بدون خلاصۀ ویرایش
ابرابزار
خط ۴۲: خط ۴۲:
== ویژگی‌های آشنایی اینترنتی ==
== ویژگی‌های آشنایی اینترنتی ==
مهم‌ترین اقدام در فرایند ازدواج، آشنایی دو طرف است. آشنایی و ارتباط دو '''[[جنس]]''' در محیط مجازی ازطریق ابزار ارتباطی اینترنت دارای پنج ویژگی مشخص است که آن را از روابط چهره به چهره و ازدواج در فضای واقعی متمایز می‌کند.
مهم‌ترین اقدام در فرایند ازدواج، آشنایی دو طرف است. آشنایی و ارتباط دو '''[[جنس]]''' در محیط مجازی ازطریق ابزار ارتباطی اینترنت دارای پنج ویژگی مشخص است که آن را از روابط چهره به چهره و ازدواج در فضای واقعی متمایز می‌کند.
# '''سادگی برقراری و قطع رابطه''': در آشنایی اینترنتی به دلیل دسترسی سریع و تسهیل برقراری تماس در فضای مجازی از طریق کامپیوتر یا موبایل افراد تمایل بیشتری به برقراری رابطه دارند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/369918/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C-%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%B4-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C%7Cرزاقی، علیزاده، محمدی سنگ چشمه، « بررسی جامعه شناختی نگرش جوانان نسبت به ازدواج در فضای مجازی»، 1396ش، ص 71]</ref>
# '''سادگی برقراری و قطع رابطه''': در آشنایی اینترنتی به دلیل دسترسی سریع و تسهیل برقراری تماس در فضای مجازی از طریق کامپیوتر یا موبایل افراد تمایل بیشتری به برقراری رابطه دارند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/369918/بررسی-جامعه-شناختی-نگرش-جوانان-نسبت-به-ازدواج-در-فضای-مجازی%7Cرزاقی، علیزاده، محمدی سنگ چشمه، « بررسی جامعه شناختی نگرش جوانان نسبت به ازدواج در فضای مجازی»، 1396ش، ص 71]</ref>
# '''گمنامی''': عدم حضور فیزیکی در رابطه باعث می‌شود که هویت افراد به ظاهر وابسته نباشد و این گمنامی کمک می‌کند تا کاربران نشانه‌های غیر کلامی و کلامی در ارتباطات را به صورت متن درآورده و آنچه در دنیای واقعی امکان بازگو کردنش را ندارند، بازگو کرده و سعی نمایند هویت جدید و سیال بسازند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/369918/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C-%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%B4-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C رزاقی، علیزاده، محمدی سنگ چشمه، «بررسی جامعه شناختی نگرش جوانان نسبت به ازدواج در فضای مجازی»، 1396ش، ص 71]</ref>
# '''گمنامی''': عدم حضور فیزیکی در رابطه باعث می‌شود که هویت افراد به ظاهر وابسته نباشد و این گمنامی کمک می‌کند تا کاربران نشانه‌های غیر کلامی و کلامی در ارتباطات را به صورت متن درآورده و آنچه در دنیای واقعی امکان بازگو کردنش را ندارند، بازگو کرده و سعی نمایند هویت جدید و سیال بسازند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/369918/بررسی-جامعه-شناختی-نگرش-جوانان-نسبت-به-ازدواج-در-فضای-مجازی رزاقی، علیزاده، محمدی سنگ چشمه، «بررسی جامعه شناختی نگرش جوانان نسبت به ازدواج در فضای مجازی»، 1396ش، ص 71]</ref>
# '''هم جواری مجازی''': در روابط اینترنتی اهمیت نزدیکی مکانی در فرایند توسعه روابط به حداقل می‌رسد. این همجواری مستلزم این نیست که رشته‌های پیوند و الفت به وجود آیند. مهم‌ترین دستاورد هم جواری مجازی جدایی ارتباط و رابطه است.