پرش به محتوا

اپلیکه‌دوزی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
بازسازی متن
ابرابزار
خط ۱: خط ۱:
'''اپلیکه‌دوزی؛''' چسباندن یا دوختن قطعات کوچکی از پارچه با رنگ‌ها و طرح‌های متفاوت روی یک پارچۀ دیگر به‌منظور تزیین یا ایجاد طرح.  
'''اپلیکه‌دوزی؛''' چسباندن یا دوختن قطعات کوچکی از پارچه با رنگ‌ها و طرح‌های متفاوت روی یک پارچهٔ دیگر به‌منظور تزیین یا ایجاد طرح.


اپلیکه‌دوزی یک تکنیک تزئینی در [[پارچه‌دوزی]] است که در آن قطعاتی از پارچه‌های رنگارنگ و با بافت‌های مختلف مانند [[نمد]]، [[گیپور]] یا [[توری]]، روی یک پارچه زمینه دوخته یا چسبانده می‌شوند تا طرح‌های برجسته و حجم‌دار ایجاد کنند. این هنر که به روش‌های دستی یا با [[چرخ خیاطی]] اجرا می‌شود، در تزئین پوشاک به‌ویژه [[لباس مجلسی|لباس‌های مجلسی]]، لوازم خانگی، کالای خواب و [[صنایع دستی]] کاربرد دارد و اغلب با دیگر روش‌های تزئینی مانند [[سنگ‌دوزی]] یا [[مرصع‌دوزی]] ترکیب می‌شود. اپلیکه‌دوزی با هدف زیباسازی و ایجاد جلوه‌های بصری منحصربه‌فرد انجام می‌گیرد و برخلاف [[تکه‌دوزی]] ساده، ماهیتی هنری و تزئینی دارد.
اپلیکه‌دوزی یک تکنیک تزئینی در [[پارچه‌دوزی]] است که در آن قطعاتی از پارچه‌های رنگارنگ و با بافت‌های مختلف مانند [[نمد]]، [[گیپور]] یا [[توری]]، روی یک پارچه زمینه دوخته یا چسبانده می‌شوند تا طرح‌های برجسته و حجم‌دار ایجاد کنند. این هنر که به روش‌های دستی یا با [[چرخ خیاطی]] اجرا می‌شود، در تزئین پوشاک به‌ویژه [[لباس مجلسی|لباس‌های مجلسی]]، لوازم خانگی، کالای خواب و [[صنایع دستی]] کاربرد دارد و اغلب با دیگر روش‌های تزئینی مانند [[سنگ‌دوزی]] یا [[مرصع‌دوزی]] ترکیب می‌شود. اپلیکه‌دوزی با هدف زیباسازی و ایجاد جلوه‌های بصری منحصربه‌فرد انجام می‌گیرد و برخلاف [[تکه‌دوزی]] ساده، ماهیتی هنری و تزئینی دارد.


== '''تعریف اپلیکه''' ==
== تعریف اپلیکه ==
اپلیکه‌دوزی (از واژه فرانسوی ''appliqué'' به‌معنای «به‌کار بردن») یک تکنیک تزئینی در [[پارچه‌دوزی|هنر پارچه‌دوزی]] است که در آن قطعاتی از پارچه‌های رنگارنگ، در اندازه‌ها و بافت‌های مختلف، روی یک پارچهٔ زمینه دوخته یا چسبانده می‌شوند.<ref>فخاری و امیدقائمی، آموزش تکه‌دوزی و چهل‌تکه باران، 1380ش، ص39.</ref> این روش علاوه بر ایجاد جلوه‌های بصری منحصربه‌فرد و حجم‌دار، برای تزئین پوشاک، لوازم خانگی، آثار هنری و [[صنایع دستی]] به‌کار می‌رود.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87%20(Applique)%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81%20%D9%84%D8%BA%D9%88%DB%8C,%D8%AF%D8%B1%20%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%20%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%20%D9%85%D8%AA%D8%B5%D9%84%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. حاجی‌بابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref>  
اپلیکه‌دوزی (از واژه فرانسوی ''appliqué'' به‌معنای «به‌کار بردن») یک تکنیک تزئینی در [[پارچه‌دوزی|هنر پارچه‌دوزی]] است که در آن قطعاتی از پارچه‌های رنگارنگ، در اندازه‌ها و بافت‌های مختلف، روی یک پارچهٔ زمینه دوخته یا چسبانده می‌شوند.<ref>فخاری و امیدقائمی، آموزش تکه‌دوزی و چهل‌تکه باران، 1380ش، ص39.</ref> این روش علاوه بر ایجاد جلوه‌های بصری منحصربه‌فرد و حجم‌دار، برای تزئین پوشاک، لوازم خانگی، آثار هنری و [[صنایع دستی]] به‌کار می‌رود.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=اپلیکه%20(Applique)%20در%20تعریف%20لغوی، در%20زمینه‌ای%20بزرگتر%20متصل%20می‌شود. حاجی‌بابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref>


