خیانت زناشویی: تفاوت میان نسخهها
علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[پرونده:54356198-b905-4fe8-ab47-fdb789b0d043 (1).jpg|جایگزین=پرد پیت- | [[پرونده:54356198-b905-4fe8-ab47-fdb789b0d043 (1).jpg|جایگزین=پرد پیت- آنجلینا جولی|بندانگشتی|{{درشت|'''پرد پیت در کنار آنجلینا جولی'''}}]]{{درشت|'''خیانت زناشویی'''}}؛ رفتارهای پنهانی و معارض با عهد زناشویی از سوی زن یا مرد.{{سخ}}زناشویی بر بنیاد تعهد شرعی در قالب عقد ازدواج استوار است و هر عملی که موجب نقض این تعهد شود، خیانت زناشویی تلقی میشود. وفاداری جنسی و دلبستگی عاطفی مهمترین رکن این عهد است. خیانت زناشویی متأثر از عوامل شخصیتی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی بوده و افشای آن پیامدهای سنگینی برای زن و شوهر، اعضای [[خانواده]]، شبکه خویشاوندی و اخلاق جنسی در جامعه دارد. جنسیت میتواند در خیانت زناشویی تأثیرگذار باشد، اما این تأثیر به عوامل فرهنگی، اجتماعی و فردی بستگی دارد. درک این تفاوتها میتواند به بهبود روابط و پیشگیری از خیانت کمک کند. | ||
==مفهومشناسی== | == مفهومشناسی == | ||
خیانت در لغت بهمعنای حیله، ناراستی، بیوفایی، نمک بهحرامی، بیعصمتی و زناکاری آمده است.<ref>. دهخدا، لغتنامه، 1377ش، ذیل واژة خیانت.</ref><ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/ | خیانت در لغت بهمعنای حیله، ناراستی، بیوفایی، نمک بهحرامی، بیعصمتی و زناکاری آمده است.<ref>. دهخدا، لغتنامه، 1377ش، ذیل واژة خیانت.</ref><ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/خیانت?q=خیانت دهخدا، لغتنامه ، ذیل واژۀ خیانت.]</ref> در حوزهٔ روابط زناشویی به برقراری هرگونه رابطهٔ جنسی یا عاطفی با نفر سوم گفته میشود که تعهد رابطهٔ زناشویی را نقض میکند و با رنجهای عاطفی در همسر خیانتدیده همراه است.<ref>چوپانی و دیگران، «پدیدارهای وجودی در خیانت زناشویی مردان»، 1400ش، ص83. ص484-485.</ref><ref>[https://jfr.sbu.ac.ir/article_96356_4f3c25c4268c3cce942fa24f91385c74.pdf حبیبی عسگرآباد و حاجیحیدری، «علل خیانت زناشویی از دیدگاه زوجین مراجعهکننده به دادگاه خانواده»، 1394ش، ص169-167.]</ref> مفهوم خیانت زناشویی در کنشهای روزمرهٔ مردم عبارت است از داشتن رابطهٔ عاطفی خارج از زندگی زناشویی با شخصی دیگر که گاهی با عمل جنسی، همراه است.<ref>[https://www.irna.ir/news/82571360/بررسي-ادعاها-درباره-افزايش-خيانت «بررسی ادعاها دربارۀ افزایش خیانت»، خبرگزاری ایرنا.]</ref><ref>[https://www.sid.ir/paper/208782/fa کریمی و دیگران، «رواسازی پرسشنامه خیانت زناشویی»، 1398ش، ص238.]</ref> در روانشناسی نیز بهعبور فرد از مرز زناشویی و برقراری صمیمیت فیزیکی یا عاطفی با فردی خارج از رابطه زناشویی تعریف شده است.<ref>[https://drnasimnouri.com/خیانت-زناشویی-یا-روابط-فرا-زناشویی-چیس/ نوری، نسیم، «خیانت زناشویی یا روابط فرا زناشویی چیست؟»، کلینیک روانشناسی و مشاوره دکتر نسیم نوری.]</ref> در معنای عام و از لحاظ تاریخی، خیانت زناشویی به شکستن قرارداد مبنی بر انحصاریبودن [[رابطه جنسی سالم|روابط جنسی]] میان زن و مردی اطلاق شده که هردو متعهد به عقد ازدواج شدهاند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1574081974-9974-37-18.pdf صمدی کاشان و دیگران، «خیانت زناشویی: کاوشی در دیدگاهها، عوامل و پیامدها»، 1398ش، ص166.]</ref> | ||
==انواع خیانت زناشویی== | == انواع خیانت زناشویی == | ||
پژوهشگرانی که خیانت زناشویی را به خیانت جنسی تقلیل ندادهاند، آن را شامل خیانت عاطفی، خیانت فیزیکی و خیانت مجازی یا آنلاین نیز میدانند. در برخی خردهفرهنگها، خیانت توافقی نیز رایج است که به انواع دروغ، آلوده بوده و هزینههای سنگین عاطفی بر زوجین تحمیل میکند. عدم رازداری، غیبت طولانی یکی از زوجین و تحقیر همدیگر از دیگر انواع خیانت زناشویی است.<ref>[https://drghaumi.com/انواع-خیانت-با-انواع-خیانت-و-ویژگی-ها-و/ قیومی، «انواع خیانت»، مرکز مشاوره دکتر قیومی.]</ref> برخی محققین؛ خودخواهی، بیعدالتی، حمایتنکردن از همسر و سوءاستفاده از نقاط ضعف همسر برای تحت فشار قراردادن او را نیز خلاف عهد زناشویی و نوعی خیانت میدانند.<ref>[https://psychology.avije.org/family-counselling/خیانت/انواع-خیانت/ «انواع خیانت»، مرکز مشاوره خانواده و روانشناسی آویژه.]</ref> از نظر اسلام؛ فراتر از این امور، [[چشم چرانی|چشمچرانی]]، خلوت و شوخیکردن با نامحرم، خودآرایی برای غیر همسر، شنیدن صدای نامحرم (با شهوت) و لمسکردن نامحرم، از مصادیق خیانت زناشویی بهشمار میروند.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1390499 «خیانت زناشویی در نگاه روایات»، وبسایت راسخون.]</ref> در معارف [[دین]]، خیانت زناشویی مراتبی دارد که از «نگاه» تا «سکس» را در بر میگیرد. همسران در سبک زندگی اسلامی در همهٔ ابعاد وجودی خود (دیداری، شنیداری، گفتاری، بویایی، قلبی و بدنی)، حریم و قلمروی دارند که ورود جنسی به آن برای هیچکس جز همسر، جایز نیست. بر پایهٔ متون دینی،<ref>کلینی، الکافی، 1401ق، ج 5، ص 559؛ ابیداوود، سنن ابیداوود، بیتا، ج1، ص477.</ref> انواع خیانت در محورهای ذیل دستهبندی شده است: | |||
پژوهشگرانی که خیانت زناشویی را به خیانت جنسی تقلیل ندادهاند، آن را شامل خیانت عاطفی، خیانت فیزیکی و خیانت مجازی یا آنلاین نیز میدانند. در برخی خردهفرهنگها، خیانت توافقی نیز رایج است که به انواع دروغ، آلوده بوده و هزینههای سنگین عاطفی بر زوجین تحمیل میکند. عدم رازداری، غیبت طولانی یکی از زوجین و تحقیر همدیگر از دیگر انواع خیانت زناشویی است.<ref>[https://drghaumi.com/ | # خیانت دیداری: نگاهکردن و داشتن پوشش نامناسب برای غیر همسر؛ | ||
# خیانت گفتاری - شنیداری: گفتوگوی تحریککننده از طریق آهنگ کلام یا موضوع سخن با [[نامحرم]] و شنیدن آن؛ | |||
#خیانت | # خیانت لمسی: دستدادن، بوسیدن و تماس بدنی غیر جنسی؛ | ||
#خیانت | # خیانت قدمی: حرکت و اقدام برای تحقّق انواع دیگر خیانت؛ | ||
#خیانت | # خیانت بویایی: استفاده از بوی خوش برای نامحرم؛ | ||
#خیانت | # خیانت قلبی: عاشقشدن و دلبستن به غیر همسر؛ | ||
#خیانت | # خیانت جنسی؛ | ||
#خیانت | # خیانت رفتاری: خودآرایی برای غیر همسر.<ref>پسندیده، رضایت زناشویی، 1391ش، ص183-184.</ref> | ||
#خیانت جنسی؛ | |||
#خیانت رفتاری: خودآرایی برای غیر همسر.<ref>پسندیده، رضایت زناشویی، 1391ش، ص183-184.</ref> | |||
=== خیانت مجازی === | === خیانت مجازی === | ||
خیانت در فضای مجازی از مسائل فراگیر | خیانت در فضای مجازی از مسائل فراگیر دنیای امروز است؛ با گسترش ارتباطات و گونهگونی رسانهها، نوع جدیدی از خیانت در قالب تلفن، ارسال تصویر، چت، پیام کوتاه، ایمیل و بولوتوث پدید آمده است. در این پدیده، افراد در ارتباط الکترونیکی با غیرهمسر خود، رابطهٔ خیانتآمیز برقرار میکنند.<ref>پسندیده، رضایت زناشویی، 1391ش، ص185.</ref> دسترسی آسان، گستره و گوناگونی فعالیت و گمنامی از ویژگیهای خیانت مجازی است. یک کاربر فضای مجازی با هویتهای دروغین میتواند از تعداد بیشماری سوژههای جنسی دیدن و نیازهای جنسی متعددی را ارضا کند.<ref>صمدی کاشان و دیگران، «خیانت زناشویی: کاوشی در دیدگاهها، عوامل و پیامدها»، 1398ش، ص167.</ref> | ||
نتایج پژوهشهای مختلف نشان میدهد که خیانت با جنسیت رابطه دارد؛ | == جنسیت و خیانت زناشویی == | ||
نتایج پژوهشهای مختلف نشان میدهد که خیانت با جنسیت رابطه دارد؛ مردان بیشتر از زنان دچار خیانت زناشویی شده و حتی بدون وجود نارضایتی در زندگی زناشویی خود نیز وارد روابط مبتنی بر خیانت میشوند. این در حالی است که زنان، هنگامی تمایل بیشتری به درگیر شدن در خیانت زناشویی دارند که رضایت زناشویی آنها کاهش یافته باشد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1159998/fa#downloadbottom شریفیساعی، «پیامدهای خیانت زناشویی در ایران»، 1402ش، ص170.]</ref> | |||
برخی محققین بیان کردهاند که بین خیانت زناشویی مردان و زنان، «تفاوت کیفی» وجود دارد و نه | برخی محققین بیان کردهاند که بین خیانت زناشویی مردان و زنان، «تفاوت کیفی» وجود دارد و نه صرفاً «تفاوت کمی»؛ مردان، بیشتر تمایل دارند که وارد «خیانت جنسی» شوند؛ اما زنان، عمدتاً وارد «خیانت عاطفی» میشوند. مردانی که از موقعیت بالاتری برخوردارند، بهدلیل [[قدرت در خانواده|قدرت]] و فرصتهای بیشتری که در اختیار دارند، احتمال خیانت در بین آنها نیز بیشتر است ولی خیانت برای دستیابی به رفاه بیشتر و موقعیت بالاتر، میان زنان رایجتر است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1159998/fa#downloadbottom شریفیساعی، «پیامدهای خیانت زناشویی در ایران»، 1402ش، ص171.]</ref> | ||