<ref>رزاقی، علیزاده، محمدی سنگ چشمه، « بررسی جامعه شناختی نگرش جوانان نسبت به ازدواج در فضای مجازی»، 1396ش، ص 72</ref>
# '''هم جواری مجازی''': در روابط اینترنتی اهمیت نزدیکی مکانی در فرایند توسعه روابط به حداقل می‌رسد. این همجواری مستلزم این نیست که رشته‌های پیوند و الفت به وجود آیند. مهم‌ترین دستاورد هم جواری مجازی جدایی ارتباط و رابطه است.<ref>رزاقی، علیزاده، محمدی سنگ چشمه، «بررسی جامعه شناختی نگرش جوانان نسبت به ازدواج در فضای مجازی»، 1396ش، ص 72</ref>
# '''توالی تکوینی معکوس''': توالی تکوینی شیوه بازتاب خود است که در روابط چهره به چهره جذابیت‌های ظاهری و شباهت نگرشی در شناخت و تعامل دو فرد تعیین‌کننده است؛ اما در روابط عاشقانه اینترنتی این توالی معکوس می‌شود. افراد ابتدا در جریان گفتگو و مذاکرات ناپایدار در محیط اینترنتی به شناخت می‌رسند و اهمیت جذابیت ظاهری به حداقل می‌رسد. یافته‌ها نشان می‌دهد که در روابط اینترنتی شیوه بازتاب خود تحت تأثیر ویژگی‌های ساختاری، گمنامی یا هنجارها در دنیای مجازی شکل می‌گیرد.<ref>کنعانی، محمدزاده، «تماسهای شبکه‌ای و تجربه عشق سیال»، بهار 1395ش، ص 136</ref>
# '''توالی تکوینی معکوس''': توالی تکوینی شیوه بازتاب خود است که در روابط چهره به چهره جذابیت‌های ظاهری و شباهت نگرشی در شناخت و تعامل دو فرد تعیین‌کننده است؛ اما در روابط عاشقانه اینترنتی این توالی معکوس می‌شود. افراد ابتدا در جریان گفتگو و مذاکرات ناپایدار در محیط اینترنتی به شناخت می‌رسند و اهمیت جذابیت ظاهری به حداقل می‌رسد. یافته‌ها نشان می‌دهد که در روابط اینترنتی شیوه بازتاب خود تحت تأثیر ویژگی‌های ساختاری، گمنامی یا هنجارها در دنیای مجازی شکل می‌گیرد.<ref>کنعانی، محمدزاده، «تماسهای شبکه‌ای و تجربه عشق سیال»، بهار 1395ش، ص 136</ref>
# '''خود افشایی دوجانبه''': گمنامی در اجتماعات مجازی به افراد این شانس رو می‌دهد که خودشان را چند گانه بیان کنند یا جنبه‌های بیان نشده وجودشان را بروز دهند و سعی نمایند دیگری را هم در جهان بینی شخصی و حریم خصوصی خود سهیم کند.<ref>برات دستجردی، عرفان، «بررسی عوامل موثر در گرایش به ازدواج اینترنتی»،زمستان 1391ش، ص 79</ref>
# '''خود افشایی دوجانبه''': گمنامی در اجتماعات مجازی به افراد این شانس رو می‌دهد که خودشان را چند گانه بیان کنند یا جنبه‌های بیان نشده وجودشان را بروز دهند و سعی نمایند دیگری را هم در جهان بینی شخصی و حریم خصوصی خود سهیم کند.<ref>برات دستجردی، عرفان، «بررسی عوامل مؤثر در گرایش به ازدواج اینترنتی»، زمستان 1391ش، ص 79</ref>


== علل گرایش به ازدواج اینترنتی ==
== علل گرایش به ازدواج اینترنتی ==
تحلیل‌های جامعه شناختی و روانشناختی نشان می‌دهد که به دلایل گسترش حوزه عمومی، شکل‌گیری تفاهم ارتباطی، افزایش آگاهی و تحرک اجتماعی افراد به سمت شیوه همسر گزینی اینترنتی گرایش پیدا کرده‌اند. با توجه به این دلایل صاحب نظران این حوزه‌های فکری شش عامل فردی، خانوادگی، اجتماعی و فرهنگی، مذهبی، اقتصادی و سایت‌های همسریابی رابه عنوان عوامل گرایش به ازدواج اینترنتی برمی‌شمارند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/456370/%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D8%B9%D9%85%D9%84%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B4%DB%8C%D9%88%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D9%86%DB%8C تاج آبادی فراهانی شکربیگی، عالیه، مهاجری، «رابطه عملکرد شبکه‌های اجتماعی مجازی با شیوه‌های همسرگزینی»، بهار 1398ش،ص 20]</ref>
