تشییع جنازه سید روحالله خمینی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر = تشییع جنازه سید روحالله خمینی.jpg | | تصویر = تشییع جنازه سید روحالله خمینی.jpg | ||
| زیرنویس تصویر = پیکر سید روحالله خمینی در ۱۵ خرداد | | زیرنویس تصویر = پیکر سید روحالله خمینی در ۱۵ خرداد ۱۳۶۸ش برای وداع عمومی در مصلای تهران در محفظهای شیشهای قرار گرفت. عمامه سیاه وی، به نشانه انتساب به سادات، بر روی سینه پیکر قرار داده شده بود. | ||
| image_alt =تشییع پیکر سید روح الله خمینی در مصلای تهران | | image_alt =تشییع پیکر سید روح الله خمینی در مصلای تهران | ||
| فایل پادکست = | | فایل پادکست = | ||
| خط ۵۱: | خط ۵۱: | ||
== بازتاب رسانهای == | == بازتاب رسانهای == | ||
مراسم تشییع جنازه سید روحالله خمینی، بازتاب گستردهای در رسانههای جهانی داشت و تا مدتها در صدر اخبار خبرگزاریهای جهان قرار گرفت.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۲|ک=خبرگزاری فارس|ف=رسانههای جهان مراسم میلیونی تشییع امام را چگونه روایت کردند؟}}</ref> آسوشیتدپرس،<ref>{{پک/بن|خمینی۲۵|ک=خبرگزاری دفاع مقدس|ف=نگاهی به واکنش رسانههای خارجی به رحلت امام خمینی (ره)}}</ref> رویترز، بیتالمقدس، یونایتد پرس'''،''' فرانسپرس و شبکههای تلویزیونی صدای آمریکا<ref>{{پک/بن|خمینی۲۴|ک=شبکه العالم|ف=تیتر معنادار خبرگزاری آمریکایی بعد از رحلت امام خمینی (ره)}}</ref> و بیبیسی به پوشش این رویداد پرداختند. بیبیسی این رویداد را از بزرگترین گردهماییهای تاریخ بشر توصیف کرد.<ref>{{پک/بن|kh1|ک=news bbc|ف=World: Middle East Analysis: Ayatollah Khomeini's legacy|زبان=en}}</ref> روزنامههای واشینگتنپست، هرالد تریبون، تایمز، دیلیتلگراف، ایندیپندنت، فایننشال تایمز، ماینیچی، الدیار، الوطن و ملیت نیز تصاویر و گزارشهایی از این مراسم را در صفحات خود منتشر کردند.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۶|ک=تسنیم|ف=رسانههای جهان ارتحال امام خمینی (ره) در سال 68 را چگونه پوشش دادند؟ +عکس}}</ref> رسانههای خارجی بر بازنمایی حجم | مراسم تشییع جنازه سید روحالله خمینی، بازتاب گستردهای در رسانههای جهانی داشت و تا مدتها در صدر اخبار خبرگزاریهای جهان قرار گرفت.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۲|ک=خبرگزاری فارس|ف=رسانههای جهان مراسم میلیونی تشییع امام را چگونه روایت کردند؟}}</ref> آسوشیتدپرس،<ref>{{پک/بن|خمینی۲۵|ک=خبرگزاری دفاع مقدس|ف=نگاهی به واکنش رسانههای خارجی به رحلت امام خمینی (ره)}}</ref> رویترز، بیتالمقدس، یونایتد پرس'''،''' فرانسپرس و شبکههای تلویزیونی صدای آمریکا<ref>{{پک/بن|خمینی۲۴|ک=شبکه العالم|ف=تیتر معنادار خبرگزاری آمریکایی بعد از رحلت امام خمینی (ره)}}</ref> و بیبیسی به پوشش این رویداد پرداختند. بیبیسی این رویداد را از بزرگترین گردهماییهای تاریخ بشر توصیف کرد.<ref>{{پک/بن|kh1|ک=news bbc|ف=World: Middle East Analysis: Ayatollah Khomeini's legacy|زبان=en}}</ref> روزنامههای واشینگتنپست، هرالد تریبون، تایمز، دیلیتلگراف، ایندیپندنت، فایننشال تایمز، ماینیچی، الدیار، الوطن و ملیت نیز تصاویر و گزارشهایی از این مراسم را در صفحات خود منتشر کردند.