تربت حیدریه: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۳: / خط ۳: @@
 == جغرافیا و اقلیم تربت حیدریه ==
-شهر تربت حیدریه با مختصات جغرافیایی در حدود °۳۵ و ´۱۶ عرض جغرافیایی و °۵۹ و´ ۱۳ طول جغرافیایی، در ارتفاع ۱٬۴۵۰ متری از سطح دریا و در ۱۵۰ کیلومتری از شهر [[مشهد]]، قرار گرفته است.<ref>پاپلی یزدی، فرهنگ آبادی‌ها و مکان‌های مذهبی کشور، ۱۳۶۷ش، ص۱۴۲.</ref> جمعیت این شهر بر اساس سرشماری ۱۳۹۵ش، در حدود ۱۴۰٬۰۱۹ تن اعلام شد که چهارمین شهر پرجمعیت استان [[خراسان رضوی]] است. از جمله منابع آبی موجود در این شهر می‌توان به رودخانهٔ «شصت دره» اشاره کرد که از کوه شصت دره سرچشمه گرفته و پس از آبیاری مناطقی از این شهر در غرب و جنوب، در قسمت شمالی گناباد به رودخانهٔ «کال شور» می‌ریزد. شهر [[تربت حیدریه]]، در قسمت جلگه‌ای شهرستان تربت حیدریه، واقع شده است.<ref>افشین، رودخانه‌های ایران، ۱۳۷۳ش، ج2، ص408؛ جعفری، رودها و رودنامهٔ ایران، ۱۳۷۶ش، ص294.</ref> آب‌وهوای این منطقه، گرم و خشک بوده و میانگین بارندگی سالیانه در آن در حدود ۲۵۰ میلی‌متر بوده و از مناطق کم‌بارش ایران به حساب می‌آید.<ref>جعفری، دایرةالمعارف جغرافیایی ایران، ۱۳۷۹ش، ص۲۸۷.</ref>
+شهر تربت حیدریه با مختصات جغرافیایی در حدود °۳۵ و ´۱۶ عرض جغرافیایی و °۵۹ و´۱۳ طول جغرافیایی، در ارتفاع ۱٬۴۵۰ متری از سطح دریا و در ۱۵۰ کیلومتری از شهر [[مشهد]]، قرار گرفته است.<ref>پاپلی یزدی، فرهنگ آبادی‌ها و مکان‌های مذهبی کشور، ۱۳۶۷ش، ص۱۴۲.</ref> آب‌وهوای این منطقه، گرم و خشک بوده و میانگین بارندگی سالیانه در آن در حدود ۲۵۰ میلی‌متر بوده و از مناطق کم‌بارش ایران به حساب می‌آید.<ref>جعفری، دایرةالمعارف جغرافیایی ایران، ۱۳۷۹ش، ص۲۸۷.</ref> از جمله منابع آبی موجود در این شهر می‌توان به رودخانهٔ شصت دره اشاره کرد که از کوه شصت دره سرچشمه گرفته و پس از آبیاری مناطقی از این شهر در غرب و جنوب، در قسمت شمالی گناباد به رودخانهٔ کال شور می‌ریزد. رودخانه‌های فصلی یا خشک‌رودهایی مانند تنگل آقاسو، چشمه یاقوت، داغی، دربند، سالاری و کدکن از دیگر منابع آبی این منطقه به‌حساب می‌آیند.<ref>افشین، رودخانه‌های ایران، ۱۳۷۳ش، ج2، ص۳۵۴–۳۵۵ و ۳۵۶ و ۳۵۸ و ۳۶۹.</ref>
-شهرستان تربت حیدریه، از شمال به شهرستان‌های مشهد و نیشابور، از شرق به شهرستان زاوه، از جنوب به شهرستان‌های رشتخوار و مهولات و از غرب به شهرستان کوهسرخ می‌رسد.<ref>اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، ۱۳۸۳ش، ص۱۰۸.</ref> جغرافیای این شهرستان، دارای دو بخش جلگه‌ای و کوهستانی است. بخش‌های شمالی این شهرستان دارای بلندی‌ها و ناهمواری‌هایی همچون کوه‌های «چهل تن»، «چهل مَن»، «تیغ سرخ»، «پَتوکته» و «جونگاه»<ref>فرهنگ جغرافیایی کوه‌های کشور، ۱۳۷۹ش، ج4، ص31 و 46 و 49 و 60-61.</ref> بوده و بخش‌های جنوبی آن را جلگه‌های متعددی دربر گرفته‌اند.<ref>خسروی، جغرافیای تاریخی ولایت زاوه، ۱۳۶۶ش، ص۲۳۴–۲۳۵ و ۲۴۰.</ref>
