علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
||
| خط ۶: | خط ۶: | ||
== مختصات جغرافیایی تنکابن == | == مختصات جغرافیایی تنکابن == | ||
شهر تنکابن، دارای مختصات °۳۶ و ´۴۹ عرض و °۵۰ و ´۵۲ طول جغرافیایی است.<ref>پاپلی یزدی، فرهنگ آبادیها و مکانهای مذهبی کشور، ۱۳۶۷ش، ص۱۴۹.</ref> این شهر، در قسمت شمالی شهرستان تنکابن، در کنار سواحل دریای خزر و رودخانهٔ سه هزار، در ارتفاع ۲۰ متر پایینتر از سطح آبهای آزاد و در فاصلهٔ ۲۳۰ کیلومتری از شهر ساری واقع شده است.<ref>سازمان برنامه و بودجه استان مازندران معاونت آمار و اطلاعات، آمارنامه استان مازندران ۱۳۷۶، تهیهکنندگان علیاکبر شریفیان و فرهمند مرادی، ۱۳۷۷ش.</ref> شهرستان تنکابن، بهمساحت | شهر تنکابن، دارای مختصات °۳۶ و ´۴۹ عرض و °۵۰ و ´۵۲ طول جغرافیایی است.<ref>پاپلی یزدی، فرهنگ آبادیها و مکانهای مذهبی کشور، ۱۳۶۷ش، ص۱۴۹.</ref> این شهر، در قسمت شمالی شهرستان تنکابن، در کنار سواحل دریای خزر و رودخانهٔ سه هزار، در ارتفاع ۲۰ متر پایینتر از سطح آبهای آزاد و در فاصلهٔ ۲۳۰ کیلومتری از شهر ساری واقع شده است.<ref>سازمان برنامه و بودجه استان مازندران معاونت آمار و اطلاعات، آمارنامه استان مازندران ۱۳۷۶، تهیهکنندگان علیاکبر شریفیان و فرهمند مرادی، ۱۳۷۷ش.</ref> شهرستان تنکابن، بهمساحت ۲۱۴۰ کیلومتر مربع، یکی از شهرستانهای استان مازندران، در شمال ایران است. شهرستان تنکابن بر اساس تقسیمات کشوری، جزئی از استان مازندران است، اما، از نظر تاریخی و فرهنگی، مردم این منطقه با مردم گیلان، شباهتها و پیوندهای عمیقتری دارند.<ref>آذری دمیرچی، «پژوهشی دربارهٔ پیشینهٔ تاریخی مازندران باختری»، ۱۳۵۱ش، ص۲۱.</ref> | ||
=== همسایگان تنکابن === | === همسایگان تنکابن === | ||
این شهر از سمت شمال به دریای مازندران، از شرق به شهرستان کلاردشت و چالوس، از شمالشرق به شهرستان عباسآباد، از غرب به شهرستان رامسر و از سمت جنوب نیز به استان قزوین، رشتهکوه البرز و شهرستان طالقان میرسد.<ref>جغرافیای کامل ایران، ج2، ۱۳۶۶ش، ص1140. | این شهر از سمت شمال به دریای مازندران، از شرق به شهرستان کلاردشت و چالوس، از شمالشرق به شهرستان عباسآباد، از غرب به شهرستان رامسر و از سمت جنوب نیز به استان قزوین، رشتهکوه البرز و شهرستان طالقان میرسد.<ref>جغرافیای کامل ایران، ج2، ۱۳۶۶ش، ص1140. | ||
فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور، ج26، ۱۳۷۸ش، ص153.</ref> شهرستان تنکابن، بهمرکزیت شهر تنکابن، با مساحت | فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور، ج26، ۱۳۷۸ش، ص153.</ref> شهرستان تنکابن، بهمرکزیت شهر تنکابن، با مساحت ۱۴۰٫۲ کیلومتر مربع، از سمت شمال به دریای مازندران، از شرق به شهرستان کلاردشت و چالوس، از شمالشرق به شهرستان عباسآباد، از غرب به شهرستان رامسر و از سمت جنوب نیز به استان قزوین، رشتهکوه البرز و شهرستان طالقان میرسد.<ref>جغرافیای کامل ایران، ج2، ۱۳۶۶ش، ص1140؛{{سخ}} | ||
فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور، ج26، ۱۳۷۸ش، ص153.</ref> | فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور، ج26، ۱۳۷۸ش، ص153.</ref> | ||
=== تقسیمات کشوری === | === تقسیمات کشوری === | ||
شهر تنکابن در شهرستان تنکابن قرار گرفته است. این شهرستان از | شهر تنکابن در شهرستان تنکابن قرار گرفته است. این شهرستان از ۴ بخش (مرکزی، عباسآباد، خرمآباد و نشتارود)، ۹ دهستان (گلیجان، میر شمسالدین، تمشکل، کترا، بلده، بلده شرقی، میاندامان، دو هزار و سه هزار) و ۶ شهر با نامهای تنکابن، خرمآباد، عباسآباد، سلمانشهر، نشتارود و کلارآباد و نیز ۲۹۸ آبادی که دارای سکنه هستند، تشکیل شده است.<ref>نشریهٔ عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری، ۱۳۸۵ش؛{{سخ}} | ||
سرشماری عمومی نفوس و مسکن، 1375ش، 15.</ref> | سرشماری عمومی نفوس و مسکن، 1375ش، 15.</ref> | ||
=== پوشش گیاهی و جانوری تنکابن === | === پوشش گیاهی و جانوری تنکابن === | ||
بخشهایی از قسمتهای جلگهای و پوشیده از جنگل تنکابن، امروزه به زمینهای شالی، چای و نیز باغهای مرکبات تبدیل شده است. چمنزارها و مراتع بسیاری در اطراف جنگلهای تنکابن وجود دارد و از جمله پوشش گیاهی این منطقه میتوان به درختان توسکا، شمشاد، بلوط، چنار، گردو، ازگیل، راش و افرا اشاره کرد. حیواناتی همچون یوزپلنگ، پلنگ، گرگ، روباه، سمور آبی و لاکپشت نیز در این منطقه دیده میشود. شهر تنکابن، زیستگاه انواع پرندگان مانند عقاب، قرقاول، خوتکا، قمری، لکلک و اردک و ماهیان متنوعی مانند سالمون، سفید، قزلآلا، کفال و کپور است.<ref>[https://www.alibaba.ir/mag/mazandaran/tonekabon/tonekabon-attractions/ احمدزاده، «جاهای دیدنی تنکابن نگین درخشان مازندران»، وبسایت علیبابا.]</ref> | بخشهایی از قسمتهای جلگهای و پوشیده از جنگل تنکابن، امروزه به زمینهای شالی، چای و نیز باغهای مرکبات تبدیل شده است. چمنزارها و مراتع بسیاری در اطراف جنگلهای تنکابن وجود دارد و از جمله پوشش گیاهی این منطقه میتوان به درختان توسکا، شمشاد، بلوط، چنار، گردو، ازگیل، راش و افرا اشاره کرد. حیواناتی همچون یوزپلنگ، پلنگ، گرگ، روباه، سمور آبی و لاکپشت نیز در این منطقه دیده میشود. شهر تنکابن، زیستگاه انواع پرندگان مانند عقاب، قرقاول، خوتکا، قمری، لکلک و اردک و ماهیان متنوعی مانند سالمون، سفید، قزلآلا، کفال و کپور است.<ref>[https://www.alibaba.ir/mag/mazandaran/tonekabon/tonekabon-attractions/ احمدزاده، «جاهای دیدنی تنکابن نگین درخشان مازندران»، وبسایت علیبابا.]</ref> | ||
== اقلیم == | == اقلیم == | ||