تحلیل‌های جامعه شناختی و روانشناختی نشان می‌دهد که به دلایل گسترش حوزه عمومی، شکل‌گیری تفاهم ارتباطی، افزایش آگاهی و تحرک اجتماعی افراد به سمت شیوه همسر گزینی اینترنتی گرایش پیدا کرده‌اند. با توجه به این دلایل صاحب نظران این حوزه‌های فکری شش عامل فردی، خانوادگی، اجتماعی و فرهنگی، مذهبی، اقتصادی و سایت‌های همسریابی رابه عنوان عوامل گرایش به ازدواج اینترنتی برمی‌شمارند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/456370/رابطه-عملکرد-شبکه-های-اجتماعی-مجازی-با-شیوه-های-همسرگزینی تاج آبادی فراهانی شکربیگی، عالیه، مهاجری، «رابطه عملکرد شبکه‌های اجتماعی مجازی با شیوه‌های همسرگزینی»، بهار 1398ش،ص 20]</ref>


در بررسی عوامل فردی مواردی چون نگرش مثبت به سایت‌های همسریابی، شکست‌های عاطفی، اختلال هویت، افسردگی، میزان تحصیلات فرد، وضعیت فیزیکی فرد، علاقه به ارتباط با جنس مخالف، تنوع طلبی افراد در ارتباط با جنس مخالف و نارضایتی از زندگی در این گرایش موثرند. عوامل خانوادگی مؤثر در گرایش در این گونه ازدواج در بردارنده متغیرهایی چون موافقت [[خانواده]] با ازدواج اینترنتی، سنت‌های خانواده، سطح سواد والدین می‌باشد. عوامل اجتماعی- فرهنگی نظیرهای از قید و بندهای اجتماعی، محدودیت‌های جامعه در روابط دو جنس، بالا رفتن سن ازدواج، فشار جامعه و خانواده در ازدواج، تغییر سبک زندگی و ترویج فرهنگ ازدواج اینترنتی می‌باشند. عوامل مذهبی با متغییرهایی چون گرایشات (مذهبی، نیم مذهبی، غیر مذهبی) سنجیده می‌شود.<ref>برات دستجردی، عرفان، «بررسی عوامل موثر در گرایش به ازدواج اینترنتی»، زمستان 1391ش، ص 80-83</ref>
در بررسی عوامل فردی مواردی چون نگرش مثبت به سایت‌های همسریابی، شکست‌های عاطفی، اختلال هویت، افسردگی، میزان تحصیلات فرد، وضعیت فیزیکی فرد، علاقه به ارتباط با جنس مخالف، تنوع طلبی افراد در ارتباط با جنس مخالف و نارضایتی از زندگی در این گرایش موثرند. عوامل خانوادگی مؤثر در گرایش در این گونه ازدواج در بردارنده متغیرهایی چون موافقت [[خانواده]] با ازدواج اینترنتی، سنت‌های خانواده، سطح سواد والدین می‌باشد. عوامل اجتماعی- فرهنگی نظیرهای از قید و بندهای اجتماعی، محدودیت‌های جامعه در روابط دو جنس، بالا رفتن سن ازدواج، فشار جامعه و خانواده در ازدواج، تغییر سبک زندگی و ترویج فرهنگ ازدواج اینترنتی می‌باشند. عوامل مذهبی با متغییرهایی چون گرایشات (مذهبی، نیم مذهبی، غیر مذهبی) سنجیده می‌شود.<ref>برات دستجردی، عرفان، «بررسی عوامل مؤثر در گرایش به ازدواج اینترنتی»، زمستان 1391ش، ص 80-83</ref>


