Amirhosein (بحث | مشارکتها) تغییر تایتل و متادیسکریپشن |
حمید گلزار (بحث | مشارکتها) زدن لینک داخلی |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''{{درشت|ابریشمدوزی؛}}''' دوخت نقوش روی پارچه با نخ طبیعی ابریشم. | '''{{درشت|ابریشمدوزی؛}}''' دوخت نقوش روی پارچه با نخ طبیعی ابریشم. | ||
ابریشمدوزی هنر سنتی ایرانی است که در آن با استفاده از نخ ابریشم طبیعی، طرحهای تزیینی بر روی پارچههای مختلف دوخته میشود. این هنر که قدمت آن به [[ | ابریشمدوزی هنر سنتی ایرانی است که در آن با استفاده از نخ ابریشم طبیعی، طرحهای تزیینی بر روی پارچههای مختلف دوخته میشود. این هنر که قدمت آن به [[ساسانیان|دورۀ ساسانی]] بازمیگردد، در [[صفویه|دورۀ صفویه]] به اوج خود رسید. نقوش مورد استفاده شامل گل و مرغ، اسلیمی، بتهجقه و صحنههای طبیعتگرایانه است و بر روی پارچههایی چون مخمل، تافته و کتان اجرا میشود. هنر ابریشمدوزی در دوران معاصر با چالشهایی مانند ورود ابریشم خارجی مواجه است، اما همچنان بهعنوان یکی از [[صنایع دستی]] اصیل ایران، در تزیین لباس، تابلوهای هنری و وسایل دکوراسیون کاربرد دارد. | ||
== تعریف ابریشمدوزی == | == تعریف ابریشمدوزی == | ||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
اگرچه واردات [[ابریشم]] در [[ | اگرچه واردات [[ابریشم]] در [[اشکانیان|دورۀ اشکانیان]] آغاز شد، اما تولید و کاربرد آن در دوره ساسانی رونق گرفت. موقعیت جغرافیایی ایران در مسیر [[جاده ابریشم]] و شرایط اقلیمی مناسب، موجب گسترش [[نوغانداری]] در مناطق شمالی از جمله [[گیلان]]، [[مازندران]] و [[گلستان|گرگان]] شد.<ref>[https://sanatafarinan.ir/مسیرصنعت-تولید-ابریشم-درایران/ «مسیر صنعت تولید ابریشم در ایران»، وبسایت صنعتآفرینان امداد.]</ref> همزمان با شکوفایی [[ابریشمبافی]]، هنر ابریشمدوزی نیز در ایران رواج یافت. قدیمیترین نمونهٔ موجود از ابریشمدوزی که در [[موزه ایران باستان]] نگهداری میشود، متعلق به سال ۴۵۱ هجری قمری در [[سلجوقیان|دورۀ سلجوقیان]] است. علاوه بر آثار موجود در مجموعههای هنری، در سالهای اخیر نمونههایی از ابریشمدوزیهای تاریخی در شهر [[ری]] نیز کشف شده است.<ref>[https://www.beytoote.com/art/handicrafts/familiarity-silk1-embroidery.html «آشنایی با هنر ابریشمکشی و ابریشمدوزی»، وبسایت بیتوته.]</ref> | ||
=== دورۀ شکوفایی === | === دورۀ شکوفایی === | ||
دورۀ صفویه دوران شکوفایی تولید ابریشم و ابریشمدوزی در | دورۀ صفویه دوران شکوفایی تولید ابریشم و ابریشمدوزی در ایران بود. در این عصر، میزان تولید سالانه ابریشم خام به ۳،۰۰۰ تن میرسید که ۶۰ تا ۷۰ درصد آن در گیلان تأمین میشد. ابریشم اصلیترین کالای استراتژیک و صادراتی ایران در این دوره محسوب میشد. کاربرد [[پارچه|پارچههای]] ابریشمی فراتر از [[پوشاک]] بود و برای ثبت رویدادهای درباری، صحنههای [[رزم و بزم]] و بهعنوان هدایای دیپلماتیک بهکار میرفت. مرغوبترین ابریشمهای تولیدی این دوره بر پایه کیفیت عبارت بودند از: '''ا'''بریشم میلانی، لاجی (خرواری) و لاهیجانی.<ref>[https://sanatafarinan.ir/مسیرصنعت-تولید-ابریشم-درایران/ «مسیر صنعت تولید ابریشم در ایران»، وبسایت صنعتآفرینان امداد.]</ref> | ||
==مواد اولیه و نقوش== | ==مواد اولیه و نقوش== | ||
ابریشم رشتهای پروتئینی و طبیعی است که از ترشحات [[کرم ابریشم]] بهدست میآید. ویژگیهای فیزیکی این الیاف، از جمله لطافت و درخشندگی، در ظاهر نهایی آثار ابریشمدوزی مؤثر است. این نخ بر روی انواع | ابریشم رشتهای پروتئینی و طبیعی است که از ترشحات [[کرم ابریشم]] بهدست میآید. ویژگیهای فیزیکی این الیاف، از جمله لطافت و درخشندگی، در ظاهر نهایی آثار ابریشمدوزی مؤثر است. این نخ بر روی انواع پارچه از جمله موارد زیر بهکار میرود: [[مخمل]]، [[تافته]]، [[اطلس]]، [[کتان]]، [[چلوار]] و [[ماهوت]].<ref>[https://www.beytoote.com/art/handicrafts/familiarity-silk1-embroidery.html «آشنایی با هنر ابریشمکشی و ابریشمدوزی»، وبسایت بیتوته.]</ref> طرحهای ابریشمدوزی شامل طیف گستردهای از نقوش سنتی و هندسی است: [[گل و مرغ]] و گلوبوته، نقوش [[اسلیمی]] و ختایی، [[بتهجقه]]، تصاویر انسانی، حیوانی و صحنههای شکار و بزم.<ref>[https://www.beytoote.com/art/handicrafts/familiarity-silk1-embroidery.html «آشنایی با هنر ابریشمکشی و ابریشمدوزی»، وبسایت بیتوته.]</ref> | ||
== دوختهای رایج در ابریشمدوزی == | == دوختهای رایج در ابریشمدوزی == | ||
