تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۴: خط ۴:


== درگذشت ==
== درگذشت ==
ساعت ۷ صبح روز ۱۴ خرداد ۱۳۶۸ش، محمدرضا حیاتی خبر رحلت سید روح‌الله خمینی را از در اولین بخش خبری رادیو سراسری ایران اعلام کرد.<ref>{{پک/بن|خمینی۶|ک=باشگاه خبرنگاران جوان|ف=لحظه اعلام خبر ارتحال امام خمینی(ره) از رادیو توسط محمدرضا حیاتی}}</ref> تشییع جنازهٔ سید روح‌الله خمینی، پس از درگذشت وی بر اثر سرطان معده و ایست قلبی<ref>{{پک/بن|خمینی۱|ک=تابناک|ف=امام خمینی (ره) بر اثر چه بیماری از دنیا رفتند؟}}</ref> در شامگاه ۱۳ خرداد ۱۳۶۸ش در تهران، از روز ۱۵ خرداد با مراسم وداع و نماز میت سیدمحمدرضا گلپایگانی در مصلای تهران آغاز و تا ۱۶ خرداد با خاکسپاری در جوار بهشت زهرا ادامه یافت.<ref>{{پک/بن|خمینی۲|ک=ایسنا|ف=تشییع بی‌سابقه!}}</ref>
{{اصلی|رحلت سید روح‌الله خمینی}}
ساعت ۷ صبح روز ۱۴ خرداد ۱۳۶۸ش، محمدرضا حیاتی خبر رحلت [[امام خمینی|سید روح‌الله خمینی]] را از در اولین بخش خبری رادیو سراسری ایران اعلام کرد.<ref>{{پک/بن|خمینی۶|ک=باشگاه خبرنگاران جوان|ف=لحظه اعلام خبر ارتحال امام خمینی(ره) از رادیو توسط محمدرضا حیاتی}}</ref> تشییع جنازهٔ سید روح‌الله خمینی، پس از درگذشت وی بر اثر سرطان معده و ایست قلبی<ref>{{پک/بن|خمینی۱|ک=تابناک|ف=امام خمینی (ره) بر اثر چه بیماری از دنیا رفتند؟}}</ref> در شامگاه ۱۳ خرداد ۱۳۶۸ش در تهران، از روز ۱۵ خرداد با مراسم وداع و اقامه [[نماز میت]] توسط سیدمحمدرضا گلپایگانی در مصلای تهران آغاز و تا ۱۶ خرداد با خاکسپاری در جوار [[بهشت زهرا]] ادامه یافت.<ref>{{پک/بن|خمینی۲|ک=ایسنا|ف=تشییع بی‌سابقه!}}</ref>