نرخ شیوع خیانت زناشویی در جوامع گوناگون | نرخ شیوع خیانت زناشویی در جوامع گوناگون بااندکی اختلاف، برای مردها ۲۱٪ و برای زنان ۱۱٪ ذکر شده است.<ref>[https://www.socialpsychology.ir/article_87488_46939cb82ab2ed723da5acae8407e53e.pdf خیاط، «پیشبینی گرایش به خیانت بر اساس ویژگیهای شخصیتی و سبکهای دلبستگی در افراد متأهل»، 1397ش، ص89.]</ref> پیامدهای خیانت زناشویی نیز برای زنان و مردان در مواردی متفاوت گزارش شده است؛ زنان بیشتر از خیانت عاطفی همسر خود پریشان میشوند؛ در حالیکه مردان، بیشتر از خیانت جنسیِ همسر خود برآشفته میشوند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1159998/fa#downloadbottom شریفی ساعی، «پیامدهای خیانت زناشویی در ایران»، 1402ش، ص174.]</ref> | ||
== در فرهنگ و ملل == | == در فرهنگ و ملل == | ||
=== ایران === | === ایران === | ||
ویژگیهای خیانت زناشویی در ایران را چنین برشمردند: | ویژگیهای خیانت زناشویی در ایران را چنین برشمردند: | ||
#پژوهشها نشان میدهد بیشترین آمار قتلهای خانوادگی که | # پژوهشها نشان میدهد بیشترین آمار قتلهای خانوادگی که ۳۰ درصد است به زنانی مربوط میشود که بهدلیل رابطهٔ نامشروع و سوءظن، توسط همسران خود به قتل رسیدهاند؛ از سوی دیگر، ۲۲ درصد از قتلهای خانوادگی مربوط بهقتل مردان توسط همسران آنها است که در ۴۰ درصد، زنان با همدستی معشوق خود، شوهران خود را کشتهاند.<ref>سرابی و دیگران، «واکاوی علل زمینهساز و پیامدهای روابط فرازناشویی (خیانت زناشویی) از دیدگاه جوانان متأهل شهر کرمانشاه: یک مطالعهٔ نظریهٔ زمینهای»، 1401ش، ص34.</ref> | ||
#خیانت همسران در گذشته بیشتر مربوط به مردان بود، اما امروزه این مسئله به زنان نیز | # خیانت همسران در گذشته بیشتر مربوط به مردان بود، اما امروزه این مسئله به زنان نیز کشیده شده و پیشنهاد رابطه بسیار راحتتر از گذشته به زنان متأهل داده میشود.<ref>«[https://www.irna.ir/news/82571360/بررسي-ادعاها-درباره-افزايش-خيانت بررسی ادعاها درباره افزایش خیانت»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
#مشاوران و رواندرمانگران که با پروندههای خیانت زناشویی در ارتباط بودهاند معتقدند که از عوامل بسیار مهم خیانت همسران، نارضایتی جنسی زوجین است که در موارد بسیاری، [[طلاق]] را نیز در پی دارد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/919570/ | # مشاوران و رواندرمانگران که با پروندههای خیانت زناشویی در ارتباط بودهاند معتقدند که از عوامل بسیار مهم خیانت همسران، نارضایتی جنسی زوجین است که در موارد بسیاری، [[طلاق]] را نیز در پی دارد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/919570/خیانت-عامل-۸۰-درصد-طلاقها «خیانت، عامل ۸۰ درصد طلاقها»، وبسایت تابناک.]</ref> | ||
#بررسیهای پژوهشی نشان میدهد که خیانت زناشویی بیش از همه میان افراد | # بررسیهای پژوهشی نشان میدهد که خیانت زناشویی بیش از همه میان افراد ۲۵ تا ۴۰ ساله رایج است<ref>«[https://www.irna.ir/news/82571360/بررسي-ادعاها-درباره-افزايش-خيانت بررسی ادعاها درباره افزایش خیانت»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> و روند افزایشی شدیدی دارد.<ref>سرمدی و احمدی، «انواع آسیبهای ناشی از خیانت زناشویی در زوجین»، 1400ش، ص50.</ref> | ||
== مجازات == | |||
=== در اسلام === | === در اسلام === | ||
در قانون مجازات اسلامی، خیانت همسر میتواند با عنوان زنا، فساد و سایر موارد مشابه مورد بررسی قرار گیرد. از نظر حقوقی، خیانت میتواند منجر به طلاق یا فسخ عقد ازدواج شده و در تعیین میزان مهریه، نفقه و حضانت فرزندان نیز | در قانون مجازات اسلامی، خیانت همسر میتواند با عنوان زنا، فساد و سایر موارد مشابه مورد بررسی قرار گیرد. از نظر حقوقی، خیانت میتواند منجر به طلاق یا فسخ عقد ازدواج شده و در تعیین میزان مهریه، نفقه و حضانت فرزندان نیز تأثیرگذار است. اسلام بر ممنوعیت روابط جنسی فرازناشویی تأکید دارد و زنا از گناهان کبیره است. حدّ زنا با محارم نَسبی، کشتهشدن است. زن و مرد متأهل اگر مرتکب زنا شوند، سنگسار میشوند. زناکار مجرد تا سه مرتبه تازیانه زده شده و در مرتبه چهارم کشته میشود. همجنسگرایی زنانه و مردانه، در قرآن به شدت تقبیح شده است. از این منظر، حرمت لواط از زنا بیشتر است، چون شیوع لواط منجر به هلاکت جامعه میشود. حدّ لواط یا رابطه جنسی مرد با مرد، اعدام است. حدّ سُحق بهمعنای رابطه جنسی زن با زن، صد تازیانه است. اگر مساحقه تکرار شود، در مرتبه چهارم حد آن، اعدام است. | ||
== زمینهها و عوامل == | |||
برخی امور، زمینهٔ خیانت را فراهم میآورند که پارهای از آنها به پیش از [[ازدواج]] برمیگردند و برخی با دورهٔ [[زندگی]] مشترک، در پیوند است. داشتن روابط ناسالم و خارج از قاعده با جنس مخالف، از جمله زمینههای پیشینیِ خیانت محسوب میشود. به نظر روانشناسان کسی که اهل این نوع ارتباط است، به آن عادت میکند و بهصورت معمول روابط گوناگونی نیز دارد. چنین فردی ممکن است با یکی از آنان ازدواج کند؛ امّا ارتباط با دیگران همچنان میتواند باقی باشد. حتی اگر هیچگاه آنان را نبیند، عادت ارتباط با دیگران، زمینهٔ خیانت را فراهم میآورد. کارشناسان، افزایش انواع ارتباط ناسالم حقیقی و مجازی را زنگ خطر جدی برای نهاد خانواده میدانند.<ref>پسندیده، رضایت زناشویی، 1391ش، ص186.</ref> | |||
بر اساس مطالعات میدانی؛ ریشه اصلی بسیاری از خیانتهای زناشویی، مشکلات زوجین در روابط همسرانه است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/208782/fa کریمی و دیگران، «رواسازی پرسشنامه خیانت زناشویی»، 1398ش، ص238.]</ref> به گزارش برخی تحقیقات؛ عوامل اصلی چنین خیانتی، نارضایتی جنسی، تنوعطلبی جنسی و امکانات اقتصادی است.<ref>[https://jfr.sbu.ac.ir/article_96356_4f3c25c4268c3cce942fa24f91385c74.pdf | بر اساس مطالعات میدانی؛ ریشه اصلی بسیاری از خیانتهای زناشویی، مشکلات زوجین در روابط همسرانه است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/208782/fa کریمی و دیگران، «رواسازی پرسشنامه خیانت زناشویی»، 1398ش، ص238.]</ref> به گزارش برخی تحقیقات؛ عوامل اصلی چنین خیانتی، نارضایتی جنسی، تنوعطلبی جنسی و امکانات اقتصادی است.<ref>[https://jfr.sbu.ac.ir/article_96356_4f3c25c4268c3cce942fa24f91385c74.pdf حبیبی عسگرآباد و حاجیحیدری، «علل خیانت زناشویی از دیدگاه زوجین مراجعهکننده به دادگاه خانواده»، 1394ش، ص177-175.]</ref> بر مبنای گزارشهای تفصیلی؛ رفاه اقتصادی، فقر و تمایل به داشتن زندگی مرفه، دستیابی به موقعیتهای اجتماعی بالاتر، جذابیتهای جنسی، ناآگاهی زوجین از نیازهای همدیگر، عدم ارتباط عاطفی، ضعف مبانی اخلاقی، ازدواجهای ناهمگون و اجباری، نبود جذابیت در همسران، انتقام از رفتار خیانتکارانه همسر، مشکلات شخصیتی یا روانی یکی از زوجین، سؤظنهای افراطی و نابهجای همسران از عوامل مؤثر در ایجاد و تقویت تمایل به خیانت زناشویی است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/208782/fa کریمی و دیگران، «رواسازی پرسشنامه خیانت زناشویی»، 1398ش، ص238.]</ref> بر اساس گزارشهای آماری؛ با افزایش نارضایتی جنسی و عاطفی، احتمال خیانت زناشویی نیز افزایش مییابد، بهطوریکه افراد دارای رضایت کمتر از ازدواج خود نسبت به افراد خیلی خرسند از ازدواجشان، چهار برابر بیشتر در معرض خیانت زناشویی قرار دارند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1159998/fa#downloadbottom شریفی ساعی، «پیامدهای خیانت زناشویی در ایران»، 1402ش، ص172.]</ref> | ||
=== | === نارضایتی زناشویی === | ||
اگر فرد از | اگر فرد از زندگی خود ناراضی باشد، ممکن است به خیانت روی آورد؛ این نارضایتی میتواند دلایل مختلفی مانند ناکامی عاطفی، ناکامی جنسی و آزار، داشته باشد. [[خانواده]]، کانون دوستی و مهربانی است و یکی از نیازهای اساسی انسان که باید در این کانون برآورده شود، ارضای عاطفی است. نادیدهگرفتن این مسئله، موجب نارضایتی میشود و میتواند فرد را بهسوی ابراز علاقه به دیگران، متمایل سازد.<ref>پسندیده، رضایت زناشویی، 1391ش، ص187.</ref> غریزهٔ جنسی، از قویترین نیازهای انسان است و خانواده، تنها منبع مشروعِ برآوردن این نیاز است. اگر به هر دلیلی، غریزهٔ فرد در درون خانواده ارضا نشود، به نارضایتی منجر میشود و فرد را بر آن میدارد تا برای برآوردن نیاز جنسی خود، منبعی خارج از کانون خانواده پیدا کند.<ref>پسندیده، رضایت زناشویی، 1391ش، ص185.</ref> [[امام علی]] دلیل انحراف جنسی و خیانت زناشوییِ برخی امتهای پیشین را رعایتنکردن این مهم از سوی مردان میداند.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، 1403ق، ج76، ص102.</ref> پژوهشگران یکی دیگر از زمینههای خیانت را «[[همسرآزاری]]» میدانند. به نظر آنها همسرآزاری و بداخلاقی و بدرفتاری با همسر، از عوامل مهم نارضایتی است که فرد را از همسر خود متنفّر میسازد و زمینهٔ خیانت را فراهم میکند.<ref>پسندیده، رضایت زناشویی، 1391ش، ص187.</ref> | ||
=== | === تحریکات جنسیِ نابهجا === | ||