== '''انواع اپلیکه‌دوزی''' ==
== انواع اپلیکه‌دوزی ==
اپلیکه‌دوزی بسته به جنس پارچهٔ مورد استفاده به گونه‌های مختلفی اجرا می‌شود:
اپلیکه‌دوزی بسته به جنس پارچهٔ مورد استفاده به گونه‌های مختلفی اجرا می‌شود:
* '''اپلیکه نمدی''': نمد به دلیل انعطاف و سهولت برش، اغلب در تزئین وسایلی مانند تشک و بالش، دکوراسیون [[خانه]] و [[آشپزخانه]]، [[اسباب‌بازی]] و تابلوهای دیواری کاربرد دارد.
* '''اپلیکه نمدی''': نمد به دلیل انعطاف و سهولت برش، اغلب در تزئین وسایلی مانند تشک و بالش، دکوراسیون [[خانه]] و [[آشپزخانه]]، [[اسباب‌بازی]] و تابلوهای دیواری کاربرد دارد.
* '''اپلیکه گیپور''': پارچه گیپور با ایجاد بافت برجسته و بازتاب نور، معمولاً در لباس‌های مجلسی، [[لباس عروس]] و [[لباس شب]] استفاده می‌شود.
* '''اپلیکه گیپور''': پارچه گیپور با ایجاد بافت برجسته و بازتاب نور، معمولاً در لباس‌های مجلسی، [[لباس عروس]] و [[لباس شب]] استفاده می‌شود.
* '''اپلیکه توری''': برای بخشیدن جلوه‌ای شیک و براق به یقه، آستین یا بخش‌های مختلف لباس‌های زنانه به‌کار می‌رود.
* '''اپلیکه توری''': برای بخشیدن جلوه‌ای شیک و براق به یقه، آستین یا بخش‌های مختلف لباس‌های زنانه به‌کار می‌رود.
* '''اپلیکه سنتی''': با استفاده از نقوش و طرح‌های اصیل، در تزئین کیف، کفش، رومیزی و پوشاک سنتی استفاده می‌شود.<ref>[https://olkabotik.com/%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/ «اپلیکه‌دوزی چیست؟»، وب‌سایت الکا بوتیک.]</ref>
* '''اپلیکه سنتی''': با استفاده از نقوش و طرح‌های اصیل، در تزئین کیف، کفش، رومیزی و پوشاک سنتی استفاده می‌شود.<ref>[https://olkabotik.com/اپلیکه-دوزی-چیست/ «اپلیکه‌دوزی چیست؟»، وب‌سایت الکا بوتیک.]</ref>


== مواد و روش‌های اجرا ==
== مواد و روش‌های اجرا ==
پارچه‌های متنوعی مانند [[کتان]]، [[ساتن]]، [[نمد]]، [[گیپور]]، [[چرم]]، [[توری]] و پارچه‌های طرح‌دار برای اپلیکه‌دوزی، مناسب هستند. برخی پارچه‌ها برای جلوگیری از ریش‌ریش شدن نیاز به لایه‌ای محافظ (لایی) دارند.<ref>سنجری، گلدوزی با ماشین، 1390ش، ص175.</ref> در اپلیکه‌دوزی از تکه‌‌پارچه‌هایی با نقوش ساده، راه‌راه، گلدار، چهارخانه و طرح‌های عروسکی نیز به‌عنوان اپلیکه روی پارچۀ اصلی دوخته می‌شوند.<ref>فخاری و امیدقائمی، آموزش تکه‌دوزی و چهل‌تکه باران، 1380ش، ص39.</ref> اپلیکه‌های آماده در دو نوع چسب‌دار و ساده در بازار موجود هستند که نوع چسب‌دار آن با اتو به پارچه چسبانده می‌شوند. این روش به دلیل دقت و سرعت اجرایی، روزبه‌روز محبوبیت بیشتری در صنعت مد پیدا کرده است.<ref>[https://viragostarmoin.com/embroidery-applique#:~:text=%DA%86%D9%87%20%D9%86%D9%88%D8%B9%20%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C%20%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87,%D9%84%D8%B7%DB%8C%D9%81%20%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C%20%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87%20%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C%20%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%E2%80%8C%D8%A7%D9%86%D8%AF. «اپلیکه‌دوزی چیست؟»، وب‌سایت ویرا گستر معین.]</ref>
پارچه‌های متنوعی مانند [[کتان]]، [[ساتن]]، [[نمد]]، [[گیپور]]، [[چرم]]، [[توری]] و پارچه‌های طرح‌دار برای اپلیکه‌دوزی، مناسب هستند. برخی پارچه‌ها برای جلوگیری از ریش‌ریش شدن نیاز به لایه‌ای محافظ (لایی) دارند.<ref>سنجری، گلدوزی با ماشین، 1390ش، ص175.</ref> در اپلیکه‌دوزی از تکه‌پارچه‌هایی با نقوش ساده، راه‌راه، گلدار، چهارخانه و طرح‌های عروسکی نیز به‌عنوان اپلیکه روی پارچهٔ اصلی دوخته می‌شوند.<ref>فخاری و امیدقائمی، آموزش تکه‌دوزی و چهل‌تکه باران، 1380ش، ص39.</ref> اپلیکه‌های آماده در دو نوع چسب‌دار و ساده در بازار موجود هستند که نوع چسب‌دار آن با اتو به پارچه چسبانده می‌شوند. این روش به دلیل دقت و سرعت اجرایی، روزبه‌روز محبوبیت بیشتری در صنعت مد پیدا کرده است.<ref>[https://viragostarmoin.com/embroidery-applique#:~:text=چه%20نوع%20پارچه‌هایی%20برای%20اپلیکه، لطیف%20برای%20اپلیکه%20دوزی%20مناسب‌اند. «اپلیکه‌دوزی چیست؟»، وب‌سایت ویرا گستر معین.]</ref>
 
