زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۳۳: | خط ۳۳: | ||
== تعریف == | == تعریف == | ||
احساس تنهایی، تجربهٔ فردی ناخوشایند، منفی، عذابآور و دردناکی است که منجر به احساس بیحوصلگی، بیفایدگی، ناامیدی، [[افسردگی]]، [[اضطراب]] و تیرهوتار دیدن دنیا میشود.<ref>Heravi kimavi, Elderly perspective on the phenomenon of loneliness, 2008:2(6).</ref> این در حالی است که انسانها، با نیاز به ارتباط و صمیمیت، متولد شده و در شدت این نیاز و چگونگی برآوردن آن، تفاوتهایی با یکدیگر دارند. آدمی، برای پاسخ دادن به این نیاز، باید تعاملات مثبت و زیادی با افراد دیگر در یک موقعیت باثبات برقرار کند که منجر به شادکامی و سعادت طرفین شود. افرادی که در برقراری ارتباط و حفظ روابط رضایتبخش با دیگران ناتوان هستند، به احتمال زیاد، حس محرومیتی را تجربه خواهند کرد که با احساس تنهایی نشان داده میشود.<ref>شیخالاسلامی، «احساس تنهایی و سلامت عمومی سالمندان»، 1390ش، ص28-34.</ref> | احساس تنهایی، تجربهٔ فردی ناخوشایند، منفی، عذابآور و دردناکی است که منجر به احساس بیحوصلگی، بیفایدگی، ناامیدی، [[افسردگی]]، [[اضطراب]] و تیرهوتار دیدن دنیا میشود.<ref>Heravi kimavi, Elderly perspective on the phenomenon of loneliness, 2008:2(6).</ref> این در حالی است که انسانها، با نیاز به ارتباط و صمیمیت، متولد شده و در شدت این نیاز و چگونگی برآوردن آن، تفاوتهایی با یکدیگر دارند. آدمی، برای پاسخ دادن به این نیاز، باید تعاملات مثبت و زیادی با افراد دیگر در یک موقعیت باثبات برقرار کند که منجر به شادکامی و سعادت طرفین شود. افرادی که در برقراری ارتباط و حفظ روابط رضایتبخش با دیگران ناتوان هستند، به احتمال زیاد، حس محرومیتی را تجربه خواهند کرد که با احساس تنهایی نشان داده میشود.<ref>شیخالاسلامی، «احساس تنهایی و سلامت عمومی سالمندان»، 1390ش، ص28-34.</ref> | ||
== تفاوت تنهایی و احساس تنهایی == | |||
روانشناسان معتقدند که احساس تنهایی با زندگی کردن به تنهایی، مترادف نیست. در حقیقت، احساس تنهایی، زمانی رخ میدهد که تعاملات مهم و معنادار اجتماعی از نظر کیفی یا کمی دچار نقص شوند.<ref>شیخالاسلامی، «احساس تنهایی و سلامت عمومی سالمندان»، 1390ش، ص28-34.</ref> تنها بودن در صورتیکه تحتکنترل فرد باشد، میتواند لذتبخش و مثبت باشد، اما احساس تنهایی، ناشی از ترس از دست دادن<ref>[https://honarehzendegi.com/fa/The-cause-of-feeling-lonely#:~:text=احساس%20تنهایی%20در%20واقع%20احساس، طباطبایی، «علت احساس تنهایی»، وبسایت هنر زندگی.]</ref> و تنها شدن (مونوفوبیا) است.<ref>[https://www.beytoote.com/psychology/zendegi-behtar/loneliness7-ways-deal.html «مونوفوبیا یا ترس از تنهایی و راههای مقابله با آن»، وبسایت بیتوته.]</ref> | |||
== احساس تنهایی در گذر زمان == | == احساس تنهایی در گذر زمان == | ||
