خوسدوزی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۵: | خط ۵: | ||
== تعریف == | == تعریف == | ||
خوسدوزی یا حوصدوزی نوعی سوزندوزی در مناطق جنوب ایران بهویژه هرمزگان است.<ref>{{پک|اسفندیاری| | خوسدوزی یا حوصدوزی نوعی سوزندوزی در مناطق جنوب ایران بهویژه هرمزگان است.<ref>{{پک|اسفندیاری|1370|ک=نگرشی بر روند سوزندوزیهای سنتی ایران: از هشت هزار سال قبل از میلاد تا امروز|ص=219}}</ref> حوص در لغت بهمعنای برگ خرما یا نارگیل است؛ اما در حوصدوزی، خوس به نوارهای نازک و باریک طلایی یا نقرهای رنگی گفته میشود که با عبوردادن آن از سوراخهای پارچۀ توری، نقشهای هندسی، منحنی، دانهای، اسلیمی و خشتی پایهبلند ایجاد میشوند.<ref>{{پک/بن|جوان|ک=باشگاه خبرنگاران جوان|ف=خوسدوزی؛ هنری که برای ماندگار شدن باید آن را بهروز کرد}}</ref> | ||
== پیشینه == | == پیشینه == | ||
تاریخچۀ هنر خوسدوزی در ایران به دورۀ صفویه میرسد که این هنر در گذشته در بندرعباس و بلوچستان از رونق زیادی برخوردار بوده است؛<ref>{{پک|اسفندیاری|1370|ک=نگرشی بر روند سوزندوزیهای سنتی ایران|ص=219}}</ref> اما منشا این هنر را در هندوستان میدانند و امروزه در پاکستان نیز رایج است. عدهای از زنان در شهرستان میناب استان هرمزگان هنوز به این کار هنری مشغولاند.<ref>{{پک|خطیبیزاده| | تاریخچۀ هنر خوسدوزی در ایران به دورۀ صفویه میرسد که این هنر در گذشته در بندرعباس و بلوچستان از رونق زیادی برخوردار بوده است؛<ref>{{پک|اسفندیاری|1370|ک=نگرشی بر روند سوزندوزیهای سنتی ایران: از هشت هزار سال قبل از میلاد تا امروز|ص=219}}</ref> اما منشا این هنر را در هندوستان میدانند و امروزه در پاکستان نیز رایج است. عدهای از زنان در شهرستان میناب استان هرمزگان هنوز به این کار هنری مشغولاند.<ref>{{پک|خطیبیزاده|1393|ک=پوشش مردم هرمزگان: پوشش مردان|ص=54}}</ref><ref group="دیدگاه">این دو منبع کتاب هستند و اطلاعات آنها در فهرست منابع ناقص آمده است.</ref> | ||
== روش دوخت == | == روش دوخت == | ||
| خط ۲۷: | خط ۲۷: | ||
== مهر اصالت خوسدوزی == | == مهر اصالت خوسدوزی == | ||
خوسدوزی از رشتههای هنری ظریف در استان هرمزگان است که مهر اصالت جهانی دارد و | خوسدوزی از رشتههای هنری ظریف در استان هرمزگان است که مهر اصالت جهانی دارد و کاربرد آن در حال گسترش است.<ref group="دیدگاه">لازم است... | ||
لحن این جمله، توصیه و تجویز است که در دانشنامه نباید به کار برود.</ref><ref>{{پک/بن|جوان1|ک=باشگاه خبرنگاران جوان|ف=خوسدوزی؛ هنری که برای ماندگار شدن باید آن را بهروز کرد}}</ref> منیژه حسینی، هنرمند شهرستان جم در استان بوشهر، در رشته خوسدوزی موفق به دریافت مهر اصالت جهانی شد.<ref>{{پک/بن|اصالت|ک=خبرگزاری بندر|ف=خوسدوزی بوشهر مهر اصالت جهانی گرفت}}</ref> خوسدوزی هرمزگان در سال ۱۳۸۹ش در [[آثار ملی ایران]] ثبت شد و خوسدوزی بوشهر نیز در سال ۱۴۰۰ش در موزه بخارای ازبکستان مهر اصالت ملی را به خود اختصاص داد.<ref>{{پک|درستکار|23 مهر 1402|ک=خبرگزاری مهر|ف=خوسدوزی ظرفیت بسیاری در لباس و اکسسوری دارد|کد=اکسسوری}}</ref> | لحن این جمله، توصیه و تجویز است که در دانشنامه نباید به کار برود.</ref><ref>{{پک/بن|جوان1|ک=باشگاه خبرنگاران جوان|ف=خوسدوزی؛ هنری که برای ماندگار شدن باید آن را بهروز کرد}}</ref> منیژه حسینی، هنرمند شهرستان جم در استان بوشهر، در رشته خوسدوزی موفق به دریافت مهر اصالت جهانی شد.<ref>{{پک/بن|اصالت|ک=خبرگزاری بندر|ف=خوسدوزی بوشهر مهر اصالت جهانی گرفت}}</ref> خوسدوزی هرمزگان در سال ۱۳۸۹ش در [[آثار ملی ایران]] ثبت شد و خوسدوزی بوشهر نیز در سال ۱۴۰۰ش در موزه بخارای ازبکستان مهر اصالت ملی را به خود اختصاص داد.<ref>{{پک|درستکار|23 مهر 1402|ک=خبرگزاری مهر|ف=خوسدوزی ظرفیت بسیاری در لباس و اکسسوری دارد|کد=اکسسوری}}</ref> | ||
== شهرهای مرتبط با هنر خوسدوزی == | == شهرهای مرتبط با هنر خوسدوزی == | ||
