ابرابزار |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''حریم زنانه در معماری؛''' طراحی فضاها با هدف تأمین امنیت و آرامش زنان. | '''حریم زنانه در معماری؛''' طراحی فضاها با هدف تأمین امنیت و آرامش زنان. | ||
حریم زنانه در معماری، راهکار هوشمندانه ایرانیان | حریم زنانه در معماری، راهکار هوشمندانه ایرانیان برای پاسداشت کرامت و تأمین امنیت روانی زنان در خانهها است. اصولی مانند درونگرایی، سلسلهمراتب فضایی با تفکیک اندرونی و بیرونی و طراحی جزئیاتی مانند هشتی، کوبههای جنسیتی و جایگیری عمیق آشپزخانه، همگی با هدف ایجاد فضاهایی امن و همراه با آرامش برای زنان بوده است. با ورود معماری مدرن و الگوهای برونگرا، این اصول به حاشیه رانده شد و جای خود را به فضاهای باز، پنجرههای بیحجاب و آپارتمانهای فاقد سلسلهمراتب داد که پیامدهایی چون نقض حریم خصوصی، کاهش امنیت و آرامش روانی زنان و تضعیف هویت فرهنگی را در پی داشت. امروزه بازتعریف خلاقانه این مفهوم، با استفاده از راهکارهایی مانند سلسلهمراتب هوشمند ورود، مرزبندیهای انعطافپذیر، کنترل دید با فناوریهای مدرن، میتواند به خلق فضاهای انسانیتر و پایدار در معماری کمک کند. | ||
==مفهومشناسی== | ==مفهومشناسی== | ||
واژهٔ حریم به معنای پیرامون و گرداگرد خانه<ref>[https://vajehyab.com/moein/%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85?q=%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85 معین، فرهنگ معین، ذیل واژه حریم].</ref> در فرهنگ ایرانی به محدودهای اشاره میکند که ورود یا نظارت دیگران در آن ممنوع است و نیاز به دفاع دارد.<ref>[https://journals.iau.ir/article_534495.html حیاتی و همکاران، «تأثیر اصل حریم زنان بر معماری خانههای ایرانی براساس آموزههای اسلامی»، 1396ش، ص49.]</ref> حریم زنانه در معماری و شهرسازی، قلمرویی برای پاسداشت حرمت زن است که هرگونه تعرض به آن، نقض هویت او بهشمار میآید.<ref>[https://www.sid.ir/paper/206168/fa#downloadbottom طوفان، «بررسی رابطۀ مفهوم حریم زنانه با آفرینش فضای ورودی در معماری ایران»، 1390ش، ص127.]</ref> این مفهوم بهوضوح در قالب تأمین امنیت و آرامش زنان در حریم خانه متجلی میشود، بهگونهای که این قلمرو، فضایی اختصاصی و محافظتشده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/527459/fa | واژهٔ حریم به معنای پیرامون و گرداگرد خانه<ref>[https://vajehyab.com/moein/%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85?q=%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85 معین، فرهنگ معین، ذیل واژه حریم].</ref> در فرهنگ ایرانی به محدودهای اشاره میکند که ورود یا نظارت دیگران در آن ممنوع است و نیاز به دفاع دارد.<ref>[https://journals.iau.ir/article_534495.html حیاتی و همکاران، «تأثیر اصل حریم زنان بر معماری خانههای ایرانی براساس آموزههای اسلامی»، 1396ش، ص49.]</ref> حریم زنانه در معماری و شهرسازی، قلمرویی برای پاسداشت حرمت زن است که هرگونه تعرض به آن، نقض هویت او بهشمار میآید.