خانواده با هزینهٔ کم تمام میشود. با این ازدواج چهار جوان زندگی مشترک را بدون هزینهٔ گزاف شروع میکنند. | فقر مهمترین عامل ازدواج سرآلیش در افغانستان است؛ در این ازدواج هر دو خانواده بهدلیل دختردادن به همدیگر از پرداخت [[شیربها]] معاف میشوند و مخارج تشکیل زندگی و برپایی جشن عروسی نیز برای هر دو خانواده با هزینهٔ کم تمام میشود. با این ازدواج چهار جوان زندگی مشترک را بدون هزینهٔ گزاف شروع میکنند. به نظر محققان هر چه فقر و آمار بیکاری در کشور بالا باشد، این نوع ازدواج نیز افزایش مییابد.<ref>[https://8am.media/fa/forced-marriage-and-its-rise-after-the-taliban-came-to-power-in-afghanistan/ سیدی، «ازدواج اجباری و سیر صعودی آن پس از به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان»، وبسایت روزنامۀ 8 صبح.]</ref> همچنین ازدواج سرآلیش جزء فرهنگ و از رسمهای دیرینهٔ مردم افغانستان بهشمار میرود و مردم بعضی مناطق، بهویژه در روستاها و مکانهای دوردست علاقهمند به این نوع ازدواج هستند.<ref>[https://www.jomhornews.com/fa/news/15298/ یوسفی، «ازدواجهای سر بدلی، معامله با سرنوشت جوانان، گزارش ویژه»، خبرگزاری جمهور.]</ref> | ||
=== چالشهای ازدواج سرآلیش === | === چالشهای ازدواج سرآلیش === | ||
| خط ۱۲۷: | خط ۱۲۵: | ||
=== ازدواج سرآلیش از منظر فقه اسلامی === | === ازدواج سرآلیش از منظر فقه اسلامی === | ||
از منظر [[فقه اسلامی]]، ازدواج سرآلیش مشروعیت دارد، زیرا هریک از این ازدواجها بهصورت مستقل منعقد شده و هر زن، مهریهٔ مشخص خود را دریافت میکند. این نوع ازدواج با پدیدهٔ غیرشرعی «شغار» که در آن دو مرد، دختران یا خواهران خود را بدون تعیین مهریهٔ مستقل مبادله میکنند، تفاوت ماهوی دارد. در شغار، مهریهٔ هر زن، | از منظر [[فقه اسلامی]]، ازدواج سرآلیش مشروعیت دارد، زیرا هریک از این ازدواجها بهصورت مستقل منعقد شده و هر زن، مهریهٔ مشخص خود را دریافت میکند. این نوع ازدواج با پدیدهٔ غیرشرعی «شغار» که در آن دو مرد، دختران یا خواهران خود را بدون تعیین مهریهٔ مستقل مبادله میکنند، تفاوت ماهوی دارد. در شغار، مهریهٔ هر زن، مهریهٔ همان زن دیگر محسوب میشود که این امر با موازین شرعی ناسازگار است.<ref>[https://khabarnama.net/blog/1396/01/19/afghan-and-life-partnership-in-afghanistan/ امیری، «تشکیل خانواده جدید؛ از معیارهای انتخاب همسر خانواده پسر تا نوع نگاه خانواده دختر در افغانستان»، وبسایت خبرنامه.]</ref> | ||
== فرایند همسرگزینی در افغانستان == | == فرایند همسرگزینی در افغانستان == | ||
| خط ۱۳۷: | خط ۱۳۵: | ||
=== انتخاب همسر از سوی خانواده === | === انتخاب همسر از سوی خانواده === | ||
هرچند با ورود رسانههای مجازی، تغییرات اساسی در آدابورسوم انتخاب همسر، به وجود میآید؛ اما ریشهها و عمق عنعنات (رسوم) و سلوک اجتماعی مردم در حوزهٔ ازدواج، همچنان پابرجا است و خانوادهها با همان سبکوسیاق سنتی، تصمیمهای مهم همچون پیشنهاد و حتی انتخاب همسر و عروس را | هرچند با ورود رسانههای مجازی، تغییرات اساسی در آدابورسوم انتخاب همسر، به وجود میآید؛ اما ریشهها و عمق عنعنات (رسوم) و سلوک اجتماعی مردم در حوزهٔ ازدواج، همچنان پابرجا است و خانوادهها با همان سبکوسیاق سنتی، تصمیمهای مهم همچون پیشنهاد و حتی انتخاب همسر و عروس را به عهده دارند.<ref>رحمانی، راهنمای حقوق خانواده درافغانستان ازدیدگاه قانون مدنی و عرف افغانستان، کمیته دفاع ازحقوق زنان افغانستان، (روزنه)، 1383ش، ص57.</ref> خانوادهٔ داماد، بهخصوص مادران، خواهران، عمهها و سایر اقوام، با یافتن بیشترین مشابهت و کمترین تفاوت میان هر دو خانواده، به دیدن دختران رفته و گزارشی از کمالات، زیباییها، هنرهای دختر مورد نظر و ویژگیهای خانوادگی و شخصیتی آنها، برای کاندیدای دامادی و خانوادهٔ او، ارائه میکنند.<ref>دیبرا، تصامیم، علایق و تنوع: رسوم ازدواج درافغانستان، واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان، 1387ش، ص16.</ref> دیدن دختران در ابتدا ممکن است در محافل جشن و عروسی یا [[نذر]] و خیرات محلی صورت بگیرد، ولی برای بازدید دقیقتر، تلاش میشود تا دختران را در وضعیتهای عینیتری ببینند و از ویژگیهای شخصیتی، مهارتی و موقعیتهای اجتماعی و فکری آنها اطلاعات بیشتری به دست آورند.<ref>[https://www.islamquest.net/fa/archive/id22239 حسینی، «معیارهای گزینش خانوادهها برای انتخاب عروس و داماد»، خبرگزاری بانوان افغانستان.]</ref> | ||
=== تأثیر فضاهای عمومی بر انتخاب همسر === | === تأثیر فضاهای عمومی بر انتخاب همسر === | ||