قسمت شمالی این منطقه، بهدلیل نزدیکی با دریای خزر، تبدیل به جلگهای ساحلی شده است که مساحت متغیری دارد ( | قسمت شمالی این منطقه، بهدلیل نزدیکی با دریای خزر، تبدیل به جلگهای ساحلی شده است که مساحت متغیری دارد (۱ تا ۹ کیلومتر). قسمت جنوبی این منطقه نیز پوشیده از کوههای البرز است. شهرستان تنکابن، بهدلیل شرایط جغرافیایی، از میزان بارندگی بالا (متوسط سالانه ۲۵۳٫۱ میلیمتر)، جریانهای آب سطحی و زیرزمینی و از پوشش گیاهی متنوع و غنی نیز برخوردار است. بخشهایی از قسمتهای جلگهای و پوشیده از جنگل تنکابن، امروزه به زمینهای شالی، چای و نیز باغهای مرکبات تبدیل شده است. چمنزارها و مراتع بسیاری در اطراف جنگلهای تنکابن وجود دارد. از جمله پوشش گیاهی این منطقه میتوان به درختان توسکا، شمشاد، بلوط، چنار، گردو، ازگیل، راش و افرا اشاره کرد. حیواناتی همچون یوزپلنگ، پلنگ، گرگ، روباه، سمور آبی و لاکپشت نیز در این منطقه دیده میشود. شهرستان تنکابن، زیستگاه انواع پرندگان (مانند عقاب، قرقاول، خوتکا، قمری، لکلک و اردک) و ماهیان متنوع (مانند سالمون، سفید، قزلآلا، کفال و کپور) است. | ||
=== آب و هوا === | === آب و هوا === | ||
آبوهوای مناطق ساحلی و جنگلی تنکابن، بیشتر معتدل و مرطوب بوده و در مناطق کوهستانی (جنوب تنکابن) نیز سردسیر است.<ref>جعفری، | آبوهوای مناطق ساحلی و جنگلی تنکابن، بیشتر معتدل و مرطوب بوده و در مناطق کوهستانی (جنوب تنکابن) نیز سردسیر است.<ref>جعفری، دایرةالمعارف جغرافیایی ایران، ۱۳۷۹ش، ص۳۰۴{{سخ}} | ||
فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور، ج26، ۱۳۷۸ش، ص154؛ | فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور، ج26، ۱۳۷۸ش، ص154؛{{سخ}} | ||
رزمآرا، فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادیها)، ج3، ۱۳۲۹ش، ص180-181.</ref> | رزمآرا، فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادیها)، ج3، ۱۳۲۹ش، ص180-181.</ref> | ||
=== کوهها === | === کوهها === | ||
از مهمترین کوههای این منطقه میتوان به «علمکوه»، «غار»، «شانهکوه»، «هفتخون» و «تختسلیمان» | از مهمترین کوههای این منطقه میتوان به «علمکوه»، «غار»، «شانهکوه»، «هفتخون» و «تختسلیمان» اشاره کرد که علمکوه، بهعنوان سومین قله مرتفع ایران محسوب میشود.<ref>فرهنگ جغرافیایی کوههای کشور، ج4، ۱۳۷۹ش، ص326-327 و 351 و 355 و 381.</ref> رودهای بسیاری از این کوهها بهسمت جلگه تنکابن و ساحل دریای خزر جریان یافتهاند. شالیکارها، در فصل تابستان، از آب همین رودخانهها، برای آبیاری زمینهای خود استفاده میکنند.<ref>آذری دمیرچی، «پژوهشی دربارهٔ پیشینهٔ تاریخی مازندران باختری»، ۱۳۵۱ش، ص۲0-21.</ref> رودخانه «سه هزار» یا «چشمهکیله»، مهمترین رودخانهٔ این شهرستان با طول ۸۰ کیلومتر، دارای آب دائمی و شاخههای متعدد است که در نهایت به دریای مازندران سرازیر میشوند. از جمله انشعابات این رودخانه میتوان به رودخانه «دو هزار» با طول ۴۰ کیلومتر اشاره کرد. ریزآبههای دیگری همچون تیرم (شیرود)، دریاسر، بنرود و تنگهچال نیز بههمین رودخانه میپیوندند.<ref>افشین، رودخانههای ایران، ج2، ۱۳۷۳ش، ص215-217.</ref> علاوهبر آن، دریاچههای کوهستانی و چشمههای آب گرم و معدنی مانند آب گرم «فلکده»، «سه هزار» و «میانرود» نیز در این منطقه وجود دارند.<ref>علامه تنکابنی، تاریخ جامع تنکابن، 1378ش، فصل 1، ص2-6.</ref> | ||
== پیشینه تاریخی تنکابن == | == پیشینه تاریخی تنکابن == | ||