+شهر تربت حیدریه، در قسمت جلگه‌ای شهرستان تربت حیدریه، واقع شده است.<ref>افشین، رودخانه‌های ایران، ۱۳۷۳ش، ج2، ص408؛ جعفری، رودها و رودنامهٔ ایران، ۱۳۷۶ش، ص294.</ref> شهرستان تربت حیدریه، از شمال به شهرستان‌های مشهد و نیشابور، از شرق به شهرستان زاوه، از جنوب به شهرستان‌های رشتخوار و مهولات و از غرب به شهرستان کوهسرخ می‌رسد.<ref>اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، ۱۳۸۳ش، ص۱۰۸.</ref> جغرافیای این شهرستان، دارای دو بخش جلگه‌ای و کوهستانی است. بخش‌های شمالی این شهرستان دارای بلندی‌ها و ناهمواری‌هایی همچون کوه‌های چهل تن، چهل مَن، تیغ سرخ، پَتوکته و جونگاه<ref>فرهنگ جغرافیایی کوه‌های کشور، ۱۳۷۹ش، ج4، ص31 و 46 و 49 و 60-61.</ref> بوده و بخش‌های جنوبی آن را جلگه‌های متعددی دربر گرفته‌اند.<ref>خسروی، جغرافیای تاریخی ولایت زاوه، ۱۳۶۶ش، ص۲۳۴–۲۳۵ و ۲۴۰.</ref>
-== اقلیم ==
+== جمعیت و مردم ==
-آب‌وهوای شهرستان تربت حیدریه، در مناطق کوهستانی آن، معتدل و مایل به سرد بوده و در مناطق دشتی آن نیز معتدل است. از نظر میزان بارندگی، این شهرستان، از جمله مناطق کم‌بارش در ایران به‌شمار می‌آید.<ref>جعفری، دایرةالمعارف جغرافیایی ایران، ۱۳۷۹ش، ص۲۸۷.</ref>
+بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ش جمعیت این شهر ۱۴۰٬۰۱۹ نفر (در ۴۳٬۰۲۹ خانوار) بوده‌است که از این نظر رتبه چهارم استان [[خراسان رضوی]] را داراست.  مردم تربت حیدریه به زبان فارسی و با لهجه خراسانی صحبت می‌کنند. لهجه مردم تربت حیدریه نزدیکی زیادی به لهجهٔ دیگر شهرهای خراسان به خصوص لهجه مشهدی دارد. کتاب شعرهایی نیز با لهجه تربتی همچون سمندرخان سالار نوشتهٔ علی اکبر عباسی فهندری و همچنین فریاد تربتی اثر محمد قهرمان تألیف شده‌اند.<ref>[https://www.th-city.ir/about_city «معرفی شهرستان تربت حیدریه»، وب‌سایت شهرداری تربت حیدریه.]</ref>
-=== منابع آبی ===
-[[پرونده:15910321 964.jpg|جایگزین=رودخانه حصار_تربت حیدریه|بندانگشتی|ثبت بیشترین گردشگر در رودخانه حصار تربت حیدریه]]
-از جمله منابع آبی این شهرستان می‌توان به رودخانه‌های فصلی یا خشک‌رودهایی اشاره کرد که تنها در فصل بارش، آب دارند، مانند رودهای «تنگل آقاسو»، «چشمه یاقوت»، «داغی»، «دربند»، «سالاری» و «کدکن».<ref>افشین، رودخانه‌های ایران، ۱۳۷۳ش، ج2، ص۳۵۴–۳۵۵ و ۳۵۶ و ۳۵۸ و ۳۶۹.</ref>
-==== بحران ====