== تشییع‌کنندگان ==
== تشییع‌کنندگان ==
در آیین تشییع پیکر سید روح‌الله خمینی در تهران و شهرهای مختلف ایران، طیف‌های گسترده‌ای از اقشار مختلف جامعه از جمله مسئولین و گروه‌های مختلف مردمی حضور داشتند.<ref>{{پک/بن|خمینی۸|ک=خبرگزاری دفاع مقدس|ف=تصاویری از حضور مردم و مسئولین در نماز و تشییع پیکر امام خمینی سال ۶۸}}</ref> مراسم تشییع پیکر سید روح‌الله خمینی رهبر با حضور بیش از ده میلیون نفر<ref>{{پک/بن|خمینی۳|ک=تابناک|ف=هشدار امام خمینی به کارگزاران نظام / مراسم تشییع امام خمینی و حواشی آن / سپردن وصیت‌نامه امام / اعلام خبر رحلت امام در تلویزیون / روایت آسوشتیدپرس از رحلت امام}}</ref> در سال ۱۳۶۸ش و مشارکت ۲۰درصدی کل جمعیت ایران به‌عنوان یکی از پرجمعیت‌ترین و بزرگترین مراسم‌های تشییع‌ جنازه در دنیا بیان شده است.<ref>{{پک/بن|خمینی۴|ک=ایمنا|ف=تشییع پیکر امام خمینی(ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیت‌ترین‌ها}}</ref> این مراسم در سطح جهانی در سال ۲۰۱۲م از نظر تعداد شرکت‌کنندگان بعد از مراسم تشییع شخصیتی مانند آنا دورای در هند،<ref>{{پک/بن|خمینی۴|ک=ایمنا|ف=تشییع پیکر امام خمینی(ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیت‌ترین‌ها}}</ref> به‌عنوان شلوغ‌ترین تشییع جنازهٔ تاریخ در کتاب رکوردهای جهانی گینس به ثبت رسیده است.<ref>{{پک/بن|خمینی۵|ک=ایسنا|ف=نام امام خمینی(ره) در کتاب رکوردهای گینس}}</ref>
در آیین [[تشییع جنازه|تشییع پیکر]] سید روح‌الله خمینی در تهران و شهرهای مختلف ایران، طیف‌های گسترده‌ای از اقشار مختلف جامعه ازجمله مسئولین و گروه‌های مختلف مردمی حضور داشتند.<ref>{{پک/بن|خمینی۸|ک=خبرگزاری دفاع مقدس|ف=تصاویری از حضور مردم و مسئولین در نماز و تشییع پیکر امام خمینی سال ۶۸}}</ref> بر اساس گزارش منابع و رسانه‌ها، مراسم تشییع با حضور بیش از ده میلیون نفر<ref>{{پک/بن|خمینی۳|ک=تابناک|ف=هشدار امام خمینی به کارگزاران نظام / مراسم تشییع امام خمینی و حواشی آن / سپردن وصیت‌نامه امام / اعلام خبر رحلت امام در تلویزیون / روایت آسوشتیدپرس از رحلت امام}}</ref> در سال ۱۳۶۸ش و مشارکت ۲۰درصدی جمعیت ایران به‌عنوان یکی از پرجمعیت‌ترین و بزرگترین مراسم‌های تشییع‌ جنازه در دنیا معرفی شده است.<ref>{{پک/بن|خمینی۴|ک=ایمنا|ف=تشییع پیکر امام خمینی(ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیت‌ترین‌ها}}</ref> این مراسم در سطح جهانی در سال ۲۰۱۲م از نظر تعداد شرکت‌کنندگان بعد از مراسم تشییع شخصیتی مانند آنا دورای در هند،<ref>{{پک/بن|خمینی۴|ک=ایمنا|ف=تشییع پیکر امام خمینی(ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیت‌ترین‌ها}}</ref> به‌عنوان شلوغ‌ترین تشییع جنازهٔ تاریخ در کتاب رکوردهای جهانی گینس به ثبت رسیده است.<ref>{{پک/بن|خمینی۵|ک=ایسنا|ف=نام امام خمینی(ره) در کتاب رکوردهای گینس}}</ref>


== آیین‌های نمادین ==
ازدحام شدید جمعیت در این مراسم موجب بروز بی‌نظمی‌هایی شد و گزارش‌هایی از جان‌باختن چند نفر در میان جمعیت منتشر گردید.<ref>{{پک/بن|85|ک=وب‌سایت 55 آنلاین|ف=تشییع پیکر امام خمینی (ره) بزرگ‌ترین مراسم تشییع و سومین تجمع انسانی در تاریخ بشر}}</ref> گستردگی و هجوم جمعیت به حدی بود که انتقال پیکر با کامیون و بالگرد با مشکل مواجه شد و تابوت آسیب دید و در پی آن پیکر برای تکفین مجدد به [[حسینیه جماران]] بازگردانده شد. خاک‌سپاری به روز بعد موکول گردید و در نهایت پیکر وی در نزدیکی [[بهشت زهرا]] و با حضور انبوه جمعیت عزادار به خاک سپرده شد.<ref>{{پک/بن|90|ک=وب‌سایت تابناک|ف=مراسم تشییع امام خمینی و حواشی آن}}</ref>