پژوهشگران میگویند که «تُنکا»، شهری بزرگ و دژ مانند در سمت غرب طبرستان کهن بوده و از شهرت و رونقی بسیار برخوردار بوده است. این قلعه بزرگ در طول | پژوهشگران میگویند که «تُنکا»، شهری بزرگ و دژ مانند در سمت غرب طبرستان کهن بوده و از شهرت و رونقی بسیار برخوردار بوده است. این قلعه بزرگ در طول تاریخ میان حکومتهای گوناگون، دست به دست شده است. پس از مدتی، شهری در قسمتهای پایینتر دژ تنکا ساخته شد که به «پایین تنکا» و «تنکابن» معروف شد.<ref>یوسفینیا، تاریخ تنکابن، 1370ش، ص26-27.</ref> پس از آن، بهدلیل الحاق این منطقه به دیلمستان، تنکابن را با نام «دیلمه خاص» میشناختند. مرکز دیلمه خاص، در دوران صفویان، بهنام «فیض» یا همان تنکابن و مناطق جلگهای و پاییندست رودخانه نیز به «شهسوار» معروف شدند. در دوره قاجار، خرمآباد را بهعنوان مرکز منطقه تکابن و نیز مرکز «محال ثلاثه (تنکابن، کلارستاق، کجور)» انتخاب کردند. در دوره پهلوی نیز، در تنکابن، شهر جدید «شهسوار» بهعنوان پایتخت این منطقه انتخاب شد. پس از انقلاب اسلامی، این منطقه دوباره با نام تنکابن نامگذاری شد. نام تنکابن، بهمعنی پایینتنکا یا زیرتنکا، نخستینبار در قرن هشتم، در کتاب تاریخ گیلان و دیلمستان بهکار رفته است.<ref>ظهیرالدین بن نصیرالدین مرعشی، تاریخ گیلان و دیلمستان، ج1، ص27-28.</ref> برخی دیگر از پژوهشگران، ریشه این نام را «تنک+آب+بن» بهمعنی جایی که جلگه ساحلی دریای خزر تنک (اندک/ کم) میشود، میدانند.<ref>مرعشی، تاریخ گیلان و دیلمستان، 1364ش، فصل 1، ص1.</ref> | ||
=== دوران باستان === | === دوران باستان === | ||
| خط ۷۴: | خط ۷۶: | ||
مردم بومی تنکابن و نشتارود نیز به گویش تنکابنی صحبت میکنند. گویش تنکابنی، متأثر از هر دو زبان مازندرانی و گیلکی است.<ref>زاهد، ایران زمین، ۱۳۴۸ش، ص۲۱۴. | مردم بومی تنکابن و نشتارود نیز به گویش تنکابنی صحبت میکنند. گویش تنکابنی، متأثر از هر دو زبان مازندرانی و گیلکی است.<ref>زاهد، ایران زمین، ۱۳۴۸ش، ص۲۱۴. | ||
فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور، ج26، ۱۳۷۸ش، ص155 و 157.</ref> مردم این منطقه به زبان فارسی، مازندرانی و گیلکی صحبت میکنند.<ref>زاهد، ایران زمین، ۱۳۴۸ش، ص۲۱۴؛ | فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور، ج26، ۱۳۷۸ش، ص155 و 157.</ref> مردم این منطقه به زبان فارسی، مازندرانی و گیلکی صحبت میکنند.<ref>زاهد، ایران زمین، ۱۳۴۸ش، ص۲۱۴؛{{سخ}} | ||
فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور، ج26، ۱۳۷۸ش، ص155 و 157.</ref> | فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور، ج26، ۱۳۷۸ش، ص155 و 157.</ref> در شهرستان تنکابن، مهاجران کجوری، کلارستاقی و عباسآبادی به زبان مازندرانی، مهاجران لنگرودی، رودسری و اشکوری به زبان گیلکی و مردم بومی تنکابن، خرمآباد و نشتارود نیز به گویش تنکابنی صحبت میکنند. گویش تنکابنی، متأثر از هر دو زبان مازندرانی و گیلکی است. | ||
== اقتصاد تنکابن == | == اقتصاد تنکابن == | ||
| خط ۸۲: | خط ۸۴: | ||