در طول بیست سال حاکمیت جمهوری اسلامی افغانستان عوامل مختلفی مانند فضاهای عمومی و مجازی، دانشگاهها، ادارات دولتی، مکاتب، بالارفتن سطح تحصیلات دختران و پسران و ورود آنها به سیستمهای ارتباط مجازی و نیز استفاده از تلفن و اینترنت، تغییرات قابل توجهی را در نحوهٔ انتخاب همسر ایجاد کرده است. در وضعیت جدید، دختران و پسران رغبت و رضایت بیشتری به گزینش آزادانهٔ همسر آیندهٔ خود دارند.<ref>جمعی از نویسندگان، «رابطه عملکرد شبکههای اجتماعی مجازی با شیوههای همسرگزینی»، 1398ش، ص167-204.</ref> با حاکمیت دوبارهٔ طالبان، فضاهای عمومی برای جوانان محدودیت جدی یافته و از معاشرتهای رایج زنان و مردان در موقعیتهای دانشگاهی و اداری ممانعت به عمل آمده و انتخاب همسران با دشواریهای زیادی مواجه شده است.<ref>[https://www.eghtesadnews.com/بخش-اخبار-سیاسی-57/522174-صدور-فرمان-علیه-زنان-در-امارت-اسلامی-هراس-طالبان-از-موج-تغییر-خواهی-دختران-افغانستانی ماهرخ مقدم، «صدور 31 فرمان علیه زنان در امارت اسلامی»، وبسایت اقتصادنیوز.]</ref> | در طول بیست سال حاکمیت جمهوری اسلامی افغانستان عوامل مختلفی مانند فضاهای عمومی و مجازی، دانشگاهها، ادارات دولتی، مکاتب، بالارفتن سطح تحصیلات دختران و پسران و ورود آنها به سیستمهای ارتباط مجازی و نیز استفاده از تلفن و اینترنت، تغییرات قابل توجهی را در نحوهٔ انتخاب همسر ایجاد کرده است. در وضعیت جدید، دختران و پسران رغبت و رضایت بیشتری به گزینش آزادانهٔ همسر آیندهٔ خود دارند.<ref>جمعی از نویسندگان، «رابطه عملکرد شبکههای اجتماعی مجازی با شیوههای همسرگزینی»، 1398ش، ص167-204.</ref> با حاکمیت دوبارهٔ طالبان، فضاهای عمومی برای جوانان محدودیت جدی یافته و از معاشرتهای رایج زنان و مردان در موقعیتهای دانشگاهی و اداری ممانعت به عمل آمده و انتخاب همسران با دشواریهای زیادی مواجه شده است.<ref>[https://www.eghtesadnews.com/بخش-اخبار-سیاسی-57/522174-صدور-فرمان-علیه-زنان-در-امارت-اسلامی-هراس-طالبان-از-موج-تغییر-خواهی-دختران-افغانستانی ماهرخ مقدم، «صدور 31 فرمان علیه زنان در امارت اسلامی»، وبسایت اقتصادنیوز.]</ref> | ||
در سالهای اخیر، استفاده از [[شبکههای اجتماعی]] مانند فیسبوک، توییتر و اینستاگرام بهعنوان بستری برای همسرگزینی میان جوانان افغانستان رواج یافته است. این پدیده که نشاندهندهٔ تأثیر فناوریهای نوین بر سنتهای اجتماعی است، امکان آشنایی و ارتباط مستقیم بین دختران و پسران را فراهم میسازد. اگرچه این روش با تسهیل فرایند آشنایی و کاهش محدودیتهای مرسوم همراه بوده، اما نگرانیهایی دربارهٔ امنیت و صحت اطلاعات مبادله شده وجود دارد. به نظر کارشناسان، این تحول اجتماعی نیازمند بررسی دقیق تأثیرات آن بر ساختارهای خانوادگی و فرهنگی | در سالهای اخیر، استفاده از [[شبکههای اجتماعی]] مانند فیسبوک، توییتر و اینستاگرام بهعنوان بستری برای همسرگزینی میان جوانان افغانستان رواج یافته است. این پدیده که نشاندهندهٔ تأثیر فناوریهای نوین بر سنتهای اجتماعی است، امکان آشنایی و ارتباط مستقیم بین دختران و پسران را فراهم میسازد. اگرچه این روش با تسهیل فرایند آشنایی و کاهش محدودیتهای مرسوم همراه بوده، اما نگرانیهایی دربارهٔ امنیت و صحت اطلاعات مبادله شده وجود دارد. به نظر کارشناسان، این تحول اجتماعی نیازمند بررسی دقیق تأثیرات آن بر ساختارهای خانوادگی و فرهنگی جامعهٔ افغانستان است.<ref>[https://pajhwok.com/fa/2016/01/20/ازدواج-از-طريق-فيسبوک-چه-پيامدهايى-دار/ «ازدواج از طریق فیسبوک چه پیامدهایی دارد؟»، خبرگزاری پژواک.]</ref> | ||
== مراسم خواستگاری در افغانستان == | == مراسم خواستگاری در افغانستان == | ||
| خط ۱۶۸: | خط ۱۶۶: | ||
=== آداب نامزدی در افغانستان === | === آداب نامزدی در افغانستان === | ||
مراسم نامزدی با [[آداب]] خاصی آغاز میشود که مهمترین آنها چادراندازی بر سر عروس و پخش شیرینی است. در این دوره، خانوادهٔ داماد موظف به | مراسم نامزدی با [[آداب]] خاصی آغاز میشود که مهمترین آنها چادراندازی بر سر عروس و پخش شیرینی است. در این دوره، خانوادهٔ داماد موظف به تهیهٔ هدایای متعددی بوده که شامل لباسهای فاخر، [[طلا]] و جواهرات، لوازم آرایشی و بهداشتی، کیف و کفش هماهنگ و آجیل و شیرینیهای مرغوب است. این هدایا در مراسمی با حضور اقوام و همراه با [[موسیقی]] به نمایش گذاشته میشود.<ref>رحمانی، راهنمای حقوق خانواده در افغانستان از دیدگاه قانون مدنی و عرف افغانستان، کمیته دفاع از حقوق زنان افغانستان، 1383ش، ص5.</ref> | ||
=== پیامدهای نامزدی === | === پیامدهای نامزدی === | ||
| خط ۱۸۸: | خط ۱۸۶: | ||
== مراسم خانهبلدی در افغانستان == | == مراسم خانهبلدی در افغانستان == | ||