<ref>[https://www.sid.ir/paper/206168/fa#downloadbottom طوفان، «بررسی رابطۀ مفهوم حریم زنانه با آفرینش فضای ورودی در معماری ایران»، 1390ش، ص127.]</ref> این مفهوم بهوضوح در قالب تأمین امنیت و آرامش زنان در حریم خانه متجلی میشود، بهگونهای که این قلمرو، فضایی اختصاصی و محافظتشده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/527459/fa کاظمزاده رائف و میردریکوندی، «بازشناسی چگونگی محرمیت در خانۀ سنتی ایرانی با تأکید بر مظاهر حریم خصوصی در عناصر معماری نمونۀ موردی: خانۀ رسولیان یزد»، 1399ش، ص2.]</ref> | ||
==خاستگاه تاریخی== | ==خاستگاه تاریخی== | ||
| خط ۴۰: | خط ۳۸: | ||
* طراحی نماهای مسئولانه: پرهیز از پنجرههای تمامشیشهای بدون محافظ در طبقات همکف و طراحی بالکنهای خصوصی با رعایت حریم بصری. | * طراحی نماهای مسئولانه: پرهیز از پنجرههای تمامشیشهای بدون محافظ در طبقات همکف و طراحی بالکنهای خصوصی با رعایت حریم بصری. | ||
* احیای مفهوم حیاط: خلق حیاطهای مرکزی، تراسهای خصوصی محصور یا پاسیوها در مجتمعهای مسکونی به عنوان قلب تنفسگاه خانوادگی.<ref>[https://wir.fatemiyehshiraz.ac.ir/article_725751.html?lang=fa شیردل و همکاران، «بازآفزینی اصل حریم و محرمیت در طراحی مسکن معاصر با تأکید بر جایگاه ارزشی زنان در اسلام»، 1404ش، ص26.]</ref> | * احیای مفهوم حیاط: خلق حیاطهای مرکزی، تراسهای خصوصی محصور یا پاسیوها در مجتمعهای مسکونی به عنوان قلب تنفسگاه خانوادگی.<ref>[https://wir.fatemiyehshiraz.ac.ir/article_725751.html?lang=fa شیردل و همکاران، «بازآفزینی اصل حریم و محرمیت در طراحی مسکن معاصر با تأکید بر جایگاه ارزشی زنان در اسلام»، 1404ش، ص26.]</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
| خط ۵۰: | خط ۴۶: | ||
* «آسیبشناسی معماری مدرن/ تعارضات آپارتماننشینی با سبک زندگی اسلامی»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۲ بهمن ۱۳۹۱ش. | * «آسیبشناسی معماری مدرن/ تعارضات آپارتماننشینی با سبک زندگی اسلامی»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۲ بهمن ۱۳۹۱ش. | ||
* «بررسی رابطهٔ حریم زنانه با معماری ایرانی اسلامی»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۲۶ مهر ۱۴۰۴ش. | * «بررسی رابطهٔ حریم زنانه با معماری ایرانی اسلامی»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۲۶ مهر ۱۴۰۴ش. | ||
* حیاتی، حامد و همکاران، «تأثیر اصل حریم زنان بر معماری خانههای ایرانی براساس آموزههای اسلامی»، دورهٔ ۹، شمارهٔ ۳۲، ۱۳۹۶ش. | * حیاتی، حامد و همکاران، «تأثیر اصل حریم زنان بر معماری خانههای ایرانی براساس آموزههای اسلامی»، دورهٔ ۹، شمارهٔ ۳۲، ۱۳۹۶ش. | ||
* «راهکارهای قرآنی در معماری بناهای ایرانی- اسلامی»، حوزهٔ هنری انقلاب اسلامی استان تهران، هنرهای تجسمی، تاریخ درج مطلب: ۲۳ دی ۱۳۹۸ش. | * «راهکارهای قرآنی در معماری بناهای ایرانی- اسلامی»، حوزهٔ هنری انقلاب اسلامی استان تهران، هنرهای تجسمی، تاریخ درج مطلب: ۲۳ دی ۱۳۹۸ش. | ||