=== تشییع ===
حضور گسترده اقشار مختلف جامعه در مراسم تشییع، از سوی تحلیلگران به عنوان نمادی از وحدت و انسجام ملی با وجود تنوع دیدگاه‌های اجتماعی و سیاسی و همچنین تداوم پیوند مردم با آرمان‌های بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران ارزیابی شده است.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۰|ک=خبرگزاری صدا و سیما|ف=۱۴ خرداد سالروز رحلت بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران و رهبر آزادگان جهان تسلیت باد}}</ref><ref>{{پک/بن|خمینی۹|ک=ایسنا|ف=امام خمینی(ره) عزت‌نفس ملی را در گفتمان انقلاب اسلامی نهادینه کرد}}</ref>
در این مراسم، نشانه‌ها و نمادهای متعددی به کار گرفته شد. گروه‌های مختلف از شهرستان‌ها و روستاها دیده می‌شد.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۱|ک=ایسنا|ف=یادی از مراسم تشییع پیکر امام(ره) با مرور چند عکس + فیلم}}</ref> مردم با پوشیدن لباس سیاه و در دست داشتن تصاویر و عکس‌های گوناگون سید روح‌الله خمینی، به هدایت ائمه جمعه و جماعات و مسئولین استان‌ها و شهرها، در مساجد، تکایا، حسینیه‌ها و مصلاهای جمعه جمع شدند و به سخنان و رهنمودهای آنان گوش فرا دادند.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۳|ک=پارسینه|ف=۱۴ خرداد {{!}} امام خمینی دار فانی را وداع گفت}}</ref> پاسداران، بسیجیان، رزمندگان، ارتشیان، جانبازان و خانواده‌های شهدا و مردم عزادار در دسته‌جات سینه‌زنی و زنجیرزنی با شعارهای جمعی نظیر الله‌اکبر، یاحسین،<ref>{{پک/بن|خمینی۱۱|ک=ایسنا|ف=یادی از مراسم تشییع پیکر امام(ره) با مرور چند عکس + فیلم}}</ref> عزا عزاست امروز، روز عزاست امروز، مهدی صاحب زمان، صاحب عزاست امروز و خمینی عزیزم راهت ادامه دارد به نوحه‌سرایی پرداخته و به سمت محل مراسم حرکت کردند.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۳|ک=پارسینه|ف=۱۴ خرداد {{!}} امام خمینی دار فانی را وداع گفت}}</ref> تشکیل صفوف نماز بر پیکر با وجود شخصیت‌های مهم و سران برخی از ممالک اسلامی،<ref>{{پک/بن|خمینی۱۴|ک=پرسمان دانشگاهیان|ف=آیت الله گلپایگانی و نماز بر پیکر امام (ره)}}</ref> گریهٔ گستردهٔ شرکت‌کنندگان،<ref>{{پک/بن|خمینی۱۳|ک=پارسینه|ف=۱۴ خرداد {{!}} امام خمینی دار فانی را وداع گفت}}</ref> هجوم جمعیت و دسته‌های عزادار در اطراف تابوت و پوشاندن تابوت با پارچه سفید جلوه‌ای دیگر از نمادپردازی‌هایی از آیین‌های اجراشده در این مراسم بود.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۵|ک=خبرگزاری رسا|ف=جزئیات تشییع پیکر حضرت امام خمینی به روایت ناطق نوری}}</ref>
 
=== سالگرد تشییع ===
این مراسم که با حضور گسترده مردم از نقاط مختلف ایران، مسئولان عالی‌رتبه نظام جمهوری اسلامی و شخصیت‌های بین‌المللی<ref>{{پک|انصاری|۱۳۸۹|ک=حضور|ف=پشت صحنه مراسم ۱۴ خرداد و حوادث تلخ آن|ص=۱۰۳}}</ref> از بیش از ۵۰ کشور جهان همراه است، به یکی از مهمترین رویدادهای رسمی و مردمی جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده است.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۶|ک=مشرق نیوز|ف=حضور بیش از ۳۵۰ میهمان خارجی در مراسم سالگرد ارتحال امام}}</ref>  