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۶|ک=تسنیم|ف=رسانههای جهان ارتحال امام خمینی (ره) در سال 68 را چگونه پوشش دادند؟ +عکس}}</ref> رسانههای خارجی بر بازنمایی حجم گستردۀ جمعیت حاضر در مراسم، شدت احساسات عمومی و سوگ ملی و پیامدهای سیاسی این رویداد بر آینده [[نظام جمهوری اسلامی ایران|نظام جمهوری اسلامی]] تمرکز داشتند.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۳|ک=پرتال امام خمینی|ف=بازتاب خبر رحلت و تشییع بیسابقه حضرت امام (س) در رسانههای گروهی جهان}}</ref> رسانههای بینالمللی، شکوه مراسم تشییع جنازه سید روحالله خمینی را برآمده از شحصیت و اندیشه [[امام خمینی]] دانستند که با ارائهٔ تفسیری نوین از مفاهیم دینی و سیاسی، نقشی تعیینکننده در تحولات خاورمیانه و جهان اسلام ایفا کرد.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۲|ک=خبرگزاری فارس|ف=رسانههای جهان مراسم میلیونی تشییع امام را چگونه روایت کردند؟}}</ref> | ||
== نگارخانه == | == نگارخانه == | ||
<gallery widths="250" heights="250"> | <gallery widths="250" heights="250"> | ||
پرونده:تشییع جنازه سید روحالله خمینی۳.jpg|جایگزین=حضور زنان در مراسم تشییع سید روحالله خمینی|تصویری از حضور زنان در مراسم تشییع سید روحالله خمینی | پرونده:تشییع جنازه سید روحالله خمینی۳.jpg|جایگزین=حضور زنان در مراسم تشییع سید روحالله خمینی|تصویری از حضور زنان در مراسم تشییع سید روحالله خمینی | ||
پرونده:تشییع جنازه سید روحالله خمینی۴.jpg|جایگزین=تسلیت جامعه کلیمیان ایران در مراسم تشییع پیکر سید روحالله خمینی (ره)|شرکتکنندگان در مراسم تشییع پیکر سید روحالله خمینی | پرونده:تشییع جنازه سید روحالله خمینی۴.jpg|جایگزین=تسلیت جامعه کلیمیان ایران در مراسم تشییع پیکر سید روحالله خمینی (ره)|شرکتکنندگان در مراسم تشییع پیکر سید روحالله خمینی با در دستداشتن تصاویر وی و پارچهنوشتهای از سوی جامعه کلیمیان ایران در ابراز تسلیت و همدردی. | ||
پرونده:تشییع جنازه سید روحالله خمینی۵.jpg|جایگزین=حمل فرد بی هوش در میان ازدحام تشییع پیکر سید روح الله خمینی|شرکتکنندگان در مراسم تشییع پیکر سید روحالله خمینی؛ در میان ازدحام جمعیت، فردی که بیهوش شده است، بر روی دست حاضران حمل میشود. | پرونده:تشییع جنازه سید روحالله خمینی۵.jpg|جایگزین=حمل فرد بی هوش در میان ازدحام تشییع پیکر سید روح الله خمینی|شرکتکنندگان در مراسم تشییع پیکر سید روحالله خمینی؛ در میان ازدحام جمعیت، فردی که بیهوش شده است، بر روی دست حاضران حمل میشود. | ||
پرونده:تشییع جنازه سید روحالله خمینی۶.jpg|اقامه نماز میت بر پیکر سید روحالله خمینی توسط سید محمدرضا گلپایگانی | پرونده:تشییع جنازه سید روحالله خمینی۶.jpg|اقامه نماز میت بر پیکر سید روحالله خمینی توسط سید محمدرضا گلپایگانی | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۶ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۰۱
 پیکر سید روحالله خمینی در ۱۵ خرداد ۱۳۶۸ش برای وداع عمومی در مصلای تهران در محفظهای شیشهای قرار گرفت. عمامه سیاه وی، به نشانه انتساب به سادات، بر روی سینه پیکر قرار داده شده بود. |
تشییع جنازه سید روحالله خمینی؛ مراسم تشییع و خاکسپاری نخستین رهبر جمهوری اسلامی ایران.