احساس تنهایی، یکی از سازههای پیچیدهٔ روانشناختی است که نزد فلاسفه نیز مورد بحث بوده است. در گذشته، این احساس، بهعنوان یک مفهوم مثبت و به معنای کنارهگیری داوطلبانهٔ فرد از درگیریهای روزمرهٔ زندگی بهمنظور رسیدن به اهداف بالاتر تلقی میشد؛ اما امروزه، در علم [[روانشناسی]]، به احساس تنهایی، نگرش مثبتی نداشته و آن را حالتی در نظر میگیرند که در آن، فرد، فقدان روابط با دیگران را درک یا تجربه کرده و نیز شامل عناصر مهمی همچون احساس نامطلوب فقدان، از دست دادن همدم، جنبههای ناخوشایند و منفی روابط ازدسترفته و از دست دادن سطح کیفی روابط با دیگری است. همچنین، این سازه، در گذشته، با مشکلات دیگری همچون [[افسردگی]]، کمرویی، [[خشم]] و رفتار خودانزواطلبانه مفهومسازی شده بود. این در حالی است که امروزه، احساس تنهایی یک سازهٔ روانشناختی مستقل از دیگر مشکلات در نظر گرفته شده که خطرات منحصربهفردی دارد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/101561/fa رحیمزاده، «مبانی مفهومی احساس تنهای: یک مطالعۀ کیفی»، 1390ش، ص123 | احساس تنهایی، یکی از سازههای پیچیدهٔ روانشناختی است که نزد فلاسفه نیز مورد بحث بوده است. در گذشته، این احساس، بهعنوان یک مفهوم مثبت و به معنای کنارهگیری داوطلبانهٔ فرد از درگیریهای روزمرهٔ زندگی بهمنظور رسیدن به اهداف بالاتر تلقی میشد؛ اما امروزه، در علم [[روانشناسی]]، به احساس تنهایی، نگرش مثبتی نداشته و آن را حالتی در نظر میگیرند که در آن، فرد، فقدان روابط با دیگران را درک یا تجربه کرده و نیز شامل عناصر مهمی همچون احساس نامطلوب فقدان، از دست دادن همدم، جنبههای ناخوشایند و منفی روابط ازدسترفته و از دست دادن سطح کیفی روابط با دیگری است. همچنین، این سازه، در گذشته، با مشکلات دیگری همچون [[افسردگی]]، کمرویی، [[خشم]] و رفتار خودانزواطلبانه مفهومسازی شده بود. این در حالی است که امروزه، احساس تنهایی یک سازهٔ روانشناختی مستقل از دیگر مشکلات در نظر گرفته شده که خطرات منحصربهفردی دارد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/101561/fa رحیمزاده، «مبانی مفهومی احساس تنهای: یک مطالعۀ کیفی»، 1390ش، ص123.]</ref> | ||
== ویژگیها == | == ویژگیها == | ||
| خط ۵۳: | خط ۵۶: | ||
# '''هستیگرا''': شرایط وجودی نخستین و اجتنابناپذیر هستی که راه حل دائمی ندارند؛ جلوتر بودن از زمان خود، بیهمتایی و منحصربهفرد بودن و اجتنابناپذیر بودن احساس تنهایی. | # '''هستیگرا''': شرایط وجودی نخستین و اجتنابناپذیر هستی که راه حل دائمی ندارند؛ جلوتر بودن از زمان خود، بیهمتایی و منحصربهفرد بودن و اجتنابناپذیر بودن احساس تنهایی. | ||
# '''مذهبی / معنوی''': دور شدن از خداوند و عدم فعالیت مورد رغبت؛ ناتوانی در رازونیاز، از دست دادن خدا، تصور موقتی بودن همه چیز، مشغول نبودن با کتابها، نوشتهها و فعالیتهایی مانند ورزش و موسیقی.<ref>[https://www.sid.ir/paper/101561/fa رحیمزاده، «مبانی مفهومی احساس تنهای: یک مطالعۀ کیفی»، 1390ش، ص123-141.]</ref> | # '''مذهبی / معنوی''': دور شدن از خداوند و عدم فعالیت مورد رغبت؛ ناتوانی در رازونیاز، از دست دادن خدا، تصور موقتی بودن همه چیز، مشغول نبودن با کتابها، نوشتهها و فعالیتهایی مانند ورزش و موسیقی.<ref>[https://www.sid.ir/paper/101561/fa رحیمزاده، «مبانی مفهومی احساس تنهای: یک مطالعۀ کیفی»، 1390ش، ص123-141.]</ref> | ||
== درمان == | == درمان == | ||