پارچه‌های طرح‌دار یا نقوش آماده<ref>محمدی القار، چهل‌تکه‌دوزی با ماشین (مقدماتی)،1398ش، ص46.</ref> معمولاٌ با دست یا با استفاده از چرخ خیاطی، دوخته می‌شوند:


* '''اپلیکه با چرخ خیاطی''': روشی سریع و دقیق که در آن قطعات از پیش برش‌خورده (گاهی با لیزر) با دوخت زیگزاگ یا راسته روی زمینه ثابت می‌شوند.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87%20(Applique)%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81%20%D9%84%D8%BA%D9%88%DB%8C,%D8%AF%D8%B1%20%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%20%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%20%D9%85%D8%AA%D8%B5%D9%84%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. حاجی‌بابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref>
پارچه‌های طرح‌دار یا نقوش آماده<ref>محمدی القار، چهل‌تکه‌دوزی با ماشین (مقدماتی)،1398ش، ص46.</ref> معمولاً با دست یا با استفاده از چرخ خیاطی، دوخته می‌شوند:
* '''اپلیکه دستی''': روشی سنتی و ظریف که با سوزن و نخ انجام می‌شود به‌دلیل نیاز به مهارت فنی بالا و صرف زمان طولانی، ارزش هنری بالاتری دارد.<ref>[https://olkabotik.com/%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/ «اپلیکه‌دوزی چیست؟»، وب‌سایت الکا بوتیک.]</ref> در روش‌هایی مانند «چرخش سوزنی»، لبه‌های قطعات به‌صورت تمیز به داخل تا شده و دوخته می‌شوند. این عمل باعث ایجاد خط دوختی دقیق و بدون لبه‌های خام (ریش‌ریش) بر روی کار می‌گردد.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87%20(Applique)%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81%20%D9%84%D8%BA%D9%88%DB%8C,%D8%AF%D8%B1%20%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%20%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%20%D9%85%D8%AA%D8%B5%D9%84%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. حاجی‌بابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref>  
* '''اپلیکه با چرخ خیاطی''': روشی سریع و دقیق که در آن قطعات از پیش برش‌خورده (گاهی با لیزر) با دوخت زیگزاگ یا راسته روی زمینه ثابت می‌شوند.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=اپلیکه%20(Applique)%20در%20تعریف%20لغوی، در%20زمینه‌ای%20بزرگتر%20متصل%20می‌شود. حاجی‌بابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref>
* '''اپلیکه دستی''': روشی سنتی و ظریف که با سوزن و نخ انجام می‌شود به‌دلیل نیاز به مهارت فنی بالا و صرف زمان طولانی، ارزش هنری بالاتری دارد.<ref>[https://olkabotik.com/اپلیکه-دوزی-چیست/ «اپلیکه‌دوزی چیست؟»، وب‌سایت الکا بوتیک.]</ref> در روش‌هایی مانند «چرخش سوزنی»، لبه‌های قطعات به‌صورت تمیز به داخل تا شده و دوخته می‌شوند. این عمل باعث ایجاد خط دوختی دقیق و بدون لبه‌های خام (ریش‌ریش) بر روی کار می‌گردد.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=اپلیکه%20(Applique)%20در%20تعریف%20لغوی، در%20زمینه‌ای%20بزرگتر%20متصل%20می‌شود. حاجی‌بابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref>