مراسم تشییع پیکر سید روحالله خمینی در خرداد ۱۳۶۸ش در تهران برگزار شد. این رویداد با حضور بیش از ۱۰ میلیون نفر، بهعنوان یکی از پرجمعیتترین گردهماییهای تاریخ بشر در رکوردهای گینس ثبت شده است. این رویداد بازتاب گسترده جهانی داشت و نمادی از همبستگی اجتماعی ارزیابی گردید.
درگذشت سید روحالله خمینی
سید روحالله خمینی پس از یک دوره بیماری، در شامگاه ۱۳ خرداد ۱۳۶۸ش بر اثر سرطان معده و ایست قلبی در تهران درگذشت.[۱] در ساعت ۷ صبح روز ۱۴ خرداد ۱۳۶۸ش، خبر رحلت سید روحالله خمینی را در اولین بخش خبری رادیو سراسری ایران اعلام کرد.[۲] مراسم وداع همگانی با پیکر او، در ۱۵ خرداد در مصلای تهران آغاز شد. در صبحگاه ۱۶ خرداد، سید محمدرضا گلپایگانی، از مراجع تقلید شیعه، نماز میت را بر پیکر امام خمینی اقامه کرد؛ سپس مراسم تشییع جنازه تا بهشت زهرا برگزار شد و پیکر سید روحالله خمینی در جوار بهشت زهرا، در مکانی که امروزه حرم امام خمینی نامیده میشود، خاکسپاری شد.[۳]
فراوانی تشییعکنندگان
در آیین تشییع پیکر سید روحالله خمینی در تهران، اقشار مختلف جامعه حضور داشتند.[۴] بر اساس گزارش منابع و رسانهها در سال ۱۳۶۸ش، مراسم تشییع با حضور بیش از ده میلیون نفر[۵] و مشارکت ۲۰درصدی جمعیت ایران بهعنوان یکی از پرجمعیتترین و بزرگترین مراسمهای تشییع جنازه در دنیا معرفی شده است.[۶] این مراسم تا سال ۲۰۱۲م بعد از مراسم تشییع آنا دورای در هند،[۷] بهعنوان پرجمعیتترین مراسم تشییع جنازه در رکوردهای جهانی گینس به ثبت رسیده است.[۸][۹] حضور گسترده مردم در این مراسم، نمادی از انسجام ملی با وجود تنوع دیدگاههای سیاسی و همچنین تداوم پیوند مردم با آرمانهای بنیانگذار نظام جمهوری اسلامی ایران ارزیابی شده است.[۱۰][۱۱]
فراوانی تشییعکنندگان موجب بروز بینظمیهایی شد و گزارشهایی از جانباختن چند نفر در انبوه جمعیت منتشر گردید.[۱۲] گستردگی و هجوم جمعیت، انتقال پیکر با کامیون و بالگرد با مشکل مواجه کرد و تابوت در تلاش اول برای خاکسپاری پیکر امام خمینی، آسیب دید و در پی آن پیکر برای تکفین دوباره به حسینیه جماران بازگردانده شد. خاکسپاری به روز بعد موکول گردید و در نهایت پیکر وی در نزدیکی بهشت زهرا و با حضور انبوه جمعیت عزادار به خاک سپرده شد.[۱۳]
ویژگیها
در تشییع جنازه سید روحالله خمینی، گروههای مختلفی از شهرستانها و روستاها با لباس سیاه و تصاویر سید روحالله خمینی[۱۴] دیده میشد.[۱۵] مردم عزادار در دستهجات سینهزنی و زنجیرزنی شعارهای «اللهاکبر»، «یاحسین»،[۱۶] «عزا عزاست امروز، روز عزاست امروز، مهدی صاحبزمان، صاحب عزاست امروز» و «خمینی عزیزم راهت ادامه دارد» سر میدادند.[۱۷] صفوف بههمفشرده جمعیت در نماز میت،[۱۸] گریهٔ گستردهٔ شرکتکنندگان[۱۹] و شیفتگی جمعیت و دستههای عزادار برای لمس تابوت حامل پیکر سید روحالله خمینی، از ویژگیهای مراسم تشییع جنازه سید روحالله خمینی بود.[۲۰]