خانهبلدی ترکیبی از دو واژهٔ خانه و بلد است که | خانهبلدی ترکیبی از دو واژهٔ خانه و بلد است که به معنای بلدشدن [[خانه]]، یادگرفتن، آموختن و دانا شدن در مورد خانه است.<ref>[https://vajehyab.com/amid/بلد معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژۀ بلد.]</ref> رسم خانهبلدی یکی از مراسم مهم در فرایند ازدواج در افغانستان محسوب میشود که بهعنوان مجلس معارفه و آگاهیبخشی میان خانوادههای عروس و داماد برگزار میشود. این مراسم پس از مرحلهٔ خویشیگری (توافق اولیه) و پیش از برپایی جشن عروسی انجام میپذیرد. در خلال این مجلس، جزئیات مراسم عروسی ازجمله زمان و مکان برگزاری، همچنین هزینهها و ترتیبات مالی میان طرفین مورد بحث و توافق قرار میگیرد. این رسم علاوهبر تثبیت قراردادهای اجتماعی، نقش مهمی در هماهنگی و برنامهریزی نهایی مراسم ازدواج ایفا میکند.<ref>شریعتی، فرهنگ ازدواج در هزارستان، 1392ش، ص17.</ref> | ||
=== آدابورسوم خانهبلدی === | === آدابورسوم خانهبلدی === | ||
مراسم خانهبلدی از آداب مهم پیش از عروسی در افغانستان محسوب میشود که طی آن دو خانواده به تبادل هدایا میپردازند. در این مراسم که توسط خانوادهٔ داماد برگزار میشود، اقوام عروس شامل پدر، برادران و عموها به ترتیب اهمیت، هدایایی همچون پتو، عمامه، چپن (عبای افغانی)، لباس و دستمالهای گلدوزی شده دریافت میکنند.<ref>[http://0797525627.blogfa.com/post/33 امید، «رسم و رواجهای مردم جاغوری»، وبلاگ اگر به یاد جاغوری افتادی.]</ref> در مقابل، خانوادهٔ دختر نیز هدایای مشابهی را برای اقوام داماد تهیه میکند.<ref>[http://0797525627.blogfa.com/post/33 امید، «رسم و رواجهای مردم جاغوری»، وبلاگ اگر به یاد جاغوری افتادی.]</ref> | مراسم خانهبلدی از آداب مهم پیش از عروسی در افغانستان محسوب میشود که طی آن دو خانواده به تبادل هدایا میپردازند. در این مراسم که توسط خانوادهٔ داماد برگزار میشود، اقوام عروس شامل پدر، برادران و عموها به ترتیب اهمیت، هدایایی همچون پتو، عمامه، چپن (عبای افغانی)، لباس و دستمالهای گلدوزی شده دریافت میکنند.<ref>[http://0797525627.blogfa.com/post/33 امید، «رسم و رواجهای مردم جاغوری»، وبلاگ اگر به یاد جاغوری افتادی.]</ref> در مقابل، خانوادهٔ دختر نیز هدایای مشابهی را برای اقوام داماد تهیه میکند.<ref>[http://0797525627.blogfa.com/post/33 امید، «رسم و رواجهای مردم جاغوری»، وبلاگ اگر به یاد جاغوری افتادی.]</ref> | ||
تمامی هزینههای مراسم و هدایای ارائه شده توسط خانوادهٔ داماد بر | تمامی هزینههای مراسم و هدایای ارائه شده توسط خانوادهٔ داماد بر عهدهٔ داماد است. همچنین هزینههای مربوط به هدایای خانوادهٔ عروس نیز بهصورت غیرمستقیم از محل شیربها تأمین میشود. این مراسم نشاندهندهٔ تعهدات متقابل و پیوندهای خانوادگی میان دو خانواده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/83044684/آیین-ازدواج-در-افغانستان-فرآیندی-دشوار-برای-مردان «آیین ازدواج درافغانستان؛ فرایند دشوار برای مردام»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
=== کارکردهای اجتماعی خانهبلدی === | === کارکردهای اجتماعی خانهبلدی === | ||
خانهبلدی در افغانستان کارکردهای اجتماعی مهمی دارد. این مراسم با تبادل هدایا، پیوند بین دو خانواده را تقویت و به شناخت متقابل کمک میکند.<ref>شریعتی، فرهنگ ازدواج در هزارستان، 1392ش.</ref> اما امروزه، این سنت تحتتأثیر فشارهای اقتصادی قرار گرفته و به نمایشی از وضعیت مالی تبدیل شده که به نظر کارشناسان این تغییر نشاندهندهٔ تنش بین ساختارهای سنتی و واقعیتهای جدید در | خانهبلدی در افغانستان کارکردهای اجتماعی مهمی دارد. این مراسم با تبادل هدایا، پیوند بین دو خانواده را تقویت و به شناخت متقابل کمک میکند.<ref>شریعتی، فرهنگ ازدواج در هزارستان، 1392ش.</ref> اما امروزه، این سنت تحتتأثیر فشارهای اقتصادی قرار گرفته و به نمایشی از وضعیت مالی تبدیل شده که به نظر کارشناسان این تغییر نشاندهندهٔ تنش بین ساختارهای سنتی و واقعیتهای جدید در جامعهٔ افغانستان است.<ref>[https://www.irna.ir/news/83044684/آیین-ازدواج-در-افغانستان-فرآیندی-دشوار-برای-مردان «آیین ازدواج درافغانستان؛ فرایند دشوار برای مردام»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
== سنت عیدیبردن در افغانستان == | == سنت عیدیبردن در افغانستان == | ||