در | در پارهای موارد، تحریک جنسی خارج از خانواده، سبب خیانت میشود. در خانوادههایی که روابط اجتماعی بازدارند و ارتباط و پوشش شرعی را رعایت نمیکنند، گاه مواردی رخ میدهد که سبب تحریک جنسی نابهجا میشود و زمینهٔ خیانت را فراهم میسازد. هر تحریک جنسی، با یک یا چند بُعد از ابعاد دیداری، گفتاری، شنیداری، بویایی و لمسی به وجود میآید. استفاده از آرایش و پوشش بدننما و همچنین نگاه ناسالم و معنادار به نامحرم از راه بینایی، استفاده از [[عطر]] و خوشبوکنندهها از راه بویایی، گفتوشنود صمیمی و نزدیک با نامحرم از راه گویایی- شنیداری، و تماس بدنی پوست به پوست یا لباس به لباس از راه لامسه، موجب تحریک غریزهٔ جنسی شده و زمینهٔ خیانت را فراهم میآورد. همچنین مجالس مختلط با ویژگیهای خاص خود یا میهمانیهای باز و با افراد ناشایست که گاه همراه با تماشای فیلمهای غیراخلاقی، رقص و آوازخوانی نیز همراه است، تحریک نابهجا و چند بُعدیِ غریزهٔ جنسی را به دنبال دارد و زمینهٔ خیانت جنسی را فراهم میآورد.<ref>پسندیده، رضایت زناشویی، 1391ش، ص187-188.</ref> | ||
[[پرونده:Irs01 s3old 1391260240004598.jpg|جایگزین=خیانت الیزابت تیلور و ریچارد برتون | [[پرونده:Irs01 s3old 1391260240004598.jpg|جایگزین=خیانت الیزابت تیلور و ریچارد برتون - سکانسی از فیلم کلئوپاترا|بندانگشتی|خیانت الیزابت تیلور و ریچارد برتون - سکانسی از فیلم کلئوپاترا]] | ||
=== نبود غیرت دینی === | === نبود غیرت دینی === | ||
از منظر دینی حریم خانواده، نیازمند پاسداری بوده که نگهبان آن، غیرت دینی است. بهویژه غیرت مرد، از عوامل مهم حفظ [[ناموس]] خانواده و | از منظر دینی حریم خانواده، نیازمند پاسداری بوده که نگهبان آن، غیرت دینی است. بهویژه غیرت مرد، از عوامل مهم حفظ [[ناموس]] خانواده و جلوگیری از خیانت محسوب میشود. نبود این ویژگی، هزینهٔ خیانت را کاهش و امکان آن را افزایش میدهد.<ref>پسندیده، رضایت زناشویی، 1391ش، ص188.</ref> امام علی وقتی به منطقهٔ عراق وارد شد و گزارش صحنههای ناشایستی از روابط زنان و مردان نامحرم را در کوچه و بازار شنید، ریشهٔ آن را در بیشرمی و بیغیرتی مردان دانست و آنان را نکوهش کرد.<ref>کلینی، الکافی، بیروت، 1401ق، ج5، ص536.</ref> البته استفادهٔ نادرست و بیجا از غیرت نیز افراد پاک را به مرز خیانت و ناپاکی میکشانَد. روایات اسلامی، همانگونه که غیرت را تأیید کردهاند، از غیرت نابهجا نیز پرهیز و هشدار دادهاند که حساسیت زیاد در این زمینه میتواند به فساد بینجامد. [[امام علی]] تأکید میکند که از غیرت در غیر جایگاهش حذر شود؛ زیرا زن سالم را به بیماری و زن پاک را به گمانههای بد فرا میخواند.<ref>نهجالبلاغه، تصحیح محمد عبده، نامة 31.</ref> | ||
=== تعامل با نامحرم === | === تعامل با نامحرم === | ||
فضای حضور دو جنس مخالف نیز در جهت سلامت یا فساد رابطه تأثیرگذار است؛ در منابع اسلامی توصیه شده که موقعیت حضور نامحرمان نباید به گونهای خلوت باشد که امکان ورود سایر افراد در آن وجود نداشته باشد. خلوتگزینی با جنس مخالف، موقعیت را برای تحقق گناه فراهم میسازد.<ref>نوری، | فضای حضور دو جنس مخالف نیز در جهت سلامت یا فساد رابطه تأثیرگذار است؛ در منابع اسلامی توصیه شده که موقعیت حضور نامحرمان نباید به گونهای خلوت باشد که امکان ورود سایر افراد در آن وجود نداشته باشد. خلوتگزینی با جنس مخالف، موقعیت را برای تحقق گناه فراهم میسازد.<ref>نوری، مستدرکالوسائل، 1408ق، ج14، ص266.</ref> شوخیکردن با نامحرم، حریم میان آنها را کمرنگ کرده و احتمال وقوع گناه را بین آنان تقویت میکند. اولیای دین افراد را از مزاح با نامحرم برحذر داشتهاند و هر کلمه چنین مزاحی را موجب هزار سال عذاب آتش در دوزخ دانستهاند.<ref>ابنبابویه، ثواب الأعمال، 1410ق، ص280.</ref> | ||
== پیشگیری == | |||
=== انتخاب همسر مناسب === | === انتخاب همسر مناسب === | ||
در آموزههای دینی متناسب با عوامل و | در آموزههای دینی متناسب با عوامل و زمینههای خیانت همسران، به انتخاب همسر مناسب سفارش شده است. بیتوجهی به معیارهای همسرگزینی، از عوامل مهم خیانتدیدن است. مهمترین معیار همسرگزینی، برخورداری از دین و ایمان است؛ امّا برای تشخیص این ویژگی، سفارش شده که به [[صداقت]] و [[امانت داری|امانتداری]] فرد توجّه شود.<ref>پسندیده، رضایت زناشویی،1391ش، ص190.</ref> بر اساس متون دینی اگر امانتداری در همسران وجود داشته باشد، حتی فراهمبودن زمینهها نیز نمیتواند آنان را به خیانت بکشاند.<ref>قنبری، «راههای اعتمادافزایی در خانواده»، 1403ش، ص10.</ref> بهرهمندی از مهارتهای زناشویی مانند مهارت ارضای عاطفی و مهارت ارضای نیاز جنسی و همچنین اهتمام به فراگیری آنها نیز از [[معیارهای انتخاب همسر]] مناسب است که سبب رضایتمندی و وفای زناشویی میشود. در این چارچوب، ارضای عاطفی، موجب استحکام خانواده و ایمنی از هرزگی میشود. در روایات اسلامی، به همسردوستی، سفارش فراوان شده است. اهمیت این موضوع، تا حدی است که همسردوستی، همپای ایمان دانسته شده و اندازهٔ آن، متناسب با رشد ایمان، افزایش مییابد.<ref>کلینی، الکافی، 1401ق، ج5، ص320.</ref> ارضای نیاز جنسی نیز نقش مهمّی در رضایتمندی و پیشگیری از خیانت زناشویی دارد. آموزههای دینی، بر این موضوع، تأکید جدی دارند و ترک آن را به شدّت نکوهش میکنند. حقّ همخوابگی، به لحاظ حقوقی نیز تأکید شده و حداقلهایی برای روابط جنسی، در نظر گرفته شده است. فراتر از این، رضایت جنسی نیز از اموری است که دین، به آن توجّه جدّی کرده و مهارتهای ویژهای را برای آن بیان کرده است. | ||
خیانت | == پیامدها == | ||
=== آسیبهای فردی === | |||
تحققات نشان داده است که خیانت همسران میتواند باعث آسیبهای جسمی از جمله ناراحتی قلبی و عروقی، اختلال در تغذیه و خواب، سردرد، بیحسی و کرختی بدن و کاهش یا افزایش فشار خون، زمینهساز ابتلا به بیماریها یا تشدید بیماریهای قلبی شود. مشکل جسمانی ناشی از خیانت زناشویی ممکن است بر عملکرد فرد در وظایف روزمرهٔ والدین، وظایف شغلی و خانوادگی نیز تأثیر نامطلوب بر جای بگذارد. بهدلیل تغییرات فیزیولوژی عصبی و هورمونی، فرد خیانتدیده مواردی چون از دستدادن آرامش و خواب راحت، از خوابپریدن مکرر، بیخوابی و [[وسواس فکری|وسواس]]، منگی و گیجی پس از بیدارشدن از خواب را تجربه میکند.<ref>سرمدی و احمدی، «انواع آسیبهای ناشی از خیانت زناشویی در زوجین»، 1400ش، ص59.</ref> همچنین خیانت زناشویی، انواع آسیبهای روانی را برای زوجین درگیر خیانت در پی دارد، از جمله: [[افسردگی]]، [[اضطراب فراگیر|اضطراب]]، بیاعتمادی، کاهش [[عزت نفس]]، شوک و واکنش بهتزدگی، زودرنجی، خشم و [[پرخاشگری]]، بیقراری، درگیری ذهنی و عدم تمرکز، احساس پوچی، [[ترس]] و تهدید، شک و تردید، میل به کشتن همسر، ناتوانی در کنترل هیجانات، احساس ناامیدی، احساس بیارزشی، احساس درماندگی، از دستدادن احساس تعلق، افکار و اقدام به خودکشی، بدبینی به [[ازدواج]]، آشفتگی روانی، واکنشهای هیجانی، تشدید حساسیت بین فردی، تشدید اختلالات روانی، احساسات منفی، احساس خردشدن و حقارت، احساس نگرانی و تشویش، احساس ناراحتی و نفرت، حواسپرتی، احساس ناتوانی، بیتوجهی و بیحوصلگی، احساس بیثباتی در زندگی، بیاهمیتی، احساس تنهایی، از دستدادن عزم و اراده و احساس قربانیشدن.<ref>سرمدی و احمدی، «انواع آسیبهای ناشی از خیانت زناشویی در زوجین»، 1400ش، ص58.</ref> هر کدام این آسیبها ممکن است باعث مشکلات جسمی دیگر در فرد شود. برای مثال اضطراب در فرد بهصورت مزمن و طولانی میتواند موجب تغییرات فیزیولوژیکی زیانبار نیز در بدن شود. این تأثیرات شامل تضعیف سامانهٔ ایمنی بدن، افرایش میزان کلسترول خون، افرایش احتمال بروز بیمارهای قلبی و عروقی، افزایش فشار خون، سردردهای میگرنی، اختلالات گوارشی و بسیاری از بیماریها و اختلالات روانیتنی میشود.<ref>سرمدی و احمدی، «انواع آسیبهای ناشی از خیانت زناشویی در زوجین»، 1400ش، ص60.</ref> | |||
یکی از | رواج همجنسگرایی میتواند یکی از پیامدهای خیانت زناشویی باشد. گسترش همجنسگرایی، موجب نابودی جامعه میشود چنانچه منجر به هلاکت قوم لوط شد.<ref>. حر عاملی، وسائل الشیعة، 1409ق، ج20، ص329.</ref> مساحقه و [[همجنسگرایی]] زنان عمدتاً از پیامدهای گرایش مردها به همدیگر است؛ اولین بار این عمل زشت میان قوم لوط رواج یافت، چون وقتی مردهای آنها به یکدیگر پرداختند، زنانشان بیمرد مانده و به همدیگر روی آوردند.<ref>. کلینی، الکافی، 1407ق، ج3، ص91.</ref> | ||
خیانت زناشویی | === آسیبهای خانوادگی === | ||
خیانت زناشویی، موجب تنش درخانواده و کاهش روابط عاطفی و سردی رابطهٔ زناشویی و از بین رفتن صمیمیت خانوادگی، تغییر نگرش اقوام و مشکل با اقوام میشود. در صورتی که خانوادهها و اقارب از خیانت زناشویی آگاه شوند، آسیبهای ناشی از خیانت شدت بیشتری مییابد و ممکن است زوجین ارتباط خود را با اقوام قطع کنند و اقوام نیز آنها را طرد کنند. همچنین نگرش اقوام نسبت به فرد خیانتکار تغییر میکند. زوجین درگیر خیانت زناشویی پس از افشای خیانت با اختلال در وظایف والدینی روبهرو میشوند و ممکن است نتوانند وظایف خود را در برابر فرزندان بهخوبی انجام دهند. فرزندان نیز از آسیبهای خیانت اثر میپذیرند و مشکل رفتاری، کاهش علاقه به خانواده، افت تحصیلی و گوشهگیری و ازدواج نامناسب را تجربه میکنند.<ref>سرمدی و احمدی، «انواع آسیبهای ناشی از خیانت زناشویی در زوجین»، 1400ش، ص60.</ref> | |||