محل خاکسپاری
پس از درگذشت سید روحالله خمینی، گزینههای متعددی برای محل خاکسپاری او از جمله جماران، مسجد جمکران، مصلای تهران، حرم فاطمه معصومه، کوشک نصرت در قم، پادگان قلعهمرغی و بهشت زهرا در تهران مطرح شد.[۲۱] در نهایت، زمینی در نزدیکی بهشت زهرا برگزیده شد تا امکان توسعهٔ آن در آینده فراهم باشد. در سالهای بعد، بنایی بزرگ در محل دفن امام خمینی ساخته شد که امروزه با نام حرم امام خمینی شناخته میشود.[۲۲]
بازتاب رسانهای
مراسم تشییع جنازه سید روحالله خمینی، بازتاب گستردهای در رسانههای جهانی داشت و تا مدتها در صدر اخبار خبرگزاریهای جهان قرار گرفت.[۲۳] آسوشیتدپرس،[۲۴] رویترز، بیتالمقدس، یونایتد پرس، فرانسپرس و شبکههای تلویزیونی صدای آمریکا[۲۵] و بیبیسی به پوشش این رویداد پرداختند. بیبیسی این رویداد را از بزرگترین گردهماییهای تاریخ بشر توصیف کرد.[۲۶] روزنامههای واشینگتنپست، هرالد تریبون، تایمز، دیلیتلگراف، ایندیپندنت، فایننشال تایمز، ماینیچی، الدیار، الوطن و ملیت نیز تصاویر و گزارشهایی از این مراسم را در صفحات خود منتشر کردند.[۲۷] رسانههای خارجی بر بازنمایی حجم گستردۀ جمعیت حاضر در مراسم، شدت احساسات عمومی و سوگ ملی و پیامدهای سیاسی این رویداد بر آینده نظام جمهوری اسلامی تمرکز داشتند.[۲۸] رسانههای بینالمللی، شکوه مراسم تشییع جنازه سید روحالله خمینی را برآمده از شحصیت و اندیشه امام خمینی دانستند که با ارائهٔ تفسیری نوین از مفاهیم دینی و سیاسی، نقشی تعیینکننده در تحولات خاورمیانه و جهان اسلام ایفا کرد.[۲۹]
نگارخانه
-
تصویری از حضور زنان در مراسم تشییع سید روحالله خمینی -
شرکتکنندگان در مراسم تشییع پیکر سید روحالله خمینی با در دستداشتن تصاویر وی و پارچهنوشتهای از سوی جامعه کلیمیان ایران در ابراز تسلیت و همدردی. -
شرکتکنندگان در مراسم تشییع پیکر سید روحالله خمینی؛ در میان ازدحام جمعیت، فردی که بیهوش شده است، بر روی دست حاضران حمل میشود. -
اقامه نماز میت بر پیکر سید روحالله خمینی توسط سید محمدرضا گلپایگانی
پانویس
- ↑ «امام خمینی (ره) بر اثر چه بیماری از دنیا رفتند؟»، تابناک.
- ↑ «لحظه اعلام خبر ارتحال امام خمینی (ره) از رادیو توسط محمدرضا حیاتی»، باشگاه خبرنگاران جوان.
- ↑ «تشییع بیسابقه!»، ایسنا.
- ↑ «تصاویری از حضور مردم و مسئولین در نماز و تشییع پیکر امام خمینی سال ۶۸»، خبرگزاری دفاع مقدس.
- ↑ «هشدار امام خمینی به کارگزاران نظام / مراسم تشییع امام خمینی و حواشی آن / سپردن وصیتنامه امام / اعلام خبر رحلت امام در تلویزیون / روایت آسوشتیدپرس از رحلت امام»، تابناک.
- ↑ «تشییع پیکر امام خمینی (ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیتترینها»، ایمنا.