در افغانستان، رسم عیدیبردن بهعنوان بخشی جداییناپذیر از فرایند ازدواج، در مناسبتهایی مانند [[عید فطر در افغانستان|عید فطر]]، [[عید قربان در افغانستان|قربان]]، [[نوروز در کابل|نوروز]] و [[شب یلدا]] اجرا میشود. خانوادهٔ داماد موظف است هدایایی شامل لباسهای فاخر، زیورآلات طلا، وسایل آرایشی و خوراکیهای متنوع را با بستهبندیهای تجملی به | در افغانستان، رسم عیدیبردن بهعنوان بخشی جداییناپذیر از فرایند ازدواج، در مناسبتهایی مانند [[عید فطر در افغانستان|عید فطر]]، [[عید قربان در افغانستان|قربان]]، [[نوروز در کابل|نوروز]] و [[شب یلدا]] اجرا میشود. خانوادهٔ داماد موظف است هدایایی شامل لباسهای فاخر، زیورآلات طلا، وسایل آرایشی و خوراکیهای متنوع را با بستهبندیهای تجملی به خانهٔ عروس تقدیم کند. این آیین که ریشه در سنتهای دیرینه دارد، با حضور جمعی از اعضای خانوادهٔ داماد و همراهی موسیقی و رقص انجام میشود. خانوادهٔ عروس نیز متقابلاً هدایایی مانند لباسهای محلی دستدوز را به خانوادهٔ داماد اهدا میکند. | ||
در سالهای اخیر، این رسم از کارکرد | در سالهای اخیر، این رسم از کارکرد اولیهٔ خود فاصله گرفته و به عرصهای برای رقابتهای اقتصادی و نمایش پایگاه اجتماعی تبدیل شده است. خانوادههای متمول با خرید هدایای گرانقیمت مانند جواهرات و لباسهای متعدد، سعی در تأثیرگذاری بر خانواده عروس دارند، در حالیکه خانوادههای کمدرآمد با محدودیتهای مالی مواجه هستند. این رقابتها منجر به افزایش هزینههای ازدواج شده و فشار اقتصادی قابل توجهی بر خانوادهها، بهویژه دامادها، وارد میکند. | ||
پیامدهای این [[تجملگرایی]] شامل افزایش بدهیهای خانوادگی، تأخیر در ازدواج جوانان و حتی بروز [[افسردگی]] میان آنها شده است. بااینحال، در مناطق محروم، خانوادهها با سادهسازی این رسم، سعی در حفظ تعادل مالی دارند. این سنت، علیرغم چالشهای اقتصادی، همچنان بهعنوان نمادی از احترام و پیوند اجتماعی در فرهنگ افغانستان باقی مانده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/83044684/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%B1%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B4%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A «آیین ازدواج در افغانستان، فرایندی دشوار برای مردان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | پیامدهای این [[تجملگرایی]] شامل افزایش بدهیهای خانوادگی، تأخیر در ازدواج جوانان و حتی بروز [[افسردگی]] میان آنها شده است. بااینحال، در مناطق محروم، خانوادهها با سادهسازی این رسم، سعی در حفظ تعادل مالی دارند. این سنت، علیرغم چالشهای اقتصادی، همچنان بهعنوان نمادی از احترام و پیوند اجتماعی در فرهنگ افغانستان باقی مانده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/83044684/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%B1%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B4%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A «آیین ازدواج در افغانستان، فرایندی دشوار برای مردان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
== جشن عروسی در افغانستان == | == جشن عروسی در افغانستان == | ||
جشن عروسی در مناطق مختلف و خردهفرهنگهای سراسر افغانستان، متفاوت است. در مناطق مرکزی و هزارهجات به این مراسم «طُوی» گفته میشود و از غنیترین و پیچیدهترین آیینهای اجتماعی این مردم محسوب میشود.<ref>شهرستانی، قاموس لهجهٔ هزارگی، ذیل واژهٔ طوی، 1361ش، ص320.</ref> این مراسم که نقطه اوج فرایند ازدواج است، بهطور معمول در سه تا هفت روز به طول میانجامد و شامل مراحل متعددی میشود. این مراسم در مناطق مرکزی با | جشن عروسی در مناطق مختلف و خردهفرهنگهای سراسر افغانستان، متفاوت است. در مناطق مرکزی و هزارهجات به این مراسم «طُوی» گفته میشود و از غنیترین و پیچیدهترین آیینهای اجتماعی این مردم محسوب میشود.<ref>شهرستانی، قاموس لهجهٔ هزارگی، ذیل واژهٔ طوی، 1361ش، ص320.</ref> این مراسم که نقطه اوج فرایند ازدواج است، بهطور معمول در سه تا هفت روز به طول میانجامد و شامل مراحل متعددی میشود. این مراسم در مناطق مرکزی با آدابورسوم ویژه همراه است: | ||
=== دعوت و استقبال از مهمانان === | === دعوت و استقبال از مهمانان === | ||
| خط ۲۳۷: | خط ۲۳۵: | ||
* پایوازی: بازدید عروس و داماد از خانهٔ پدر عروس پس از چند روز. | * پایوازی: بازدید عروس و داماد از خانهٔ پدر عروس پس از چند روز. | ||
به نظر کارشناسان این مراسم پیچیده و پرجزئیات، نهتنها یک | به نظر کارشناسان این مراسم پیچیده و پرجزئیات، نهتنها یک واقعهٔ اجتماعی، بلکه نمایشی از فرهنگ غنی و ریشهدار مردم افغانستان است که نسل به نسل منتقل شده و باوجود تغییرات اجتماعی، بسیاری از عناصر اصلی آن حفظ شدهاند.<ref>شریعتی، فرهنگ ازدواج در هزارستان، 1392ش، ص17.</ref> | ||