== سبک‌های مختلف ==
== سبک‌های مختلف ==
در تکنیک خیاطی اپلیکه امکان اجرای طرح‌های متنوع و دلخواه وجود دارد. این روش امکان برش و دوخت اشکال گوناگون را بر روی پارچۀ زمینه فراهم می‌سازد. با این حال، اجرای فرم‌های پیچیده نظیر اشکال منحنی، موج‌دار یا دایره‌ای، مستلزم دقت در مرحله دوخت است و انتخاب طرح‌های ساده، تسهیل‌گر فرآیند کار خواهد بود.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87%20(Applique)%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81%20%D9%84%D8%BA%D9%88%DB%8C,%D8%AF%D8%B1%20%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%20%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%20%D9%85%D8%AA%D8%B5%D9%84%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. حاجی‌بابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref>
در تکنیک خیاطی اپلیکه امکان اجرای طرح‌های متنوع و دلخواه وجود دارد. این روش امکان برش و دوخت اشکال گوناگون را بر روی پارچهٔ زمینه فراهم می‌سازد. با این حال، اجرای فرم‌های پیچیده نظیر اشکال منحنی، موج‌دار یا دایره‌ای، مستلزم دقت در مرحله دوخت است و انتخاب طرح‌های ساده، تسهیل‌گر فرایند کار خواهد بود.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=اپلیکه%20(Applique)%20در%20تعریف%20لغوی، در%20زمینه‌ای%20بزرگتر%20متصل%20می‌شود. حاجی‌بابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref>


اپلیکه‌دوزی، سبک‌های مختلفی دارد؛ ازجمله:
اپلیکه‌دوزی، سبک‌های مختلفی دارد؛ ازجمله:
* '''لبه‌صاف''': لبه‌های قطعه اپلیکه به دقت تا و دوخته می‌شوند تا خطی تمیز و فاقد ریشه و درز اضافی ایجاد شود.
* '''لبه‌صاف''': لبه‌های قطعه اپلیکه به دقت تا و دوخته می‌شوند تا خطی تمیز و فاقد ریشه و درز اضافی ایجاد شود.
* '''لبه‌خام''': قطعات مستقیماً دوخته می‌شوند و لبه‌های آن‌ها بدون پرداخت باقی می‌ماند؛ روشی سریع و مناسب برای طرح‌های غیررسمی.
* '''لبه‌خام''': قطعات مستقیماً دوخته می‌شوند و لبه‌های آن‌ها بدون پرداخت باقی می‌ماند؛ روشی سریع و مناسب برای طرح‌های غیررسمی.
* '''معکوس''': در این روش با دوخت و سپس برش لایه‌های رویی، رنگ‌های لایه‌های زیرین نمایان می‌شود تا طرحی پیچیده، تازه و چشم‌نواز ایجاد شود.
* '''معکوس''': در این روش با دوخت و سپس برش لایه‌های رویی، رنگ‌های لایه‌های زیرین نمایان می‌شود تا طرحی پیچیده، تازه و چشم‌نواز ایجاد شود.
* '''کوک تزئینی''': در این سبک با تمرکز بر زیبایی، از دوخت‌های تزئینی چرخ خیاطی مانند دندان‌موشی برای مرزبندی و زیباسازی بیشتر استفاده می‌شود.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87%20(Applique)%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81%20%D9%84%D8%BA%D9%88%DB%8C,%D8%AF%D8%B1%20%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%20%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%20%D9%85%D8%AA%D8%B5%D9%84%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. حاجی‌بابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref>
* '''کوک تزئینی''': در این سبک با تمرکز بر زیبایی، از دوخت‌های تزئینی چرخ خیاطی مانند دندان‌موشی برای مرزبندی و زیباسازی بیشتر استفاده می‌شود.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=اپلیکه%20(Applique)%20در%20تعریف%20لغوی، در%20زمینه‌ای%20بزرگتر%20متصل%20می‌شود. حاجی‌بابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref>