یکی از عوامل آسیبزا در ساختار و ثبات خانواده، مسئلﺔ روزافزون روابط فرازناشویی است؛ برخی پژوهشها رابطﺔ معناداری بین خیانت و تعارضات زناشویی کشف کردهاند؛ از این منظر، روابط فرازناشویی، یکی از مهمترین تهدیدها برای ثبات روابط زناشویی و از عمدهترین دلایل [[طلاق]] در فرهنگهای مختلف محسوب میشود.<ref>[https://jfr.sbu.ac.ir/article_96356_4f3c25c4268c3cce942fa24f91385c74.pdf حبیبی عسگرآباد و حاجیحیدری، «علل خیانت زناشویی از دیدگاه زوجین مراجعهکننده به دادگاه خانواده»، 1394ش، ص167-166.]</ref> افشای خیانت زناشویی، پیامدهایی برای هردو طرف رابطه دارد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1159998/fa#downloadbottom شریفی ساعی، «پیامدهای خیانت زناشویی در ایران»، 1402ش، ص173.]</ref> خیانت زناشویی، آسیبهایی را میان اعضای خانواده، افراد وابسته و سایرین به وجود میآورد و اغلب زوجها مصونیت چندانی در برابر این آسیب یا اختلال ندارند. در این میان، بیشترین آسیبها متوجه همسری است که مورد خیانت قرار گرفته و بهتبع آن دیگر افراد و شبکه ارتباطی مرتبط نیز متأثر میشوند.<ref>[https://jfr.sbu.ac.ir/article_96356_4f3c25c4268c3cce942fa24f91385c74.pdf حبیبی عسگرآباد و حاجیحیدری، «علل خیانت زناشویی از دیدگاه زوجین مراجعهکننده به دادگاه خانواده»، 1394ش، ص168.]</ref> امروزه خیانت عاطفی مجازی یا آنلاین نیز میتواند بهطول عمر و استحکام رابطهٔ عاشقانه زوجین آسیب برساند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1159998/fa#downloadbottom شریفی ساعی، «پیامدهای خیانت زناشویی در ایران»، 1402ش، ص174.]</ref> | |||
خیانت زناشویی فراتر از آسیبهای عاطفی، موجب [[خشونت علیه زنان|خشونت]] شده و ممکن است در مواردی منجر به قتلهای خانوادگی شود. برمبنای برخی تحقیقات، ۳۰٪ قتلهای خانوادگی مربوط به زنانی است که بهدلیل رابطهٔ نامشروع و سوءظن، توسط همسران خود به قتل رسیدهاند. ۲۲٪ از قتلهای خانوادگی مربوط به قتل مردان توسط همسرانشان است که در ۴۰٪ زنان با همدستی معشوق خود همسرانشان را به قتل رساندهاند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/208782/fa کریمی و دیگران، «رواسازی پرسشنامه خیانت زناشویی»، 1398ش، ص238.]</ref> | |||
=== | === آسیبهای اجتماعی و اقتصادی === | ||
بر اساس نتایج پژوهشها، زوجین درگیر در خیانتهای زناشویی بهدلیل درگیریهای ذهنی، مشکلات جسمانی، روانی و خانوادگی ناشی از خیانت زناشویی در عملکرد شغلی خود با مشکلاتی روبهرو میشوند که جروبحث در محل کار، مشکلات شغلی و از دستدادن شغل از این جمله است. همچنین خیانت زناشویی آسیبهای زیادی بر وضعیت اقتصادی زوجین بر جای میگذارد مانند از دستدادن سرمایه بهویژه اگر رابطهٔ زوجین به [[طلاق]] ختم شود. از بینرفتن آبرو یکی از مهمترین آسیبهای اجتماعی است که این آسیب به نوبهٔ خود موجب آسیبهای دیگری ازجمله احساس خجالت، نگرش منفی دیگران نسبت به فرد، از دستدادن ارتباط با دوستان، تغییر نگرش دوستان، از دستدادن جایگاه اجتماعی، قطع ارتباط با دیگران و مشکل در روابط با دیگران میشود.<ref>سرمدی و احمدی، «انواع آسیبهای ناشی از خیانت زناشویی در زوجین»، 1400ش، ص61.</ref> | |||
=== پیامدهای معنوی === | |||
عذاب وجدان، تضعیف باورهای دینی، احساس شدید گناه و پشیمانی در زوجین درگیر با خیانت زناشویی، از پیامدهای معنوی خیانت زناشویی است.<ref>سرمدی و احمدی، «انواع آسیبهای ناشی از خیانت زناشویی در زوجین»، 1400ش، ص60.</ref> | عذاب وجدان، تضعیف باورهای دینی، احساس شدید گناه و پشیمانی در زوجین درگیر با خیانت زناشویی، از پیامدهای معنوی خیانت زناشویی است.<ref>سرمدی و احمدی، «انواع آسیبهای ناشی از خیانت زناشویی در زوجین»، 1400ش، ص60.</ref> | ||
==دیدگاهها== | == دیدگاهها == | ||
بر اساس نظریهٔ کنترل؛ نظارت و سرزنشهای مداوم زوجین توسط همدیگر، روابط زناشویی را سرد ساخته و مهمترین انگیزهٔ افراد متأهلی که مرتکب خیانت میشوند، تجربه مجدد صمیمیت فردی و جنسی است. بر اساس نظریه وابستگی متقابل، افراد نقاط مثبت و منفی رابطه زناشویی خود را با رابطهٔ با فرد دیگر مقایسه میکنند، نتیجهگیری این مقایسه، با فرایند خیانت زناشویی ارتباط بسیار نزدیکی دارد. نظریه نقص یا کمبود، بر این مفهوم استوار است که رابطه زناشویی اگر با کمبود رضایتمندی از رابطه یا عدم ارضای نیازهای جنسی مواجه شود، منجر به پیمانشکنی و خیانت میشود.<ref>[https://jafarhashemlou.blogfa.com/post/2460 هاشملو، «نظریههای روابط فرا زناشویی و خیانت»، وبسایت روانشناسیهاشملو.]</ref> | |||
نظریه رفتار طراحیشده، خیانت زناشویی را مرتبط با نظام هنجاری دانسته و بر این امر تأکید دارد که اگر افراد مایل به رابطه فرازناشویی، بدانند که افراد بیشتری درگیر این رابطه هستند، احتمال ارتکاب خیانت در آنها تقویت میشود. در نظریه مبادله، فرض بر این است که افراد بر اساس منافع متقابل عمل میکنند، در روابط زناشویی گاهی خیانت تنها راه ممکن برای کسب منفعت برابر در رابطهٔ زناشویی تصور میشود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1574081974-9974-37-18.pdf صمدی کاشان و دیگران، «خیانت زناشویی: کاوشی در دیدگاهها، عوامل و پیامدها»، 1398ش، ص168.]</ref> | |||
از نظر تئوری سیستمی، وقتی یکی از زوجین درگیر رابطهٔ فرازناشویی میشود، مسئول ایجاد آن هر دو هستند؛ لذا همسر فریب خورده نهتنها مورد خیانت قرار میگیرد، بلکه تا حدی مسئول خیانت همسر خود نیز شمرده میشود. بر اساس دیدگاه غیرسیستمی، همسران فریب خورده، اغلب قربانی توطئه همسرانشان بوده و همسران آنها برای توجیه عمل خود آنها را وادار به ایفای نقش منفی در روابط همسرانه میکنند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1574081974-9974-37-18.pdf صمدی کاشان و دیگران، «خیانت زناشویی: کاوشی در دیدگاهها، عوامل و پیامدها»، 1398ش، ص168.]</ref> | |||
== پانویس == | |||
==پانویس== | |||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | |||
* قرآن کریم | * قرآن کریم | ||
* | * «انواع خیانت»، مرکز مشاوره خانواده و روانشناسی آویژه، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۰ش. | ||
* «بررسی ادعاها دربارهٔ افزایش خیانت»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۳۰ خرداد ۱۳۹۶ش. | |||
* «بررسی ادعاها | * «خیانت زناشویی در نگاه روایات»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۱۲ اسفند ۱۴۰۳ش. | ||
* | |||
* «خیانت، عامل ۸۰ درصد طلاقها»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱ شهریور ۱۳۹۸ش. | * «خیانت، عامل ۸۰ درصد طلاقها»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱ شهریور ۱۳۹۸ش. | ||
* | * «مجازات خیانت همسر در قانون ایران»، وبسایت وکیلجو، تاریخ بازدید مطلب: ۱۳ اسفند ۱۴۰۳ش. | ||
* ابنبابویه، محمد بن علی، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۴۱۰ق. | |||
* ابیداوود، سلیمان بن اشعث سجستانی، سنن ابیداوود، تحقیق محمد محییالدین عبدالحمید، بیروت، دار احیاء السنة النبویه، بیتا. | |||
* پسندیده، عباس، رضایت زناشویی، قم، مؤسسهٔ علمی فرهنگی دارالحدیث، سازمان چاپ و نشر، ۱۳۹۱ش. | |||
* چوپانی، مریم و دیگران، «پدیدارهای وجودی در خیانت زناشویی مردان»، قصلنامهٔ خانواده و پژوهش، سال هفدهم، شمارهٔ ۶۷، پاییز ۱۴۰۰ش. | |||
* | * حبیبی عسگرآباد، مجتبی و حاجیحیدری، زهرا، «علل خیانت زناشویی از دیدگاه زوجین مراجعهکننده به دادگاه خانواده»، فصلنامه خانوادهپژوهی، شماره ۴۲، نابستان ۱۳۹۴ش. | ||
* | * حر عاملی، محمد، الجواهر السنیهٔ، ترجمه زینالعابدین کاظمی خلخالی، تهران، دهقان، ۱۳۸۰ش. | ||
* | * حر عاملی، محمد، وسائل الشیعهٔ، قم، مؤسسه آلالبیت، ۱۴۰۹ق. | ||
* | * خمینی، روحالله، تحریرالوسیله، قم، جامعه مدرسین، بیتا، | ||
* خیاط، ابراهیم و دیگران، «پیشبینی گرایش به خیانت بر اساس ویژگیهای شخصیتی و سبکهای دلبستگی در افراد متأهل»، پژوهشهای روانشناسی اجتماعی، شماره ۳۱، پاییز۱۳۹۷ش. | |||
* | * دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۷۷ش. | ||
*حر عاملی، محمد، الجواهر | * دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۲۸ مرداد ۱۴۰۳ش. | ||
*حر عاملی، محمد، وسائل | * سرابی، پیام و دیگران، «واکاوی علل زمینهساز و پیامدهای روابط فرازناشویی (خیانت زناشویی) از دیدگاه جوانان متأهل شهر کرمانشاه: یک مطالعهٔ نظریهٔ زمینهای»، مجلهٔ رویش روانشناسی، سال ۱۱، شمارهٔ ۶، شهریور، ۱۴۰۱ش. | ||
*خمینی، روحالله، تحریرالوسیله، | * سرمدی، یاسمن و احمدی، خدابخش، «انواع آسیبهای ناشی از خیانت زناشویی در زوجین»، مجلهٔ فرهنگی تربیتی زنان و خانواده، دورهٔ ۱۶، شمارهٔ ۴۲، ۱۴۰۰ش. | ||