در سالهای اخیر، گسترش تالارهای مجلل عروسی در شهرهای افغانستان بهعنوان یک پدیدهٔ اجتماعی دیده میشود. این مراکز پذیرایی که بیشتر در مناطق مرکزی شهرها ساخته شده، به یکی از گزینههای اصلی برای برگزاری مراسم ازدواج تبدیل شده است. همزمان، در مناطق روستایی، سنت برگزاری مراسم در منازل شخصی رایج است. براساس مشاهدات میدانی، استفاده از این تالارها با هزینههای قابل توجهی همراه بوده که این امر در برخی موارد منجر به تغییر الگوهای سنتی برگزاری مراسم شده است.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/133316/رسومات-غلط-و-هفت-خوان-ازدواج-در-افغانستان «رسومات غلط و هفت خوان ازدواج در افغانستان»، خبرگزاری میزان.]</ref> | در سالهای اخیر، گسترش تالارهای مجلل عروسی در شهرهای افغانستان بهعنوان یک پدیدهٔ اجتماعی دیده میشود. این مراکز پذیرایی که بیشتر در مناطق مرکزی شهرها ساخته شده، به یکی از گزینههای اصلی برای برگزاری مراسم ازدواج تبدیل شده است. همزمان، در مناطق روستایی، سنت برگزاری مراسم در منازل شخصی رایج است. براساس مشاهدات میدانی، استفاده از این تالارها با هزینههای قابل توجهی همراه بوده که این امر در برخی موارد منجر به تغییر الگوهای سنتی برگزاری مراسم شده است.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/133316/رسومات-غلط-و-هفت-خوان-ازدواج-در-افغانستان «رسومات غلط و هفت خوان ازدواج در افغانستان»، خبرگزاری میزان.]</ref> | ||
| خط ۲۴۵: | خط ۲۴۳: | ||
=== آداب و تشریفات پایوازی === | === آداب و تشریفات پایوازی === | ||
در این مراسم، ابتدا خانوادهٔ پدر عروس با پذیرایی مفصلی از مهمانان استقبال میکند. عروس هدایایی مانند لباس، [[چادر]] و زیورآلات دریافت میکند.<ref>عابدوف، آداب، آیینها و باورهای مردم افغانستان، 1393ش، ص179.</ref> هدایای تقدیمی در مراسم پایوازی که با عناوین پاگشایانه، رونما و پیشرو شناخته میشوند، تحولات قابل توجهی را در طول زمان تجربه کرده است. در گذشته، در بعضی مناطق، گاهی پدر عروس متناسب با توان مالی خود، حیوانات مفیدی مانند گاو یا گوسفند شیرده و حتی اسب کرهزا به دختر خود هدیه میداد. این هدایا علاوهبر ارزش مادی، | در این مراسم، ابتدا خانوادهٔ پدر عروس با پذیرایی مفصلی از مهمانان استقبال میکند. عروس هدایایی مانند لباس، [[چادر]] و زیورآلات دریافت میکند.<ref>عابدوف، آداب، آیینها و باورهای مردم افغانستان، 1393ش، ص179.</ref> هدایای تقدیمی در مراسم پایوازی که با عناوین پاگشایانه، رونما و پیشرو شناخته میشوند، تحولات قابل توجهی را در طول زمان تجربه کرده است. در گذشته، در بعضی مناطق، گاهی پدر عروس متناسب با توان مالی خود، حیوانات مفیدی مانند گاو یا گوسفند شیرده و حتی اسب کرهزا به دختر خود هدیه میداد. این هدایا علاوهبر ارزش مادی، نشاندهندهٔ دلبستگی و حمایت خانواده از عروس جوان بود.<ref>عابدوف، آداب، آیینها و باورهای مردم افغانستان، 1393ش، ص180.</ref> در دوران معاصر، این سنت به شکل مدرنتری تداوم یافته و هدایا بهطور عمده شامل لباس کامل برای زوجین و زیورآلات طلا برای عروس است.<ref>[https://youtube.com/watch?v=n9osQNGTq7I&si=LZas4yVC%20nuBeZlE «پایوازی عروس»، وبسایت یوتیوب.]</ref> | ||
مدت اقامت در پایوازی از چند روز تا یک ماه متغیر است. در گذشته، عروس و داماد گاهی تا یک ماه در | مدت اقامت در پایوازی از چند روز تا یک ماه متغیر است. در گذشته، عروس و داماد گاهی تا یک ماه در خانهٔ پدر عروس میماندند. با تصویب قانونی در سال ۱۳۹۴ش توسط مجلس سنا، برگزاری این مراسم در هتلها ممنوع شده است.<ref>[http://sagima21.blogfa.com/post/66 سلیم، «مجلس سنا قانون برگزاری مراسم عروسی را تصویب کرد، طویانه بند میشود»، وبلاگ زنان صالح.]</ref> | ||
=== کارکردهای اجتماعی پایوازی === | === کارکردهای اجتماعی پایوازی === | ||
| خط ۲۶۲: | خط ۲۶۰: | ||
این نوع عروسی در مناسبتهایی مانند سالروز تولد بزرگان دینی چون میلادالنبی، روز [[مبعث]]،<ref>[https://www.avapress.com/fa/news/259423/برگزاری-عروسی-دسته-جمعی-۲۳۰-زوج-جوان-بلخ «برگزاری عروسی دستهجمعی 230 زوج جوان در بلخ»، خبرگزاری صدای افغان (آوا).]</ref> سیزدهم رجب بهمناسبت میلاد امام علی و [[روز پدر در ایران|روز پدر]]، سالروز ازدواج امام علی و [[حضرت فاطمه|فاطمهٔ زهرا]]،<ref>[https://www.avapress.com/fa/gallery/272133/1/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C-%DB%B6%DB%B0-%D8%B «گزارش تصویری/ برگزاری عروسی دستهجمعی 60 زوج جوان در کابل»، خبرگزاری صدای افغان (آوا).]</ref> [[نیمه شعبان|نیمهٔ شعبان]] و اعیاد اسلامی، برگزار میشود.