== کاربردها و زیبایی‌شناسی ==
== کاربردها و زیبایی‌شناسی ==
از اپلیکه در تزیین انواع لباس، کیف و کفش، پوشاک، وسایل [[جهیزیه]]، [[سیسمونی]]، نو کردن لباس‌های کهنه، [[عروسک]] روی لباس کودکان و ساختن تل و دستبند، استفاده می‌شود.<ref>[https://olkabotik.com/%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/ «اپلیکه‌دوزی چیست؟»، وب‌سایت الکا بوتیک.]</ref> همچنین اپلیکه‌دوزی در [[طراحی مد]] برای افزودن بافت، حجم و جلوه‌ای سه‌بعدی به لباس‌های ساده، به‌ویژه در [[لباس شب|لباس‌های شب]] و [[لباس مجلسی|مجلسی]] کاربرد گسترده‌ای دارد<ref>[https://olkabotik.com/%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/ «اپلیکه‌دوزی چیست؟»، وب‌سایت الکا بوتیک.]</ref> و در تزئین کالای خواب مانند [[لحاف]]، منسوجات خانگی و [[صنایع دستی]] مانند تابلو، استفاده می‌شود.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87%20(Applique)%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81%20%D9%84%D8%BA%D9%88%DB%8C,%D8%AF%D8%B1%20%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%20%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%20%D9%85%D8%AA%D8%B5%D9%84%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. حاجی‌بابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref> اپلیکه‌دوزی اغلب با دیگر تکنیک‌های تزئینی مانند [[سنگ‌دوزی]]، [[مرواریددوزی]] و [[نگین‌کاری]] ترکیب می‌شود تا اثر نهایی پیچیده‌تر و ارزشمندتر گردد.<ref>[https://olkabotik.com/%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/ «اپلیکه‌دوزی چیست؟»، وب‌سایت الکا بوتیک.]</ref>
از اپلیکه در تزیین انواع لباس، کیف و کفش، پوشاک، وسایل [[جهیزیه]]، [[سیسمونی]]، نو کردن لباس‌های کهنه، [[عروسک]] روی لباس کودکان و ساختن تل و دستبند، استفاده می‌شود.<ref>[https://olkabotik.com/اپلیکه-دوزی-چیست/ «اپلیکه‌دوزی چیست؟»، وب‌سایت الکا بوتیک.]</ref> همچنین اپلیکه‌دوزی در [[طراحی مد]] برای افزودن بافت، حجم و جلوه‌ای سه‌بعدی به لباس‌های ساده، به‌ویژه در [[لباس شب|لباس‌های شب]] و [[لباس مجلسی|مجلسی]] کاربرد گسترده‌ای دارد<ref>[https://olkabotik.com/اپلیکه-دوزی-چیست/ «اپلیکه‌دوزی چیست؟»، وب‌سایت الکا بوتیک.]</ref> و در تزئین کالای خواب مانند [[لحاف]]، منسوجات خانگی و [[صنایع دستی]] مانند تابلو، استفاده می‌شود.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=اپلیکه%20(Applique)%20در%20تعریف%20لغوی، در%20زمینه‌ای%20بزرگتر%20متصل%20می‌شود. حاجی‌بابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref> اپلیکه‌دوزی اغلب با دیگر تکنیک‌های تزئینی مانند [[سنگ‌دوزی]]، [[مرواریددوزی]] و [[نگین‌کاری]] ترکیب می‌شود تا اثر نهایی پیچیده‌تر و ارزشمندتر گردد.<ref>[https://olkabotik.com/اپلیکه-دوزی-چیست/ «اپلیکه‌دوزی چیست؟»، وب‌سایت الکا بوتیک.]</ref>


== تفاوت با دیگر تکنیک‌ها ==
== تفاوت با دیگر تکنیک‌ها ==
برخلاف [[تکه‌دوزی]] ساده که اغلب هدفی کاربردی مانند وصله‌کردن دارد، [[اپلیکه‌دوزی]] عموماً جنبه‌ای تزئینی و هنری محض دارد و ایجاد طرح‌های برجسته و حجم‌دار هدف اصلی آن است.<ref>[https://viragostarmoin.com/embroidery-applique#:~:text=%DA%86%D9%87%20%D9%86%D9%88%D8%B9%20%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C%20%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87,%D9%84%D8%B7%DB%8C%D9%81%20%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C%20%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87%20%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C%20%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%E2%80%8C%D8%A7%D9%86%D8%AF. «اپلیکه‌دوزی چیست؟»، وب‌سایت ویرا گستر معین.]</ref> تکنیک اپلیکه‌دوزی به‌عنوان یکی از زیرمجموعه‌های اصلی هنر [[سوزن‌دوزی]]، با هنرهایی مانند [[آجیده‌دوزی]]، [[چهل‌تکه‌دوزی]]، [[لحاف‌دوزی]]، [[مطلسه‌دوزی]]، [[خاتم‌دوزی]] و [[مرصع‌دوزی]] نیز مرتبط است و گاهی در ترکیب با آن‌ها به‌کار می‌رود.<ref>فخاری و امیدقائمی، آموزش تکه‌دوزی و چهل‌تکه باران، 1380ش، ص69.</ref>
برخلاف [[تکه‌دوزی]] ساده که اغلب هدفی کاربردی مانند وصله‌کردن دارد، [[اپلیکه‌دوزی]] عموماً جنبه‌ای تزئینی و هنری محض دارد و ایجاد طرح‌های برجسته و حجم‌دار هدف اصلی آن است.<ref>[https://viragostarmoin.com/embroidery-applique#:~:text=چه%20نوع%20پارچه‌هایی%20برای%20اپلیکه، لطیف%20برای%20اپلیکه%20دوزی%20مناسب‌اند. «اپلیکه‌دوزی چیست؟»، وب‌سایت ویرا گستر معین.]</ref> تکنیک اپلیکه‌دوزی به‌عنوان یکی از زیرمجموعه‌های اصلی هنر [[سوزن‌دوزی]]، با هنرهایی مانند [[آجیده‌دوزی]]، [[چهل‌تکه‌دوزی]]، [[لحاف‌دوزی]]، [[مطلسه‌دوزی]]، [[خاتم‌دوزی]] و [[مرصع‌دوزی]] نیز مرتبط است و گاهی در ترکیب با آن‌ها به‌کار می‌رود.<ref>فخاری و امیدقائمی، آموزش تکه‌دوزی و چهل‌تکه باران، 1380ش، ص69.</ref>


== پانویس ==
== پانویس ==
خط ۴۲: خط ۳۹:


== منابع ==
== منابع ==
 
{{آغاز منابع}}
* «آشنایی با هنر اپلیکه»، وب‌سایت تندیس برتر، تاریخ درج مطلب: 25 تیر 1402ش.
* «آشنایی با هنر اپلیکه»، وب‌سایت تندیس برتر، تاریخ درج مطلب: ۲۵ تیر ۱۴۰۲ش.
* «اپلیکه‌دوزی چیست؟»، وب‌سایت الکا بوتیک، تاریخ درج مطلب: 29 مرداد 1404ش.
* «اپلیکه‌دوزی چیست؟»، وب‌سایت الکا بوتیک، تاریخ درج مطلب: ۲۹ مرداد ۱۴۰۴ش.
* «اپلیکه‌دوزی چیست؟»، وب‌سایت ویرا گستر معین، تاریخ بازدید: 20 آذر 1404ش.
* «اپلیکه‌دوزی چیست؟»، وب‌سایت ویرا گستر معین، تاریخ بازدید: ۲۰ آذر ۱۴۰۴ش.
* حاجی‌بابایی، آرزو، «اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک، تاریخ درج مطلب: 30 جولای 2024م.
* حاجی‌بابایی، آرزو، «اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک، تاریخ درج مطلب: ۳۰ جولای ۲۰۲۴م.
* حیدری، الهه، «اپلیکه‌دوزی»، نخستین کنفرانس طراحی لباس، تکنولوژی دوخت، نساجی و پوشاک، بهمن ماه 1399ش.
* حیدری، الهه، «اپلیکه‌دوزی»، نخستین کنفرانس طراحی لباس، تکنولوژی دوخت، نساجی و پوشاک، بهمن ماه ۱۳۹۹ش.
* سنجری، توران، گلدوزی با ماشین، تهران، سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای، 1390ش.
* سنجری، توران، گلدوزی با ماشین، تهران، سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای، ۱۳۹۰ش.
* فخاری، فاطمه و امیدقائمی، جعفر، آموزش تکه‌دوزی و چهل‌تکه باران، اصفهان، بصائر، 1380ش.
* فخاری، فاطمه و امیدقائمی، جعفر، آموزش تکه‌دوزی و چهل‌تکه باران، اصفهان، بصائر، ۱۳۸۰ش.
* محمدی القار، معصومه، چهل‌تکه‌دوزی با ماشین (مقدماتی)، گرگان، نشر پیک ریحان، 1398ش.
* محمدی القار، معصومه، چهل‌تکه‌دوزی با ماشین (مقدماتی)، گرگان، نشر پیک ریحان، ۱۳۹۸ش.
{{پایان منابع}}

نسخهٔ ۱۰ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۷:۴۷

اپلیکه‌دوزی؛ چسباندن یا دوختن قطعات کوچکی از پارچه با رنگ‌ها و طرح‌های متفاوت روی یک پارچهٔ دیگر به‌منظور تزیین یا ایجاد طرح.

اپلیکه‌دوزی یک تکنیک تزئینی در پارچه‌دوزی است که در آن قطعاتی از پارچه‌های رنگارنگ و با بافت‌های مختلف مانند نمد، گیپور یا توری، روی یک پارچه زمینه دوخته یا چسبانده می‌شوند تا طرح‌های برجسته و حجم‌دار ایجاد کنند. این هنر که به روش‌های دستی یا با چرخ خیاطی اجرا می‌شود، در تزئین پوشاک به‌ویژه لباس‌های مجلسی، لوازم خانگی، کالای خواب و صنایع دستی کاربرد دارد و اغلب با دیگر روش‌های تزئینی مانند سنگ‌دوزی یا مرصع‌دوزی ترکیب می‌شود. اپلیکه‌دوزی با هدف زیباسازی و ایجاد جلوه‌های بصری منحصربه‌فرد انجام می‌گیرد و برخلاف تکه‌دوزی ساده، ماهیتی هنری و تزئینی دارد.

تعریف اپلیکه

اپلیکه‌دوزی (از واژه فرانسوی appliqué به‌معنای «به‌کار بردن») یک تکنیک تزئینی در هنر پارچه‌دوزی است که در آن قطعاتی از پارچه‌های رنگارنگ، در اندازه‌ها و بافت‌های مختلف، روی یک پارچهٔ زمینه دوخته یا چسبانده می‌شوند.[۱] این روش علاوه بر ایجاد جلوه‌های بصری منحصربه‌فرد و حجم‌دار، برای تزئین پوشاک، لوازم خانگی، آثار هنری و صنایع دستی به‌کار می‌رود.[۲]

انواع اپلیکه‌دوزی

اپلیکه‌دوزی بسته به جنس پارچهٔ مورد استفاده به گونه‌های مختلفی اجرا می‌شود:

  • اپلیکه نمدی: نمد به دلیل انعطاف و سهولت برش، اغلب در تزئین وسایلی مانند تشک و بالش، دکوراسیون خانه و آشپزخانه، اسباب‌بازی و تابلوهای دیواری کاربرد دارد.
  • اپلیکه گیپور: پارچه گیپور با ایجاد بافت برجسته و بازتاب نور، معمولاً در لباس‌های مجلسی، لباس عروس و لباس شب استفاده می‌شود.
  • اپلیکه توری: برای بخشیدن جلوه‌ای شیک و براق به یقه، آستین یا بخش‌های مختلف لباس‌های زنانه به‌کار می‌رود.
  • اپلیکه سنتی: با استفاده از نقوش و طرح‌های اصیل، در تزئین کیف، کفش، رومیزی و پوشاک سنتی استفاده می‌شود.[۳]

مواد و روش‌های اجرا

پارچه‌های متنوعی مانند کتان، ساتن، نمد، گیپور، چرم، توری و پارچه‌های طرح‌دار برای اپلیکه‌دوزی، مناسب هستند. برخی پارچه‌ها برای جلوگیری از ریش‌ریش شدن نیاز به لایه‌ای محافظ (لایی) دارند.[۴] در اپلیکه‌دوزی از تکه‌پارچه‌هایی با نقوش ساده، راه‌راه، گلدار، چهارخانه و طرح‌های عروسکی نیز به‌عنوان اپلیکه روی پارچهٔ اصلی دوخته می‌شوند.[۵] اپلیکه‌های آماده در دو نوع چسب‌دار و ساده در بازار موجود هستند که نوع چسب‌دار آن با اتو به پارچه چسبانده می‌شوند. این روش به دلیل دقت و سرعت اجرایی، روزبه‌روز محبوبیت بیشتری در صنعت مد پیدا کرده است.[۶]

پارچه‌های طرح‌دار یا نقوش آماده[۷] معمولاً با دست یا با استفاده از چرخ خیاطی، دوخته می‌شوند:

  • اپلیکه با چرخ خیاطی: روشی سریع و دقیق که در آن قطعات از پیش برش‌خورده (گاهی با لیزر) با دوخت زیگزاگ یا راسته روی زمینه ثابت می‌شوند.[۸]
  • اپلیکه دستی: روشی سنتی و ظریف که با سوزن و نخ انجام می‌شود به‌دلیل نیاز به مهارت فنی بالا و صرف زمان طولانی، ارزش هنری بالاتری دارد.[۹] در روش‌هایی مانند «چرخش سوزنی»، لبه‌های قطعات به‌صورت تمیز به داخل تا شده و دوخته می‌شوند. این عمل باعث ایجاد خط دوختی دقیق و بدون لبه‌های خام (ریش‌ریش) بر روی کار می‌گردد.[۱۰]

سبک‌های مختلف

در تکنیک خیاطی اپلیکه امکان اجرای طرح‌های متنوع و دلخواه وجود دارد. این روش امکان برش و دوخت اشکال گوناگون را بر روی پارچهٔ زمینه فراهم می‌سازد. با این حال، اجرای فرم‌های پیچیده نظیر اشکال منحنی، موج‌دار یا دایره‌ای، مستلزم دقت در مرحله دوخت است و انتخاب طرح‌های ساده، تسهیل‌گر فرایند کار خواهد بود.[۱۱]

اپلیکه‌دوزی، سبک‌های مختلفی دارد؛ ازجمله:

  • لبه‌صاف: لبه‌های قطعه اپلیکه به دقت تا و دوخته می‌شوند تا خطی تمیز و فاقد ریشه و درز اضافی ایجاد شود.
  • لبه‌خام: قطعات مستقیماً دوخته می‌شوند و لبه‌های آن‌ها بدون پرداخت باقی می‌ماند؛ روشی سریع و مناسب برای طرح‌های غیررسمی.
  • معکوس: در این روش با دوخت و سپس برش لایه‌های رویی، رنگ‌های لایه‌های زیرین نمایان می‌شود تا طرحی پیچیده، تازه و چشم‌نواز ایجاد شود.
  • کوک تزئینی: در این سبک با تمرکز بر زیبایی، از دوخت‌های تزئینی چرخ خیاطی مانند دندان‌موشی برای مرزبندی و زیباسازی بیشتر استفاده می‌شود.[۱۲]

کاربردها و زیبایی‌شناسی

از اپلیکه در تزیین انواع لباس، کیف و کفش، پوشاک، وسایل جهیزیه، سیسمونی، نو کردن لباس‌های کهنه، عروسک روی لباس کودکان و ساختن تل و دستبند، استفاده می‌شود.[۱۳] همچنین اپلیکه‌دوزی در طراحی مد برای افزودن بافت، حجم و جلوه‌ای سه‌بعدی به لباس‌های ساده، به‌ویژه در لباس‌های شب و مجلسی کاربرد گسترده‌ای دارد[۱۴] و در تزئین کالای خواب مانند لحاف، منسوجات خانگی و صنایع دستی مانند تابلو، استفاده می‌شود.[۱۵] اپلیکه‌دوزی اغلب با دیگر تکنیک‌های تزئینی مانند سنگ‌دوزی، مرواریددوزی و نگین‌کاری ترکیب می‌شود تا اثر نهایی پیچیده‌تر و ارزشمندتر گردد.[۱۶]