| خط ۷۲: | خط ۶۳: | ||
# '''استفاده از حواسپرتی''': مانند پخش موسیقی یا صدای تلویزیون. | # '''استفاده از حواسپرتی''': مانند پخش موسیقی یا صدای تلویزیون. | ||
# '''حساسیتزدایی''': فرایندی که در آن فرد، همزمان با یادگیری و تمرین تکنیکهای حفظ آرامش، بهتدریج در معرض موقعیتهای اضطرابآور قرار میگیرد. این تمرینها بهمرور زمان، نگرش و ذهنیت او را نسبت به تنهایی دگرگون میسازد.<ref>[https://honarehzendegi.com/fa/The-cause-of-feeling-lonely#:~:text=احساس%20تنهایی%20در%20واقع%20احساس، طباطبایی، «علت احساس تنهایی»، وبسایت هنر زندگی.]</ref> | # '''حساسیتزدایی''': فرایندی که در آن فرد، همزمان با یادگیری و تمرین تکنیکهای حفظ آرامش، بهتدریج در معرض موقعیتهای اضطرابآور قرار میگیرد. این تمرینها بهمرور زمان، نگرش و ذهنیت او را نسبت به تنهایی دگرگون میسازد.<ref>[https://honarehzendegi.com/fa/The-cause-of-feeling-lonely#:~:text=احساس%20تنهایی%20در%20واقع%20احساس، طباطبایی، «علت احساس تنهایی»، وبسایت هنر زندگی.]</ref> | ||
== رویکردها == | == رویکردها == | ||
| خط ۸۴: | خط ۷۲: | ||
# '''رویکرد تعاملگرا''': دیدگاه تعاملی، احساس تنهایی را ناشی از فعل و انفعالات و اثرات متقابل شخصی، فرهنگی و عوامل موقعیتی میداند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/999927/fa ابراهیمی، «عوامل و زمینههای احساس تنهایی زنان»، 2020م، ص1-27.]</ref> | # '''رویکرد تعاملگرا''': دیدگاه تعاملی، احساس تنهایی را ناشی از فعل و انفعالات و اثرات متقابل شخصی، فرهنگی و عوامل موقعیتی میداند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/999927/fa ابراهیمی، «عوامل و زمینههای احساس تنهایی زنان»، 2020م، ص1-27.]</ref> | ||
== | == پیامدها == | ||
تداوم در احساس تنهایی میتواند بر کیفیت زندگی افراد تأثیر بگذارد. عوارض تنهایی و ترس از تنها شدن، همچنین میتواند به اختلالات اضطرابی، حملات وحشتزدگی، [[هراس]]، | تداوم در احساس تنهایی میتواند بر کیفیت زندگی افراد تأثیر بگذارد. عوارض تنهایی و ترس از تنها شدن، همچنین میتواند به اختلالات اضطرابی، حملات وحشتزدگی، [[هراس]]، افسردگی، خودکشی، اعتیاد به موادمخدر و الکل و نیز ابتلای به بیماریهای حاد و مزمن منجر شود.<ref>[https://honarehzendegi.com/fa/The-cause-of-feeling-lonely#:~:text=احساس%20تنهایی%20در%20واقع%20احساس، طباطبایی، «علت احساس تنهایی»، وبسایت هنر زندگی.]</ref> از دیگر عوارض ناشی از این احساس میتوان به [[وسواس فکری]]، رفتارهای وسواسگونه، انزواطلبی، مشکلات قلبیعروقی، بیمنطق شدن، درک نادرست از حرف دیگران، افزایش کورتیزول، کاهش دوپامین و در نتیجه کاهش احساس لذت از زندگی، تضعیف سیستم ایمنی بدن، افزایش کلسترول خون، چاقی و فشارخون اشاره کرد.<ref>[https://hamandishan.com/احساس-تنهایی/ «احساس تنهایی چیست؟»، وبسایت مرکز مشاورۀ هماندیشان.]</ref> | ||
== احساس تنهایی در سالمندان == | == احساس تنهایی در سالمندان == | ||
