بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱۴۶: خط ۱۴۶:
در قاعدۀ هرم اجتماعی، بردگان قرار داشتند. هرچند گزارۀ صریحی دربارهٔ نظام برده‌داری در دورهٔ ماد در دست نیست، اما در جامعهٔ آن روز ماد، بردگان نیز حضور داشته‌اند، ولی آنان جزء اصناف به حساب نمی‌آمدند.<ref>{{پک|راوندی|1354|ک=تاریخ اجتماعی ایران|ص=148|ج=۱}}</ref>
در قاعدۀ هرم اجتماعی، بردگان قرار داشتند. هرچند گزارۀ صریحی دربارهٔ نظام برده‌داری در دورهٔ ماد در دست نیست، اما در جامعهٔ آن روز ماد، بردگان نیز حضور داشته‌اند، ولی آنان جزء اصناف به حساب نمی‌آمدند.<ref>{{پک|راوندی|1354|ک=تاریخ اجتماعی ایران|ص=148|ج=۱}}</ref>


گورستان‌های مادی خود گواهی بر تمایز طبقاتی آشکار در جامعه هستند. بعضی قبور حاوی اجسادی است که با زیورآلات سیمین آراسته و با اسلحه و ابزار مختلف مجهز شده است، در حالی که در قبور دیگر فقط تزیینات مختصر آهنی و تعداد اندکی کوزه یافت شده است.<ref>{{پک|گیرشمن|1372|ک=ایران از آغاز تا اسلام|ص=79}}</ref>
گورستان‌های مادی خود گواهی بر تمایز طبقاتی آشکار در جامعه هستند. بعضی قبور حاوی اجسادی است که با زیورآلات سیمین آراسته و با اسلحه و ابزار مختلف مجهز شده است، در حالی که در قبور دیگر فقط تزیینات مختصر آهنی و تعداد اندکی کوزه یافت شده است.<ref>{{پک|گیرشمن|1372|ک=ایران از آغاز تا اسلام|ص=79}}</ref>
 
=== '''<big>اقتصاد</big>''' '''<big>(معیشت، دامداری و تجارت)</big>''' ===
اقتصاد معیشتی مادها در دورهٔ پادشاهی، همچنان بر دو پایهٔ اصلی دامداری و کشاورزی استوار بود، اگرچه گذار تدریجی از کوچ‌نشینی شبانی به یکجانشینی روستایی و شهری در این دوره شتاب گرفت ولی بخشی از جامعه همچنان به دامداری وابسته مانده و پرورش اسب، همچنان جایگاه ممتاز خود را حفظ کرده بود.<ref>{{پک|راوندی|1354|ک=تاریخ اجتماعی ایران|ص=148|ج=۱}}</ref><ref>{{پک|ریپکا|1381|ک=تاریخ ادبیات ایران|ص=39}}</ref>
 
با این وجود، روند یکجانشینی و توسعهٔ کشاورزی در دورهٔ پادشاهی سرعت بیشتری گرفت، چنان‌که به گفتهٔ گرانتوفسکی، مادها عمدتاً به کشاورزی اشتغال داشتند. پس از تثبیت قدرت، شهرنشینی نیز در میان آنان گسترش یافت<ref>{{پک|گرانتوفسکی|1359|ک=تاریخ ایران از زمان باستان تا امروز|ص=73}}</ref><ref>{{پک|پیرنیا|1380|ک=تاریخ ایران از آغاز تا انقراض ساسانیان|ص=49|ج=۱}}</ref> که در پی آن تجارت نیز رونق گرفت. در این امر موقعیت جغرافیایی ماد که در تقاطع مهم‌ترین مسیرهای تجاری جهان باستان قرار داشتند دخیل بود و این سرزمین را به یکی از مراکز اصلی تجارت واسطه‌ای تبدیل کرده بود.<ref>{{پک|پیغمبری|1397|ک=پژوهش‌های ایران‌شناسی|ف=اهمیت سرزمین ماد بزرگ در تحولات ایران در دورۀ یونانی مآبی|ص=41}}</ref><ref>{{پک|کاویانی پویا|1395|ک=پژوهش‌نامۀ خراسان بزرگ|ف=بررسی موقعیت جغرافیایی داهه و جایگاه سیاسی، نظامی و اقتصادی...|ص=11-10}}</ref>
 
دامنهٔ کالاهای مبادله‌شده بسیار گسترده بود و مواد عمدهٔ تجاری عبارت بود از اشیاء تجملی زرین، سیمین، احجار قیمتی و پارچه‌های قلاب‌دوزی‌شده.<ref>{{پک|گیرشمن|1372|ک=ایران از آغاز تا اسلام|ص=82}}</ref> ثروتی که از این مسیرها به دست می‌آمد، زمینه را برای ظهور نظام‌های پیچیده‌تر مبادله فراهم کرده بود. کشف گنجینهٔ نقره در نوشیجان، شامل قطعات نامتجانس نقره (شمش‌ها و زیورآلات شکسته)، نشان می‌دهد که در دورهٔ ماد، مبادلات تجاری از سطح پایاپای صرف فراتر رفته و نوعی نظام پولی ابتدایی مبتنی بر وزن نقره در حال شکل‌گیری بود؛ چنانچه بیوار این گنجینه را نوعی ارز اولیه (پول وزنی) می‌داند.<ref>{{پک|Bivar|1971|ک=Iran|ف=A Hoard of Ingot-Currency of the Median Period from Nūsh-i Jān, near Malayir|کد=en|ص=98}}</ref>


== '''<big>منابع</big>''' ==
== '''<big>منابع</big>''' ==
{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=فیرزوی|نام۱=سورنا|تاریخ=۱۴۰۲|عنوان=«کَشتَریتو»؛ جایگاهش در تاریخ ماد و تبار او|پیوند=https://ensani.ir/file/download/article/65d5f01f11181-9703-44-15.pdf|ژورنال=مطالعات ایرانی|دوره=بیست و دوم|شماره=44|صفحات=415-460|نام۲=آرزو|نام خانوادگی۲=رسولی|نام۳=محمد‌امین|نام خانوادگی۳=سعادت‌مهر}}
{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=فیرزوی|نام۱=سورنا|تاریخ=۱۴۰۲|عنوان=«کَشتَریتو»؛ جایگاهش در تاریخ ماد و تبار او|پیوند=https://ensani.ir/file/download/article/65d5f01f11181-9703-44-15.pdf|ژورنال=مطالعات ایرانی|دوره=بیست و دوم|شماره=44|صفحات=415-460|نام۲=آرزو|نام خانوادگی۲=رسولی|نام۳=محمد‌امین|نام خانوادگی۳=سعادت‌مهر}}