*خیاط، ابراهیم و دیگران، | * شریفی ساعی، محمدحسین، «پیامدهای خیانت زناشویی در ایران»، دوفصلنامهٔ پژوهشهای جامعهشناسی معاصر، شماره ۲۲، بهار و تابستان ۱۴۰۲ش. | ||
* | * صمدی کاشان، سحر و دیگران، «خیانت زناشویی: کاوشی در دیدگاهها، عوامل و پیامدها»، رویش روانشناسی، شماره ۳۷، تیر ۱۳۹۸ش. | ||
* | * قنبری، مرضیه، «راههای اعتمادافزایی در خانواده»، مجلهٔ تبلیغ و خانواده، دورهٔ ۲، شمارهٔ ۴، تیز ۱۴۰۳ش. | ||
*شریفی | * قیومی، آریادوخت، «انواع خیانت»، مرکز مشاوره دکتر قیومی، تاریخ بازدید مطلب: ۱۲ اسفند ۱۴۰۳ش. | ||
*صمدی | * کریمی، سارا و دیگران، «رواسازی پرسشنامه خیانت زناشویی»، نشریه علمی روانشناسی بالینی و شخصیت، شماره پیاپی۳۲، بهار و تابستان ۱۳۹۸ش. | ||
*قیومی، آریادوخت، «انواع خیانت»، | * کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، بیروت، دارالتعارف، ۱۴۰۱ق. | ||
*کریمی، سارا و دیگران، «رواسازی پرسشنامه خیانت زناشویی»، | * کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، اسلامیه، ۱۴۰۷ق. | ||
*کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، اسلامیه، | * مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، بیروت، مؤسسة الوفاء، ۱۴۰۳ق. | ||
* | * نوری، حسین بن محمدتقی، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم، مؤسسة آلالبیت، ۱۴۰۸ق. | ||
*نوری، نسیم، «خیانت زناشویی یا روابط فرا زناشویی چیست؟»، | * نوری، نسیم، «خیانت زناشویی یا روابط فرا زناشویی چیست؟»، کلینیک روانشناسی و مشاوره دکتر نسیم نوری، تارخ بازدید مطلب: ۱۲-۱۲- ۱۴۰۳ش. | ||
*هاشملو، جعفر، «نظریههای روابط فرا زناشویی و خیانت»، | * نهجالبلاغه، جمع و تدوین موسوی، محمد بن الحسین، تصحیح محمد عبده، بیروت، مؤسسه اعلمی، بیتا. | ||
* هاشملو، جعفر، «نظریههای روابط فرا زناشویی و خیانت»، وبسایت روانشناسیهاشملو، تاریخ درج مطلب: ۱۶ بهمن ۱۴۰۰ش. | |||
{{پایان منابع}} | |||
نسخهٔ ۱۹ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۳۴
.jpg){kind=link}
خیانت زناشویی؛ رفتارهای پنهانی و معارض با عهد زناشویی از سوی زن یا مرد.
زناشویی بر بنیاد تعهد شرعی در قالب عقد ازدواج استوار است و هر عملی که موجب نقض این تعهد شود، خیانت زناشویی تلقی میشود. وفاداری جنسی و دلبستگی عاطفی مهمترین رکن این عهد است. خیانت زناشویی متأثر از عوامل شخصیتی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی بوده و افشای آن پیامدهای سنگینی برای زن و شوهر، اعضای خانواده، شبکه خویشاوندی و اخلاق جنسی در جامعه دارد. جنسیت میتواند در خیانت زناشویی تأثیرگذار باشد، اما این تأثیر به عوامل فرهنگی، اجتماعی و فردی بستگی دارد. درک این تفاوتها میتواند به بهبود روابط و پیشگیری از خیانت کمک کند.
مفهومشناسی
خیانت در لغت بهمعنای حیله، ناراستی، بیوفایی، نمک بهحرامی، بیعصمتی و زناکاری آمده است.[۱][۲] در حوزهٔ روابط زناشویی به برقراری هرگونه رابطهٔ جنسی یا عاطفی با نفر سوم گفته میشود که تعهد رابطهٔ زناشویی را نقض میکند و با رنجهای عاطفی در همسر خیانتدیده همراه است.[۳][۴] مفهوم خیانت زناشویی در کنشهای روزمرهٔ مردم عبارت است از داشتن رابطهٔ عاطفی خارج از زندگی زناشویی با شخصی دیگر که گاهی با عمل جنسی، همراه است.[۵][۶] در روانشناسی نیز بهعبور فرد از مرز زناشویی و برقراری صمیمیت فیزیکی یا عاطفی با فردی خارج از رابطه زناشویی تعریف شده است.[۷] در معنای عام و از لحاظ تاریخی، خیانت زناشویی به شکستن قرارداد مبنی بر انحصاریبودن روابط جنسی میان زن و مردی اطلاق شده که هردو متعهد به عقد ازدواج شدهاند.[۸]
انواع خیانت زناشویی
پژوهشگرانی که خیانت زناشویی را به خیانت جنسی تقلیل ندادهاند، آن را شامل خیانت عاطفی، خیانت فیزیکی و خیانت مجازی یا آنلاین نیز میدانند. در برخی خردهفرهنگها، خیانت توافقی نیز رایج است که به انواع دروغ، آلوده بوده و هزینههای سنگین عاطفی بر زوجین تحمیل میکند. عدم رازداری، غیبت طولانی یکی از زوجین و تحقیر همدیگر از دیگر انواع خیانت زناشویی است.[۹] برخی محققین؛ خودخواهی، بیعدالتی، حمایتنکردن از همسر و سوءاستفاده از نقاط ضعف همسر برای تحت فشار قراردادن او را نیز خلاف عهد زناشویی و نوعی خیانت میدانند.[۱۰] از نظر اسلام؛ فراتر از این امور، چشمچرانی، خلوت و شوخیکردن با نامحرم، خودآرایی برای غیر همسر، شنیدن صدای نامحرم (با شهوت) و لمسکردن نامحرم، از مصادیق خیانت زناشویی بهشمار میروند.[۱۱] در معارف دین، خیانت زناشویی مراتبی دارد که از «نگاه» تا «سکس» را در بر میگیرد. همسران در سبک زندگی اسلامی در همهٔ ابعاد وجودی خود (دیداری، شنیداری، گفتاری، بویایی، قلبی و بدنی)، حریم و قلمروی دارند که ورود جنسی به آن برای هیچکس جز همسر، جایز نیست. بر پایهٔ متون دینی،[۱۲] انواع خیانت در محورهای ذیل دستهبندی شده است:
- خیانت دیداری: نگاهکردن و داشتن پوشش نامناسب برای غیر همسر؛
- خیانت گفتاری - شنیداری: گفتوگوی تحریککننده از طریق آهنگ کلام یا موضوع سخن با نامحرم و شنیدن آن؛
- خیانت لمسی: دستدادن، بوسیدن و تماس بدنی غیر جنسی؛
- خیانت قدمی: حرکت و اقدام برای تحقّق انواع دیگر خیانت؛
- خیانت بویایی: استفاده از بوی خوش برای نامحرم؛
- خیانت قلبی: عاشقشدن و دلبستن به غیر همسر؛
- خیانت جنسی؛
- خیانت رفتاری: خودآرایی برای غیر همسر.[۱۳]
خیانت مجازی
خیانت در فضای مجازی از مسائل فراگیر دنیای امروز است؛ با گسترش ارتباطات و گونهگونی رسانهها، نوع جدیدی از خیانت در قالب تلفن، ارسال تصویر، چت، پیام کوتاه، ایمیل و بولوتوث پدید آمده است. در این پدیده، افراد در ارتباط الکترونیکی با غیرهمسر خود، رابطهٔ خیانتآمیز برقرار میکنند.[۱۴] دسترسی آسان، گستره و گوناگونی فعالیت و گمنامی از ویژگیهای خیانت مجازی است. یک کاربر فضای مجازی با هویتهای دروغین میتواند از تعداد بیشماری سوژههای جنسی دیدن و نیازهای جنسی متعددی را ارضا کند.[۱۵]
جنسیت و خیانت زناشویی
نتایج پژوهشهای مختلف نشان میدهد که خیانت با جنسیت رابطه دارد؛ مردان بیشتر از زنان دچار خیانت زناشویی شده و حتی بدون وجود نارضایتی در زندگی زناشویی خود نیز وارد روابط مبتنی بر خیانت میشوند. این در حالی است که زنان، هنگامی تمایل بیشتری به درگیر شدن در خیانت زناشویی دارند که رضایت زناشویی آنها کاهش یافته باشد.[۱۶]
برخی محققین بیان کردهاند که بین خیانت زناشویی مردان و زنان، «تفاوت کیفی» وجود دارد و نه صرفاً «تفاوت کمی»؛ مردان، بیشتر تمایل دارند که وارد «خیانت جنسی» شوند؛ اما زنان، عمدتاً وارد «خیانت عاطفی» میشوند. مردانی که از موقعیت بالاتری برخوردارند، بهدلیل قدرت و فرصتهای بیشتری که در اختیار دارند، احتمال خیانت در بین آنها نیز بیشتر است ولی خیانت برای دستیابی به رفاه بیشتر و موقعیت بالاتر، میان زنان رایجتر است.[۱۷]
نرخ شیوع خیانت زناشویی در جوامع گوناگون بااندکی اختلاف، برای مردها ۲۱٪ و برای زنان ۱۱٪ ذکر شده است.[۱۸] پیامدهای خیانت زناشویی نیز برای زنان و مردان در مواردی متفاوت گزارش شده است؛ زنان بیشتر از خیانت عاطفی همسر خود پریشان میشوند؛ در حالیکه مردان، بیشتر از خیانت جنسیِ همسر خود برآشفته میشوند.[۱۹]
در فرهنگ و ملل
ایران
ویژگیهای خیانت زناشویی در ایران را چنین برشمردند:
- پژوهشها نشان میدهد بیشترین آمار قتلهای خانوادگی که ۳۰ درصد است به زنانی مربوط میشود که بهدلیل رابطهٔ نامشروع و سوءظن، توسط همسران خود به قتل رسیدهاند؛ از سوی دیگر، ۲۲ درصد از قتلهای خانوادگی مربوط بهقتل مردان توسط همسران آنها است که در ۴۰ درصد، زنان با همدستی معشوق خود، شوهران خود را کشتهاند.[۲۰]
- خیانت همسران در گذشته بیشتر مربوط به مردان بود، اما امروزه این مسئله به زنان نیز کشیده شده و پیشنهاد رابطه بسیار راحتتر از گذشته به زنان متأهل داده میشود.[۲۱]
- مشاوران و رواندرمانگران که با پروندههای خیانت زناشویی در ارتباط بودهاند معتقدند که از عوامل بسیار مهم خیانت همسران، نارضایتی جنسی زوجین است که در موارد بسیاری، طلاق را نیز در پی دارد.[۲۲]
- بررسیهای پژوهشی نشان میدهد که خیانت زناشویی بیش از همه میان افراد ۲۵ تا ۴۰ ساله رایج است[۲۳] و روند افزایشی شدیدی دارد.[۲۴]
مجازات
در اسلام
در قانون مجازات اسلامی، خیانت همسر میتواند با عنوان زنا، فساد و سایر موارد مشابه مورد بررسی قرار گیرد. از نظر حقوقی، خیانت میتواند منجر به طلاق یا فسخ عقد ازدواج شده و در تعیین میزان مهریه، نفقه و حضانت فرزندان نیز تأثیرگذار است. اسلام بر ممنوعیت روابط جنسی فرازناشویی تأکید دارد و زنا از گناهان کبیره است. حدّ زنا با محارم نَسبی، کشتهشدن است. زن و مرد متأهل اگر مرتکب زنا شوند، سنگسار میشوند. زناکار مجرد تا سه مرتبه تازیانه زده شده و در مرتبه چهارم کشته میشود. همجنسگرایی زنانه و مردانه، در قرآن به شدت تقبیح شده است. از این منظر، حرمت لواط از زنا بیشتر است، چون شیوع لواط منجر به هلاکت جامعه میشود. حدّ لواط یا رابطه جنسی مرد با مرد، اعدام است. حدّ سُحق بهمعنای رابطه جنسی زن با زن، صد تازیانه است. اگر مساحقه تکرار شود، در مرتبه چهارم حد آن، اعدام است.