+آداب و رسوم سنتی در تربت‌حیدریه شامل آیین‌های فصلی، خانوادگی و بازی‌های بومی است. در تقویم سنتی این منطقه، آیین‌هایی نظیر [[چهارشنبه‌سوری]]، دورهمی‌های [[شب یلدا|شب چله]] با مراسم خاص کف‌زنی و رسوم عید نوروز جایگاه ویژه‌ای دارند. آداب ازدواج در این شهرستان نیز مراحلی نمادین و اجتماعی مانند کدخدایی، [[بله‌برون|جواب‌اِستَنی]]، [[حنابندان]]، مراسم هیزمی و جشن‌های پس از عروسی همچون پایتختی و دامادسلامی را شامل می‌شود. در کنار این آیین‌ها، سرگرمی‌هایی نظیر بازی‌های بومی مانند هفت‌سنگ و توشله‌بازی و رقص‌های محلی همچون چوب‌بازی در میان مردم تربت حیدریه رواج دارد.<ref>[https://www.th-city.ir/about_city «معرفی شهرستان تربت حیدریه»، وب‌سایت شهرداری تربت حیدریه؛] [https://knowledge.eramblog.com/post/2hd/%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%D8%AA-%D8%AD%DB%8C%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D9%87 «جاذبه های گردشگری ، تاریخی و فرهنگی تربت حیدریه»، وب‌سایت ارم بلاگ.]</ref>
-متخصصان بر این باورند که شهرستان تربت حیدریه، یکی از بحرانی‌ترین شهرهای استان خراسان رضوی در زمینه کم‌آبی است. کاهش بارندگی و کِشت محصولات کشاورزی که به آب فراوانی نیاز دارند، منجر به رد شدن این شهرستان از مرز بحران آبی و رسیدن به مرز تنفس شده است. محققان، لزوم تغییر اقتصاد این شهرستان از کشاورزی به خدمات و گردشگری و نیز تغییر شیوه‌های کشاورزی را از جمله راه‌های برون‌رفت تربت حیدریه از بحران آب می‌دانند.<ref>[https://www.isna.ir/news/94020100139/تربت-حیدریه-در-قله-بحران-آب «تربت حیدریه در قله بحران آب»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> همچنین، این شهرستان، بر روی گسل‌های زلزله‌خیز واقع شده و به‌صورت تقریبی هر ۴ سال یکبار، زلزله‌ای با میانگین ۴٫۷ ریشتر، در این منطقه رخ می‌دهد. منابع و اسناد تاریخی، از وقوع زلزله‌هایی بسیار مخرب در این شهرستان سخن گفته‌اند.
 == نام‌گذاری تربت حیدریه ==
-تا پیش از سدهٔ ۹ قمری، تربت حیدریه را با نام «زاوه» می‌شناختند، اما، پژوهشگران معتقدند که این واژه، با توجه به‌معنای آن یعنی شکاف، دره، آب‌خیز و جلگه‌ای بر روی آب، با موقعیت این منطقه، هیچ تناسبی نداشته است.<ref>خسروی، جغرافیای تاریخی ولایت زاوه، ۱۳۶۶ش، ص22-23.</ref> نام تربت حیدریه، به‌دلیل حضور عارف مشهور آن زمان، قطب‌الدین حیدر، بوده که از ترکستان به زاوه [[مهاجرت]] کرده است. او در زاوه درگذشت و مدفون شد. پس از آن، شهر به حرمت حضور او، به‌مرور زمان، به تربت حیدریه تغییر نام یافت.<ref>خسروی، جغرافیای تاریخی ولایت زاوه، ۱۳۶۶ش، ص40-43.</ref>