<ref>[https://sahebkhabar.ir/news/59195234/رونق-عروسی-های-دسته-جمعی-در-افغانستان «رونق عروسیهای دستهجمعی در افغانستان»، وبسایت صاحبخبران.]</ref> مؤسسات خیریهٔ مردمنهاد برای برگزاری مراسم عروسی دستهجمعی، ابتدا از متقاضیان عروسی ثبتنام انجام میدهند؛ سپس بهتعداد زوجها لباسهای یکدست و یکرنگ مخصوص عروسی و مواد اولیهٔ پذیرایی را تدارک میبینند و دعوت مهمانان بهتعداد مشخص انجام میشود.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=72hDyGUT6Pw&pp=ygUy2LHZiNi0INio2LHar9iy2KfYsduMINi52LHZiNiz24wg2K_Ys9iq2Ycg2KzZhdi524w%3D «برگزاری مراسم عروسی دستهجمعی (60) زوج جوان در غرب کابل»، تلویزیون راه فردا، وبسایت یوتیوب.]</ref> | این نوع عروسی در مناسبتهایی مانند سالروز تولد بزرگان دینی چون میلادالنبی، روز [[مبعث]]،<ref>[https://www.avapress.com/fa/news/259423/برگزاری-عروسی-دسته-جمعی-۲۳۰-زوج-جوان-بلخ «برگزاری عروسی دستهجمعی 230 زوج جوان در بلخ»، خبرگزاری صدای افغان (آوا).]</ref> سیزدهم رجب بهمناسبت میلاد امام علی و [[روز پدر در ایران|روز پدر]]، سالروز ازدواج امام علی و [[حضرت فاطمه|فاطمهٔ زهرا]]،<ref>[https://www.avapress.com/fa/gallery/272133/1/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C-%DB%B6%DB%B0-%D8%B «گزارش تصویری/ برگزاری عروسی دستهجمعی 60 زوج جوان در کابل»، خبرگزاری صدای افغان (آوا).]</ref> [[نیمه شعبان|نیمهٔ شعبان]] و اعیاد اسلامی، برگزار میشود.<ref>[https://sahebkhabar.ir/news/59195234/رونق-عروسی-های-دسته-جمعی-در-افغانستان «رونق عروسیهای دستهجمعی در افغانستان»، وبسایت صاحبخبران.]</ref> مؤسسات خیریهٔ مردمنهاد برای برگزاری مراسم عروسی دستهجمعی، ابتدا از متقاضیان عروسی ثبتنام انجام میدهند؛ سپس بهتعداد زوجها لباسهای یکدست و یکرنگ مخصوص عروسی و مواد اولیهٔ پذیرایی را تدارک میبینند و دعوت مهمانان بهتعداد مشخص انجام میشود.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=72hDyGUT6Pw&pp=ygUy2LHZiNi0INio2LHar9iy2KfYsduMINi52LHZiNiz24wg2K_Ys9iq2Ycg2KzZhdi524w%3D «برگزاری مراسم عروسی دستهجمعی (60) زوج جوان در غرب کابل»، تلویزیون راه فردا، وبسایت یوتیوب.]</ref> | ||
انجمنهای برگزارکنندهٔ این نوع مراسم از سه بخش عمده تشکیل میشوند: انتظامات، تدارکات و فرهنگی، این سه بخش هرکدام در تالار عروسی که معین شده است، کارهای تزئین و مجلسآرایی مانند آمادهکردن استیج، گلآرایی، نورپردازی زیبا و حرفهای و نظم مراسم، پذیرایی و اجرای برنامههای متنوع جذاب و شاد را | انجمنهای برگزارکنندهٔ این نوع مراسم از سه بخش عمده تشکیل میشوند: انتظامات، تدارکات و فرهنگی، این سه بخش هرکدام در تالار عروسی که معین شده است، کارهای تزئین و مجلسآرایی مانند آمادهکردن استیج، گلآرایی، نورپردازی زیبا و حرفهای و نظم مراسم، پذیرایی و اجرای برنامههای متنوع جذاب و شاد را به عهده دارد.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=72hDyGUT6Pw&pp=ygUy2LHZiNi0INio2LHar9iy2KfYsduMINi52LHZiNiz24wg2K_Ys9iq2Ycg2KzZhdi524w%3D «برگزاری مراسم عروسی دستهجمعی (60) زوج جوان در غرب کابل»، تلویزیون راه فردا، وبسایت یوتیوب.]</ref> | ||
=== عوامل زمینهساز و اهداف برگزاری عروسی دستهجمعی === | === عوامل زمینهساز و اهداف برگزاری عروسی دستهجمعی === | ||
| خط ۲۹۵: | خط ۲۹۳: | ||
=== جهیزیه === | === جهیزیه === | ||
[[جهیزیه]] از لوازم اصلی ازدواج در خانوادههای افغانستانیها است. جهاز عروس براساس فرهنگ و نیازمندیهای هر منطقه، تدارک میشود. جهیزیه بهطور معمول به همان وسایل مورد نیاز خانهٔ عروس گفته میشود که از سوی داماد یا خانوادهٔ عروس (در صورت گرفتن اخذ شیربها یا گَله از داماد)، تهیه میشود. ظروف مورد نیاز غذاخوری، وسایل [[آشپزی]]، بسترخواب (رختخواب)، کمد یا بکس (صندوق)، فرش از جنس گلیم یا قالی، وسایل تزئین اتاق عروس، چند دست لباس برای عروس، زیورآلات و سایر وسایل مورد نیاز، مجموعهٔ اقلامی است که جهاز عروس را تشکیل میدهد. البته در برخی مناطق روستایی، گوسفند یا گاو شیری را نیز بهعنوان جهاز عروس در نظر میگیرند. در موارد نادری، عروس را بدون جهاز به | [[جهیزیه]] از لوازم اصلی ازدواج در خانوادههای افغانستانیها است. جهاز عروس براساس فرهنگ و نیازمندیهای هر منطقه، تدارک میشود. جهیزیه بهطور معمول به همان وسایل مورد نیاز خانهٔ عروس گفته میشود که از سوی داماد یا خانوادهٔ عروس (در صورت گرفتن اخذ شیربها یا گَله از داماد)، تهیه میشود. ظروف مورد نیاز غذاخوری، وسایل [[آشپزی]]، بسترخواب (رختخواب)، کمد یا بکس (صندوق)، فرش از جنس گلیم یا قالی، وسایل تزئین اتاق عروس، چند دست لباس برای عروس، زیورآلات و سایر وسایل مورد نیاز، مجموعهٔ اقلامی است که جهاز عروس را تشکیل میدهد. البته در برخی مناطق روستایی، گوسفند یا گاو شیری را نیز بهعنوان جهاز عروس در نظر میگیرند. در موارد نادری، عروس را بدون جهاز به خانهٔ شوهر میفرستند. در چنین مواردی براساس توافق خانوادهٔ عروس و داماد، گَله یا شیر بهای کمتر، از داماد گرفته میشود و در عوض، عروس را با دایرکردن جشن کوچک عروسی و بدون تدارک جهاز، به خانهٔ شوهر میفرستند.<ref>«طویانه درافغانستان؛ قیمت دختران ازیک صدهزارافغانی تاچهارصد هزارافغانی»، وبسایت خبرنامه.</ref> | ||