== نشانه‌ها و آیین‌های نمادین ==
در این مراسم، نشانه‌ها و نمادهای متعددی به کار گرفته شد. گروه‌های مختلف از شهرستان‌ها و روستاها دیده می‌شد.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۱|ک=ایسنا|ف=یادی از مراسم تشییع پیکر امام(ره) با مرور چند عکس + فیلم}}</ref> مردم با پوشیدن لباس سیاه و در دست داشتن تصاویر و عکس‌های گوناگون امام خمینی، در مساجد، تکایا، حسینیه‌ها و مصلاهای جمعه جمع شدند.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۳|ک=پارسینه|ف=۱۴ خرداد {{!}} امام خمینی دار فانی را وداع گفت}}</ref> پاسداران، بسیجیان، رزمندگان، ارتشیان، جانبازان و خانواده‌های شهدا و مردم عزادار در دسته‌جات سینه‌زنی و زنجیرزنی با شعارهای جمعی نظیر «الله‌اکبر»، «یاحسین»،<ref>{{پک/بن|خمینی۱۱|ک=ایسنا|ف=یادی از مراسم تشییع پیکر امام(ره) با مرور چند عکس + فیلم}}</ref> «عزا عزاست امروز، روز عزاست امروز، مهدی صاحب زمان، صاحب عزاست امروز» و «خمینی عزیزم راهت ادامه دارد» به نوحه‌سرایی پرداخته و به سمت محل مراسم حرکت کردند.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۳|ک=پارسینه|ف=۱۴ خرداد {{!}} امام خمینی دار فانی را وداع گفت}}</ref> تشکیل صفوف نماز بر پیکر با وجود شخصیت‌های مهم و سران برخی از ممالک اسلامی،<ref>{{پک/بن|خمینی۱۴|ک=پرسمان دانشگاهیان|ف=آیت الله گلپایگانی و نماز بر پیکر امام (ره)}}</ref> گریهٔ گستردهٔ شرکت‌کنندگان،<ref>{{پک/بن|خمینی۱۳|ک=پارسینه|ف=۱۴ خرداد {{!}} امام خمینی دار فانی را وداع گفت}}</ref> هجوم جمعیت و دسته‌های عزادار در اطراف تابوت و پوشاندن تابوت با پارچه سفید جلوه‌ای دیگر از نمادپردازی‌هایی از آیین‌های اجراشده در این مراسم بود.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۵|ک=خبرگزاری رسا|ف=جزئیات تشییع پیکر حضرت امام خمینی به روایت ناطق نوری}}</ref>
== محل خاک‌سپاری ==
== محل خاک‌سپاری ==
پس از درگذشت سید روح‌الله خمینی، گزینه‌های متعددی برای محل خاکسپاری ایشان از جمله جماران، مسجد جمکران، مصلای تهران، حرم فاطمه معصومه، کوشک نصرت در قم، پادگان قلعه‌مرغی و بهشت زهرا در تهران مطرح شد.<ref>{{پک|بصیرت‌منش|۱۳۷۷|ک=فصل صبر: خاطراتي از ایام بیمارى و ارتحال حضرت امام (س)|ص=۱۱۵|ج=}}</ref> در نهایت، زمینی خالی در جوار بهشت زهرا برای این منظور برگزیده شد تا امکان توسعۀ آیندهٔ آن فراهم باشد. در مدت یک‌سال پس از درگذشت او، هیچ سازۀ ویژه‌ای برای استقبال از زائران و علاقه‌مندان به این مکان احداث نشد. اما در سال‌های بعد، بنایی بزرگ در محل دفن ایشان ساخته شد و فرآیند توسعۀ آن تا امروز نیز ادامه دارد.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۰|ک=خبرگزاری صدا و سیما|ف=۱۴ خرداد سالروز رحلت بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران و رهبر آزادگان جهان تسلیت باد}}</ref>
پس از درگذشت سید روح‌الله خمینی، گزینه‌های متعددی برای محل [[خاک‌سپاری|خاکسپاری]] او از جمله [[جماران]]، [[مسجد جمکران]]، مصلای تهران، [[حضرت معصومه#حرم فاطمه معصومه|حرم فاطمه معصومه]]، کوشک نصرت در قم، پادگان قلعه‌مرغی و [[بهشت زهرا]] در [[تهران]] مطرح شد.<ref>{{پک|بصیرت‌منش|۱۳۷۷|ک=فصل صبر: خاطراتي از ایام بیمارى و ارتحال حضرت امام (س)|ص=۱۱۵|ج=}}</ref> در نهایت، زمینی خالی در جوار بهشت زهرا برای این منظور برگزیده شد تا امکان توسعۀ آیندهٔ آن فراهم باشد. در مدت یک‌سال پس از درگذشت او، هیچ سازۀ ویژه‌ای احداث نشد؛ اما در سال‌های بعد، بنایی بزرگ در محل دفن ایشان ساخته شد و به مجموعه حرم امام خمینی شهرت یافت.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۰|ک=خبرگزاری صدا و سیما|ف=۱۴ خرداد سالروز رحلت بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران و رهبر آزادگان جهان تسلیت باد}}</ref>
 