* رحیمی، روحالله و همکاران، «بررسی حریم شخصی در فضاهای باز خانههای سنتی مازندران با استفاده از تکنیک نحو فضا»، مطالعات شهر ایرانی اسلامی، دورهٔ ۱۱، شمارهٔ ۴۴، ۱۴۰۰ ش. | * رحیمی، روحالله و همکاران، «بررسی حریم شخصی در فضاهای باز خانههای سنتی مازندران با استفاده از تکنیک نحو فضا»، مطالعات شهر ایرانی اسلامی، دورهٔ ۱۱، شمارهٔ ۴۴، ۱۴۰۰ ش. | ||
* رئیسی، محمدمنان و همکاران، «چیستی ترجمان کالبدی مفهوم زوجیت در معماری مسکن»، مطالعات جنسیت و خانواده، دورهٔ ۱۱، شمارهٔ ۲، اسفند ۱۴۰۲ش. | * رئیسی، محمدمنان و همکاران، «چیستی ترجمان کالبدی مفهوم زوجیت در معماری مسکن»، مطالعات جنسیت و خانواده، دورهٔ ۱۱، شمارهٔ ۲، اسفند ۱۴۰۲ش. | ||
* شیردل، امیرحسین و همکاران، «بازآفزینی اصل حریم و محرمیت در طراحی مسکن معاصر با تأکید بر جایگاه ارزشی زنان در اسلام»، فصلنامهٔ پژوهشهای میانرشتهای زنان دورهٔ ۷، شمارهٔ ۲، ۱۴۰۴ش. | * شیردل، امیرحسین و همکاران، «بازآفزینی اصل حریم و محرمیت در طراحی مسکن معاصر با تأکید بر جایگاه ارزشی زنان در اسلام»، فصلنامهٔ پژوهشهای میانرشتهای زنان دورهٔ ۷، شمارهٔ ۲، ۱۴۰۴ش. | ||
* طوفان، سحر، «بررسی رابطهٔ مفهوم حریم زنانه با آفرینش فضای ورودی در معماری ایران»، زن و مطالعات خانواده، دورهٔ ۴، شمارهٔ ۱۴، ۱۳۹۰ش. | * طوفان، سحر، «بررسی رابطهٔ مفهوم حریم زنانه با آفرینش فضای ورودی در معماری ایران»، زن و مطالعات خانواده، دورهٔ ۴، شمارهٔ ۱۴، ۱۳۹۰ش. | ||
* غفوریان، میترا و همکاران، «گونهشناسی سازمان فضایی و سلسلهمراتب ورود در خانههای ایرانی با تأکید بر محرمیت»، نشریهٔ علمی– پژوهشی برنامهریزی توسعهٔ کالبدی، سال دوم، شماهٔ ۳، پاییز ۱۳۹۶ش. | * غفوریان، میترا و همکاران، «گونهشناسی سازمان فضایی و سلسلهمراتب ورود در خانههای ایرانی با تأکید بر محرمیت»، نشریهٔ علمی– پژوهشی برنامهریزی توسعهٔ کالبدی، سال دوم، شماهٔ ۳، پاییز ۱۳۹۶ش. | ||
* | * کاظمزاده رائف، محمدعلی و میردریکوندی، صبا، «بازشناسی چگونگی محرمیت در خانهٔ سنتی ایرانی با تأکید بر مظاهر حریم خصوصی در عناصر معماری نمونهٔ موردی: خانهٔ رسولیان یزد»، معماریشناسی، دورهٔ ۳، شمارهٔ ۱۷، ۱۳۹۹ش. | ||
* معین، محمد، فرهنگ فارسی، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۲۴ آبان ۱۴۰۴ش. | * معین، محمد، فرهنگ فارسی، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۲۴ آبان ۱۴۰۴ش. | ||
* مؤمنی، کوروش و ناصری، ندا، «بررسی ابزارها و روشهای ایجاد محرمیت در خانهٔ زینتالملک شیراز منطبق بر آیات و روایات اسلامی»، فصلنامهٔ پژوهشهای معماری اسلامی، شمارهٔ نهم، سال سوم، زمستان ۱۳۹۴ش. | * مؤمنی، کوروش و ناصری، ندا، «بررسی ابزارها و روشهای ایجاد محرمیت در خانهٔ زینتالملک شیراز منطبق بر آیات و روایات اسلامی»، فصلنامهٔ پژوهشهای معماری اسلامی، شمارهٔ نهم، سال سوم، زمستان ۱۳۹۴ش. | ||
* «نقش معماری در بهبود حریم خصوصی در آپارتمانهای شهری»، وبسایت مهدی حجازی، تاریخ درج مطلب: ۲۹ دی ۱۴۰۳ش. | * «نقش معماری در بهبود حریم خصوصی در آپارتمانهای شهری»، وبسایت مهدی حجازی، تاریخ درج مطلب: ۲۹ دی ۱۴۰۳ش. | ||
