بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۳: | خط ۳: | ||
شورای عالی انقلاب فرهنگی بهعنوان کانون اصلی تدوین راهبردهای کلان، وظیفۀ مهندسی مناسبات اجتماعی و پایش دگرگونیهای فکری جامعه را بر عهده دارد. مأموریت کلیدی مجموعۀ مذکور بر بازسازی ساختارهای علمی، صیانت از اصالت ارزشها و تنظیم اسناد بالادستی متمرکز است تا از این طریق، هماهنگی پایداری میان نظام آموزش رسمی و مبانی عقیدتی حاکمیت برقرار شود. تصمیمات این مرجع کلیدی گسترۀ وسیعی از سیاستهای آموزشی، عمومی و هویتی کشور را تحت تأثیر قرار میدهد. | شورای عالی انقلاب فرهنگی بهعنوان کانون اصلی تدوین راهبردهای کلان، وظیفۀ مهندسی مناسبات اجتماعی و پایش دگرگونیهای فکری جامعه را بر عهده دارد. مأموریت کلیدی مجموعۀ مذکور بر بازسازی ساختارهای علمی، صیانت از اصالت ارزشها و تنظیم اسناد بالادستی متمرکز است تا از این طریق، هماهنگی پایداری میان نظام آموزش رسمی و مبانی عقیدتی حاکمیت برقرار شود. تصمیمات این مرجع کلیدی گسترۀ وسیعی از سیاستهای آموزشی، عمومی و هویتی کشور را تحت تأثیر قرار میدهد. | ||
==پیشینه== | ==پیشینه== | ||
وضعیت دانشگاههای کشور در آغاز انقلاب اسلامی لزوم دگرگونی اساسی در مراکز آموزشی را آشکار کرد. فرمان تشکیل ستاد انقلاب فرهنگی را برای دگرگونی ساختار آموزشی صادر کرد. در این فرمان، محمدجواد باهنر، مهدی ربانی املشی، حسن حبیبی، عبدالکریم سروش، شمس آلاحمد، جلالالدین فارسی و علی شریعتمداری مأمور شدند با تشکیل ستاد و دعوت از صاحبنظران، استادان و دانشجویان مسلمان و متعهد، به امور دانشگاهها رسیدگی کنند. وظیفۀ این ستاد، تعیین خطمشی فرهنگی آیندۀ دانشگاهها، آمادهسازی استادان شایسته و رسیدگی به نظام آموزشی بود. | وضعیت دانشگاههای کشور در آغاز انقلاب اسلامی لزوم دگرگونی اساسی در مراکز آموزشی را آشکار کرد.<ref>{{پک|خمینی|1389|ک=صحیفه امام|ص=207-208|ج=12|کد=صحیفه1}}</ref> فرمان تشکیل ستاد انقلاب فرهنگی را برای دگرگونی ساختار آموزشی صادر کرد. در این فرمان، محمدجواد باهنر، مهدی ربانی املشی، حسن حبیبی، عبدالکریم سروش، شمس آلاحمد، جلالالدین فارسی و علی شریعتمداری مأمور شدند با تشکیل ستاد و دعوت از صاحبنظران، استادان و دانشجویان مسلمان و متعهد، به امور دانشگاهها رسیدگی کنند. وظیفۀ این ستاد، تعیین خطمشی فرهنگی آیندۀ دانشگاهها، آمادهسازی استادان شایسته و رسیدگی به نظام آموزشی بود.<ref>{{پک|خمینی|1389|ک=صحیفه امام|ص=431-432|ج=12|کد=صحیفه1}}</ref> | ||
پس از چهار سال فعالیت و ضرورت توسعۀ این حرکت در تمام زمینهها، در 19 آذر ۱۳۶۳ش این ستاد با فرمان امام خمینی به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارتقا یافت. این شورا در مهر ۱۳۶۵ش مقرر کرد که مصوبات آن در حکم قانون قرار گیرد. همچنین در دی ماه ۱۳۶۴ش با اصلاح آییننامۀ گروه فرهنگ عمومی، حوزههای علمیه و مؤسسات دینی غیردولتی از شمول برخی ضوابط مستثنی شدند و شورای عالی تبلیغات اسلامی بهعنوان واسطۀ ارتباطی شورا با این نهادها تعیین شد. | پس از چهار سال فعالیت و ضرورت توسعۀ این حرکت در تمام زمینهها، در 19 آذر ۱۳۶۳ش این ستاد با فرمان امام خمینی به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارتقا یافت. این شورا در مهر ۱۳۶۵ش مقرر کرد که مصوبات آن در حکم قانون قرار گیرد. همچنین در دی ماه ۱۳۶۴ش با اصلاح آییننامۀ گروه فرهنگ عمومی، حوزههای علمیه و مؤسسات دینی غیردولتی از شمول برخی ضوابط مستثنی شدند و شورای عالی تبلیغات اسلامی بهعنوان واسطۀ ارتباطی شورا با این نهادها تعیین شد. | ||