== بازتاب‌ها ==
 
=== رسانه ===
مراسم تشییع پیکر سید روح‌الله خمینی، بازتاب گسترده و چشمگیری در رسانه‌های جهانی داشت و تا مدت‌ها در صدر اخبار خبرگزاری‌ها و مطبوعات جهان قرار گرفت.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۲|ک=خبرگزاری فارس|ف=رسانه‌های جهان مراسم میلیونی تشییع امام را چگونه روایت کردند؟}}</ref> خبرگزاری‌هایی چون آسوشیتدپرس،<ref>{{پک/بن|خمینی۲۵|ک=خبرگزاری دفاع مقدس|ف=نگاهی به واکنش رسانه‌های خارجی به رحلت امام خمینی(ره)}}</ref> رویترز، بیت‌المقدس_یونایتد پرس'''،''' فرانس‌پرس و شبکه‌های تلویزیونی همچون صدای آمریکا<ref>{{پک/بن|خمینی۲۴|ک=شبکه العالم|ف=تیتر معنادار خبرگزاری آمریکایی بعد از رحلت امام خمینی(ره)}}</ref> و بی‌بی‌سی به پوشش این رویداد پرداختند. بی‌بی‌سی نیز این رویداد را از جمله بزرگ‌ترین گردهمایی‌های تاریخ بشر توصیف کرده است.<ref>{{پک/بن|kh1|ک=news bbc|ف=World: Middle East Analysis: Ayatollah Khomeini's legacy|زبان=en}}</ref> روزنامه‌های واشنگتن‌پست، هرالد تریبون، تایمز، دیلی‌تلگراف، ایندیپندنت، فایننشال تایمز، ماینیچی، الدیار، الوطن و ملیت نیز تصاویر و گزارش‌هایی از این مراسم را در صفحات خود منتشر کردند.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۶|ک=تسنیم|ف=رسانه‌های جهان ارتحال امام خمینی(ره) در سال 68 را چگونه پوشش دادند؟ +عکس}}</ref> رسانه‌های خارجی به‌طور عمده بر سه محور اصلیِ حجم گسترده و بی‌سابقه جمعیت حاضر در مراسم، شدت احساسات عمومی و سوگ ملی و پیامدهای سیاسی این رویداد بر آینده جمهوری اسلامی تمرکز داشتند.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۳|ک=پرتال امام خمینی|ف=بازتاب خبر رحلت و تشییع بی‌سابقه حضرت امام(س) در رسانه‌های گروهی جهان}}</ref>
 
=== فرهنگ ===
ابراهیم دیراوی، شاعر عرب‌تبار اهل خوزستان، در سوگ درگذشت سید روح‌الله خمینی، قصیده‌ای با عنوان مأتم الشّمس به معنی سوگ خورشید با مطلع {{عبارت عربی|خَسَأ التربُ لَن يَضُمَّكَ لَحدٌ/ أنت كالشّمس ما لضوئك حَدُّ}} سرود.<ref>{{پک|پورکاظم|۱۳۷۸|ک=نگاهي به مشاهير علم و ادب خوزستان|ص=۳۹-۴۲|ج=}}</ref>