- ↑ «تشییع پیکر امام خمینی (ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیتترینها»، ایمنا.
- ↑ «نام امام خمینی (ره) در کتاب رکوردهای گینس»، ایسنا.
- ↑ “Largest percentage of population to attend a funeral”, Guinness World Records.
- ↑ «۱۴ خرداد سالروز رحلت بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران و رهبر آزادگان جهان تسلیت باد»، خبرگزاری صدا و سیما.
- ↑ «امام خمینی (ره) عزتنفس ملی را در گفتمان انقلاب اسلامی نهادینه کرد»، ایسنا.
- ↑ «تشییع پیکر امام خمینی (ره) بزرگترین مراسم تشییع و سومین تجمع انسانی در تاریخ بشر»، وبسایت 55 آنلاین.
- ↑ «مراسم تشییع امام خمینی و حواشی آن»، وبسایت تابناک.
- ↑ «۱۴ خرداد | امام خمینی دار فانی را وداع گفت»، پارسینه.
- ↑ «یادی از مراسم تشییع پیکر امام (ره) با مرور چند عکس + فیلم»، ایسنا.
- ↑ «یادی از مراسم تشییع پیکر امام (ره) با مرور چند عکس + فیلم»، ایسنا.
- ↑ «۱۴ خرداد | امام خمینی دار فانی را وداع گفت»، پارسینه.
- ↑ «آیت الله گلپایگانی و نماز بر پیکر امام (ره)»، پرسمان دانشگاهیان.
- ↑ «۱۴ خرداد | امام خمینی دار فانی را وداع گفت»، پارسینه.
- ↑ «جزئیات تشییع پیکر حضرت امام خمینی به روایت ناطق نوری»، خبرگزاری رسا.
- ↑ بصیرتمنش، فصل صبر: خاطراتی از ایام بیماری و ارتحال حضرت امام (س)، ۱۱۵.
- ↑ «۱۴ خرداد سالروز رحلت بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران و رهبر آزادگان جهان تسلیت باد»، خبرگزاری صدا و سیما.
- ↑ «رسانههای جهان مراسم میلیونی تشییع امام را چگونه روایت کردند؟»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «نگاهی به واکنش رسانههای خارجی به رحلت امام خمینی (ره)»، خبرگزاری دفاع مقدس.
- ↑ «تیتر معنادار خبرگزاری آمریکایی بعد از رحلت امام خمینی (ره)»، شبکه العالم.
- ↑ “World: Middle East Analysis: Ayatollah Khomeini's legacy”, news bbc.
- ↑ «رسانههای جهان ارتحال امام خمینی (ره) در سال 68 را چگونه پوشش دادند؟ +عکس»، تسنیم.
- ↑ «بازتاب خبر رحلت و تشییع بیسابقه حضرت امام (س) در رسانههای گروهی جهان»، پرتال امام خمینی.
- ↑ «رسانههای جهان مراسم میلیونی تشییع امام را چگونه روایت کردند؟»، خبرگزاری فارس.
منابع
- «آیت الله گلپایگانی و نماز بر پیکر امام (ره)». پرسمان دانشگاهیان. ۱۴ خرداد ۱۳۹۱. دریافتشده در ۱۰ تیر ۱۴۰۵.
- «امام خمینی (ره) عزتنفس ملی را در گفتمان انقلاب اسلامی نهادینه کرد». ایسنا. ۱۳ خرداد ۱۴۰۵. دریافتشده در ۹ تیر ۱۴۰۵.
- «امام خمینی (ره) بر اثر چه بیماری از دنیا رفتند؟». تابناک. ۱۴ خرداد ۱۴۰۴. دریافتشده در ۹ تیر ۱۴۰۴.
- «بازتاب خبر رحلت و تشییع بیسابقه حضرت امام (س) در رسانههای گروهی جهان». پرتال امام خمینی. ۱۵ خرداد ۱۳۹۹. دریافتشده در ۱۰ تیر ۱۴۰۵.