| خط ۴۷: | خط ۴۷: | ||
==دیدگاههای منتقدان== | ==دیدگاههای منتقدان== | ||
===روند شکلگیری=== | ===روند شکلگیری=== | ||
در آغاز فعالیت شورای عای انقلاب فرهنگی، برخی جریانهای سیاسی و مسئولان دانشگاهی مانند شورای سرپرستی دانشگاه تهران با تعطیلی دانشگاهها و شیوۀ اجرای تغییرات ساختاری مخالفت کردند؛ در مقابل، امام خمینی با رد این انتقادات، معترضان را به غربزدگی متهم کرده | در آغاز فعالیت شورای عای انقلاب فرهنگی، برخی جریانهای سیاسی و مسئولان دانشگاهی مانند شورای سرپرستی دانشگاه تهران با تعطیلی دانشگاهها و شیوۀ اجرای تغییرات ساختاری مخالفت کردند؛ در مقابل، امام خمینی با رد این انتقادات، معترضان را به غربزدگی متهم کرده<ref>{{پک|خمینی|1389|ک=صحیفه امام|ص=428|ج=14|کد=صحیفه1}}</ref> و بر ضرورت رفع بیگانگی دانشگاه با فرهنگ اسلامی تأکید کرد.<ref>{{پک|خمینی|1389|ک=صحیفه امام|ص=429|ج=14|کد=صحیفه1}}</ref> در همین راستا، مسئولان و دانشگاهیان موافق با برگزاری نشستها تأکید کردند هدف اصلی این جریان، رفع بیگانگی دانشگاه با فرهنگ اسلامی، تربیت استادان متعهد و متناسبسازی علوم آموزشی با نیازهای جامعه است. | ||
===جایگاه قانونی=== | ===جایگاه قانونی=== | ||
عدم ذکر نام این شورا در قانون اساسی مباحثی را دربارۀ جایگاه حقوقی آن ایجاد کرده است. منتقدان با استناد به نظریات تفسیری پیش از بازنگری، وظایف رهبر را منحصر به اصل 110 میدانستند اما موافقان مشروعیت شورا را بر پایۀ اختیارات ولایت مطلقه در اصل 57 تبیین میکنند. | عدم ذکر نام این شورا در قانون اساسی مباحثی را دربارۀ جایگاه حقوقی آن ایجاد کرده است. منتقدان با استناد به نظریات تفسیری پیش از بازنگری، وظایف رهبر را منحصر به اصل 110 میدانستند اما موافقان مشروعیت شورا را بر پایۀ اختیارات ولایت مطلقه در اصل 57 تبیین میکنند. | ||
| خط ۵۶: | خط ۵۷: | ||
===چالشهای اجرایی و خلا پیوست فرهنگی=== | ===چالشهای اجرایی و خلا پیوست فرهنگی=== | ||
کارشناسان بر این باورند که رفتارهای سلیقهای با تغییر مدیریتهای سیاسی و غلبۀ ترجیحات اقتصادی در طرحهای توسعهای سبب مغفول ماندن ابعاد فرهنگی شده است؛ بههمین دلیل، بر ضرورت تدوین پیوست فرهنگی انضمامی برای مصوبات کلان و افزایش آگاهی جامعه جهت شکلگیری مطالبهگری عمومی تأکید میکنند. | کارشناسان بر این باورند که رفتارهای سلیقهای با تغییر مدیریتهای سیاسی و غلبۀ ترجیحات اقتصادی در طرحهای توسعهای سبب مغفول ماندن ابعاد فرهنگی شده است؛ بههمین دلیل، بر ضرورت تدوین پیوست فرهنگی انضمامی برای مصوبات کلان و افزایش آگاهی جامعه جهت شکلگیری مطالبهگری عمومی تأکید میکنند. | ||
== منابع == | |||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=خمینی|نام=روحالله|عنوان=صحیفه امام|سال=1389|مکان=قم|ناشر=مؤسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی|پیوند نویسنده=روحالله خمینی}} | |||