زمینهها و عوامل
برخی امور، زمینهٔ خیانت را فراهم میآورند که پارهای از آنها به پیش از ازدواج برمیگردند و برخی با دورهٔ زندگی مشترک، در پیوند است. داشتن روابط ناسالم و خارج از قاعده با جنس مخالف، از جمله زمینههای پیشینیِ خیانت محسوب میشود. به نظر روانشناسان کسی که اهل این نوع ارتباط است، به آن عادت میکند و بهصورت معمول روابط گوناگونی نیز دارد. چنین فردی ممکن است با یکی از آنان ازدواج کند؛ امّا ارتباط با دیگران همچنان میتواند باقی باشد. حتی اگر هیچگاه آنان را نبیند، عادت ارتباط با دیگران، زمینهٔ خیانت را فراهم میآورد. کارشناسان، افزایش انواع ارتباط ناسالم حقیقی و مجازی را زنگ خطر جدی برای نهاد خانواده میدانند.[۲۵]
بر اساس مطالعات میدانی؛ ریشه اصلی بسیاری از خیانتهای زناشویی، مشکلات زوجین در روابط همسرانه است.[۲۶] به گزارش برخی تحقیقات؛ عوامل اصلی چنین خیانتی، نارضایتی جنسی، تنوعطلبی جنسی و امکانات اقتصادی است.[۲۷] بر مبنای گزارشهای تفصیلی؛ رفاه اقتصادی، فقر و تمایل به داشتن زندگی مرفه، دستیابی به موقعیتهای اجتماعی بالاتر، جذابیتهای جنسی، ناآگاهی زوجین از نیازهای همدیگر، عدم ارتباط عاطفی، ضعف مبانی اخلاقی، ازدواجهای ناهمگون و اجباری، نبود جذابیت در همسران، انتقام از رفتار خیانتکارانه همسر، مشکلات شخصیتی یا روانی یکی از زوجین، سؤظنهای افراطی و نابهجای همسران از عوامل مؤثر در ایجاد و تقویت تمایل به خیانت زناشویی است.[۲۸] بر اساس گزارشهای آماری؛ با افزایش نارضایتی جنسی و عاطفی، احتمال خیانت زناشویی نیز افزایش مییابد، بهطوریکه افراد دارای رضایت کمتر از ازدواج خود نسبت به افراد خیلی خرسند از ازدواجشان، چهار برابر بیشتر در معرض خیانت زناشویی قرار دارند.[۲۹]
نارضایتی زناشویی
اگر فرد از زندگی خود ناراضی باشد، ممکن است به خیانت روی آورد؛ این نارضایتی میتواند دلایل مختلفی مانند ناکامی عاطفی، ناکامی جنسی و آزار، داشته باشد. خانواده، کانون دوستی و مهربانی است و یکی از نیازهای اساسی انسان که باید در این کانون برآورده شود، ارضای عاطفی است. نادیدهگرفتن این مسئله، موجب نارضایتی میشود و میتواند فرد را بهسوی ابراز علاقه به دیگران، متمایل سازد.[۳۰] غریزهٔ جنسی، از قویترین نیازهای انسان است و خانواده، تنها منبع مشروعِ برآوردن این نیاز است. اگر به هر دلیلی، غریزهٔ فرد در درون خانواده ارضا نشود، به نارضایتی منجر میشود و فرد را بر آن میدارد تا برای برآوردن نیاز جنسی خود، منبعی خارج از کانون خانواده پیدا کند.[۳۱] امام علی دلیل انحراف جنسی و خیانت زناشوییِ برخی امتهای پیشین را رعایتنکردن این مهم از سوی مردان میداند.[۳۲] پژوهشگران یکی دیگر از زمینههای خیانت را «همسرآزاری» میدانند. به نظر آنها همسرآزاری و بداخلاقی و بدرفتاری با همسر، از عوامل مهم نارضایتی است که فرد را از همسر خود متنفّر میسازد و زمینهٔ خیانت را فراهم میکند.[۳۳]
تحریکات جنسیِ نابهجا
در پارهای موارد، تحریک جنسی خارج از خانواده، سبب خیانت میشود. در خانوادههایی که روابط اجتماعی بازدارند و ارتباط و پوشش شرعی را رعایت نمیکنند، گاه مواردی رخ میدهد که سبب تحریک جنسی نابهجا میشود و زمینهٔ خیانت را فراهم میسازد. هر تحریک جنسی، با یک یا چند بُعد از ابعاد دیداری، گفتاری، شنیداری، بویایی و لمسی به وجود میآید. استفاده از آرایش و پوشش بدننما و همچنین نگاه ناسالم و معنادار به نامحرم از راه بینایی، استفاده از عطر و خوشبوکنندهها از راه بویایی، گفتوشنود صمیمی و نزدیک با نامحرم از راه گویایی- شنیداری، و تماس بدنی پوست به پوست یا لباس به لباس از راه لامسه، موجب تحریک غریزهٔ جنسی شده و زمینهٔ خیانت را فراهم میآورد. همچنین مجالس مختلط با ویژگیهای خاص خود یا میهمانیهای باز و با افراد ناشایست که گاه همراه با تماشای فیلمهای غیراخلاقی، رقص و آوازخوانی نیز همراه است، تحریک نابهجا و چند بُعدیِ غریزهٔ جنسی را به دنبال دارد و زمینهٔ خیانت جنسی را فراهم میآورد.[۳۴]
نبود غیرت دینی
از منظر دینی حریم خانواده، نیازمند پاسداری بوده که نگهبان آن، غیرت دینی است. بهویژه غیرت مرد، از عوامل مهم حفظ ناموس خانواده و جلوگیری از خیانت محسوب میشود. نبود این ویژگی، هزینهٔ خیانت را کاهش و امکان آن را افزایش میدهد.[۳۵] امام علی وقتی به منطقهٔ عراق وارد شد و گزارش صحنههای ناشایستی از روابط زنان و مردان نامحرم را در کوچه و بازار شنید، ریشهٔ آن را در بیشرمی و بیغیرتی مردان دانست و آنان را نکوهش کرد.[۳۶] البته استفادهٔ نادرست و بیجا از غیرت نیز افراد پاک را به مرز خیانت و ناپاکی میکشانَد. روایات اسلامی، همانگونه که غیرت را تأیید کردهاند، از غیرت نابهجا نیز پرهیز و هشدار دادهاند که حساسیت زیاد در این زمینه میتواند به فساد بینجامد. امام علی تأکید میکند که از غیرت در غیر جایگاهش حذر شود؛ زیرا زن سالم را به بیماری و زن پاک را به گمانههای بد فرا میخواند.[۳۷]
تعامل با نامحرم
فضای حضور دو جنس مخالف نیز در جهت سلامت یا فساد رابطه تأثیرگذار است؛ در منابع اسلامی توصیه شده که موقعیت حضور نامحرمان نباید به گونهای خلوت باشد که امکان ورود سایر افراد در آن وجود نداشته باشد. خلوتگزینی با جنس مخالف، موقعیت را برای تحقق گناه فراهم میسازد.[۳۸] شوخیکردن با نامحرم، حریم میان آنها را کمرنگ کرده و احتمال وقوع گناه را بین آنان تقویت میکند. اولیای دین افراد را از مزاح با نامحرم برحذر داشتهاند و هر کلمه چنین مزاحی را موجب هزار سال عذاب آتش در دوزخ دانستهاند.[۳۹]
پیشگیری
انتخاب همسر مناسب
در آموزههای دینی متناسب با عوامل و زمینههای خیانت همسران، به انتخاب همسر مناسب سفارش شده است. بیتوجهی به معیارهای همسرگزینی، از عوامل مهم خیانتدیدن است. مهمترین معیار همسرگزینی، برخورداری از دین و ایمان است؛ امّا برای تشخیص این ویژگی، سفارش شده که به صداقت و امانتداری فرد توجّه شود.[۴۰] بر اساس متون دینی اگر امانتداری در همسران وجود داشته باشد، حتی فراهمبودن زمینهها نیز نمیتواند آنان را به خیانت بکشاند.[۴۱] بهرهمندی از مهارتهای زناشویی مانند مهارت ارضای عاطفی و مهارت ارضای نیاز جنسی و همچنین اهتمام به فراگیری آنها نیز از معیارهای انتخاب همسر مناسب است که سبب رضایتمندی و وفای زناشویی میشود. در این چارچوب، ارضای عاطفی، موجب استحکام خانواده و ایمنی از هرزگی میشود. در روایات اسلامی، به همسردوستی، سفارش فراوان شده است. اهمیت این موضوع، تا حدی است که همسردوستی، همپای ایمان دانسته شده و اندازهٔ آن، متناسب با رشد ایمان، افزایش مییابد.[۴۲] ارضای نیاز جنسی نیز نقش مهمّی در رضایتمندی و پیشگیری از خیانت زناشویی دارد. آموزههای دینی، بر این موضوع، تأکید جدی دارند و ترک آن را به شدّت نکوهش میکنند. حقّ همخوابگی، به لحاظ حقوقی نیز تأکید شده و حداقلهایی برای روابط جنسی، در نظر گرفته شده است. فراتر از این، رضایت جنسی نیز از اموری است که دین، به آن توجّه جدّی کرده و مهارتهای ویژهای را برای آن بیان کرده است.