- بصیرتمنش، حمید (۱۳۷۷). فصل صبر: خاطراتی از ایام بیماری و ارتحال حضرت امام (س). به کوشش حمید بصیرتمنش و اصغر میرشکاری. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
- «تشییع پیکر امام خمینی (ره) بزرگترین مراسم تشییع و سومین تجمع انسانی در تاریخ بشر». وبسایت 55 آنلاین. ۱۵ خرداد ۱۳۹۶. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «تشییع پیکر امام خمینی (ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیتترین ها». ایمنا. ۱۷ دی ۱۳۹۸. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «تشییع بیسابقه!». ایسنا. ۱۳ خرداد ۱۴۰۵. دریافتشده در ۹ تیر ۱۴۰۵.
- «تصاویری از حضور مردم و مسئولین در نماز و تشییع پیکر امام خمینی سال ۶۸». خبرگزاری دفاع مقدس. ۱۵ خرداد ۱۳۹۳. دریافتشده در ۹ تیر ۱۴۰۵.
- «تیتر معنادار خبرگزاری آمریکایی بعد از رحلت امام خمینی (ره)». شبکه العالم. ۱۲ خرداد ۱۴۰۱. دریافتشده در ۱۰ تیر ۱۴۰۵.
- «جزئیات تشییع پیکر حضرت امام خمینی به روایت ناطق نوری». خبرگزاری رسا. ۱۳ خرداد ۱۳۹۶. دریافتشده در ۱۰ تیر ۱۴۰۵.
- «رسانههای جهان ارتحال امام خمینی (ره) در سال 68 را چگونه پوشش دادند؟ +عکس». خبرگزاری تسنیم. ۱۴ خرداد ۱۳۹۶. دریافتشده در ۱۰ تیر ۱۴۰۵.
- «رسانههای جهان مراسم میلیونی تشییع امام را چگونه روایت کردند؟». خبرگزاری فارس. ۱۴ خرداد ۱۴۰۲. دریافتشده در ۱۰ تیر ۱۴۰۵.
- «لحظه اعلام خبر ارتحال امام خمینی (ره) از رادیو توسط محمدرضا حیاتی». باشگاه خبرنگاران جوان. ۱۴ خرداد ۱۳۹۸. دریافتشده در ۹ تیر ۱۴۰۵.
- «مراسم تشییع امام خمینی و حواشی آن». وبسایت تابناک. ۱۴ خرداد ۱۳۹۸. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «نام امام خمینی (ره) در کتاب رکوردهای گینس». ایسنا. ۱۴ فروردین ۱۳۹۲. دریافتشده در ۹ تیر ۱۴۰۵.
- «نگاهی به واکنش رسانههای خارجی به رحلت امام خمینی (ره)». خبرگزاری دفاع مقدس. ۱۴ خرداد ۱۳۹۶. دریافتشده در ۱۰ تیر ۱۴۰۵.
- «هشدار امام خمینی به کارگزاران نظام / مراسم تشییع امام خمینی و حواشی آن / سپردن وصیتنامه امام / اعلام خبر رحلت امام در تلویزیون / روایت آسوشتیدپرس از رحلت امام». تابناک. ۱۴ خرداد ۱۳۹۸. دریافتشده در ۹ تیر ۱۴۰۵.
- «یادی از مراسم تشییع پیکر امام (ره) با مرور چند عکس + فیلم». ایسنا. ۱۴ خرداد ۱۳۹۷. دریافتشده در ۱۰ تیر ۱۴۰۵.
- «۱۴ خرداد | امام خمینی دار فانی را وداع گفت». پارسینه. ۱۴ خرداد ۱۳۹۷. دریافتشده در ۱۰ تیر ۱۴۰۵.
- «۱۴ خرداد سالروز رحلت بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران و رهبر آزادگان جهان تسلیت باد». خبرگزاری صدا و سیما. ۱۳ خرداد ۱۴۰۲. دریافتشده در ۹ تیر ۱۴۰۵.
- "Largest percentage of population to attend a funeral". Guinness World Records (به انگلیسی). 4 June 1999. Retrieved 1 July 2026.
- "World: Middle East Analysis: Ayatollah Khomeini's legacy". news bbc (به انگلیسی). 4 June 1999. Retrieved 1 July 2026.