== پیامدها ==
== بازتاب‌ رسانه‌ای ==
مراسم تشییع پیکر سید روح‌الله خمینی، بازتاب گسترده و چشمگیری در رسانه‌های جهانی داشت و تا مدت‌ها در صدر اخبار خبرگزاری‌ها و مطبوعات جهان قرار گرفت.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۲|ک=خبرگزاری فارس|ف=رسانه‌های جهان مراسم میلیونی تشییع امام را چگونه روایت کردند؟}}</ref> خبرگزاری‌هایی چون آسوشیتدپرس،<ref>{{پک/بن|خمینی۲۵|ک=خبرگزاری دفاع مقدس|ف=نگاهی به واکنش رسانه‌های خارجی به رحلت امام خمینی(ره)}}</ref> رویترز، بیت‌المقدس، یونایتد پرس'''،''' فرانس‌پرس و شبکه‌های تلویزیونی همچون صدای آمریکا<ref>{{پک/بن|خمینی۲۴|ک=شبکه العالم|ف=تیتر معنادار خبرگزاری آمریکایی بعد از رحلت امام خمینی(ره)}}</ref> و بی‌بی‌سی به پوشش این رویداد پرداختند. بی‌بی‌سی این رویداد را ازجمله بزرگ‌ترین گردهمایی‌های تاریخ بشر توصیف کرده است.<ref>{{پک/بن|kh1|ک=news bbc|ف=World: Middle East Analysis: Ayatollah Khomeini's legacy|زبان=en}}</ref> روزنامه‌های واشنگتن‌پست، هرالد تریبون، تایمز، دیلی‌تلگراف، ایندیپندنت، فایننشال تایمز، ماینیچی، الدیار، الوطن و ملیت نیز تصاویر و گزارش‌هایی از این مراسم را در صفحات خود منتشر کردند.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۶|ک=تسنیم|ف=رسانه‌های جهان ارتحال امام خمینی(ره) در سال 68 را چگونه پوشش دادند؟ +عکس}}</ref> رسانه‌های خارجی به‌طور عمده بر سه محور اصلیِ حجم گسترده و بی‌سابقه جمعیت حاضر در مراسم، شدت احساسات عمومی و سوگ ملی و پیامدهای سیاسی این رویداد بر آینده جمهوری اسلامی تمرکز داشتند.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۳|ک=پرتال امام خمینی|ف=بازتاب خبر رحلت و تشییع بی‌سابقه حضرت امام(س) در رسانه‌های گروهی جهان}}</ref>


* حضور خودجوش و میلیونی شخصیت‌های سیاسی، کارکنان دولت، دانشجویان، دانش‌آموزان و اقشار گوناگون مردم،<ref>{{پک/بن|خمینی۱۰|ک=خبرگزاری صدا و سیما|ف=۱۴ خرداد سالروز رحلت بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران و رهبر آزادگان جهان تسلیت باد}}</ref> از سراسر کشور، بر ایجاد وحدت و انسجام میان اقشار مختلف مردم با وجود تنوع فکری و اجتماعی تأکید داشت؛ وحدتی که با محوریت اسلام و آرمان‌های انقلابی شکل گرفت و به یک نیروی عظیم اجتماعی در مسیر مبارزه با رژیم پهلوی تبدیل شد و پیوند عمیق آنان را با بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران به نمایش گذاشت.<ref>{{پک/بن|خمینی۹|ک=ایسنا|ف=امام خمینی(ره) عزت‌نفس ملی را در گفتمان انقلاب اسلامی نهادینه کرد}}</ref>
بازتاب گستردهٔ رسانه‌های بین‌المللی به دنبال ارتحال سید روح‌الله خمینی، نشان‌دهندهٔ تأثیر عمیق اندیشه و شخصیت او در سطح جهانی بود. بسیاری از آنان، او و مراسم میلیونی تشییع‌اش را یکی از تأثیرگذارترین رویدادهای سیاسی و مذهبی قرن بیستم دانستند که با ارائهٔ تفسیری نوین از مفاهیم دینی و سیاسی، نقشی تعیین‌کننده در تحولات خاورمیانه و جهان اسلام ایفا کرد.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۲|ک=خبرگزاری فارس|ف=رسانه‌های جهان مراسم میلیونی تشییع امام را چگونه روایت کردند؟}}</ref>
* تثبیت ساختار رهبری و جلوگیری از هرج‌مرج پس از درگذشت سید روح‌الله خمینی، یکی دیگر از پیامدهای مهم این رویداد بود. مجلس خبرگان با اکثریت قاطع ۶۰ رأی از ۷۴ رأی، سیدعلی خامنه‌ای را به‌عنوان رهبر موقت جمهوری اسلامی ایران تا زمان برگزاری همه پرسی برگزید و نظام با وجود پیش‌بینی‌های منفی، به‌کار خود ادامه داد.<ref>{{پک|هاشمی رفسنجانی|۱۳۸۵|ک=امام‌خمینی به روایت آیت‌الله‌هاشمی رفسنجانی|ص=۴۲۵|ج=}}</ref>
* چاپ تصویر سید روح‌الله خمینی روی اسکناس‌ها پس از درگذشت وی، به‌عنوان نمادی از تداوم حضور او در حافظهٔ جمعی و حاکمیت رسمی تبدیل شد تا نقش بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران تا به امروز روی مهمترین اوراق بهادار کشور قرار گیرد.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۱|ک=تابناک|ف=همه تغییرات سیاسی در اسکناس ایرانی!}}</ref>
* گسترش گفتمان انقلاب اسلامی ایران فراتر از مرزهای ایران و تداوم پیوند ملت‌ها با آرمان‌های انقلابی سید روح‌الله خمینی.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۰|ک=سازمان ارتباطات و فرهنگ اسلامی|ف=مراسم بزرگداشت سالگرد ارتحال امام خمینی(ره) در سراسر جهان برگزار شد}}</ref>
* بازتاب گستردهٔ رسانه‌های بین‌المللی به دنبال ارتحال سید روح‌الله خمینی، نشان‌دهندهٔ تأثیر عمیق اندیشه و شخصیت او در سطح جهانی بود. بسیاری از آنان، او و مراسم میلیونی تشییع‌اش را یکی از تأثیرگذارترین رویدادهای سیاسی و مذهبی قرن بیستم دانستند که با ارائهٔ تفسیری نوین از مفاهیم دینی و سیاسی، نقشی تعیین‌کننده در تحولات خاورمیانه و جهان اسلام ایفا کرد.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۲|ک=خبرگزاری فارس|ف=رسانه‌های جهان مراسم میلیونی تشییع امام را چگونه روایت کردند؟}}</ref>