پیامدها
آسیبهای فردی
تحققات نشان داده است که خیانت همسران میتواند باعث آسیبهای جسمی از جمله ناراحتی قلبی و عروقی، اختلال در تغذیه و خواب، سردرد، بیحسی و کرختی بدن و کاهش یا افزایش فشار خون، زمینهساز ابتلا به بیماریها یا تشدید بیماریهای قلبی شود. مشکل جسمانی ناشی از خیانت زناشویی ممکن است بر عملکرد فرد در وظایف روزمرهٔ والدین، وظایف شغلی و خانوادگی نیز تأثیر نامطلوب بر جای بگذارد. بهدلیل تغییرات فیزیولوژی عصبی و هورمونی، فرد خیانتدیده مواردی چون از دستدادن آرامش و خواب راحت، از خوابپریدن مکرر، بیخوابی و وسواس، منگی و گیجی پس از بیدارشدن از خواب را تجربه میکند.[۴۳] همچنین خیانت زناشویی، انواع آسیبهای روانی را برای زوجین درگیر خیانت در پی دارد، از جمله: افسردگی، اضطراب، بیاعتمادی، کاهش عزت نفس، شوک و واکنش بهتزدگی، زودرنجی، خشم و پرخاشگری، بیقراری، درگیری ذهنی و عدم تمرکز، احساس پوچی، ترس و تهدید، شک و تردید، میل به کشتن همسر، ناتوانی در کنترل هیجانات، احساس ناامیدی، احساس بیارزشی، احساس درماندگی، از دستدادن احساس تعلق، افکار و اقدام به خودکشی، بدبینی به ازدواج، آشفتگی روانی، واکنشهای هیجانی، تشدید حساسیت بین فردی، تشدید اختلالات روانی، احساسات منفی، احساس خردشدن و حقارت، احساس نگرانی و تشویش، احساس ناراحتی و نفرت، حواسپرتی، احساس ناتوانی، بیتوجهی و بیحوصلگی، احساس بیثباتی در زندگی، بیاهمیتی، احساس تنهایی، از دستدادن عزم و اراده و احساس قربانیشدن.[۴۴] هر کدام این آسیبها ممکن است باعث مشکلات جسمی دیگر در فرد شود. برای مثال اضطراب در فرد بهصورت مزمن و طولانی میتواند موجب تغییرات فیزیولوژیکی زیانبار نیز در بدن شود. این تأثیرات شامل تضعیف سامانهٔ ایمنی بدن، افرایش میزان کلسترول خون، افرایش احتمال بروز بیمارهای قلبی و عروقی، افزایش فشار خون، سردردهای میگرنی، اختلالات گوارشی و بسیاری از بیماریها و اختلالات روانیتنی میشود.[۴۵]
رواج همجنسگرایی میتواند یکی از پیامدهای خیانت زناشویی باشد. گسترش همجنسگرایی، موجب نابودی جامعه میشود چنانچه منجر به هلاکت قوم لوط شد.[۴۶] مساحقه و همجنسگرایی زنان عمدتاً از پیامدهای گرایش مردها به همدیگر است؛ اولین بار این عمل زشت میان قوم لوط رواج یافت، چون وقتی مردهای آنها به یکدیگر پرداختند، زنانشان بیمرد مانده و به همدیگر روی آوردند.[۴۷]
آسیبهای خانوادگی
خیانت زناشویی، موجب تنش درخانواده و کاهش روابط عاطفی و سردی رابطهٔ زناشویی و از بین رفتن صمیمیت خانوادگی، تغییر نگرش اقوام و مشکل با اقوام میشود. در صورتی که خانوادهها و اقارب از خیانت زناشویی آگاه شوند، آسیبهای ناشی از خیانت شدت بیشتری مییابد و ممکن است زوجین ارتباط خود را با اقوام قطع کنند و اقوام نیز آنها را طرد کنند. همچنین نگرش اقوام نسبت به فرد خیانتکار تغییر میکند. زوجین درگیر خیانت زناشویی پس از افشای خیانت با اختلال در وظایف والدینی روبهرو میشوند و ممکن است نتوانند وظایف خود را در برابر فرزندان بهخوبی انجام دهند. فرزندان نیز از آسیبهای خیانت اثر میپذیرند و مشکل رفتاری، کاهش علاقه به خانواده، افت تحصیلی و گوشهگیری و ازدواج نامناسب را تجربه میکنند.[۴۸]
یکی از عوامل آسیبزا در ساختار و ثبات خانواده، مسئلﺔ روزافزون روابط فرازناشویی است؛ برخی پژوهشها رابطﺔ معناداری بین خیانت و تعارضات زناشویی کشف کردهاند؛ از این منظر، روابط فرازناشویی، یکی از مهمترین تهدیدها برای ثبات روابط زناشویی و از عمدهترین دلایل طلاق در فرهنگهای مختلف محسوب میشود.[۴۹] افشای خیانت زناشویی، پیامدهایی برای هردو طرف رابطه دارد.[۵۰] خیانت زناشویی، آسیبهایی را میان اعضای خانواده، افراد وابسته و سایرین به وجود میآورد و اغلب زوجها مصونیت چندانی در برابر این آسیب یا اختلال ندارند. در این میان، بیشترین آسیبها متوجه همسری است که مورد خیانت قرار گرفته و بهتبع آن دیگر افراد و شبکه ارتباطی مرتبط نیز متأثر میشوند.[۵۱] امروزه خیانت عاطفی مجازی یا آنلاین نیز میتواند بهطول عمر و استحکام رابطهٔ عاشقانه زوجین آسیب برساند.[۵۲]
خیانت زناشویی فراتر از آسیبهای عاطفی، موجب خشونت شده و ممکن است در مواردی منجر به قتلهای خانوادگی شود. برمبنای برخی تحقیقات، ۳۰٪ قتلهای خانوادگی مربوط به زنانی است که بهدلیل رابطهٔ نامشروع و سوءظن، توسط همسران خود به قتل رسیدهاند. ۲۲٪ از قتلهای خانوادگی مربوط به قتل مردان توسط همسرانشان است که در ۴۰٪ زنان با همدستی معشوق خود همسرانشان را به قتل رساندهاند.[۵۳]
آسیبهای اجتماعی و اقتصادی
بر اساس نتایج پژوهشها، زوجین درگیر در خیانتهای زناشویی بهدلیل درگیریهای ذهنی، مشکلات جسمانی، روانی و خانوادگی ناشی از خیانت زناشویی در عملکرد شغلی خود با مشکلاتی روبهرو میشوند که جروبحث در محل کار، مشکلات شغلی و از دستدادن شغل از این جمله است. همچنین خیانت زناشویی آسیبهای زیادی بر وضعیت اقتصادی زوجین بر جای میگذارد مانند از دستدادن سرمایه بهویژه اگر رابطهٔ زوجین به طلاق ختم شود. از بینرفتن آبرو یکی از مهمترین آسیبهای اجتماعی است که این آسیب به نوبهٔ خود موجب آسیبهای دیگری ازجمله احساس خجالت، نگرش منفی دیگران نسبت به فرد، از دستدادن ارتباط با دوستان، تغییر نگرش دوستان، از دستدادن جایگاه اجتماعی، قطع ارتباط با دیگران و مشکل در روابط با دیگران میشود.[۵۴]
پیامدهای معنوی
عذاب وجدان، تضعیف باورهای دینی، احساس شدید گناه و پشیمانی در زوجین درگیر با خیانت زناشویی، از پیامدهای معنوی خیانت زناشویی است.[۵۵]
دیدگاهها
بر اساس نظریهٔ کنترل؛ نظارت و سرزنشهای مداوم زوجین توسط همدیگر، روابط زناشویی را سرد ساخته و مهمترین انگیزهٔ افراد متأهلی که مرتکب خیانت میشوند، تجربه مجدد صمیمیت فردی و جنسی است. بر اساس نظریه وابستگی متقابل، افراد نقاط مثبت و منفی رابطه زناشویی خود را با رابطهٔ با فرد دیگر مقایسه میکنند، نتیجهگیری این مقایسه، با فرایند خیانت زناشویی ارتباط بسیار نزدیکی دارد. نظریه نقص یا کمبود، بر این مفهوم استوار است که رابطه زناشویی اگر با کمبود رضایتمندی از رابطه یا عدم ارضای نیازهای جنسی مواجه شود، منجر به پیمانشکنی و خیانت میشود.[۵۶]
نظریه رفتار طراحیشده، خیانت زناشویی را مرتبط با نظام هنجاری دانسته و بر این امر تأکید دارد که اگر افراد مایل به رابطه فرازناشویی، بدانند که افراد بیشتری درگیر این رابطه هستند، احتمال ارتکاب خیانت در آنها تقویت میشود. در نظریه مبادله، فرض بر این است که افراد بر اساس منافع متقابل عمل میکنند، در روابط زناشویی گاهی خیانت تنها راه ممکن برای کسب منفعت برابر در رابطهٔ زناشویی تصور میشود.[۵۷]
از نظر تئوری سیستمی، وقتی یکی از زوجین درگیر رابطهٔ فرازناشویی میشود، مسئول ایجاد آن هر دو هستند؛ لذا همسر فریب خورده نهتنها مورد خیانت قرار میگیرد، بلکه تا حدی مسئول خیانت همسر خود نیز شمرده میشود. بر اساس دیدگاه غیرسیستمی، همسران فریب خورده، اغلب قربانی توطئه همسرانشان بوده و همسران آنها برای توجیه عمل خود آنها را وادار به ایفای نقش منفی در روابط همسرانه میکنند.[۵۸]
پانویس
- ↑ . دهخدا، لغتنامه، 1377ش، ذیل واژة خیانت.
- ↑ دهخدا، لغتنامه ، ذیل واژۀ خیانت.
- ↑ چوپانی و دیگران، «پدیدارهای وجودی در خیانت زناشویی مردان»، 1400ش، ص83. ص484-485.
- ↑ حبیبی عسگرآباد و حاجیحیدری، «علل خیانت زناشویی از دیدگاه زوجین مراجعهکننده به دادگاه خانواده»، 1394ش، ص169-167.
- ↑ «بررسی ادعاها دربارۀ افزایش خیانت»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ کریمی و دیگران، «رواسازی پرسشنامه خیانت زناشویی»، 1398ش، ص238.
- ↑ نوری، نسیم، «خیانت زناشویی یا روابط فرا زناشویی چیست؟»، کلینیک روانشناسی و مشاوره دکتر نسیم نوری.