از مراکز تولید خوسدوزی میتوان به شهرهای جنوب کشور چون استانهای هرمزگان، بلوچستان، بوشهر، فارس و کردستان اشاره کرد که | از مراکز تولید خوسدوزی میتوان به شهرهای جنوب کشور چون استانهای هرمزگان، بلوچستان، بوشهر، فارس و کردستان اشاره کرد که این مناطق با این هنر زیبا تزیین شدهاند. <ref group="دیدگاه">لحن این جمله مناسب دانشنامه نیست</ref>در هرمزگان از خوسدوزی اغلب در لباسهای محلی استفاده میشود و گردشگران بهعنوان سوغات یا یادگاری از خرید آنها استقبال میکنند. همچنین خانمها در نمایشگاههای صنایع دستی پارچههای مزینشده با خوسدوزی را به فروش میرسانند.<ref>{{پک|وهابی نیاری|1402|ک=طراحی البسه بانوان با رویکرد اشاعه فرهنگ و هنر مردمان هرمزگان (مطالعه موردی خوسدوزی در طراحی لباس زنان استان هرمزگان)|ص=61}}</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
| خط ۴۱: | خط ۴۱: | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=آشنایی با هنر زیبای خوسدوزی|نشانی=https://www.beytoote.com/art/handicrafts/familiarity-art02-embroidering.html|تاریخ بازبینی=20 خرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|بیتوته}}|وبگاه=وبسایت بیتوته}} | * {{یادکرد وب|عنوان=آشنایی با هنر زیبای خوسدوزی|نشانی=https://www.beytoote.com/art/handicrafts/familiarity-art02-embroidering.html|تاریخ بازبینی=20 خرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|بیتوته}}|وبگاه=وبسایت بیتوته}} | ||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=اسفندیاری|نام=هاله|عنوان=نگرشی بر روند | * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=اسفندیاری|نام=هاله|عنوان=نگرشی بر روند سوزندوزیهای سنتی ایران: از هشت هزار سال قبل از میلاد تا امروز|سال=1370|مکان=تهران|ناشر=منتخب صبا}} | ||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=خطیبیزاده|نام=محمد|عنوان=پوشش مردم هرمزگان|سال= | * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=خطیبیزاده|نام=محمد|عنوان=پوشش مردم هرمزگان: پوشش مردان|سال=1393|مکان=شیراز|ناشر=ایلاف|جلدها=2|شابک=9789641980704}} | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=خوسدوزی بوشهر مهر اصالت جهانی گرفت|نشانی=https://khabarebandar.ir/22145/%D8%AE%D9%88%D8%B3-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA/?print=1|تاریخ بازبینی=31 خرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|اصالت}}|وبگاه=خبرگزاری بندر|تاریخ=7 تیر 1401}} | * {{یادکرد وب|عنوان=خوسدوزی بوشهر مهر اصالت جهانی گرفت|نشانی=https://khabarebandar.ir/22145/%D8%AE%D9%88%D8%B3-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA/?print=1|تاریخ بازبینی=31 خرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|اصالت}}|وبگاه=خبرگزاری بندر|تاریخ=7 تیر 1401}} | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=خوسدوزی؛ هنر دست زنان هرمزگانی|نشانی=https://www.chtn.ir/news/1403062601584/%D8%AE%D9%88%D8%B3-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C|تاریخ بازبینی=20 خرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|آریا}}|وبگاه=وبسایت میراث آریا}} | * {{یادکرد وب|عنوان=خوسدوزی؛ هنر دست زنان هرمزگانی|نشانی=https://www.chtn.ir/news/1403062601584/%D8%AE%D9%88%D8%B3-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C|تاریخ بازبینی=20 خرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|آریا}}|وبگاه=وبسایت میراث آریا}} | ||