== پانویس ==
== پانویس ==
خط ۵۰: خط ۳۸:
{{یادکرد وب|عنوان=بازتاب خبر رحلت و تشییع بی سابقه حضرت امام (س) در رسانه های گروهی جهان|نشانی=http://www.imam-khomeini.ir/fa/NewsPrint.aspx?ID=15631|تاریخ=۱۵ خرداد ۱۳۹۹|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۲۳|وبگاه=پرتال امام خمینی}}
{{یادکرد وب|عنوان=بازتاب خبر رحلت و تشییع بی سابقه حضرت امام (س) در رسانه های گروهی جهان|نشانی=http://www.imam-khomeini.ir/fa/NewsPrint.aspx?ID=15631|تاریخ=۱۵ خرداد ۱۳۹۹|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۲۳|وبگاه=پرتال امام خمینی}}


{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=بصیرت‌منش|نام=حمید|عنوان=فصل صبر: خاطراتي از ایام بیمارى و ارتحال حضرت امام (س)|سال=۱۳۷۷|مکان=تهران|ناشر=مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی|پیوند نویسنده=حمید بصیرت‌منش|پیوند=|کوشش=حمید بصیرت‌منش و اصغر میرشکارى|مترجم=|شابک=|دوره=}}
{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=بصیرت‌منش|نام=حمید|عنوان=فصل صبر: خاطراتي از ایام بیمارى و ارتحال حضرت امام (س)|سال=۱۳۷۷|مکان=تهران|ناشر=مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی|پیوند=|کوشش=حمید بصیرت‌منش و اصغر میرشکارى|مترجم=|شابک=|دوره=}}


{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=پورکاظم|نام=کاظم|عنوان=نگاهي به مشاهير علم و ادب خوزستان|سال=۱۳۷۸|مکان=خوزستان|ناشر=سرزمين خوز|پیوند نویسنده=کاظم پورکاظم|پیوند=|کوشش=|مترجم=|شابک=|دوره=}}
{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=پورکاظم|نام=کاظم|عنوان=نگاهي به مشاهير علم و ادب خوزستان|سال=۱۳۷۸|مکان=خوزستان|ناشر=سرزمين خوز|پیوند=|کوشش=|مترجم=|شابک=|دوره=}}
 
{{یادکرد وب|عنوان=تشییع پیکر امام خمینی (ره) بزرگ‌ترین مراسم تشییع و سومین تجمع انسانی در تاریخ بشر|نشانی=https://www.55online.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-2/28320-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B2%D8%B1|تاریخ=15 خرداد 1396|تاریخ بازبینی=11 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|85}}|وبگاه=وب‌سایت 55 آنلاین}}


{{یادکرد وب|عنوان=تشییع پیکر امام خمینی(ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیت ترین ها|نشانی=https://www.imna.ir/news/404734/%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87-%D9%88-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86|تاریخ=۱۷ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۱ بهمن ۱۴۰۴|شناسه=خمینی۴|وبگاه=ایمنا}}
{{یادکرد وب|عنوان=تشییع پیکر امام خمینی(ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیت ترین ها|نشانی=https://www.imna.ir/news/404734/%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87-%D9%88-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86|تاریخ=۱۷ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۱ بهمن ۱۴۰۴|شناسه=خمینی۴|وبگاه=ایمنا}}
خط ۷۳: خط ۶۳:


{{یادکرد وب|عنوان=مراسم بزرگداشت سالگرد ارتحال امام خمینی(ره) در سراسر جهان برگزار شد|نشانی=https://icro.ir/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C(%D8%B1%D9%87)-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%AF|تاریخ=|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۲۰|وبگاه=سازمان ارتباطات و فرهنگ اسلامی}}
{{یادکرد وب|عنوان=مراسم بزرگداشت سالگرد ارتحال امام خمینی(ره) در سراسر جهان برگزار شد|نشانی=https://icro.ir/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C(%D8%B1%D9%87)-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%AF|تاریخ=|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۲۰|وبگاه=سازمان ارتباطات و فرهنگ اسلامی}}
{{یادکرد وب|عنوان=مراسم تشییع امام خمینی و حواشی آن|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/news/903408/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%B4%DB%8C-%D8%A2%D9%86|تاریخ=14 خرداد 1398|تاریخ بازبینی=11 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|90}}|وبگاه=وب‌سایت تابناک}}


{{یادکرد وب|عنوان=نام امام خمینی(ره) در کتاب رکوردهای گینس|نشانی=https://www.isna.ir/news/92011402494/%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%B3|تاریخ=۱۴ فروردین ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۵|وبگاه=ایسنا}}
{{یادکرد وب|عنوان=نام امام خمینی(ره) در کتاب رکوردهای گینس|نشانی=https://www.isna.ir/news/92011402494/%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%B3|تاریخ=۱۴ فروردین ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۵|وبگاه=ایسنا}}
خط ۷۸: خط ۷۰:
{{یادکرد وب|عنوان=نگاهی به واکنش رسانه‌های خارجی به رحلت امام خمینی(ره)|نشانی=https://defapress.ir/fa/news/242037/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D8%AD%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%87|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۳۹۶|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۲۵|وبگاه=خبرگزاری دفاع مقدس}}
{{یادکرد وب|عنوان=نگاهی به واکنش رسانه‌های خارجی به رحلت امام خمینی(ره)|نشانی=https://defapress.ir/fa/news/242037/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D8%AD%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%87|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۳۹۶|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۲۵|وبگاه=خبرگزاری دفاع مقدس}}


{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=هاشمی رفسنجانی|نام=اکبر|عنوان=امام‌خمینی به روایت آیت‌الله‌هاشمی رفسنجانی|سال=۱۳۸۵|مکان=تهران|ناشر=موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)|پیوند نویسنده=اکبر هاشمی رفسنجانی|پیوند=|کوشش=تهیه و تنظیم عبدالرزاق اهوازی|مترجم=|شابک=|دوره=}}
{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=هاشمی رفسنجانی|نام=اکبر|عنوان=امام‌خمینی به روایت آیت‌الله‌هاشمی رفسنجانی|سال=۱۳۸۵|مکان=تهران|ناشر=موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)|پیوند=|کوشش=تهیه و تنظیم عبدالرزاق اهوازی|مترجم=|شابک=|دوره=}}


{{یادکرد وب|عنوان=هشدار امام خمینی به کارگزاران نظام / مراسم تشییع امام خمینی و حواشی آن / سپردن وصیت‌نامه امام / اعلام خبر رحلت امام در تلویزیون / روایت آسوشتیدپرس از رحلت امام|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/news/903415/%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%B4%DB%8C-%D8%A2%D9%86-%D8%B3%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D9%88%D8%B5%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D8%AD%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D8%B3%D9%88%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%AF%D9%BE%D8%B1%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%AD%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۳|وبگاه=تابناک}}
{{یادکرد وب|عنوان=هشدار امام خمینی به کارگزاران نظام / مراسم تشییع امام خمینی و حواشی آن / سپردن وصیت‌نامه امام / اعلام خبر رحلت امام در تلویزیون / روایت آسوشتیدپرس از رحلت امام|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/news/903415/%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%B4%DB%8C-%D8%A2%D9%86-%D8%B3%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D9%88%D8%B5%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D8%AD%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D8%B3%D9%88%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%AF%D9%BE%D8%B1%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%AD%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۳|وبگاه=تابناک}}