رواج ازدواج اینترنتی نتیجهٔ ترکیبی از عوامل اجتماعی، فرهنگی و تکنولوژیکی است. کاهش روش‌های سنتی معرفی همسر و نبود فرصت‌های آشنایی حضوری، افراد را به‌سوی پلتفرم‌های آنلاین سوق داده است. اثرپذیری از همسالان، دسترسی گسترده به اینترنت و آشنایی بیشتر نسل جوان با فناوری نیز در این روند مؤثر بوده‌اند. افراد با پایگاه اجتماعی- اقتصادی بالاتر، گرایش بیشتری به این روش دارند. ازدواج اینترنتی به‌ویژه برای کسانی که کم‌رو و فاقد مهارت‌های اجتماعی هستند، جذابیت دارد. سرعت بالای ارتباطات در فضای اینترنت نیز جذابیت بیشتری برای آشنایی ایجاد کرده، اما این سرعت ممکن است به شکل‌گیری روابط سطحی و ناپایدار منجر شود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/369918/بررسی-جامعه-شناختی-نگرش-جوانان-نسبت-به-ازدواج-در-فضای-مجازی رازقی و همکاران، «بررسی جامعه‌شناختی نگرش جوانان نسبت به ازدواج در فضای مجازی، 1394ش، ص67]؛ [https://www.seratnews.com/fa/news/275223/علت-رواج-ازدواج-اینترنتی-چیست «علت رواج ازدواج اینترنتی چیست؟»،وب‌سایت صراط نیوز].</ref>
رواج ازدواج اینترنتی نتیجهٔ ترکیبی از عوامل اجتماعی، فرهنگی و تکنولوژیکی است. کاهش روش‌های سنتی معرفی همسر و نبود فرصت‌های آشنایی حضوری، افراد را به‌سوی پلتفرم‌های آنلاین سوق داده است. اثرپذیری از همسالان، دسترسی گسترده به اینترنت و آشنایی بیشتر نسل جوان با فناوری نیز در این روند مؤثر بوده‌اند. افراد با پایگاه اجتماعی- اقتصادی بالاتر، گرایش بیشتری به این روش دارند. ازدواج اینترنتی به‌ویژه برای کسانی که کم‌رو و فاقد مهارت‌های اجتماعی هستند، جذابیت دارد. سرعت بالای ارتباطات در فضای اینترنت نیز جذابیت بیشتری برای آشنایی ایجاد کرده، اما این سرعت ممکن است به شکل‌گیری روابط سطحی و ناپایدار منجر شود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/369918/بررسی-جامعه-شناختی-نگرش-جوانان-نسبت-به-ازدواج-در-فضای-مجازی رازقی و همکاران، «بررسی جامعه‌شناختی نگرش جوانان نسبت به ازدواج در فضای مجازی، 1394ش، ص67]؛ [https://www.seratnews.com/fa/news/275223/علت-رواج-ازدواج-اینترنتی-چیست «علت رواج ازدواج اینترنتی چیست؟»،وب‌سایت صراط نیوز].</ref>
خط ۵۷: خط ۵۷:
== آسیب‌شناسی ازدواج اینترنتی ==
== آسیب‌شناسی ازدواج اینترنتی ==
=== چالش‌ها ===
=== چالش‌ها ===
اندیشمندان علوم اجتماعی بر این باورند که اینترنت علی‌رغم اینکه فضای دسترسی آسان و آزاد برای آشنایی افراد جهت ازدواج فراهم کرده است؛ اما این شیوه همسرگزینی آسیب‌پذیر نیز است. عدم امنیت، تعهد و اعتماد و روابط ناپایدار عمده آسیب‌های شناخته شده است. باومن جامعه‌شناس لهستانی معتقد است افراد در شیوه آشنایی و ازدواج از طریق اینترنت چیزهایی به دست می‌آوردند و چیزهایی از دست می‌دهند.<ref>کنعانی، محمدزاده، «تماس‌های شبکه‌ای و تجربه عشق سیال»، 1395ش، ص 37</ref> مهم‌ترین چیزی که از این گونه روابط به دست می‌آورند؛ آزادی است ولی در عوض چیزهایی مانند امنیت، تعهد و اعتماد در روابط عاشقانه را از دست می‌دهند. در دیدگاه گیدنز ناپایداری یکی از آسیب‌های مهم این گونه ازدواج است. فضای نامطمئن مجازی نمی‌تواند ملاک دقیقی برای شناخت مطلوب باشد و به دلیل خصوصیت عدم همجواری و گمنامی در این ارتباط امکان افزایش سوء تفاهم وجود دارد. خودافشایی و توجه صرف به افکار و ایده‌های طرف مقابل باعث نادیده گرفتن ارزش‌ها و آداب و رسوم فرهنگی اجتماعی جامعه و خانواده می‌شود و زمینه‌ساز اختلاف‌ها بین طرفین می‌شود.<ref>برات دستجردی، عرفان، «بررسی عوامل موثر در گرایش به ازدواج اینترنتی»، زمستان 1391ش، ص 67</ref>