== جاذبههای گردشگری تنکابن == | == جاذبههای گردشگری تنکابن == | ||
شهر تنکابن و اطراف آن، بهدلیل داشتن جذابیتهای طبیعی مانند جنگل و منطقهٔ ییلاقی دوهزار، جنگل و منطقهٔ ییلاقی سههزار، دشت دریاسر، منطقهٔ ییلاقی دینارسرا، منطقهٔ ییلاقی داکو، مسیر جنگلی لیرهسر، آب گرمهای متنوع، چشمهها و آبشارهای بینظیر، کوهها، اماکن تاریخی و پارکهای بسیار از نواحی مورد استقبال گردشگران ایرانی و خارجی است.<ref>[https://www.tarafdari.com/node/1746095 «ایرانشناسی: تنکابن»، وبسایت طرفداری.]</ref> | شهر تنکابن و اطراف آن، بهدلیل داشتن جذابیتهای طبیعی مانند جنگل و منطقهٔ ییلاقی دوهزار، جنگل و منطقهٔ ییلاقی سههزار، دشت دریاسر، منطقهٔ ییلاقی دینارسرا، منطقهٔ ییلاقی داکو، مسیر جنگلی لیرهسر، آب گرمهای متنوع، چشمهها و آبشارهای بینظیر، کوهها، اماکن تاریخی و پارکهای بسیار از نواحی مورد استقبال گردشگران ایرانی و خارجی است.<ref>[https://www.tarafdari.com/node/1746095 «ایرانشناسی: تنکابن»، وبسایت طرفداری.]</ref> | ||
==پانویس== | |||
{{پانویس}} | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | |||
== منابع == | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | {{آغاز منابع}} | ||
* «ایرانشناسی: تنکابن»، وبسایت طرفداری، تاریخ درج مطلب: ۳ مهر ۱۳۹۹ش. | * «ایرانشناسی: تنکابن»، وبسایت طرفداری، تاریخ درج مطلب: ۳ مهر ۱۳۹۹ش. | ||
* «درباره ما»، وبسایت رسمی مرکز تحقیقات ماهیان سردآبی کشور-تنکابن، تاریخ بازدید: ۵ اردیبهشت ۱۴۰۱ش. | |||
* آذری دمیرچی، علاءالدین، «پژوهشی دربارۀ پیشینۀ تاریخی مازندران باختری»، تهران، هنر و مردم، شماره ۱۲۳، ۱۳۵۱ش. | |||
* احمدزاده، فرحناز، «جاهای دیدنی تنکابن نگین درخشان مازندران»، وبسایت علیبابا، تاریخ بازدید: ۱۶ شهریور ۱۴۰۴ش. | * احمدزاده، فرحناز، «جاهای دیدنی تنکابن نگین درخشان مازندران»، وبسایت علیبابا، تاریخ بازدید: ۱۶ شهریور ۱۴۰۴ش. | ||
* استان مازندران، نتایج تفصیلی، مرکز آمار ایران، تهران، ۱۳۷۶ش. | |||
* اسکندربیک منشی، عالم آرای عباسی، بهتحقیق ایرج افشار، تهران، امیرکبیر، ۱۳۵۰ش. | * اسکندربیک منشی، عالم آرای عباسی، بهتحقیق ایرج افشار، تهران، امیرکبیر، ۱۳۵۰ش. | ||
* اعتمادالسلطنه، محمدحسن، مرآه البلدان، بهتحقیق عبدالحسین نوایی و هاشم محدث، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۶۷ش. | * اعتمادالسلطنه، محمدحسن، مرآه البلدان، بهتحقیق عبدالحسین نوایی و هاشم محدث، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۶۷ش. | ||
* افشین، یدالله، رودخانههای ایران، تهران، وزارت نیرو، ۱۳۷۳ش. | |||
* پاپلی یزدی، محمدحسین، فرهنگ آبادیها و مکانهای مذهبی کشور، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۳۶۷ش. | * پاپلی یزدی، محمدحسین، فرهنگ آبادیها و مکانهای مذهبی کشور، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۳۶۷ش. | ||
* پیرنیا، حسن، ایران باستان، تهران، دنیای کتاب، ۱۳۶۲ش. | * پیرنیا، حسن، ایران باستان، تهران، دنیای کتاب، ۱۳۶۲ش. | ||
* جعفری، عباس، دایرةالمعارف جغرافیایی ایران، تهران، مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۷۹ش. | * جعفری، عباس، دایرةالمعارف جغرافیایی ایران، تهران، مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۷۹ش. | ||
* جغرافیای کامل ایران، وزارت آموزش و پرورش، تهران، ۱۳۶۶ش. | * جغرافیای کامل ایران، وزارت آموزش و پرورش، تهران، ۱۳۶۶ش. | ||
* رابینو، ه. ل، سفرنامهٔ مازندران و استراباد، ترجمهٔ غلامعلی وحید مازندرانی، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۴۳ش. | * رابینو، ه. ل، سفرنامهٔ مازندران و استراباد، ترجمهٔ غلامعلی وحید مازندرانی، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۴۳ش. | ||
* رزمآرا، حسینعلی، فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادیها)، تهران، ]بینا[، ۱۳۲۹ش. | * رزمآرا، حسینعلی، فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادیها)، تهران، ]بینا[، ۱۳۲۹ش. | ||
* زاهد، جلیل و زهتابی، محمدرضا، ایران زمین، تهران، پدیده، ۱۳۴۸ش. | * زاهد، جلیل و زهتابی، محمدرضا، ایران زمین، تهران، پدیده، ۱۳۴۸ش. | ||
* سرشماری عمومی نفوس و مسکن، | * سازمان برنامه و بودجه استان مازندران معاونت آمار و اطلاعات، آمارنامه استان مازندران ۱۳۷۶، تهیهکنندگان علیاکبر شریفیان و فرهمند مرادی، ساری، ۱۳۷۷ش. | ||
* علامه تنکابنی، صمصامالدین، تاریخ جامع تنکابن، تنکابن، انتشارات تنکابن، | * سرشماری عمومی نفوس و مسکن، ۱۳۷۵ش. | ||
* شایان، عباس، مازندران، جغرافیای تاریخی و اقتصادی، تهران، علمی، ۱۳۳۶ش. | |||
* علامه تنکابنی، صمصامالدین، تاریخ جامع تنکابن، تنکابن، انتشارات تنکابن، ۱۳۷۸ش. | |||
* فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور، سازمان جغرافیایی ارتش، تهران، ۱۳۷۸ش. | * فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور، سازمان جغرافیایی ارتش، تهران، ۱۳۷۸ش. | ||
* فرهنگ جغرافیایی کوههای کشور، سازمان جغرافیایی ارتش، تهران، ۱۳۷۹ش. | * فرهنگ جغرافیایی کوههای کشور، سازمان جغرافیایی ارتش، تهران، ۱۳۷۹ش. | ||
* مرعشی، ظهیرالدین، تاریخ گیلان و دیلمستان، تهران، اطلاعات، | * کسروی، احمد، شهریاران گمنام، تهران، دنیای کتاب، ۱۳۵۵ش. | ||
* | * محمودزاده، کمال، شناخت دریای مازندران و پیرامون آن، تهران، دبیزش، ۱۳۵۰ش. | ||
* مرعشی، ظهیرالدین، تاریخ گیلان و دیلمستان، بهتحقیق منوچهر ستوده، تهران، اطلاعات، ۱۳۶۴ش. | |||
* مهجوری، اسماعیل، تاریخ مازندران، ساری، ]بینا[، ۱۳۴۲ش. | |||
* نشریۀ عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری، وزارت کشور، تهران، ۱۳۸۵ش. | * نشریۀ عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری، وزارت کشور، تهران، ۱۳۸۵ش. | ||
* یوسفینیا، علی اصغر، تاریخ تنکابن، | * یوسفینیا، علی اصغر، تاریخ تنکابن، چ۱، تهران، قطره، ۱۳۷۰ش. | ||
* یوسفینیا، علیاصغر، تاریخ تنکابن، محال ثلاث، تهران، آرون، ۱۳۷۰ش. | |||
{{پایان منابع}} | |||