| خط ۴۸: | خط ۴۸: | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=خوسدوزی|نشانی=https://www.cgie.org.ir/fa/article/246529/%D8%AE%D9%88%D8%B3-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C|تاریخ=16 دی 1398|تاریخ بازبینی=1 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|ایرانی}}|وبگاه=مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی}} | * {{یادکرد وب|عنوان=خوسدوزی|نشانی=https://www.cgie.org.ir/fa/article/246529/%D8%AE%D9%88%D8%B3-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C|تاریخ=16 دی 1398|تاریخ بازبینی=1 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|ایرانی}}|وبگاه=مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی}} | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=خوسدوزی ظرفیت بسیاری در لباس و اکسسوری دارد|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/5912038/%D8%AE%D9%88%D8%B3-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%B8%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%88-%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF|تاریخ بازبینی=1 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|اکسسوری}}|وبگاه=خبرگزاری مهر|تاریخ=23 مهر 1402}} | * {{یادکرد وب|عنوان=خوسدوزی ظرفیت بسیاری در لباس و اکسسوری دارد|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/5912038/%D8%AE%D9%88%D8%B3-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%B8%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%88-%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF|تاریخ بازبینی=1 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|اکسسوری}}|وبگاه=خبرگزاری مهر|تاریخ=23 مهر 1402}} | ||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=وهابی | * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=وهابی نیاری|نام=لیلا|عنوان=طراحی البسه بانوان با رویکرد اشاعه فرهنگ و هنر مردمان هرمزگان (مطالعه موردی خوسدوزی در طراحی لباس زنان استان هرمزگان)|سال=1402|مکان=یزد|پیوند=https://ganj.irandoc.ac.ir/viewer/268b0a4f3fd7ab0290ad96fa78577eb2}} | ||
نسخهٔ ۶ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۰۶
خوسدوزی؛ رد کردن نوارهای باریک طلایی و نقرهای از پارچههای توری و گره کردن آن در قسمت پشت.
خوسدوزی از رودوزیهای جنوب ایران بهویژه استان هرمزگان بهشمار میرود که در تزیین پردههای توری، لباسهای محلی و سایر منسوجات پارچهای کاربرد دارد. صنایع دستی خوسدوزی در سایر استانها نظیر بلوچستان، بوشهر، فارس و کردستان نیز تولید میشوند. این نوع سوزندوزی در استان بوشهر موفق به دریافت مهر اصالت جهانی شده است.
تعریف
خوسدوزی یا حوصدوزی نوعی سوزندوزی در مناطق جنوب ایران بهویژه هرمزگان است.[۱] حوص در لغت بهمعنای برگ خرما یا نارگیل است؛ اما در حوصدوزی، خوس به نوارهای نازک و باریک طلایی یا نقرهای رنگی گفته میشود که با عبوردادن آن از سوراخهای پارچۀ توری، نقشهای هندسی، منحنی، دانهای، اسلیمی و خشتی پایهبلند ایجاد میشوند.[۲]
پیشینه
تاریخچۀ هنر خوسدوزی در ایران به دورۀ صفویه میرسد که این هنر در گذشته در بندرعباس و بلوچستان از رونق زیادی برخوردار بوده است؛[۳] اما منشا این هنر را در هندوستان میدانند و امروزه در پاکستان نیز رایج است. عدهای از زنان در شهرستان میناب استان هرمزگان هنوز به این کار هنری مشغولاند.[۴][دیدگاه ۱]
روش دوخت
خوسدوزی نوعی دوردوزی است که در آن نخ نقدۀ طلایی یا نقرهای را به انتهای سوزن نخکردهای قلاب کرده و سپس طرح مورد نظر را روی پارچۀ توری که معمولاٌ سیاه، سفید، سبز یا زرشکی است، میدوزند.[۵][دیدگاه ۲] در خوسدوزی بهدلیل سادهبودن طرحها نیازی به طراحی و نقشاندازی روی پارچه نیست و هنرمند با ذوق و سلیقۀ خود به سوزندوزی میپردازد. پس از خوسدوزی معمولاٌ نقش پشت و روی پارچه یکسان است و درخشندگی خاصی دارد.[۶]
خوسدوزی در کنار گلابتون و پولکدوزی نیز بهکار میرود که از ترکیب آن کارهای هنری بسیار زیبایی پدید میآید.[۷]
کاربرد
استفاده از هنر خوسدوزی در تزیین پردههای توری، دمپای شلوار زنان، لباس عروس، کلاه، پیراهن، جلیقه، چادرهای توری، جلد قرآن، جلد کوسن، رومیزی، روتختی، لباسهای محلی و روسریهای توری (جلبیل) کاربرد دارد.