- ↑ صمدی کاشان و دیگران، «خیانت زناشویی: کاوشی در دیدگاهها، عوامل و پیامدها»، 1398ش، ص166.
- ↑ قیومی، «انواع خیانت»، مرکز مشاوره دکتر قیومی.
- ↑ «انواع خیانت»، مرکز مشاوره خانواده و روانشناسی آویژه.
- ↑ «خیانت زناشویی در نگاه روایات»، وبسایت راسخون.
- ↑ کلینی، الکافی، 1401ق، ج 5، ص 559؛ ابیداوود، سنن ابیداوود، بیتا، ج1، ص477.
- ↑ پسندیده، رضایت زناشویی، 1391ش، ص183-184.
- ↑ پسندیده، رضایت زناشویی، 1391ش، ص185.
- ↑ صمدی کاشان و دیگران، «خیانت زناشویی: کاوشی در دیدگاهها، عوامل و پیامدها»، 1398ش، ص167.
- ↑ شریفیساعی، «پیامدهای خیانت زناشویی در ایران»، 1402ش، ص170.
- ↑ شریفیساعی، «پیامدهای خیانت زناشویی در ایران»، 1402ش، ص171.
- ↑ خیاط، «پیشبینی گرایش به خیانت بر اساس ویژگیهای شخصیتی و سبکهای دلبستگی در افراد متأهل»، 1397ش، ص89.
- ↑ شریفی ساعی، «پیامدهای خیانت زناشویی در ایران»، 1402ش، ص174.
- ↑ سرابی و دیگران، «واکاوی علل زمینهساز و پیامدهای روابط فرازناشویی (خیانت زناشویی) از دیدگاه جوانان متأهل شهر کرمانشاه: یک مطالعهٔ نظریهٔ زمینهای»، 1401ش، ص34.
- ↑ «بررسی ادعاها درباره افزایش خیانت»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ «خیانت، عامل ۸۰ درصد طلاقها»، وبسایت تابناک.
- ↑ «بررسی ادعاها درباره افزایش خیانت»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ سرمدی و احمدی، «انواع آسیبهای ناشی از خیانت زناشویی در زوجین»، 1400ش، ص50.
- ↑ پسندیده، رضایت زناشویی، 1391ش، ص186.
- ↑ کریمی و دیگران، «رواسازی پرسشنامه خیانت زناشویی»، 1398ش، ص238.
- ↑ حبیبی عسگرآباد و حاجیحیدری، «علل خیانت زناشویی از دیدگاه زوجین مراجعهکننده به دادگاه خانواده»، 1394ش، ص177-175.
- ↑ کریمی و دیگران، «رواسازی پرسشنامه خیانت زناشویی»، 1398ش، ص238.
- ↑ شریفی ساعی، «پیامدهای خیانت زناشویی در ایران»، 1402ش، ص172.
- ↑ پسندیده، رضایت زناشویی، 1391ش، ص187.
- ↑ پسندیده، رضایت زناشویی، 1391ش، ص185.
- ↑ مجلسی، بحار الأنوار، 1403ق، ج76، ص102.
- ↑ پسندیده، رضایت زناشویی، 1391ش، ص187.
- ↑ پسندیده، رضایت زناشویی، 1391ش، ص187-188.
- ↑ پسندیده، رضایت زناشویی، 1391ش، ص188.
- ↑ کلینی، الکافی، بیروت، 1401ق، ج5، ص536.
- ↑ نهجالبلاغه، تصحیح محمد عبده، نامة 31.
- ↑ نوری، مستدرکالوسائل، 1408ق، ج14، ص266.
- ↑ ابنبابویه، ثواب الأعمال، 1410ق، ص280.
- ↑ پسندیده، رضایت زناشویی،1391ش، ص190.
- ↑ قنبری، «راههای اعتمادافزایی در خانواده»، 1403ش، ص10.
- ↑ کلینی، الکافی، 1401ق، ج5، ص320.
- ↑ سرمدی و احمدی، «انواع آسیبهای ناشی از خیانت زناشویی در زوجین»، 1400ش، ص59.
- ↑ سرمدی و احمدی، «انواع آسیبهای ناشی از خیانت زناشویی در زوجین»، 1400ش، ص58.
- ↑ سرمدی و احمدی، «انواع آسیبهای ناشی از خیانت زناشویی در زوجین»، 1400ش، ص60.
- ↑ . حر عاملی، وسائل الشیعة، 1409ق، ج20، ص329.
- ↑ . کلینی، الکافی، 1407ق، ج3، ص91.
- ↑ سرمدی و احمدی، «انواع آسیبهای ناشی از خیانت زناشویی در زوجین»، 1400ش، ص60.
- ↑ حبیبی عسگرآباد و حاجیحیدری، «علل خیانت زناشویی از دیدگاه زوجین مراجعهکننده به دادگاه خانواده»، 1394ش، ص167-166.
- ↑ شریفی ساعی، «پیامدهای خیانت زناشویی در ایران»، 1402ش، ص173.
- ↑ حبیبی عسگرآباد و حاجیحیدری، «علل خیانت زناشویی از دیدگاه زوجین مراجعهکننده به دادگاه خانواده»، 1394ش، ص168.
- ↑ شریفی ساعی، «پیامدهای خیانت زناشویی در ایران»، 1402ش، ص174.
- ↑ کریمی و دیگران، «رواسازی پرسشنامه خیانت زناشویی»، 1398ش، ص238.
- ↑ سرمدی و احمدی، «انواع آسیبهای ناشی از خیانت زناشویی در زوجین»، 1400ش، ص61.
- ↑ سرمدی و احمدی، «انواع آسیبهای ناشی از خیانت زناشویی در زوجین»، 1400ش، ص60.
- ↑ هاشملو، «نظریههای روابط فرا زناشویی و خیانت»، وبسایت روانشناسیهاشملو.
- ↑ صمدی کاشان و دیگران، «خیانت زناشویی: کاوشی در دیدگاهها، عوامل و پیامدها»، 1398ش، ص168.
- ↑ صمدی کاشان و دیگران، «خیانت زناشویی: کاوشی در دیدگاهها، عوامل و پیامدها»، 1398ش، ص168.
منابع
- قرآن کریم
- «انواع خیانت»، مرکز مشاوره خانواده و روانشناسی آویژه، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۰ش.
- «بررسی ادعاها دربارهٔ افزایش خیانت»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۳۰ خرداد ۱۳۹۶ش.
- «خیانت زناشویی در نگاه روایات»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۱۲ اسفند ۱۴۰۳ش.
- «خیانت، عامل ۸۰ درصد طلاقها»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱ شهریور ۱۳۹۸ش.
- «مجازات خیانت همسر در قانون ایران»، وبسایت وکیلجو، تاریخ بازدید مطلب: ۱۳ اسفند ۱۴۰۳ش.
- ابنبابویه، محمد بن علی، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۴۱۰ق.
- ابیداوود، سلیمان بن اشعث سجستانی، سنن ابیداوود، تحقیق محمد محییالدین عبدالحمید، بیروت، دار احیاء السنة النبویه، بیتا.
- پسندیده، عباس، رضایت زناشویی، قم، مؤسسهٔ علمی فرهنگی دارالحدیث، سازمان چاپ و نشر، ۱۳۹۱ش.
- چوپانی، مریم و دیگران، «پدیدارهای وجودی در خیانت زناشویی مردان»، قصلنامهٔ خانواده و پژوهش، سال هفدهم، شمارهٔ ۶۷، پاییز ۱۴۰۰ش.
- حبیبی عسگرآباد، مجتبی و حاجیحیدری، زهرا، «علل خیانت زناشویی از دیدگاه زوجین مراجعهکننده به دادگاه خانواده»، فصلنامه خانوادهپژوهی، شماره ۴۲، نابستان ۱۳۹۴ش.
- حر عاملی، محمد، الجواهر السنیهٔ، ترجمه زینالعابدین کاظمی خلخالی، تهران، دهقان، ۱۳۸۰ش.
- حر عاملی، محمد، وسائل الشیعهٔ، قم، مؤسسه آلالبیت، ۱۴۰۹ق.
- خمینی، روحالله، تحریرالوسیله، قم، جامعه مدرسین، بیتا،
- خیاط، ابراهیم و دیگران، «پیشبینی گرایش به خیانت بر اساس ویژگیهای شخصیتی و سبکهای دلبستگی در افراد متأهل»، پژوهشهای روانشناسی اجتماعی، شماره ۳۱، پاییز۱۳۹۷ش.
- دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۷۷ش.
- دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۲۸ مرداد ۱۴۰۳ش.
- سرابی، پیام و دیگران، «واکاوی علل زمینهساز و پیامدهای روابط فرازناشویی (خیانت زناشویی) از دیدگاه جوانان متأهل شهر کرمانشاه: یک مطالعهٔ نظریهٔ زمینهای»، مجلهٔ رویش روانشناسی، سال ۱۱، شمارهٔ ۶، شهریور، ۱۴۰۱ش.
- سرمدی، یاسمن و احمدی، خدابخش، «انواع آسیبهای ناشی از خیانت زناشویی در زوجین»، مجلهٔ فرهنگی تربیتی زنان و خانواده، دورهٔ ۱۶، شمارهٔ ۴۲، ۱۴۰۰ش.
- شریفی ساعی، محمدحسین، «پیامدهای خیانت زناشویی در ایران»، دوفصلنامهٔ پژوهشهای جامعهشناسی معاصر، شماره ۲۲، بهار و تابستان ۱۴۰۲ش.
- صمدی کاشان، سحر و دیگران، «خیانت زناشویی: کاوشی در دیدگاهها، عوامل و پیامدها»، رویش روانشناسی، شماره ۳۷، تیر ۱۳۹۸ش.
- قنبری، مرضیه، «راههای اعتمادافزایی در خانواده»، مجلهٔ تبلیغ و خانواده، دورهٔ ۲، شمارهٔ ۴، تیز ۱۴۰۳ش.
- قیومی، آریادوخت، «انواع خیانت»، مرکز مشاوره دکتر قیومی، تاریخ بازدید مطلب: ۱۲ اسفند ۱۴۰۳ش.
- کریمی، سارا و دیگران، «رواسازی پرسشنامه خیانت زناشویی»، نشریه علمی روانشناسی بالینی و شخصیت، شماره پیاپی۳۲، بهار و تابستان ۱۳۹۸ش.
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، بیروت، دارالتعارف، ۱۴۰۱ق.
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، اسلامیه، ۱۴۰۷ق.
- مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، بیروت، مؤسسة الوفاء، ۱۴۰۳ق.
- نوری، حسین بن محمدتقی، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم، مؤسسة آلالبیت، ۱۴۰۸ق.
- نوری، نسیم، «خیانت زناشویی یا روابط فرا زناشویی چیست؟»، کلینیک روانشناسی و مشاوره دکتر نسیم نوری، تارخ بازدید مطلب: ۱۲-۱۲- ۱۴۰۳ش.
- نهجالبلاغه، جمع و تدوین موسوی، محمد بن الحسین، تصحیح محمد عبده، بیروت، مؤسسه اعلمی، بیتا.
- هاشملو، جعفر، «نظریههای روابط فرا زناشویی و خیانت»، وبسایت روانشناسیهاشملو، تاریخ درج مطلب: ۱۶ بهمن ۱۴۰۰ش.