تفاوت با دیگر تکنیک‌ها

برخلاف تکه‌دوزی ساده که اغلب هدفی کاربردی مانند وصله‌کردن دارد، اپلیکه‌دوزی عموماً جنبه‌ای تزئینی و هنری محض دارد و ایجاد طرح‌های برجسته و حجم‌دار هدف اصلی آن است.[۱۷] تکنیک اپلیکه‌دوزی به‌عنوان یکی از زیرمجموعه‌های اصلی هنر سوزن‌دوزی، با هنرهایی مانند آجیده‌دوزی، چهل‌تکه‌دوزی، لحاف‌دوزی، مطلسه‌دوزی، خاتم‌دوزی و مرصع‌دوزی نیز مرتبط است و گاهی در ترکیب با آن‌ها به‌کار می‌رود.[۱۸]

پانویس

  1. ↑ فخاری و امیدقائمی، آموزش تکه‌دوزی و چهل‌تکه باران، 1380ش، ص39.
  2. ↑ در%20زمینه‌ای%20بزرگتر%20متصل%20می‌شود. حاجی‌بابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.
  3. ↑ «اپلیکه‌دوزی چیست؟»، وب‌سایت الکا بوتیک.
  4. ↑ سنجری، گلدوزی با ماشین، 1390ش، ص175.
  5. ↑ فخاری و امیدقائمی، آموزش تکه‌دوزی و چهل‌تکه باران، 1380ش، ص39.
  6. ↑ لطیف%20برای%20اپلیکه%20دوزی%20مناسب‌اند. «اپلیکه‌دوزی چیست؟»، وب‌سایت ویرا گستر معین.
  7. ↑ محمدی القار، چهل‌تکه‌دوزی با ماشین (مقدماتی)،1398ش، ص46.
  8. ↑ در%20زمینه‌ای%20بزرگتر%20متصل%20می‌شود. حاجی‌بابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.
  9. ↑ «اپلیکه‌دوزی چیست؟»، وب‌سایت الکا بوتیک.
  10. ↑ در%20زمینه‌ای%20بزرگتر%20متصل%20می‌شود. حاجی‌بابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.
  11. ↑ در%20زمینه‌ای%20بزرگتر%20متصل%20می‌شود. حاجی‌بابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.
  12. ↑ در%20زمینه‌ای%20بزرگتر%20متصل%20می‌شود. حاجی‌بابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.
  13. ↑ «اپلیکه‌دوزی چیست؟»، وب‌سایت الکا بوتیک.
  14. ↑ «اپلیکه‌دوزی چیست؟»، وب‌سایت الکا بوتیک.
  15. ↑ در%20زمینه‌ای%20بزرگتر%20متصل%20می‌شود. حاجی‌بابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.
  16. ↑ «اپلیکه‌دوزی چیست؟»، وب‌سایت الکا بوتیک.
  17. ↑ لطیف%20برای%20اپلیکه%20دوزی%20مناسب‌اند. «اپلیکه‌دوزی چیست؟»، وب‌سایت ویرا گستر معین.
  18. ↑ فخاری و امیدقائمی، آموزش تکه‌دوزی و چهل‌تکه باران، 1380ش، ص69.

منابع

  • «آشنایی با هنر اپلیکه»، وب‌سایت تندیس برتر، تاریخ درج مطلب: ۲۵ تیر ۱۴۰۲ش.
  • «اپلیکه‌دوزی چیست؟»، وب‌سایت الکا بوتیک، تاریخ درج مطلب: ۲۹ مرداد ۱۴۰۴ش.
  • «اپلیکه‌دوزی چیست؟»، وب‌سایت ویرا گستر معین، تاریخ بازدید: ۲۰ آذر ۱۴۰۴ش.
  • حاجی‌بابایی، آرزو، «اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک، تاریخ درج مطلب: ۳۰ جولای ۲۰۲۴م.
  • حیدری، الهه، «اپلیکه‌دوزی»، نخستین کنفرانس طراحی لباس، تکنولوژی دوخت، نساجی و پوشاک، بهمن ماه ۱۳۹۹ش.
  • سنجری، توران، گلدوزی با ماشین، تهران، سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای، ۱۳۹۰ش.
  • فخاری، فاطمه و امیدقائمی، جعفر، آموزش تکه‌دوزی و چهل‌تکه باران، اصفهان، بصائر، ۱۳۸۰ش.
  • محمدی القار، معصومه، چهل‌تکه‌دوزی با ماشین (مقدماتی)، گرگان، نشر پیک ریحان، ۱۳۹۸ش.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=اپلیکه‌دوزی&oldid=5837»