اگرچه این هنر جنبۀ استفادۀ محلی دارد؛ اما خوسدوزی مورد استقبال علاقهمندان حوزۀ هنرهای سنتی نیز قرار گرفته است.[۸]
مواد و ابزارها
وسایل موردنیاز برای انجام خوسدوزی شامل پارچۀ توری، نوارهای باریک طلایی یا نقرهای (خوس)، قیچی، سنگ صفله (سنگی که برای کوبیدن برجستگیهای ناشی از خوسدوزی و صاف کردن آن بهکار میرود) و کم یا کمان (حلقهای با اندازههای مختلف از چوب نازک گردو که پارچه را برای خوسدوزی روی آن میکشند و آن را با تسمه یا کمربند محکم میکنند)، است.[۹] در گذشته برای خوسدوزی از فلز نقره بهجای نوارهای باریک پلاستیکی استفاده میکردند.[۱۰]همچنین قبل از ساختهشدن کم یا کمان، کشیدن پارچه و محکم کردن آن بهکمک دست و پا انجام میگرفت.[۱۱]
نقوش مورد استفاده در خوسدوزی
نقشهای خوسدوزی بسته به نوع بافت و شکلی که ایجاد میکنند، بهنامهای مختلفی خوانده میشوند؛ نقشی که بهشکل مربع ایجاد میشود، «پُلُکو» یا «پَدری» گفته میشود. این نقش، پایۀ کار خوسدوزی است. کنار هم قرارگرفتن پلکوها بهشکل گل ششپر را «پلکویی» گویند. از قرارگرفتن یک پلکویی در مرکز و شش پلکو در شش جهت آن، یک گل پلکویی شکل میگیرد که به «سیزده تِک» معروف است.[۱۲] نقوشی که بیشتر در خوسدوزی بهکار میرود شامل نقوش ستارگان، خشتدرخشت، تکدوزی، پردوزی، حاشیۀ برگ انجیری، قلبی خالی، کندوعسلی، ششقلب، نقوش گل، خرچنگ، پروانه، عقرب، گل فرفرهای، پیالهای و نگارۀ طاووسی است.[۱۳]
مهر اصالت خوسدوزی
خوسدوزی از رشتههای هنری ظریف در استان هرمزگان است که مهر اصالت جهانی دارد و کاربرد آن در حال گسترش است.[دیدگاه ۳][۱۴] منیژه حسینی، هنرمند شهرستان جم در استان بوشهر، در رشته خوسدوزی موفق به دریافت مهر اصالت جهانی شد.[۱۵] خوسدوزی هرمزگان در سال ۱۳۸۹ش در آثار ملی ایران ثبت شد و خوسدوزی بوشهر نیز در سال ۱۴۰۰ش در موزه بخارای ازبکستان مهر اصالت ملی را به خود اختصاص داد.[۱۶]
شهرهای مرتبط با هنر خوسدوزی
از مراکز تولید خوسدوزی میتوان به شهرهای جنوب کشور چون استانهای هرمزگان، بلوچستان، بوشهر، فارس و کردستان اشاره کرد که این مناطق با این هنر زیبا تزیین شدهاند. [دیدگاه ۴]در هرمزگان از خوسدوزی اغلب در لباسهای محلی استفاده میشود و گردشگران بهعنوان سوغات یا یادگاری از خرید آنها استقبال میکنند. همچنین خانمها در نمایشگاههای صنایع دستی پارچههای مزینشده با خوسدوزی را به فروش میرسانند.[۱۷]
پانویس
- ↑ اسفندیاری، نگرشی بر روند سوزندوزیهای سنتی ایران: از هشت هزار سال قبل از میلاد تا امروز، ۲۱۹.