+تا پیش از سدهٔ ۹ قمری، تربت حیدریه را با نام زاوه می‌شناختند، اما، پژوهشگران معتقدند که این واژه، با توجه به‌معنای آن یعنی شکاف، دره، آب‌خیز و جلگه‌ای بر روی آب، با موقعیت این منطقه، هیچ تناسبی نداشته است.<ref>خسروی، جغرافیای تاریخی ولایت زاوه، ۱۳۶۶ش، ص22-23.</ref> نام تربت حیدریه، به‌دلیل حضور عارف مشهور آن زمان، قطب‌الدین حیدر، بوده که از ترکستان به زاوه [[مهاجرت]] کرده است. او در زاوه درگذشت و مدفون شد. پس از آن، شهر به حرمت حضور او، به‌مرور زمان، به تربت حیدریه تغییر نام یافت.<ref>خسروی، جغرافیای تاریخی ولایت زاوه، ۱۳۶۶ش، ص40-43.</ref>
 == پیشینه تربت حیدریه ==
 === پیشینهٔ باستانی و دوران اولیهٔ اسلامی ===
-کشف آثاری از زیستگاه‌های انسانی در هزارهٔ پنجم پیش از میلاد، در این منطقه<ref>[http://torbateheydarieh.razavichto.ir/torbateheydarieh.aspx «شهرستان تربت حیدریه»، وب‌سایت اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان خراسان رضوی.]</ref> و نیز بقایای آتشکده‌ای ۴ طاقی و دو قلعهٔ تاریخی به‌نام‌های قلعه دختر و قلعه پسر در دو قسمت این آتشکده که منتسب به دوران [[ساسانیان]] است<ref>مشکوتی، فهرست بناهای تاریخی و اماکن باستانی ایران، ۱۳۴۹ش، ص84.</ref> نشان از دیرینگی منطقه‌ای دارد که امروزه، تربت حیدریه نامیده می‌شود. همچنین بر اساس منابع تاریخی کهن، زاوه از جمله بخش‌های تابع نیشابور بوده است.<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ۱۴۰۷ق، ص۵۶۸؛ مقدسی، احسن‌التقاسیم، ۱۹۰۶م، ص۳۰۰.</ref> در سدهٔ نخست ظهور اسلام، گروهی از زردشتیان سنجان (از توابع زاوه)، به‌منظور حفظ [[دین]] و آیین خود، به جزیره [[جزیره هرمز|هرمز]] رفته و در نهایت به گجرات هند [[مهاجرت]] کردند.<ref>پورداود، ایرانشاه، ۱۹۲۵م، ص۲–۲۶؛ زرین‌کوب، تاریخ ایران بعد از اسلام، ۱۳۶۸ش، ص۳۷۶–۳۷۷.</ref> در منابع تاریخی سدهٔ ۶ق، از زاوه به‌عنوان روستایی از توابع پوشنگ، در میان [[هرات]] و نیشابور یاد شده است.<ref>سمعانی، الانساب، ۱۴۰۸ق، ج3، ص124.</ref>
+کشف آثاری از زیستگاه‌های انسانی در هزارهٔ پنجم پیش از میلاد، در این منطقه<ref>[http://torbateheydarieh.razavichto.ir/torbateheydarieh.aspx «شهرستان تربت حیدریه»، وب‌سایت اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان خراسان رضوی.]</ref> و نیز بقایای آتشکده‌ای ۴ طاقی و دو قلعهٔ تاریخی به‌نام‌های قلعه دختر و قلعه پسر در دو قسمت این آتشکده که منتسب به دوران [[ساسانیان]] است،<ref>مشکوتی، فهرست بناهای تاریخی و اماکن باستانی ایران، ۱۳۴۹ش، ص84.</ref> نشان از دیرینگی منطقه‌ای دارد که امروزه، تربت حیدریه نامیده می‌شود. همچنین بر اساس منابع تاریخی کهن، زاوه از جمله بخش‌های تابع نیشابور بوده است.<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ۱۴۰۷ق، ص۵۶۸؛ مقدسی، احسن‌التقاسیم، ۱۹۰۶م، ص۳۰۰.</ref> در سدهٔ نخست ظهور اسلام، گروهی از زرتشتیان سنجان (از توابع زاوه)، به‌منظور حفظ [[دین]] و آیین خود، به [[جزیره هرمز]] رفته و در نهایت به گجرات هند [[مهاجرت]] کردند.<ref>پورداود، ایرانشاه، ۱۹۲۵م، ص۲–۲۶؛ زرین‌کوب، تاریخ ایران بعد از اسلام، ۱۳۶۸ش، ص۳۷۶–۳۷۷.</ref> در منابع تاریخی سدهٔ ۶ق، از زاوه به‌عنوان روستایی از توابع پوشنگ، در میان [[هرات]] و نیشابور یاد شده است.<ref>سمعانی، الانساب، ۱۴۰۸ق، ج3، ص124.</ref>