=== نفقه === | === نفقه === | ||
[[نفقه]] شامل تأمین نیازهای اساسی زن مانند [[خوراک]]، پوشاک، مسکن و درمان است.<ref>رحمانی، راهنمای حقوق خانواده درافغانستان ازدیدگاه قانون مدنی وعرف افغانستان، کمیته دفاع ازحقوق زنان افغانستان (روزنه)، 1383ش، ص106.</ref> قانون مدنی افغانستان نفقه را متناسب با توان مالی شوهر تعیین کرده است.<ref>قانون مدنی افغانستان، ماده 118، شماره مسلسل 353، مصوب 1355ش.</ref> در فرهنگ جامعهٔ افغانستان نیز نفقهٔ زوجه براساس نوع درآمد و سطح زندگی شوهر و | [[نفقه]] شامل تأمین نیازهای اساسی زن مانند [[خوراک]]، پوشاک، مسکن و درمان است.<ref>رحمانی، راهنمای حقوق خانواده درافغانستان ازدیدگاه قانون مدنی وعرف افغانستان، کمیته دفاع ازحقوق زنان افغانستان (روزنه)، 1383ش، ص106.</ref> قانون مدنی افغانستان نفقه را متناسب با توان مالی شوهر تعیین کرده است.<ref>قانون مدنی افغانستان، ماده 118، شماره مسلسل 353، مصوب 1355ش.</ref> در فرهنگ جامعهٔ افغانستان نیز نفقهٔ زوجه براساس نوع درآمد و سطح زندگی شوهر و خانوادهٔ او فراهم میشود.<ref>عبدالله، شرح قانون مدنی افغانستان (حقوق فامیل)، 1391ش، ص17.</ref> هزینههای درمانی زن بهطور کامل بر عهدهٔ شوهر است و در ازدواجهای چندهمسری بهطور معمول چند همسر در یک [[خانه]] زندگی میکنند که این امر، گاهی موجب تنش میشود.<ref>[https://aftabnews.ir/fa/news/621294/فرزندان-اولین-قربانیان-چندهمسری «فرزندان؛ اولین قربانیان چندهمسری»، خبرگزاری آفتاب.]</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۳۵۰: | خط ۳۴۸: | ||
* شهرستانی، علیاکبر، قاموس لهجه هزارگی، کابل، پوهنتون کابل، ۱۳۶۱ش. | * شهرستانی، علیاکبر، قاموس لهجه هزارگی، کابل، پوهنتون کابل، ۱۳۶۱ش. | ||
* صادقی، فیروز، «ازدواج زیر سن هنوز در افغانستان قربانی میگیرد»، خبرگزاری خامهپرس، تاریخ درج مطلب: ۱۳ نوامبر ۲۰۲۱م. | * صادقی، فیروز، «ازدواج زیر سن هنوز در افغانستان قربانی میگیرد»، خبرگزاری خامهپرس، تاریخ درج مطلب: ۱۳ نوامبر ۲۰۲۱م. | ||
* عابدوف، دادا جان، | * عابدوف، دادا جان، آداب، آیینها و باورهای مردم افغانستان، ترجمه بهرام امیراحمدیان، کابل، انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان، ۱۳۹۳ش. | ||
* عبدالله، نظامالدین، شرح قانون مدنی افغانستان (حقوق فامیل)، کابل، مطبعه میوند، چاپ سوم، ۱۳۹۱ش. | * عبدالله، نظامالدین، شرح قانون مدنی افغانستان (حقوق فامیل)، کابل، مطبعه میوند، چاپ سوم، ۱۳۹۱ش. | ||
* عدالتخواه، عبدالقادر، حقوق فامیل، کابل، مطبعه میوند، چاپ اول، ۱۳۸۷ش. | * عدالتخواه، عبدالقادر، حقوق فامیل، کابل، مطبعه میوند، چاپ اول، ۱۳۸۷ش. | ||
* «عروسی دستهجمعی در دشت برچی»، وبسایت فرخنده، تاریخ درج مطلب: ۱ قوس (آذر) ۱۴۰۱ش. | * «عروسی دستهجمعی در دشت برچی»، وبسایت فرخنده، تاریخ درج مطلب: ۱ قوس (آذر) ۱۴۰۱ش. | ||
* «عروسی گروهی به کمک یک نهاد خیریه در بغلان»، وبسایت ماندگار، تاریخ بازدید: ۲۵ مهر ۱۴۰۲ش. | * «عروسی گروهی به کمک یک نهاد خیریه در بغلان»، وبسایت روزنامه ماندگار، تاریخ بازدید: ۲۵ مهر ۱۴۰۲ش. | ||
* «عروسیهای دستهجمعی گزینهٔ بدیل پرهیز از مصرف گزاف»، وبسایت ریاست روزنامههای دولتی، تاریخ درج مطلب: ۳ اکتبر ۲۰۲۳م. | * «عروسیهای دستهجمعی گزینهٔ بدیل پرهیز از مصرف گزاف»، وبسایت ریاست روزنامههای دولتی، تاریخ درج مطلب: ۳ اکتبر ۲۰۲۳م. | ||
* عظیمی، زرمینه، «چند همسری در نظام حقوقی افغانستان»، مؤسسه حقوق بشر و محو خشونت، تاریخ بازدید: ۱۴ آبان ۱۴۰۱ش. | * عظیمی، زرمینه، «چند همسری در نظام حقوقی افغانستان»، وبسایت مؤسسه حقوق بشر و محو خشونت، تاریخ بازدید: ۱۴ آبان ۱۴۰۱ش. | ||
* علیزاده مالستانی، عزیزالله، نامهٔ اعمال: زندگینامهٔ خود نوشت، کابل، بنیاد اندیشه، ۱۴۰۰ش. | * علیزاده مالستانی، عزیزالله، نامهٔ اعمال: زندگینامهٔ خود نوشت، کابل، بنیاد اندیشه، ۱۴۰۰ش. | ||
* «فرزندان؛ اولین قربانیان چندهمسری»، خبرگزاری آفتاب، تاریخ درج مطلب: ۲۲ آبان ۱۳۹۸ش. | * «فرزندان؛ اولین قربانیان چندهمسری»، خبرگزاری آفتاب، تاریخ درج مطلب: ۲۲ آبان ۱۳۹۸ش. | ||