- ↑ «خوسدوزی؛ هنری که برای ماندگار شدن باید آن را بهروز کرد»، باشگاه خبرنگاران جوان.
- ↑ اسفندیاری، نگرشی بر روند سوزندوزیهای سنتی ایران: از هشت هزار سال قبل از میلاد تا امروز، ۲۱۹.
- ↑ خطیبیزاده، پوشش مردم هرمزگان: پوشش مردان، ۵۴.
- ↑ وهابی نیاری، طراحی البسه بانوان با رویکرد اشاعه فرهنگ و هنر مردمان هرمزگان (مطالعه موردی خوسدوزی در طراحی لباس زنان استان هرمزگان)، ۶۰.
- ↑ صابری افتخاری, «خوسدوزی», مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی.
- ↑ «آشنایی با هنر زیبای خوسدوزی»، وبسایت بیتوته.
- ↑ وهابی نیاری، طراحی البسه بانوان با رویکرد اشاعه فرهنگ و هنر مردمان هرمزگان (مطالعه موردی خوسدوزی در طراحی لباس زنان استان هرمزگان)، ۵۸-۵۹.
- ↑ «خوسدوزی؛ هنر دست زنان هرمزگانی»، وبسایت میراث آریا.
- ↑ «آشنایی با هنر زیبای خوسدوزی»، وبسایت بیتوته.
- ↑ «خوسدوزی؛ هنر دست زنان هرمزگانی»، وبسایت میراث آریا.
- ↑ صابری افتخاری, «خوسدوزی», مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی.
- ↑ وهابی نیاری، طراحی البسه بانوان با رویکرد اشاعه فرهنگ و هنر مردمان هرمزگان (مطالعه موردی خوسدوزی در طراحی لباس زنان استان هرمزگان)، ۵۹-۶۰.
- ↑ «خوسدوزی؛ هنری که برای ماندگار شدن باید آن را بهروز کرد»، باشگاه خبرنگاران جوان.
- ↑ «خوسدوزی بوشهر مهر اصالت جهانی گرفت»، خبرگزاری بندر.
- ↑ درستکار, «خوسدوزی ظرفیت بسیاری در لباس و اکسسوری دارد», خبرگزاری مهر.
- ↑ وهابی نیاری، طراحی البسه بانوان با رویکرد اشاعه فرهنگ و هنر مردمان هرمزگان (مطالعه موردی خوسدوزی در طراحی لباس زنان استان هرمزگان)، ۶۱.
دیدگاههای ارزیابان
منابع
- «آشنایی با هنر زیبای خوسدوزی». وبسایت بیتوته. دریافتشده در ۲۰ خرداد ۱۴۰۵.
- اسفندیاری، هاله (۱۳۷۰). نگرشی بر روند سوزندوزیهای سنتی ایران: از هشت هزار سال قبل از میلاد تا امروز. تهران: منتخب صبا.
- خطیبیزاده، محمد (۱۳۹۳). پوشش مردم هرمزگان: پوشش مردان. ج. ۲ جلد. شیراز: ایلاف. شابک ۹۷۸۹۶۴۱۹۸۰۷۰۴.
- «خوسدوزی بوشهر مهر اصالت جهانی گرفت». خبرگزاری بندر. ۷ تیر ۱۴۰۱. دریافتشده در ۳۱ خرداد ۱۴۰۵.
- «خوسدوزی؛ هنر دست زنان هرمزگانی». وبسایت میراث آریا. دریافتشده در ۲۰ خرداد ۱۴۰۵.
- «خوسدوزی؛ هنری که برای ماندگار شدن باید آن را بهروز کرد». باشگاه خبرنگاران جوان. ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۹. دریافتشده در ۱ تیر ۱۴۰۵.
- «خوسدوزی». مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی. ۱۶ دی ۱۳۹۸. دریافتشده در ۱ تیر ۱۴۰۵.
- «خوسدوزی ظرفیت بسیاری در لباس و اکسسوری دارد». خبرگزاری مهر. ۲۳ مهر ۱۴۰۲. دریافتشده در ۱ تیر ۱۴۰۵.
- وهابی نیاری، لیلا (۱۴۰۲). طراحی البسه بانوان با رویکرد اشاعه فرهنگ و هنر مردمان هرمزگان (مطالعه موردی خوسدوزی در طراحی لباس زنان استان هرمزگان). یزد.