اندیشمندان علوم اجتماعی بر این باورند که اینترنت علی‌رغم اینکه فضای دسترسی آسان و آزاد برای آشنایی افراد جهت ازدواج فراهم کرده است؛ اما این شیوه همسرگزینی آسیب‌پذیر نیز است. عدم امنیت، تعهد و اعتماد و روابط ناپایدار عمده آسیب‌های شناخته شده است. باومن جامعه‌شناس لهستانی معتقد است افراد در شیوه آشنایی و ازدواج از طریق اینترنت چیزهایی به دست می‌آوردند و چیزهایی از دست می‌دهند.<ref>کنعانی، محمدزاده، «تماس‌های شبکه‌ای و تجربه عشق سیال»، 1395ش، ص 37</ref> مهم‌ترین چیزی که از این گونه روابط به دست می‌آورند؛ آزادی است ولی در عوض چیزهایی مانند امنیت، تعهد و اعتماد در روابط عاشقانه را از دست می‌دهند. در دیدگاه گیدنز ناپایداری یکی از آسیب‌های مهم این گونه ازدواج است. فضای نامطمئن مجازی نمی‌تواند ملاک دقیقی برای شناخت مطلوب باشد و به دلیل خصوصیت عدم همجواری و گمنامی در این ارتباط امکان افزایش سوء تفاهم وجود دارد. خودافشایی و توجه صرف به افکار و ایده‌های طرف مقابل باعث نادیده گرفتن ارزش‌ها و آداب و رسوم فرهنگی اجتماعی جامعه و خانواده می‌شود و زمینه‌ساز اختلاف‌ها بین طرفین می‌شود.<ref>برات دستجردی، عرفان، «بررسی عوامل مؤثر در گرایش به ازدواج اینترنتی»، زمستان 1391ش، ص 67</ref>


ازدواج‌های اینترنتی در ایران با آسیب‌ها و خطرات متعددی مواجه‌اند. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که درصد قابل توجهی از این ازدواج‌ها به طلاق منجر می‌شود، به‌طوری‌که ۸۵ درصد از این نوع ازدواج‌ها در سه سال اول زندگی به جدایی ختم می‌شود. یکی از مهم‌ترین خطرات، فعالیت غیرقانونی بسیاری از پلتفرم‌های همسریابی است که به بستری برای کلاه‌برداری، هویت‌های جعلی، جمع‌آوری و فروش اطلاعات و روابط ناسالم تبدیل شده‌اند. همچنین، عدم شناخت عمیق زوجین، عدم آموزش، نظارت ضعیف، ناپایداری ارتباط، خلأ مشورت لازم و اتکای بیش از حد به ارتباطات مجازی از دیگر عوامل افزایش ریسک شکست در این نوع ازدواج‌ها است.<ref>[https://www.isna.ir/news/92040301293/85-درصد-ازدواج-های-اینترنتی-منجر-به-طلاق-می-شود شعاع کاظمی، «85 درصد ازدواج‌های اینترنتی منجر به طلاق می‌شود»، خبرگزاری ایسنا]؛ [https://www.mashreghnews.ir/news/1042725/سرانجام-ازدواج-های-آنلاین-به-نام-ازدواج-به-کام-طلاق «سرانجام ازدواج‌های آنلاین؛ به نام ازدواج به کام طلاق»، مشرق‌نیوز].</ref>
ازدواج‌های اینترنتی در ایران با آسیب‌ها و خطرات متعددی مواجه‌اند. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که درصد قابل توجهی از این ازدواج‌ها به طلاق منجر می‌شود، به‌طوری‌که ۸۵ درصد از این نوع ازدواج‌ها در سه سال اول زندگی به جدایی ختم می‌شود. یکی از مهم‌ترین خطرات، فعالیت غیرقانونی بسیاری از پلتفرم‌های همسریابی است که به بستری برای کلاه‌برداری، هویت‌های جعلی، جمع‌آوری و فروش اطلاعات و روابط ناسالم تبدیل شده‌اند. همچنین، عدم شناخت عمیق زوجین، عدم آموزش، نظارت ضعیف، ناپایداری ارتباط، خلأ مشورت لازم و اتکای بیش از حد به ارتباطات مجازی از دیگر عوامل افزایش ریسک شکست در این نوع ازدواج‌ها است.<ref>[https://www.isna.ir/news/92040301293/85-درصد-ازدواج-های-اینترنتی-منجر-به-طلاق-می-شود شعاع کاظمی، «85 درصد ازدواج‌های اینترنتی منجر به طلاق می‌شود»، خبرگزاری ایسنا]؛ [https://www.mashreghnews.ir/news/1042725/سرانجام-ازدواج-های-آنلاین-به-نام-ازدواج-به-کام-طلاق «سرانجام ازدواج‌های آنلاین؛ به نام ازدواج به کام طلاق»، مشرق‌نیوز].</ref>