 === از حملهٔ مغول تا دورهٔ تیموری ===
@@ خط ۲۸: / خط ۲۴: @@
 === عصر صفوی و قاجار ===
-در سدهٔ ۹ق، از این منطقه به‌عنوان یکی از توابع ولایت هرات یاد شده است. قریه‌ای که مزار قطب‌الدین حیدر در آن قرار داشته نیز «تربت مقدس» نام داشته است.<ref>حافظ ابرو، تاریخ (بخش جغرافیای خراسان)، ۱۹۸۲م، ص۴۱.</ref> در دورهٔ [[صفویه|صفویان]]، این منطقه به‌دلیل قرار گرفتن بر سر راه هرات و نیشابور، همواره مورد تاخت‌وتاز [[قوم ازبک|ازبک‌ها]]، ترکمن‌ها و دیگر اقوام بوده است. در منابع تاریخی برجای‌مانده از آن روزگار، از این منطقه با نام‌های «حصار تربت» و «قلعه تربت» یاد شده است.<ref>روملو، احسن التواریخ، ۱۳۵۷ش، ص۵۵۲.
+در سدهٔ ۹ق، از این منطقه به‌عنوان یکی از توابع ولایت [[هرات]] یاد شده است. قریه‌ای که مزار قطب‌الدین حیدر در آن قرار داشته نیز تربت مقدس نام داشته است.<ref>حافظ ابرو، تاریخ (بخش جغرافیای خراسان)، ۱۹۸۲م، ص۴۱.</ref> در دورهٔ [[صفویه|صفویان]]، این منطقه به‌دلیل قرار گرفتن بر سر راه هرات و نیشابور، همواره مورد تاخت‌وتاز [[قوم ازبک|ازبک‌ها]]، [[قوم ترکمن|ترکمن‌ها]] و دیگر اقوام بوده است. در منابع تاریخی برجای‌مانده از آن روزگار، از این منطقه با نام‌های حصار تربت و قلعه تربت یاد شده است.<ref>روملو، احسن التواریخ، ۱۳۵۷ش، ص۵۵۲.
 اسکندربیک منشی، عالم آرای عباسی، ۱۳۵۰ش، ج1، ص284.
@@ خط ۳۶: / خط ۳۲: @@
 خسروی، جغرافیای تاریخی ولایت زاوه، ۱۳۶۶ش، ص59.</ref>
-در دورهٔ حکومت [[قاجاریه|قاجاریان]]، این منطقه تحت حاکمیت اسحاق‌خان قرایی (از طایفه قرایی) بود و او به‌منظور حفظ این شهر از حمله دشمنان، به بازسازی برج و باروی آن پرداخت، کاروان‌سرایی در آن بنا کرد و شهر به قلعه‌ای مربعی‌شکل تبدیل شد. پس از آن، شهر نوبنیاد تربت حیدریه، به‌نام «تربت اسحاق‌خان» شناخته می‌شد.<ref>زین‌العابدین شیروانی، بستان السیاحة، ۱۳۲۲ق، ص۲۱۸–۲۱۹؛ اعتمادالسلطنه، مرآة البلدان، ۱۳۶۷ش، ج1، ص670-671.</ref>
+در دورهٔ حکومت [[قاجاریه|قاجاریان]]، این منطقه تحت حاکمیت اسحاق‌خان قرایی (از طایفه قرایی) بود و او به‌منظور حفظ این شهر از حمله دشمنان، به بازسازی برج و باروی آن پرداخت، کاروان‌سرایی در آن بنا کرد و شهر به قلعه‌ای مربعی‌شکل تبدیل شد. پس از آن، شهر نوبنیاد تربت حیدریه، به‌نام تربت اسحاق‌خان شناخته می‌شد.<ref>زین‌العابدین شیروانی، بستان السیاحة، ۱۳۲۲ق، ص۲۱۸–۲۱۹؛ اعتمادالسلطنه، مرآة البلدان، ۱۳۶۷ش، ج1، ص670-671.</ref>