* «فروش علنی زنان در بخشهای شرقی کشور»، وبسایت طلوعنیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۰ حمل ۱۳۹۲ش. | |||
* «فروش علنی زنان در بخشهای شرقی کشور»، | |||
* «فروش کودکان برای غذا»، خبرگزاری کبنا، تاریخ درج مطلب: ۱۶ تیر ۱۴۰۱ش. | * «فروش کودکان برای غذا»، خبرگزاری کبنا، تاریخ درج مطلب: ۱۶ تیر ۱۴۰۱ش. | ||
* قانون مدنی افغانستان، شماره مسلسل ۳۵۳، مصوب ۱۳۵۵ش. | * قانون مدنی افغانستان، شماره مسلسل ۳۵۳، مصوب ۱۳۵۵ش. | ||
* «قانون مدنی افغانستان»، | * «قانون مدنی افغانستان»، خبرگزاری پیام آفتاب، تاریخ درج مطلب: ۳۰ آبان ۱۳۸۶ش. | ||
* قانون منع خشونت علیه زن، شماره مسلسل ۹۸۹، مصوب ۱۳۸۸ش. | * قانون منع خشونت علیه زن، شماره مسلسل ۹۸۹، مصوب ۱۳۸۸ش. | ||
* کریمی، مرتضی، «مراسم عروسی ۳۵ زوج جوان در نیمروز برگزار شد»، خبرگزاری پیام آفتاب، تاریخ درج مطلب: ۲۲ عقرب (آبان) ۱۳۹۶ش. | * کریمی، مرتضی، «مراسم عروسی ۳۵ زوج جوان در نیمروز برگزار شد»، خبرگزاری پیام آفتاب، تاریخ درج مطلب: ۲۲ عقرب (آبان) ۱۳۹۶ش. | ||
* «گزارش | * «گزارش تصویری، برگزاری عروسی دستهجمعی ۶۰ زوج جوان در کابل»، خبرگزاری صدای افغان (آوا)، تاریخ درج مطلب: ۳۱ جوزا (خرداد) ۱۴۰۲ش. | ||
* «گزارش سوم حقوق اقتصادی و اجتماعی در افغانستان»، روزنامهٔ ۸ صبح، تاریخ درج مطلب: ۱۵ جوزا ۱۳۸۸ش. | * «گزارش سوم حقوق اقتصادی و اجتماعی در افغانستان»، روزنامهٔ ۸ صبح، تاریخ درج مطلب: ۱۵ جوزا ۱۳۸۸ش. | ||
* ماهرخ مقدم، مژده، «صدور ۳۱ فرمان علیه زنان در امارت اسلامی»، وبسایت اقتصادنیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۶ شهریور ۱۴۰۱ش. | |||
* ماهرخ مقدم، مژده، «صدور ۳۱ فرمان علیه زنان در امارت اسلامی»، | |||
* محبوبی، فرشته، «چرایی افزایش رقم مجردان در کشور»، روزنامه صبح کابل، تاریخ درج مطلب: ۳ جولای ۲۰۲۰م. | * محبوبی، فرشته، «چرایی افزایش رقم مجردان در کشور»، روزنامه صبح کابل، تاریخ درج مطلب: ۳ جولای ۲۰۲۰م. | ||
* محمدی، فریحه، «تاریخچهٔ دقیق مراسمهای عروسی دستهجمعی در افغانستان»، آشیانه، وبسایت یوتیوب، تاریخ بازدید: ۱ آبان ۱۴۰۲ش. | * محمدی، فریحه، «تاریخچهٔ دقیق مراسمهای عروسی دستهجمعی در افغانستان»، آشیانه، وبسایت یوتیوب، تاریخ بازدید: ۱ آبان ۱۴۰۲ش. | ||
| خط ۳۷۶: | خط ۳۷۱: | ||
* «مراسم ازدواج دستهجمعی ۴۴ زوج در کابل برگزار شد»، خبرگزاری معمار، تاریخ درج مطلب: ۱۸ سرطان (تیر) ۱۴۰۲ش. | * «مراسم ازدواج دستهجمعی ۴۴ زوج در کابل برگزار شد»، خبرگزاری معمار، تاریخ درج مطلب: ۱۸ سرطان (تیر) ۱۴۰۲ش. | ||
* «مراسم ازدواج دستهجمعی ۱۲۵ زوج جوان در مزارشریف»، وبسایت پارستودی، تاریخ درج مطلب: ۷ میزان (آبان) ۱۴۰۲ش. | * «مراسم ازدواج دستهجمعی ۱۲۵ زوج جوان در مزارشریف»، وبسایت پارستودی، تاریخ درج مطلب: ۷ میزان (آبان) ۱۴۰۲ش. | ||
* معین، محمد، فرهنگ فارسی، وبسایت | * معین، محمد، فرهنگ فارسی، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۲۲ بهمن ۱۴۰۱ش. | ||
* مقدسی، محمدباقر و عامری، زهرا، «ازدواج اجباری؛ از ممنوعیتانگاری تا جرمانگاری»، آموزههای حقوق کیفری، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، شماره | * مقدسی، محمدباقر و عامری، زهرا، «ازدواج اجباری؛ از ممنوعیتانگاری تا جرمانگاری»، آموزههای حقوق کیفری، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، شماره ۱۲، پاییز-زمستان ۱۳۹۵ش. | ||
* منجمزاده، محمود، «شیوع پدیده چندهمسری در میان سران طالبان»، شبکه اطلاعرسانی افغانستان، تاریخ درج مطلب: ۱۴ شهریور ۱۴۰۱ش. | * منجمزاده، محمود، «شیوع پدیده چندهمسری در میان سران طالبان»، شبکه اطلاعرسانی افغانستان، تاریخ درج مطلب: ۱۴ شهریور ۱۴۰۱ش. | ||
* نظری، فروزان، «ازدواج دستهجمعی؛ چرا این سبک عروسی به فرهنگ عمومی در افغانستان تبدیل نشده است؟»، وبسایت خبرنامه، تاریخ درج مطلب: ۲ شهریور ۱۳۹۸ش. | * نظری، فروزان، «ازدواج دستهجمعی؛ چرا این سبک عروسی به فرهنگ عمومی در افغانستان تبدیل نشده است؟»، وبسایت خبرنامه، تاریخ درج مطلب: ۲ شهریور ۱۳۹۸ش. | ||
* هدایتی، طاهره، «زنان بیوه ارثی برای خانوادة شوهر»، روزنامهٔ صبح کابل، تاریخ درج مطلب: ۱۰ جولای ۲۰۱۹م. | * هدایتی، طاهره، «زنان بیوه ارثی برای خانوادة شوهر»، روزنامهٔ صبح کابل، تاریخ درج مطلب: ۱۰ جولای ۲۰۱۹م. | ||
* «هرساله ۱۲ میلیون دختر زیرسن ۱۸ وادار به ازدواج اجباری میشود»، خبرگزاری دید، تاریخ درج مطلب: ۱۸ قوس ۱۴۰۱ش. | * «هرساله ۱۲ میلیون دختر زیرسن ۱۸ وادار به ازدواج اجباری میشود»، خبرگزاری دید، تاریخ درج مطلب: ۱۸ قوس ۱۴۰۱ش. | ||