 === دوران معاصر و جنگ جهانی اول ===
-تربت حیدریه در دوران مشروطه، با کش و قوس‌های فراوانی روبه‌رو بود و پس از آن نیز در پی شروع جنگ جهانی اول، برای مدتی به صحنهٔ رقابت دولت‌های روس، انگلیس و آلمان تبدیل شد. دولت‌های روس و انگلیس در تلاش بودند تا از حضور آلمان‌ها در نواحی [[مشهد]]، [[تربت حیدریه]]، فردوس و بیرجند بکاهند.<ref>خسروی، جغرافیای تاریخی ولایت زاوه، ۱۳۶۶ش، ص130-131.</ref> در همین راستا و به‌سبب موقعیت راهبردی این منطقه، این دو دولت، در تربت حیدریه، کنسولگری‌هایی را راه‌اندازی کردند.<ref>خسروی، جغرافیای تاریخی ولایت زاوه، ۱۳۶۶ش، ص132.</ref>
+تربت حیدریه در دوران مشروطه، با کش و قوس‌های فراوانی روبه‌رو بود و پس از آن نیز در پی شروع جنگ جهانی اول، برای مدتی به صحنهٔ رقابت دولت‌های روس، انگلیس و آلمان تبدیل شد. دولت‌های روس و انگلیس در تلاش بودند تا از حضور آلمان‌ها در نواحی [[مشهد]]، تربت حیدریه، فردوس و بیرجند بکاهند.<ref>خسروی، جغرافیای تاریخی ولایت زاوه، ۱۳۶۶ش، ص130-131.</ref> در همین راستا و به‌سبب موقعیت راهبردی این منطقه، این دو دولت، در تربت حیدریه، کنسولگری‌هایی را راه‌اندازی کردند.<ref>خسروی، جغرافیای تاریخی ولایت زاوه، ۱۳۶۶ش، ص132.</ref>
 == اقتصاد تربت حیدریه ==
-اقتصاد در شهر تربت حیدریه، بر پایهٔ کشاورزی و دام‌داری استوار است. کشاورزی در این منطقه، به دو صورت مکانیزه و سنتی صورت گرفته و از جمله محصولات تولیدی آن‌ها می‌توان به [[زعفران]]، گندم، جو، [[چغندر]] قند، یونجه و برخی محصولات باغی اشاره کرد. این منطقه با تولید بیش از ۵۰ تن [[زعفران]] خشک، رتبهٔ اول تولید زعفران در جهان را دارد. بخش دام‌داری در این شهر به‌واسطهٔ داشتن چراگاه‌ها از اهمیتی خاص برخوردار است. پرورش کرم ابریشم و تولید [[صنایع دستی]] مانند نمدمالی، بافت قالی و قالیچه، [[آهنگری]]، مسگری، حصیربافی، مصنوعات چرمی و چله‌کشی ابریشم در این منطقه، از رواج بسیاری برخوردار است. از جمله معادن طبیعی مهم در این شهر نیز می‌توان به معادن کرومیت، سنگ آهک و سنگ‌های ساختمانی اشاره کرد که بازار کار خوبی را در این خطه ایجاد کرده‌اند.<ref>فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور، تربت حیدریه، ج43، ۱۳۶۳ش، ص۴۱–۴۲.</ref>
+اقتصاد در شهر تربت حیدریه، بر پایهٔ کشاورزی و دام‌داری استوار است. کشاورزی در این منطقه، به دو صورت مکانیزه و سنتی صورت گرفته و از جمله محصولات تولیدی آن‌ها می‌توان به [[زعفران]]، گندم، جو، [[چغندر]] قند، یونجه و برخی محصولات باغی اشاره کرد. این منطقه با تولید بیش از ۵۰ تن [[زعفران]] خشک، رتبهٔ اول تولید زعفران در جهان را دارد. بخش دام‌داری در این شهر به‌واسطهٔ داشتن چراگاه‌ها از اهمیتی خاص برخوردار است. [[نوغان‌داری|پرورش کرم ابریشم]] و تولید [[صنایع دستی]] مانند نمدمالی، بافت قالی و قالیچه، [[آهنگری]]، مسگری، حصیربافی، مصنوعات چرمی و چله‌کشی ابریشم در این منطقه، از رواج بسیاری برخوردار است. از جمله معادن طبیعی مهم در این شهر نیز می‌توان به معادن کرومیت، سنگ آهک و سنگ‌های ساختمانی اشاره کرد که بازار کار خوبی را در این خطه ایجاد کرده‌اند.<ref>فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور، تربت حیدریه، ج43، ۱۳۶۳ش، ص۴۱–۴۲.</ref>
 == آثار باستانی تربت حیدریه ==
@@ خط ۵۹: / خط ۵۵: @@
 == جاذبه‌های گردشگری تربت حیدریه ==
+[[پرونده:15910321 964.jpg|جایگزین=رودخانه حصار_تربت حیدریه|بندانگشتی|ثبت بیشترین گردشگر در رودخانه حصار تربت حیدریه]]
 تربت حیدریه، علاوه بر آثار باستانی دارای جاذبه‌های طبیعی نیز هست، مانند رودخانهٔ حصار و صنوبر، آبشار رودمعجن، غار ماه‌پری، ارتفاعات ملکان، چشمهٔ کاریز آب‌باریک و شکارگاه‌ها و باغ‌های مختلف. در این منطقه، برخی جاذبه‌های تفریحی همچون مجموعه باغ ملی، پارک ملت و پارک جنگلی نیز وجود دارد.<ref>[https://www.yjc.news/fa/news/5913504/ایجاد-خانه-صنایع-دستی-و-سوغات-در-تربت-حیدریه «ایجاد خانه صنایع دستی و سوغات در تربت حیدریه»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>
 == سوغات تربت حیدریه ==
 [[پرونده:4796373.jpg|جایگزین=شهرستان تربت حیدریه|بندانگشتی|303x303پیکسل|نمای هوایی از باغ ملی شهرستان تربت حیدریه]]
-تربت حیدریه، همچون سایر مناطق ایران، دارای خوراکی‌ها و سوغاتی‌های مخصوص به خود است. از آن جمله می‌توان به [[زعفران]]، [[پسته]]، گردو، [[بادام]] و انواع خشکبار اشاره کرد. حلوای جوزی (حلوا گردویی)، کنگر، انواع لاله و [[ریواس]]، گل گاوزبان، [[آویشن]]، گل [[ختمی]] و کلپوره نیز جزء سوغاتی‌های این منطقه محسوب می‌شوند.<ref>[https://www.yjc.news/fa/news/5913504/ایجاد-خانه-صنایع-دستی-و-سوغات-در-تربت-حیدریه «ایجاد خانه صنایع دستی و سوغات در تربت حیدریه»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>
+تربت حیدریه، همچون سایر مناطق ایران، دارای خوراکی‌ها و سوغاتی‌های مخصوص به خود است. از آن جمله می‌توان به [[زعفران]]، [[پسته]]، گردو، [[بادام]] و انواع خشکبار اشاره کرد. حلوای جوزی ([[حلوا]] گردویی)، کنگر، انواع لاله و [[ریواس]]، گل گاوزبان، [[آویشن]]، گل [[ختمی]] و کلپوره نیز جزء سوغاتی‌های این منطقه محسوب می‌شوند.<ref>[https://www.yjc.news/fa/news/5913504/ایجاد-خانه-صنایع-دستی-و-سوغات-در-تربت-حیدریه «ایجاد خانه صنایع دستی و سوغات در تربت حیدریه»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>
 == بحران کم‌آبی تربت حیدریه ==